¶ Pſalmoꝝ
in ꝟtutibus eius: laudateeū ẜm multitudinē magnittudinis eiꝰ. Laudate euꝫ īſono tube: laudate eum inpſalterio ⁊ cythara Laudag te eum ī tympano ⁊ chorohlaudate eū ī cordis ⁊ organo Laudate eū ī cymbalisbn̄ſonātibꝰ: laudate ī cymibalis iubilatiōis: oīs ſpiritus laudet dn̄m. All̓a.¶ Explicit pſalterium.
¶ Epl̓a ſctī hieronymi preſbyiei ad chromatiū ⁊ heliodoꝝ ep̄os de libris ſalomonis.Ungat epiſtolaquos iūgit ſacerdotiū: īmo charta nō diuidat qͦsxp̄i nectit amor.Cōmētarios ī oſee amos ⁊zachariā malachiā qͦꝫ poſcitꝭ Scripſiſſem ſi licuiſſet
o In v̓tutibꝰ eius. l. in effectibus ſuis iam factis ⁊ fieri.poſſibilibꝰ ⁊ qꝛ magnitudo v̓tutꝭ eiꝰ eſt nob̓ incomp̄henſibilis. iō ſubdit̉. e ¶ Laudate eū ẜm multitudineꝫ magnitudinis eiꝰ .i. qͣꝫtūcunqꝫ poteritis. qꝛ adhuc ad debitāeiꝰ laudē nō attingetꝭ. Eccl̓i. xliij. Bn̄dicētes dn̄m exaltate eū qͣꝫtum poteſtꝭmaior ē em̄ oī laudef ¶ Iaudate eū. hīr ponit̉ terciū ſcꝫlaudatiōis modus.⁊ qꝛ in ve. teſt. nō ſolum laudabūt deuꝫvocibus hūanis ſedetiā muſicis inſtrumentis. iō d̓r. Iaudate eū ī ſono tube.⁊cͣ. ⁊ noīant̉ h̓ plurainſtrumēta muſicaquibꝰ vtebant̉ ſacerdotes ⁊ leuite. ⁊ deſcriptionē eoꝝ ꝑtrāſeo. qꝛ ſunt ſatis nodicitur g ¶ Et choro. Et dicūt aliqͥ ꝙ chorus ē inſtrumēta excepto vno cumtū de corio factū. ⁊ hꝫ duas fiſtulas de ligno. vnā ꝑ quaminflat̉. ⁊ aliā ꝑ qnā emittit ſonū. ⁊ vocat̉ gallice cheurete.credo tn̄ magis ꝙ h̓ accipit̉ chorus ꝓ laudātiū ſocietateh ¶ Iaudate eū in cordis .i. in inſtrumētis hn̄tibus chordas de ere ſeu inteſtinis. ſꝫ qꝛ iſte modulatiōes inſtrumētoꝝ ſeu vocū deo nō ſunt accepte: niſi inqͣꝫtū ꝓcedūt exmentis deuotiōe. iō ꝯcludit in fine. i ¶ Dis ſpūs laudetdn̄m. Uidet̉ aūt mihi ꝙ psͣ. iſte pōt alit̓ exponi vt ſit cōcluſio totiꝰ libri pſalmoꝝ ⁊ ꝯn̄r ſe habēs ad p̄cedentē psͣ.qui terminat̉ in trāſlatiōe electoꝝ ad celeſtē gl̓am ꝑactoiudicio extremo. ⁊ iō in hoc psͣ. inuitant̉ omēs ciues celeſtes ad dei laudē ꝑpetuā int̓ qͦs pͦ īuitant̉ hoīes ad gl̓aꝫ aſſumpti. qꝛ xp̄s in hūanitate aſſumpta ⁊ btā v̓go maria excedūt oēs angelos in celeſti gl̓a. ⁊ iō d̓r. Laudate db̓m inſctīs eius .i. in ſocietate ſctōꝝ ex hoībus. Laudate eū ī firmamēto v̓tutis eius .i. in celo empyreo qd̓ ē bonoꝝ locꝰ.