¶ Ad HebreosC.I.
5 multis locutionibus:Ultiphaſ multis qualitatibus.riā multisqꝫ modis olim deus loTſeruis ꝑ ſeruosf ſ qꝛpoſt hanc non ſequitur aTia locutio ſ ī fine tēporūquēsſ patribꝰ in prophetiſ Nouiſ§ quaſi adhuc ſuperſunt qui audierunt etſime diebus iſtis locutus ē nobisviderunt
qui maior prophetis. vnde ⁊ eum ſcd̓m vtramnaturam commendat ſecundum humanitatem. vnde. Poſtula a me ⁊ dabo tibi. gent. here.. quia filius. ⁊ nunqͣꝫ perdit quicqͣꝫ de omni dato patrisin filio. quē conſtituitr hęredemſ vt per verbum. ſ nōvniuerſorum. per quem fecit ⁊ ſęſolum eterna que minus notaᶠ § ſcd̓m diuinitatēex patre ⁊ idem cum eo. Flumen de luminecula. Qui cuꝫ ſit ſplendor glorięſvel caracter ſ plena oſtenſio eſſentie patris.I Sicut ab eo creata. ita ab eo cōſeruantur⁊ figura ſubſtantię eiusᶠ portāſqꝫ
interſerens de excellentia eius ſecundum vtranqꝫ naturaꝫ. Deinde comparat eum moyſi ⁊ pręfert. Deinde multis rōnibꝰ ⁊ autoritatibꝰ gratiaꝫ fideivmbrę legis pręferendam declarat. Et ſacerdotium chriſti leuitico ſacerdotio. ⁊ teſtamentū nouum veteri eiuſqꝫ ſacrificiū vnum multis illiꝰ ſacrificijspreponendū oſtendit. quia ibi vmbra. hic veritas. Tādē ponit fidei deſcriōeꝫ eā multis teſtimonijs ꝯmēdās. Circa finē ꝟo moralē ſb̓dit īſtructōeꝫOlim. Nō eſt nouū. Deus. qui inuariabilis tunc ⁊ nūc. Lo quēsquia quod tunc etiamnunc. Patribus.qͥ carne ⁊ cultu dei patres nobis ſunt. Inprophetis. Nō eīipſi. ſed deus in eis.Multifa .i. multotiens abrahę yſaac ⁊ iacob. ⁊ cęteris. ⁊ eiſdemſępe. Multiſqꝫ modis. quia modo ꝑ ſōnia. vt danieli. modoaperta voce vt moyſi.i. c.modo interiori inſpiratione vt dauid. Vl̓5Vultifa. multo ⁊ dividerūuerſo genere locutioīsſimevt per ſomnia. vel inſpirationes. vel aper Ctas voces. Multisqꝫ modis rerum diuerſis myſterijs futura ſignificans. Locutus. quia idem modo qui olimNobis. filijs illorum patrum. Ne de alijs putetur nobis locutus qͣꝫ illis. quod poterat videri: ſi alij loqueretur genti¶ Multifa. In omni genere loquendi. vt figuris. viſionibus ſomnioruꝫlocutionibus angeloꝝ. Multiſqꝫ modis. rerum creatione: vt ī formatōne adę. in tranſitu maris rubri. ⁊ ſimilibus in actibus.¶ Olim patribus in prophetis Nouiſſime nobis in filio.Tempus enim conſtituit dominus promiſſis ſuis. ⁊ tempus eis quę promiſit implendis. Promiſſionum tempora habuerunt prophetas afflatos ⁊ īpletos verbo dei vſqꝫ ad iohannem. ab illo autem vſqꝫ in finem tempus ēimplendi quę promiſſa ſunt. Unicus dei filius venturus erat ad hominesaſſumpturus hominem. ⁊ per id futurus homo moriturus reſurrecturꝰ aſcēſurus ſeſſurus ad dexteram patris. impleturꝰ in gentibus ꝓmiſſa.Quod loqueus ⁊ locutus. pręſens de p̨̄terito. pręteritum de pręſenti poſuit. ſignifi. at id ſe loqui per filium. quod locutus eſt ꝑ prophetas. Niſi qd̓in prophetis occulta veritatis ⁊ adhuc implēda. ī filio aūt aꝑta ⁊ ꝯpletaIn prophetis. Augꝭ. Prophetandum fuit. vt non ſubito venienshorreretur. ſed creditus expectaretur.In filio. Qui prophetis eſt maior eſt enim dn̄s prophetarum. implecor ⁊ ſanctificator. Sic eī propheta eſt. ꝙ ⁊ dominus prophetarum. Sic ⁊angelus xp̄s eſt. ⁊ dominus angelorum. Nam ⁊ ipſe dictus eſt magni conſilij angelus. Et moyſi dictum eſt de eo. Suſcitabo eis ꝓphetam ſimilē tuiSi chriſtus nihil annunciaret angelus non diceretur. Si nihil ꝓphetaret.