Ꝙdi̓Sapientie

¶ Incipit prologus in librum Sapientie.Iber ſapientieapd̓ hebreos nuſꝙͣ eſt.ʰ Un̄ ⁊ ipſeſtilusᶜ grecā magis eloquētiaꝫ redolet. hūciudei philonis eē affirmāt.Qui ꝓinde ſapīe noīat̉: qͥain eo chriſti aduentus qͥ eſtſapīa patris: et paſſio eiuseuidenter exprimit̉.¶ Incipit liber Sapiētie.

¶ Capl̓m. j.Iligite iuſticiaꝫ: quiiudicatꝭ terram. Sentite de dn̄oin bonitate:ᵈ ⁊ in ſimplicitate cordisquerite illu: quoniam inuenitur ab his qui non tētant illum: ᵍ apꝑet autē eisqui fidem habent in illum.Peruerſe em̄ cogitatōnesſeꝑant a deo: ꝓbata autemvirtus corripit inſipiētes.

¶ Expoſitio prologi in librū Sapientie incipit.Iber Sapientie ⁊cͣ. Iſte ꝓlogus diuidit̉ intres ꝑtes: in prima on̄dit Hieronymus librioriginē: qꝛ nō hebraice ſꝫ grece eſt editus. vn̄dicit liber ſapientie ⁊cͣ. In ſcd̓a nominat eiꝰauctorē qꝛ a philone eſt editꝰ vn̄dicit: Hūc iudeiphilonis eſſe affirmant ⁊cͣ. Intercia aſſigͣt tituli rationem: qꝛ .ſ.chriſti qͥ eſt pr̄isſapientia ibi exprimūtur paſſio⁊ aduentus: ibi.Qui ꝓinde ſapientia noīat̉. hisviſis litere inſiſtamꝰ. beEtipſe ſtilus .i. ip̄mdictamen: qꝛ tāgans eſt.Redolet. ideſt ſapit.Grecam eloq̄ntiā magis qͣꝫ hebreā. greci enimmagis ſunt eloquētes: et in ſententijs ꝓfundiores qͣꝫ hebrei: Vnde cū iſte liber habeat elegantiſſimū ſtilū ⁊ inſcrutabilē ꝓfunditatem ſententiaꝝ: patet ip̄m potius grece qͣꝫ hebraice fuiſſe traditū. Phylo .n. licet natione fuerit iudeus grece tn̄ lingue fuit valde peritus: de quo dicit hieronymus in libro illuſtrium viroꝝ: ꝙ fuit iudeus: natōne alexandrinus de genere ſacerdotū. cetera plana ſunt.¶ Explicit qualiſcūqꝫ expoſitio iſtius prologi.Poſtilla venerabilis fratris Nicolai de lyra ſuperlibros Sapientie incipit.Iligite iuſticiam. Poſt libros hyſtoriales non canonicos: magis tamen reputatos: quod dico ꝓpter hyſtoriam ſuſanne ⁊ belis: ⁊ ſecunduꝫ Eſdre: que hyſtoIrie vltimo ponent̉ ratione dicta in principio Thobie: exponendi ſunt duo noncanonici qui ſunt ſimpliciter morales .ſ. liber ſapientie⁊ liber eccleſiaſticus: Inter quos premittendus eſt liber ſapientie tam ratione auctoris qͣꝫ ratione materieRatio primi eſt. qꝛ licet philo diſertiſſimus iudeorumhunc librū grece ſcripſerit: vt cōiter dicunt doctores ⁊hyſtoriographi: tn̄ ipſum compilauit ex ſententijs ſalomonis: ꝓpter quod Salomon eſt eius auctor principalis: loquēdo tn̄ de auctoribus humanis: vnde infraviij. ⁊. ix. ca. expreſſe loquit̉ auctor in ꝑſona Salomonis. Ieſus aūt filius ſyrach ſcripſit librū eccleſiaſficūtꝑe ſymonis filij onie vel poſt: qd̓ ptꝫ ꝑ hoc ꝙ infra. l.ca. ſit mentio ſatis ꝓlixa de ipſo: ⁊ ſic fuit poſterior Salomone tꝑe ⁊ auctoritate. Ratio ſecūdi eſt: qꝛ vterqꝫpartim procedit ratiocinatiue: et ꝑtim exēplatiue: vtin ꝓſecutione videbit̉ dn̄o ꝯcedente. Exempla ꝟo poſita in libro ſapiētie incipiunt a priori .ſ. ab adaꝫ: vt habetur infra. x. ca. ⁊ terminant̉ in patribus exeuntibusde egypto. Exempla ꝟo poſita in libro eccleſiaſtico incipiunt ab enoch: ⁊ ꝓcedunt vſqꝫ ad Symonē filiumonie. vt patet Eccī. l. qͥ fuit parū ante tꝑa machabeoꝝet ſic patet ratio ſecundi. His igit̉ premiſſis liber iſtequi nomine ſapientie intitulatur in duas ꝑtes diuidit̉Nam primo inducit auctor ad ſapientiā deſiderandā⁊ habendam: ⁊ hoc ratiocinando: ſecūdo ad idē inducit exemplificādo: infra. x. capl̓o. Ad intellectum autē