⁊ d̓r firmamentū rōne p̄tacta. ſcd̓o inuitant̉ ciues celeſtesqͣꝫtū ad angelos cū d̓r. Laudate eū in v̓tutibꝰ eiꝰ .i. in ſocietate angeloꝝ qͥ noīant̉ noīe v̓tutū: eo ꝙ mediꝰ ordo medie hierarchie noīat̉ ordo v̓tutū. extrema aūt aliqn̄ nominant̉ a medio. Iaudate eū ẜm multitudinē magnitudinis eiꝰ. licet aūt magnitudo diuīa ſit vna ⁊ nō multiplicata in ſe. dicit̉ tn̄ quodāmō multiplicari inqͣꝫtū ab ea ꝓducūtur multi effectꝰ magni. ⁊ qꝛ iſti effectꝰ maxime relucētin ciuibus celeſtibꝰ tam angelis qͣꝫ hoībus. iō vtriqꝫ dicit̉Laudate eū ẜm multitudinē magnitudinis eiꝰ. Laudate eū in ſono tube ⁊cͣ. ẜm ꝙ dicit be. Greg. Balbutiendoꝓut poſſumꝰ excelſa dei reſonamꝰ .ſ. ꝑ ſenſibilia nob̓ nota. iō hic expͥmunt̉ multa inſtrumenta muſica. nō qꝛ habeant locū in celeſti patria ſꝫ ad deſignandū magnitudinem iocūditatis celeſtis. in qͣ licet ſit laus vocalis ẜm aliquos doctores. vt dictū eſt psͣ. p̄cedenti. tamen laus mentalis ſiue ſpūalis eſt pͥncipalior. iō in fine cōcludit̉. Oīsſpūs laudet dn̄m .i. ſpūs angelicꝰ ⁊ humanus. qͥa ibi continue laudant deū ẜm ꝙ dicit̉ ſupra pſal. lxxxiij. Beati qͥhabitant in domo tua dn̄e. in ſecula ſeculoꝝ laudabūt teAd quā laudem nos ꝑducat qui cum patre ⁊ ſpirituſanviuit ⁊ regnat in ſecula ſeculorum Amen.¶ Explicit poſtilla ſupra librum pſalmoꝝ edita a fratreNicolao de lyra ex ordine minorum ſacre theologie doctore excellentiſſimo.
Expoſitio ꝓlogi in ꝓuerbia ſalomonis incipit.Ongat epl̓a ⁊cͣ. Hunc ꝓlogū p̄mittit hieronymus tribus libris ſalomonis ſcribēs chromatio ⁊ heliodoro ep̄is. Un̄ ip̄e dicit in ſcd̓o librocōtra rufinū. ſalonꝯnis libros qͦs olim iuxͣ additis obelis ⁊ aſtericis in latinū verterāex hebraico trāſferēſ⁊ dedicās ſctīs ep̄ischromatio ⁊ heliodoro hͦ in p̄fatiuncūle mee fine ꝯiūxi. ſicui ſane. xx. interp̄tatū ⁊cͣ. vn̄ nō debetappropriari ꝑaboliſcū oībꝰ ſit cōis. Inpͥma ꝑte iſtiꝰ ꝓlogicaptat hiero. eoꝝ beniuolētiā ꝯmēdansin eis caritatē. cū dicit iūgat epl̓a ⁊cͣ. inſcd̓a qꝛ poſtulatiōinō ſatiſfecerat rōnabilem p̄tendit excuſationē ibi. Cōmentarios in oſee ⁊cͣ.In tercia dicit ꝙ licet multi ab eo diuerſa poſcerēt iſtꝭ tn̄p̄teritis obnoxiꝰ tenebat̉ ꝓpter ſumptuū admīſtratiōemibi. Mittitis ſolatia ſumptuū ⁊cͣ. In qͣrta dicit ſe eis triaſalomonis volumīa trāſtuliſſe cū duobus libris apocriphis qͥ licet nō habeāt aucͣtē. valēt tn̄ ad eccleſie edificationem ibi. Itaqꝫ lōga egrotatiōe fractus ⁊cͣ. Oltimo trāſlatiōi. lxx. quā