ꝓpheta non diceretur. Ex eo qd̓ pn̄s annunciauit angelus erat. Ex eo qd̓futurum prędixit propheta erat. Ex eo ꝙ verbū dei caro factum eſt. ⁊ angelorum ⁊ ꝓphetarum dominus eratConſtituit. Iam īmutabilem¶ Herędem vniuerſorum. Id eſt. poſſeſſoreꝫ omnis creaturę. Nōenim iam portio domini eſt iacob tantum ⁊ pars eius iſrael. ſꝫ oēs prorſusnationes mundi. Herędis autem vtitur nomine vt duo quędam per hoc aſtruat ⁊ oſtēdat .ſ. ꝙ ꝓprius ſit filiꝰ ⁊ ꝙ donatōis illi nulla cōtingat amiſſioDicēdo gͦ herędem humilitatis demonſtrauit indiciū. Deinde ad ſuꝑiorēgradum altiorēqꝫ tranſcendit dicens: Per quem. vt per verbum patri coęternum. Fecit. non ſolum ęterna ⁊ inuiſibilia ⁊ īmutabilia. q̨̄ minus nob̓ ſūtnota. ſed. Et ſęcula .i. viſibilia ⁊ mutabilia.¶ Qui cum ſit ſplēdor glo. ⁊cͣ. Hic ẜm diuinā naturā ꝯmēdat xp̄mon̄dens eum coęternum ⁊ coęqualē pr̄i. eiuſdemqꝫ cū eo ſubſtantię: ſꝫ alteꝝ īꝑſona. Attende qualiter hic duas vias ingreditur. vna quidem reuocansnos a nephando errore ſabellij. Alia vero ab arrianicę īpietatis errore Neputetur pater vel vnicum non habere. vel filius extrancus a pr̄e ſubſiſtere.Sunt enī quidā qui eum extraneū eē delirēt. qd̓ male viſum eſt arrio. Alijqui non alteꝝ patrem. alterū filiū ſuppingere moliuntur: ſed eundem aliqn̄patrē. aliqn̄ filiū. Integra ergo ꝯmonet rōne. ⁊ quia dei filius ē. ⁊ ꝙ non abeo alienus exiſtit. Hoc aūt religioſo debemꝰ accipere ītellectu. ⁊ ſi qͥd abſurdum fortaſſe occurrit: ab acie mentis abigere. Vbiqꝫ ſiquidem religioſo no
bis opus eſt intellectu. Maxime vero vbi de deo vel loquimur aliquid. velaudimus: quia nec ad loquendum digne de deo lingua ſufficit. nec ad percipienduꝫ pręualet intellectus. Multa enim de deo intelligimus. quę loquipenitus non valemus. multa recte loquimur. quę intelligere non ſumus idonei. Verbi gratia. Ꝙ vbiqꝫ deus eſt ſcimus ⁊ dicimus. quomodo autē vbiqꝫ ſit intellectu non capimꝰ. Item ꝙ eſt incorporea quędam virtus. quę omnium eſt cauſa bonorum ſcimus. Quomodo auteꝫ quę iſta fit penitus ignoramus. Sunt etiaꝫ q̨̄dam quę dici non p̄n̄tqͣꝫuis mente capiātur.ita vt etiam ipſuꝫ paulum videamus in quibuſdam talibus quaſi infirmari ⁊ non integra ꝓponēte exempla.ſicut hic cum ait: Quicū ſit ſplend ⁊cͣ. vtēsimproprijs nominibꝰ.quia propria reperirenon poterat. ⁊ rerū tēporalium ſimilitudinead oſtendendum veritatem ęternorum .i. patris ⁊ filij coęternitatēqͣꝫuis temporalia integra collatione ęterniscomparari non pn̄t.In ęternitate enī ſtabilitas eſt in tempore varietas. in ęternitate omnia ſtāt. in tēpore alia alijsſuccedunt. In creatura nihil inuenimus coęternum: quia nihil ęternuꝫ. ſedſufficit ad ſimilitudinem vt inueniamus coęuū. Coęua enim dicimus. quęqꝫ eandem habent menſuraꝫ tēporum nec alterum ab altero tempore pręceditur. Ambo tamen eſſe cępiſſe dicimus. Et ſi ī creatura coęua