vtriuſqꝫ ꝯſiderandū ꝙ in hoc libro vt frequenter ſapientia et iuſticia ꝓ eodē accipiunt̉. Accipit̉ em̄ hic iuſticia legalis que ſicut dr̄. v. ethicoꝝ. eſt oīs virtus. nam lex precipit de actibus oīm virtutū: eſt em̄ intentio legis ciues facere bonos. x. ethi. que bonitas fit ꝑ virtutes. Sil̓r ſapīaꝓut hic accipit̉ includit omnē virtutē. nā ad ſapiētē pertinet determinareillud qd̓ eſt formale in qualibet virtute:: ꝓpter qd̓. ij. cthicoꝝ. diffinit̉ virtꝰſic. Uirtus eſt habitus clectiuꝰ immediate ꝯſiſtens ꝓutſapiens determinauit. Et ideo ſapientia que ē cuiuſlibetvirtutis dicto modo determīatiua includit oēm virtutēEt ſic patet quareiuſticia ⁊ ſapientia⁊ qualiter ꝓ eodeꝫfrequenter accipiūtur ī hoc libro. Sciendū etiam ꝙ ſapientia vel iuſticia hͦmodo dicta dupliciter accipit̉. Uno mō ꝓut ꝑ actus humanos acquiriturAlio modo ꝓut a deo infundit̉: et licet de vtraqꝫ in hoc libro tangat̉: tn̄ de illa que eſt ꝑ infuſionē pͥncipaliter agit̉Igit̉ ad iuſticiā vel ſapientia ſic intellectā auctor primonos inducit: ſecundo circa hoc errores excludit: ibi. Nolite zelare morteꝫ in errore ⁊cͣ. tercio ꝓſequendo ꝓpoſitūreſumit. vj. ca. ſicut ph̓s in principio libri de anima. pͥmoad noticiam habendam de anima inducit: ⁊ ſecundo errores circa eam excludit in proſecutiōe primi libri: ⁊ poſtea ad tracctādū de aīa ⁊ eius potentijs ꝓcedit ſecundo libro ⁊ tercio. Circa primā ꝑtem ſciendū ꝙ ſicut in mouente requirit̉ debita virtus ad regulariter mouenduꝫ: ſic inmobili recta diſpoſitio vt obediat mouenti: ⁊ ſic eſt in hominibus. Nam in prelatis ⁊ principibꝰ reqͥrit̉ ſapīa ſiueiuſticia mō dicto intellecta ad hoc ꝙ bene regant populum: ⁊ in ppl̓o ꝓporcionabiliter reqͥrit̉ ſapīa vt bn̄ ſubdatur: ⁊ obediat regimini ipſoꝝ: qd̓ primo on̄dit̉ in prelatisſcd̓o in ſb̓ditꝭ: ibi. Spūſſctūs diſcipline. Circa primū dicit̉a ¶ Diligite iuſticia. que includit omnem virtutem.b ¶ Qui iudicatis terrā .i. habitātes in terra in foro ſeculari ⁊ eccleſiaſtico: ⁊ qꝛ in hoc ſunt miniſtri ⁊ vicarij dei aqͦ ꝓcedit oīs ptās recte iudicādi. iō ſubdit̉. c ¶ Sētitede dn̄o ī bonitate .i. ꝯformamini illi: qꝛ ſicut oīa ordinat iuſeip̄m tanqͣꝫ in finem vltimū ⁊ optimū: ita vos actus veſtros ordinate ad cōe bonū ⁊ ad honorē diuinū.d ¶ Et in ſimplicitate cordis .i. mūdicia ment̓. qꝛ ẜm aug.hoc eſt ſimplex cor: qd̓ eſt mundū cor. e ¶ Querite illu.i. habete noticiā eius ꝑ ſapīe donū q̄ oēm ꝟ̓tutē includit:et ſubdit̉ modus inueniendi cū dr̄. f ¶ Qm̄ inuenit̉ abhis qͥ nō tētant illū. tentat aūt deū qͥ habes in aliqͦ negocōqd̓ faciat viā humana irratōnabiliter omittit illud expectans effectū ꝓuiſione diuina. ꝓpter qd̓ in acqͥſitiōe ſapīeomittens quod poteſt agere: vtpote ſtudij exercitiū expectans eam habere a deo eſt quedā ipſius dei tentatio. ꝓpt̓qd̓ merito ſibi denegat̉. Sed facientibꝰ qd̓ in ſe eſt ꝑ exercitiū virtutis ſtudij ⁊ oratiōis ꝯcedit̉: iō bn̄ dicit̉. Qm̄ inuenit̉ ab his qͥ nō ten. illū. Et qꝛ tales qͣꝫtū ad id non pn̄tattingere ꝯmittūt ſe diuine ꝓuidentie: ideo ſubditur.g ¶ Apꝑet aūt eis qͥ fi. ha. in illū .i. tēdētes in ip̄m ꝑ amorē. talibꝰ .n. vltra cōem modū alioꝝ manifeſtāt̉ ſecreta diuina. h ¶ Peruerſe em̄ cogi. ſeꝑant a deo. qꝛ ſic̄ bone ſtcā vniōis ad ipſum. ita male ſeꝑatiōis ab ipſo. iō ꝯcludit̉i ¶ Probata aūt ꝟtꝰ .i. approbata a deo exijs in ſuꝑioribꝰ

Ii v