Druckschrift 
3 (1487)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sieremie

terrā illaꝫ oīa verba mea q̄locutꝰ ſum ꝯͣ eā om̄e qd̓ ſcriptū ē in libro iſto q̄cūqꝫ ꝓphetauit hieremias aduerſū oēs gētes:ª qꝛ ẜuier̄t eiscū eēt gētes ml̓te ⁊ regeſmagni. Et reddam eis ẜmoꝑa eoꝝ: ⁊ ẜm fctā manuūſuaꝝ. Quia ſic dic̄ dn̄s exercituū deꝰ iſrl̓ᵉ Sume calicē vini furoris hmōi de manu mea:ᶠ ⁊ ꝓpinabis de illocūctꝭ gētibꝰ ad qͣs ego mittā te ⁊ bibēt:ᵍ ⁊ turbabūt̉ ⁊inſaniēt a facie gladij quēego mittā inter eos. Et accepi calicē de manu dn̄i: etppinaui cūctis gētibꝰ ad qͣsmiſit me dn̄s:ᵏ Pierl̓m ⁊ ciuitatibꝰ iuda ⁊ regibꝰ eius⁊ pͥncipibꝰ eius vt darē eosin ſolitudinē ⁊ in ſtuporē ⁊in ſibilū ⁊ in maledictionēſicut ē dies iſta: pharaoni

regi egypti ⁊ ẜuis eiꝰ ⁊ pͥncipibꝰ eiꝰ ⁊ oī ppl̓o eiꝰ ⁊ vniuerſis general̓r cūctisⁱ regibꝰterre auſiditis:ⁿ ⁊ cūctis regibꝰ t̓re philiſtijm ⁊ aſcalonis ⁊ gaze ⁊ accaroni azoti:⁊ reliqͥs idumēe ⁊ moab etfilijs āmonᵖ ⁊ cūctis regibꝰtyri ⁊ vniuerſis regibꝰ ſidonisq ⁊ regibus terre inſulaꝝqͥ ſūt trās mare: ⁊ dedan etthemiā ⁊ buꝫ ⁊ vniuerſis qͥattonſi ſūt ī comā ⁊ cūctisregibꝰ arabie: ⁊ cūctis regibus occidētis qͥ hītāt in deſerto: ⁊ cūctꝭ regibꝰ zambri⁊ cūctis regibꝰ elaꝫ ⁊ cūctꝭregibꝰ medoꝝ: cūctis qͦꝫ regibꝰ aqͥlonis de ꝓpe ⁊ longevnicuiqꝫ ꝯtra fratrē ſuum:ᵇ ⁊ om̄ibus regnis terre queſuper faciem eius ſunt. Etrex Seſach bibet poſt eosEt dices ad eos: Hec dicit

qꝛ babylon nō fuit reedificata ⁊ inhabitabilis facta ēẜm ꝙ habet̉ Eſa. xiij. Non habitabit̉ vſqꝫ in finem ⁊cͣ.Licꝫ aūt babylonij in deſtructione iudeoꝝ fuerint executores diuine iuſticie vt p̄dictū eſt: tn̄ fecerūt hoc iniqua voluntate ⁊ attiꝫ victoriā illā ⁊ alias arroganter ſue poteſtati: ⁊ non diuine virtuti: ꝓpter qd̓ meruerūt a deo puniria Quia ſeruierunt eis .ſ. chalv eū eſſent gētes ml̓te .ſ. iude⁊ alie natiōes ſb̓iugate chaldeisc Et reges magni erāt in iſtisgētibus. q. d. nōfuerūt ſubiugativirtute chaldeerū ſed diuina: iōdebuerūt puniriꝓ ſua ſuꝑbiapter qd̓ ſubdit̉Et reddā eis ⁊cͣ.d Quia ſic dicit. Hic poniturpunitio multorgeneraliter: ⁊ diuidit̉ in tres ꝑtes: qꝛ pͥmo p̄dicitur hec punitōſecūdo dicti confirmatio. ibi. Cūqꝫ voluerint. tercio reſumit̉ iudeoꝝ deſtructioibi. Uiulate. Circa pͥmū dr̄ hieremie a dn̄o. e Sume calicem. ꝑ quē intelligitur afflictio ſeu punitio mittenda a deo.f Et ꝓpinabis de illo cunctis gentibus ⁊cͣ .i. ꝓphetabis hanc punitionē ſuꝑ eas venturam: ⁊ dicit ꝓpinabis. ꝓſequendo metaphorā de calice.g Et turbabūt̉ ⁊ in ſaniēt .i. fugiet ab eis mēs ⁊ ꝯſiliūhꝰ A facie gladij .i. p̄ timore gladioꝝ ſuꝑ eos veniētiūi Et accipe calicē de manu dn̄i .i. auctoritatē ꝓphetādi punitionē venturā. Et dicūt aliqui ꝙ videbat imaginaria viſione calicē a deo ſibi tradi: ⁊ ꝑ ip̄m ꝓpinariregibus ⁊ gentibꝰ infra ſcriptis: ⁊ intelligebat viſiōisſignificationē: ⁊ pͥmo ponit̉ punitio iudeoꝝ cū dr̄.k Hieruſalē ⁊cͣ. ſicut eſt dies iſta. loquit̉ de futuroꝑ modū pn̄tis ꝓpter certitudinē euentus: qꝛ dies accipit̉ hic ꝓ die deſtructiōis ciuitatꝭ ⁊ templi futura ſubſedechia. Secūdo ponit̉ punitio egyptioꝝ cū dr̄.l¶ Pharaōi regi egypti ⁊c̄. qꝛ dedit occaſionē ſedechierebellandi nabuch. ꝓmittens ei ſubſidium: ex qua rebellione ſecuta eſt dicta deſtructio.m Cūctis regibus t̓re auſiditꝭ: in heb̓. hr̄. Terre husde qua fuit iob eſt illa ⁊ vicina iudee a ꝑte orientis.n Et cunctis regibus terre philiſtijm. iſti erant vicini iudeoꝝ a parte occidentis.o Et reliqͥs idumēe ⁊ moab. q̄ ſil̓r erāt ꝓpinqͥ iudeisp Et cūctis regibus terre tyri ⁊cͣ. tyrus em̄ ⁊ ſydonerant vicine iudee a ꝑte aquilonis.q Et regibus terre inſulaꝝ. que ſunt trās mare .i. vltra aliqua ꝑtem maris reſpectu ꝓmiſſionis: ſicut ſuntcyprus rhodus ⁊ ꝯſimiles: ſi em̄ eſſent totaliter transmare iam non eſſent in ſule.r Et vniuerſi qui attonſi ſunt in comam .i. agarenis qui habebant capillos reciſos ad modum pugilū.