inuenire poterimus. non tamen generans ⁊ generatum. ſicut ī trinitate generalit̓ coęternū vnigenitū. In creaturis enī nō ex eo īcipit generatū ex qͦ generās. In creatore vero n̄ p̄ceſſit genitor genitū. Nō pn̄t gͦ ꝯꝑari tꝑalia ęternis integͣ collatōe. ſꝫ tn̄ pn̄t ex aliqͣ tenui ⁊ ꝑua ſil̓itudīe coęua coętnis ꝯꝑari. Inueniāꝰitaqꝫ coęua. Nā de ſcripturis admonemur ad has ſil̓itudīes. legimꝰ enī ſcriptū de ip̄a ſapīa. Cādor ē lucis ęternę. Itē ſpeculū eſt ſine macula dei maieſtatis. Ecce ip̄a ſapīa dc̄a ē cādor lucis ęternę .i. imago pr̄is ⁊ ſpecl̓m. Ethic ait apl̓s. Splēdor glorię. Coęternꝰ eſt eī pr̄i filiꝰ: vt coęuꝰ ē ſplēdor igni.Si enim lucernā accēdere cupio. nōdum ē ibi ignis nec ſplēdor: mox aūt vtaccēdero. ſil̓ ⁊ cū igne ſplendor exiſtit. Ergo filiꝰ dei ẜm hͦ d̓r ſplendor glorięꝙ ei ſꝑ pr̄ eſt. quo hēt de quo ſit nō ẜm hoc ꝙ prius eēt pater. ⁊ poſtea filiꝰſꝑ enī pr̄. ſꝑ filius de pr̄e eſt. Sꝑ igit̉ filiꝰ natus. ſꝑ pater ē. ſꝑ de illo imagoEcce nō potuiſti coęterna īuenire ī creaturis ⁊ inueniſti coęua. quoꝝ ꝓportione intelligis coęternū filium. ęterno gignēti. Qd̓ eī ē tꝑali coęuū hͦ ē ęternō coęternum. Sꝫ attēdendū ꝙ cū in his .ſ. igne ⁊ ſplēdore ſit coęuitas. nōtn̄ oīmoda ē ibi ęqͣlitas. qꝛ ſplēdor qͥ ibi fūdit̉ de igne. minꝰ lucꝫ qͣꝫ ip̄e ignishn̄t gͦ iſta ſimilitudinē. ſꝫ nō oīmodā ęqͣlitatē. Ex alioꝝ igit̉ ꝓportione tꝑaliū. quoꝝ alteꝝ ē ex altero. ⁊ ſi nō coęuū tn̄ ꝯſb̓ale. filiꝰ pr̄i ꝯſubſtātialis on̄ditur. Naſcit̉ eī homo de hoīe. ⁊ equꝰ de equo. Nec ē hoꝝ alter alteri coęuus. qꝛ natus ab eo de quo natꝰ ē tꝑe p̨̄ceditur: ſꝫ tn̄ ⁊ ille hō ⁊ iſte hō. ⁊ illeequus ⁊ iſte equꝰ .i. eiuſdē ſubſtātię ſunt. diuerſa ſunt tꝑe. ſꝫ non ſunt diu̓ſanatura. Similiter ⁊ de deo pr̄e deus filius natꝰ ē. ⁊ cū ſit ei coęternꝰ. ē etiaꝫeiuſdem naturę nō minor eo. qꝛ deꝰ de deo. vt homo ex hoīe natꝰ eiuſdemſubſtantię ē. ⁊ equꝰ ex equo. Ecce aliud genꝰ ſil̓itudinis: h̓ laudat̉ ęqͣlitas.ibi coęuitas. Iūge igit̉. qꝛ totū qḋ laudabile ē in creaturisʳ quibꝰ aliqͥd deeſt: ſimul ē in creatore. cui nihil deeſt. ibi tn̄ qd̓ inuenimꝰ .i. homo ⁊ homo etduo hoīes ſunt. h̓ vero pr̄ ⁊ filiꝰ vnꝰ deꝰ. Iō apoſtolus ait. Qui cum ſitſplendor glo. Pater eſt gloria. filiꝰ idē cum eo. ⁊ euꝫ notificans homofactus. vt radius ſolem¶ Figura ſu. Ecce alit̓ ꝑſonalit̓. vt figura ab eo cuiꝰ ē figura. Sꝫ ęqͣlisqꝛ nec paꝝ diſſil̓is. ſicut ip̄e ait: pr̄ in me ē. ⁊ qͥ videt me. videt ⁊ pr̄em meū.¶ Attēde ꝙ hęc noīa .ſ. lumē gloria. qn̄qꝫ ad naturā diuinā referūtur. qn̄qꝫ ad ꝑſonā. Et qn̄ ad ꝑſonā referūtur. mō ad pr̄em. mō ad filiū refern̄turDicimꝰ enī pater ē lumē. ⁊ filiꝰ ē lumen. Similit pater eſt gloria filius ē gloria. ⁊ hi duo vna gloria ⁊ vnū lumē non duo. Et d̓r filiꝰ gloria de gloria ſicut lumē de lumine. ⁊ prīcipiū de prīcipio. ⁊ deꝰ de deo. non tn̄ duo dij ſedvnus. non duo prīcipia ſꝫ vnum. Splēdor aūt ⁊ figura ſicut ⁊ imago ꝓpriead ꝑſonā filij referuntur ⁊ relatiue dicuntur.Portanſqꝫ omnia ⁊cͣ. Supradictum eſt quia ꝑ ipſuꝫ fecit omniaHic ei nunc ſummam autoritatis attribuit ex eo ꝙ cum autoritate cuncta