Geneſis

L ¶ Incipit liber Geneſis.N principio.¶ Capl̓m. .j.Omiſſis diuiſionibus curioſis:accipio illam que magis conſueta eſt dici. Tota enim ſacra ſcriptura diuidit̉ in duas partes. videlicet in vetus ⁊ nouum teſtamentū. ita ꝙ licet tota ſacra ſcriptura ſit de deo tāqͣꝫ de ſubiecto.tn̄ prima ꝑs principaliter eſt dedeo tanqͣꝫ creatore ⁊ gubernatore. Scd̓a ꝟo de deo tanqͣꝫ redemptore ⁊ glorificatore. Prima ꝑsvidelicet veteris teſtamenti diuiditur in quatuor partes. videlicet in libros Legales.Hyſtoriales. Sapientiales. ⁊ Prophetales. Et qꝛ vetus teſtamentum ⁊ nouum ſe habent ſicut rota in medio rote. vt habet̉ Ezech̓ .j. ca. Ideo nouum teſtamētum conſimiliter diuidit̉. quia legi in nouo teſtamento correſpondet euangeliū. Libris ſapientialibus. correſpondēt epiſtole Pauli. ⁊ aliorum apoſtolorum. Libris hyſtorialibus. correſpondent actus apoſtolorū.Libris ꝓphetarum. correſpōdet Apocalypſis. Circaprimam partem veteris teſtamenti q̄ continet libroslegales. videlicet quinqꝫ libros moyſi. conſiderandūꝙ lex non datur vni ꝑſone ſed cōitati populi adunatiideo primo deſcribit̉ adunatio fidelis populi ſub cultu vnius dei. quod fit in libro Gen̄. Secūdo deſcribitlegiſlatio populo adunato ⁊ hoc fit in Exo. ⁊ duobuslibris ſequentibus. Tercio ponitur predicte legis repetitio. ⁊ explicatio. ⁊ hoc ſit in Deut̓. Prima in duas. quia primo Moyſes oſtendit nature humane ꝓductionem. ſecundo ipſius ꝓpagationem. iiij. ca. vt ſicꝓcedat ad electionem fidelis populi ⁊ diſtinctionemcius ab infideli populo ꝑ ſucceſſiones generationumvt patebit infra. ¶ Circa primum conſiderandum ꝙtota corporalis creatura facta eſt ꝓpter hominē. namclementa ſunt ꝓpter mixta. ⁊ mixta inanimata. ꝓptermixta animata. ⁊ imperfecta ꝓpter perfecta. vt planteꝓpter animalia. animalia ꝟo ꝓpter hominem qͣꝫtumad eius nutritionem. ⁊ iuuamentum Corpora etiamceleſtia facta ſunt quodāmodo ꝓpter hominem ẜm ꝙdicit̉ Deutro. iiij. ca. Ne forte oculis eleuatis ad celuvideas ſolem ⁊ lunā. ⁊ omnia aſtra celi. ⁊ errore deceptus adores ea. ⁊ colas que creauit dn̄s deus tuus inminiſteriū cunctis gentibus. Et ideo primo deſcribit̉corporalis creature ꝓductionem generaliter. Secūdo hominis formationem ſpecialiter: ibi. Et ait faciamus hominem ⁊cͣ. Circa primum tria facit ſcriptura. quia primo exponit opus crcatōis. ſecundo opusdiſtinctionis ſeu formatiōis: ibi. Dixitqꝫ deus fiat luxTercio opus ornatus ſeu diſpoſitionis: ibi. Dixit autem deus fiant luminaria. Opus creationis deſcribit̉ante omnem diem. Opus diſtinctiōis primis tribusdiebus. Opus autem ornatus alijs tribus diebus ſequentibus. ⁊ ſeptimo die requieuit deus a nouis creaturis condendis. ẜm ꝟo ſententiam Hiero. in epiſtola ad Paulinum p̄ſbyterum de omnibus ſacre ſcripture libris principium Gen̄. eſt tātis obſcuritatibus inuolutum. vt ante. xxx. annos apud hebreos non legatur ⁊ huiuſmodi obſcuritates ſatis apparent ex varijset multiplicibus expoſitionibus tam doctorū hebreorum. qͣꝫ catholicorum circa ipſum. Et quia cōfuſio eſttam intelligentie qͣꝫ memorie inimica. intendo vitaretalem multitudine expoſitionum. illarum maxime q̄a ſenſu lr̄ali remote vident̉. cui ſenſui intendo inſiſtere ẜm gratiam a dn̄o mihi datam. Igit̉ circa principium Gen̄. ſunt tres expoſitiōes ſolennes ad quas alievident̉ reduci. Prima eſt ipſius Aug. qui illos ſex dies exponit. non ꝓut important ſucceſſionem temporis. ſed ꝓut dicunt cognitionem angelicam relatam

