Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

Incipit prologus ſancti hieronimiin danielem prophetam.Anielē prophetāiuxta ſeptuaginta interpretesdn̄i ſaluatoris eccl̓ię nō legūt.Qvtentes theodocionis editōe.et hoc cur acciderit neſcio. Siue em̄ qꝛ ſermo chaldaicus eſt. ⁊ quibuſdā proprietatibus a nr̄o eloquio diſcrepat. noluerūt lxx.interpretes eaſdem linguę lineas in tranſlatione ſeruare. ſiue ſub noīe eoꝝ: ab alio neſcio quo nō ſatis chaldęam linguā ſciente.editus eſt liber. ſiue aliud quid cauſę extiterit ignoras. hoc vnū affirmare poſſū qd̓ ml̓tum a veritate diſcordet. ⁊ recto iudicio repudiatus ſit. Sciendum quippe danielemmaxīe ⁊ eſdrā. hębraicis quidē litteris. ſedchaldaico ſermone cōſcriptos. ⁊ vnam hieremię ꝑicopen. iob quoqꝫ cū arabica līguaplurima hr̄e ſocietatem. Deniqꝫ ⁊ ego adoleſcentulus poſt quintiliani ⁊ tullij lectōnēac flores eius rhetoricos cuꝫ me in linguehuius priſtinū recluſiſſem. ⁊ multo ſudoremultoqꝫ temꝑe vix cepiſſem anelantia ſtridentiaqꝫ verba reſonare. ⁊ quaſi ꝑ criptaꝫambulans. rarū deſuꝑ lumen aſpicerem impegi nouiſſime in danielē. ⁊ tāto tedio affectus ſum. vt deſperatōe ſubita omnē laborem veterem voluerim contemnere. Uerūadhortante me quodam hebręo. ⁊ illud mihi ſua lingua crebrius ſuggerete. labor oīavincit improbus. qui mihi videbar ſcioluſinter hebręos: cepi rurſus diſcipulus eſſechaldaicus. Et vt verū fatear. vſqꝫ in p̨̄ſentem diem magis poſſū ſermonē chaldaicūlegere ⁊ intelligere qͣꝫ ſonare. Hęc idcircorefero vt difficultatem vobis danielis oſtederem. qui apud hebręos nec ſuſāne habꝫhyſtoria. nec hymnū triū pueroꝝ. nec belisdraconiſqꝫ fabulas. quas nos qꝛ ī toto orbę diſperſe ſūt. verū antepoſito eaſqꝫ iugulante ſubiecimus ne videremur apud imperitos magna partem volumīs detruncaſſe.Audiui ego quendā de p̨̄ceptoribus iudęorū cū ſuſanne derideret hyſtoria. ⁊ a gręconeſcio quo ea diceret eſſe conficta. illud opponere qd̓ origeni affricanꝰ oppoſuit. ethimologiaſ haſ apo thoychynoychyſe ⁊ apothoy prynōi pryſe de gręco ſermōe deſcēdere Cuiꝰ rei intelligentia nos nr̄is hac poſſumus dare. vt verbi gra dicamus de arboreylice dixiſſe eū ilico pereas. ⁊ a lentiſco inlentē te cōminuat angelus. vel nō lente pereas aut lentus .i. flexibilis ꝑ vicia ducarisad morte. ſiue aliud quid ad arboris nomēcōueniens. Deinde tm̄ fuiſſe ocij tribꝰ puoris cauillabat̉. vt in camīo eſtuātis incedijmetro luderēt. ⁊ per ordinē ad laudem deielementa prouocarent omīa. aut ꝙ miracūlū diuinęqꝫ aſpirationis indiciū. vel draconem interfectum offa picis. vel ſacerdotuꝫbelis machinas deprehēſas q̨̄ magna pru-