correxerat p̄fert iſtam editiōem ibi. Siculſane. lxx. interp̄tum ⁊cͣ. aliqͥ libri habent iſtā ſalutatiōemin pͥncipio. Chromatio ⁊ heliodoro ep̄is. Hieronymusſalutē. ⁊ poſtea ſequit̉. iūgat epl̓a ⁊cͣ. cōſtruę ſic. Gpl̓a. iſtaſingularis ⁊ indiuiſa ab ep̄i qd̓ eſt ſupra. ⁊ ſtolon miſſio.qꝛ ſuꝑ ītētiōe mittētꝭ gerit officiū nūcij. Iungat .i. iūctosnos eſſe on̄dat. Quos ſacerdotiū .i. ep̄alis dignitas. Iungit. qꝛ ambo eſtis ep̄i. Immo .i. certe vel potiꝰ. Chartamꝑ diuerſas ept̓as diuiſam ⁊ dicit̉ a careo qꝛ caret pilis etcarnibus. Nō diuidat .i. nō diuiſos oſtendat vos. Quosamor. xp̄i nō mūdi. Nectit .i. colligat ⁊ coniūgit. q. d. vnicā ⁊ indiuiſam epiſtolam vobis ſcripſi. quia eſtis in dignitate ſocij. ⁊ per caritatem connexi ne ſi diuerſa ſcriberem diuiſionem inter vos aliquam denotarem. Commētarios. id eſt. expoſitorios tractatus. a commento diciturcommentarios ia ium. id ē. expoſitorius. nam commentum dicitur quaſi cum mente. cōmentum em̄ eſt pluriuꝫſtudio vel doctrina in mente habitorum in vnū collectiovel dicitur cōmentum a ꝯminiſcor ſceris cōmentus ſumcōminiſci. qd̓ ſignificat ꝯmemorare ad memoriam reduducere. mentiri. fingere. componere vel adinuenire. fortevicio ſcriptorum inuenimus cōmentarios ꝓ commētaria. dicitur em̄ hoc commentariū ⁊ inde hoc commentariolū diminutiuum ꝓ ſcripto interp̄tatiuo. Un̄ Iſi. invj. etymo. Cōmentaria dicta. quaſi cum mente. Sūt em̄interp̄tationes vt commenta iuris. in oſee. amos. zachariam. malachiā ⁊cͣ. in abacuc dicit glo. cōmentator hieronymus ſuꝑ oſee. ioel. ⁊ amos. abdiam. ⁊ ionam pammachio. ſuper naum. michebm. ſophoniam. ⁊ aggeum paule ⁊ euſtochio. ſuper abacuc chromatio. ſuꝑ malachiamexuperio toloſane eccleſie pontifici et mineruo ⁊ alexandro monachis ſuper zachariam exuperio toloſano ep̄o.b ¶ Pre valitudine. id ē. pre infirmitate. naꝫ valeo valesin bona ſignificatione dicitur firmū eſſe vigere ſanum eſſe. vel poſſe ⁊ precium denotat Item valere in mala ſignificatione dicit̉ perire vel infirmari. ⁊ inde vale valeto valetote v̓bū defectiuū qd̓ ꝑtinet ad ſalutationē in receſſu.vn̄ v̓ſus differētialis. Dicit aue veniēs tibi iure: valeqꝫ recedēs. Hoc v̓bū ſalue ꝯp̄hēdit aueqꝫ valeqꝫ. ⁊ qꝛ poſt ꝑactā ſepl̓turā recedēs amici dicebāt mortuo vale qd̓ eratſignū ꝙ ampliꝰ nō debebāt eū videre dicūt qͥdā ꝙ ab iſto