ad ſex genera rerum conditarum. Iſta autem cognitioangelica duplex eſt. vna eſt rerum in genere ꝓprio ⁊ hecdicit̉ veſꝑtina. qꝛ omnis creatura ad deum cōparata quieſt lux ꝑ eſſentiam. tenebra eſt. Alia eſt cognitio in verboet hec dicit̉ matutina. Et ſic exponit factum eſt veſpere ⁊mane dies vnus. inqͣꝫtum angeli cognouerunt lucem ꝓductam ⁊ a tenebris diuiſam in genere ꝓprio. ⁊ hec dicit̉veſpere. Et rerum in verbo. ⁊ hec dicit̉ mane. ⁊ eodē mōde alijs diebus ſequentibus. Sed iſta expoſitio videt̉ nimis longinqua a lrali ſenſu. maxime quia ẜm alios ſanctos ⁊ doctores Moyſes rudi populo loquebat̉. qui nōpoterat capere ſpūalia. ſed tm̄ corporalia ⁊ groſſa. ⁊ ideode ꝓductione angelorum nō fecit exp̄ſſam mentionē. Eiterum quia populus ille ꝓnus erat ad idolatriam. ſi feciſſet mentionem de creaturis ſpūalibus ⁊ inuiſibilibuscoluiſſet eas tanqͣꝫ deos. ⁊ ideo iſta expoſitio que longinqua videt̉ a lr̄a dimittat̉. Alie aūt due expoſitiōes videntur ꝓpinque lr̄e ⁊ ideo intendo eas ꝓſequi. ⁊ ꝓcedūt ẜmvarias opiniones de natura materie poſitas a ph̓is. Etideo primo videndum eſt de hoc. nec mirum ſi circa hocdiutius immoremur. qꝛ ex hoc dependet intellectus operationis ſex dierum. que hic deſcribunt̉ multum obſcureIgit̉ circa naturam materie corporalium tres ſunt opiniones ſolennes. Dicit em̄ cōmentator libro de ſubſtantia orbis. ꝙ in corporibus celeſtibus nō eſt materia proprie dicta que eſt pars ſubſtantie compoſite. cuius rō eſtquia materia ꝓprie dicta que eſt in genere ſubſtātie eſt potentia cōtradictiōis ad eſſe ⁊ ad nō eſſe ſimpliciter. talisaūt potentia nō eſt in corporibus celeſtibus que ſunt incorruptibilia. vt ab om̄ibus ſupponit̉ tanqͣꝫ verū ergo ⁊cͣ.et ideo ſi aliqn̄ in corporibus celeſtibus a philoſophis dicat̉ eſſe materia. hoc eſt large accipiendo inꝙͣtum ſubiectum accipit̉ ꝓ materia. quia eſt ibi ſubiectum motus localis ⁊ potentia ad vbi. Alij autem dicunt ꝙ in corporibus celeſtibus eſt materia que eſt pars ſubſtantie cōpoſite. alioquin corpora celeſtia eſſent forme actu intelligibiles. qꝛ eſſent a materia ſeparata. Item quia eſt ibi quātitas. que ſequit̉ materiam. ſicut qualitas formam. ſed ēalterius rationis ꝙͣ materia corporum elementorum etmixtorum. quia in ipſa eſt tm̄ potentia ad formam quaꝫhabet ⁊ ad nullam aliam. ſicut materia ſolis eſt ſolum inpotentia reſpectu forme quam habet et non alterius. etſic eſt de alijs corporibus celeſtibus. ꝓpter quod corporaceleſtia ſunt incorruptibilia. Materia ꝟo elementorū ⁊corporum mixtorum eſt in potentia ad plures formas. q̄non poſſunt ſimul eſſe in materia. et ideo qn̄ eſt ſub vnaforma eſt in potentia ad aliam qua caret. ⁊ ſic habet priuationem annexam. ꝓpter quod p̄dicta corpora ſūt corruptibilia. qꝛ priuatio ſemꝑ machinat̉ ad maleficium vtdicit̉ jͣ. Phiy. Alij ꝟo dicunt ꝙ in corporibus celeſtibuseſt materia. ⁊ ꝙ eſt eiuſdem rationis cum materia generabilium ⁊ corruptibilium. cuius ratio eſt. quia materiaſubſtantiat̉ ꝑ ſuum poſſe ẜm commentatorem ⁊ philoſophum. et ideo circūſcripta omni forma. materia que eſtin genere ſubſtantie ⁊ eſt ꝑs cōpoſiti. non poteſt intelliginiſi pura potentia. Cum igit̉ actus ſit qui diſtinguit et ꝑmeram potentiam nulla poſſit eſſe diſtinctio videt̉ ꝙ circūſcripta per intellectum omni forma corruptibilium ⁊incorruptibilium non remaneat aliquid vnde hec materia poſſet diſtingui ab illa. ſed remanet vnius ſimpliciterrationis in corporibus celeſtibus ⁊ corruptibilibus. Itēẜm Augu. lib. confeſſ. Materia eſt prope nihil. ita ꝙ nihil poteſt excogitari intermedium. Si autem in corporibus celeſtibus eſt materia alterius rationis qͣꝫ in elementis oportet ꝙ iſta ratio ſit nobilior. quia ignobilior nonpoteſt eſſe. ergo magis recedit a nihilo. ⁊ per conſequēsperdit rationem materie. ⁊ accipit rationem forme. verūtamen licet in ipſis ſit materia eiuſdem rationis. tamencorpora celeſtia ſūt incorruptibilia. inferiora autem corruptibilia. Cuius ratio eſt quia ẜm ph̓m lib̓. de ſenſu etſenſato. Ignis ⁊ terra nō agunt ⁊ patiunt̉ adinuicē inqͣꝫtum hmōi. ſꝫ ſolū inqͣꝫtum cōtrarietatē habētia. ideo corpora elementaria et mixta quorum forme ſubſtantales