dentia ſolertis viri. qͣꝫ prophetali eſſent ſpūꝑpetrata Cū vero ad abacuc ꝑuenerat ⁊ deiudęa ad chaldęa raptū diſcoforū id eſt diſcū ferentē cibū lectitabat. quęrebat exēplūvbi legiſſemus in toto vet̓i teſtam̄to queqͣꝫſcōꝝ graui volaſſe corꝑe ⁊ in puncto horętanta terrarū ſpacia tranſiſſe. Cui cū qͥdamē noſtris ſatis promptulus ad loquendumezechielem adduxiſſet ī mediū. ⁊ diceret eūde chaldęa in iudęa fuiſſe tranſlatū. der ſithominē. ⁊ ex ipſo volumine demonſtrauitezechielem in ſpiritu fuiſſe tranſpoſitū. Deniqꝫ ⁊ apoſtolū nr̄m videlicet vt eruditū virū. ⁊ qui lege ab hebręis didiciſſet nō fuiſſeauſū affirmare ſe raptū in corꝑe. ſed dixiſſeSiue in corꝑe ſiue extra corpus neſcio deꝰſcit. His ⁊ talibus argumētis apocrifas inlibro eccleſię fabulas arguebat. Suꝑ quare lectoris arbitrio iudiciū relinques illudammoneo non haberi danielē apud hebręos inter prophetas. ſed inter eos qui agiographa conſcripſerūt. In tres ſiquidē ꝑtesomnis ab eis ſcriptura diuidit̉. in legem inꝓphetas ⁊ in agyographa .i. ī quīqꝫ ⁊ octo⁊ vndecim libros de quo nō eſt huius temporis diſſerere Quę aut ex hoc ꝓpheta imocontra hūc librū porphirius obijciat. teſteſſunt methodius. euſebius. ⁊ appollinarisqui multis verſuū milibus eius veſanię reſpondentes. neſcio an curioſo lectori ſatiſfecerīt. Unde obſecro vos o paula ⁊ euſtochium undatis pro me ad dn̄m preces vtqͣꝫdiu in hoc corꝑe ſū. ſcribā aliquid gratuꝫvobis. vtile eccl̓ię. dignū poſteris Preſentiū qͥppe iudiciis oblatratiū nō ſatis moueor qui in vtranqꝫ ꝑtem aut amore labūturaut odio.

Ciendū aūt nullū ꝓphetā tam aꝑte de chriſto ſcripſiſſe vt iſte. Nā ⁊ tempus notauit aduentus ⁊ reges per ordinem. ⁊ annos enumerat ⁊ manifeſta ſigna.Quę qꝛ porphirius vniuerſa vidit cōpleta ⁊ tranſactanegare non poterat veritate ſuperatus. vt ipſe idem dicit in alio loco. odero ſi potero ſi non inuitus amabo. inhanc prorupit calūniā vt quę in cōſūmationē mūdi deantichriſto futura dicunt̉. ꝓ ſimilitudine quadā geſtoꝝſub antiocho epiphane. impleta contendat. Sed eiusimpugnatio teſtimoniū veritatis eſt. tanta em̄ diciorūfides fuit vt propheta incredulus nō videat̉ futura dixiſſe. ſed preterita narraſſe. Danielē nō iuxͣ lxx. interp̄tes. ſꝫ iuxͣ theodocionē chriſti legit eccl̓ia. qͥ poſt aduentū chriſti incredulus fuit. licꝫeū qͥdā dicāt hebionitā. qͥ alt̓o genere iudęꝰ ē. qꝛ ex parte matris.Suſannę aūt ⁊ belis ac draconis fabula non habet̉in hebręo ſꝫ pars eſt ibi ꝓphetię abacuc. filij iehū de tribu leui. ſicut iuxta lxx. interp̨̄tes in titulo eiuſdē belis fabulę ponit̉ Homo quidā erat ſacerdos nomine danielfilius abda. cōuiua regis babylonis Danielē aūt ⁊ trespueros de tribu iuda fuiſſe ſcriptura teſtat̉. Iſtud autēſcilicet. hō quidā ⁊cͣ. dixit abacuc nō ille qui fuit ex duodecim ꝓphetis. Contra danielem viceſimūſecundū librū ſcripſit porphiriᵛ. nolēs eū ab ipſo cuius inſcriptus eſt noīe eſſe cōpoſitum ſed a quodā qui temꝑe antiochi epiphanes iniudęa fuit. nec tam ventura dixiſſe qͣꝫ pręterita narraſſe⁊ qd̓ vſqꝫ ad antiochū dixerit verā hyſtoriā eſſe. ſi qͥd