In hebreo habetur: Et vniuerſis angulatis. per quos intelligūtur illi qui habitabāt circa angulos terre ꝓmiſſionis: vt dicunt aliqui: ⁊ ſubduntur multa noīa regū ⁊ terrarū ⁊ poſtea ſubditur.s Et omnibus regnis terre. eſt hyperbole ad deſignandum multitudinēterraꝝ ⁊ regnoruꝫque chaldei ſubiecerūt ſibi ſic̄ Eſdrejͣ. dixit cyrus rex ꝑſaꝝ: Om̄ia regnat̓re dedit mihi dn̄s⁊ tamen medietasterre hītabilis nonerat ſibi ſubiecta. ⁊ꝑ talem moduꝫ loquendi d̓r cōmuniter: tota ciuitas vadit ad tale ſpec taculū: licꝫ maior ꝑsremaneat. Punitio aūt illoꝝ h̓ ponitur cuꝫ nabuch̓.qꝛ fuerūt cū nabucho. in deſtructiōeiudeoꝝ: ⁊ tamē ml̓ti eoruꝫ debuiſſentmagis iuuiſſe iudeos rōne vicinitatꝭſicut philiſtei ⁊ tyrij ⁊ ſydonij ⁊ cōſimiles: vel rōne cōſanguinitatis: ſicut idumei qui deſcenderūt ab eſaufratre iacob ⁊ moabite ⁊ ammonitequi deſcenderūt aloth nepote abrae.t Et rex ſeſachbibꝫ poſt eos .i. punietur. ꝑ ſeſach intelligitur rex babylonis vt dicūt hieronymus ⁊ hebrei. Ratio huius eſt: qꝛ ſeſach ⁊ babel ꝑ qd̓intelligitur rex babylonis in hebreo ſcribunt̉ litteris ſibicorrn̄dentibus. Ad cuiꝰ intellectū ſciendū ꝙ pueri apucꝭhebre. ⁊ latinos addiſcūt alphabetū pͥmo ordine recto ꝓcedendo de prima litera ad vltimā. ſecūdo ordine retrogrado incipiendo ab vltimalr̄a ad pͥmā redeūdo: ⁊ ſi iſtiduo ordines iuxta ſe ſcribant̉ vltima littera ordinis primi .ſ. thau. eſt pͥma in ordine aleph q̄ eſt pͥma in ordinepͥmo ⁊ penultia lr̄a .ſ. ſin. corrn̄det ip̄i ſecūdo ⁊ corrn̄detipſi beth q̄ eſt ſecunda: ⁊ ſic ꝯn̄r ꝓcedendo ex vtraqꝫ ꝑteꝟſus mediū alphabeti vbi kaph ⁊ lamech ſibi corrn̄dētdicto modo. Nunc aūt ſic eſt ꝙ hoc nomen babel in hebreo ſcribit̉ ꝑ tres lr̄as tm̄ .ſ. per duplicem beth ⁊ vnamlamech: ⁊ ſimiliter hoc nomen ſeſach ꝑ tres .ſ. ꝑ duplicēſin. ⁊ ꝑ vnā kaph. Ex quo pꝫ ꝙ ſcribunt̉ ꝑ lr̄as ſibi corrn̄dentes mō p̄dicto. Qn̄ ꝟo iudei volūt aliqͥd velate ſcribere bn̄ faciūt talē cōmutationē lrāꝝ. ⁊ hͦ modo ſcripſithic hieremias deiectionem chaldeoꝝ velate ⁊ huic dictoconcordat quod infra lybabylon noīatur ſeſach vt dicithieronymus: ne forte ꝓuocaret inſaniā chaldeoꝝ cōtraiudeos qui redigendi erant ſub ſeruitute eoꝝ. Sed quiquid ſit de veritate iſta tamen ratio nō videtur valere: qꝛhieremias in hoc capitulo ⁊ in pluribus alijs locis ſcribit deiectionē regis ⁊ regni chaldeoꝝ valde lucide ⁊ aperte: ⁊ iō poſſet breuius dici ꝙ ſeſach eſt hic nomen egyptiregis: ſicut em̄ imperatores romani omnes nominabātur ceſares ⁊ cum hoc proprium nomen habentes: vt iulius auguſtus ⁊ huiuſmodi. ſic om̄es reges egypti vocabantur pharaones: ⁊ p̄ter hoc habebant nomen ꝓpriumvt ſeſach. iij. Regꝭ. xj. Fugit ad ſeſach regem egypti ⁊ nechao. iiij. re. xxiij. ⁊ ſic d̓ alijſ: ⁊ ſic ꝓbabil̓r p̄t dici ꝙ ille rexͣ