¶ Titulus.X.

dicio. fortius valebit abſolutio vbi nō agit̉ de tantoAd hoc. c. Bone. de elec. Si ergo queſtio iuramenteſt coram eo ⁊ notorie conſtet de illius turpitudineab illo iuramento abſoluere poterit parte nō vocata. Sed ſi nō conſtat manifeſte de turpitudine. vt qꝛnō conſtat ꝙ iurauit ſoluere vſuras. puta qꝛ contractus erat ſub forma licita cōceptus. ⁊ ſic non poteritconſtare de turpitudine ante finē termini. vel ꝓpterabſentiā partis. vel qꝛ terminus inſtabat. tunc nōet abſolutio ꝑte nō vocata. vt in. c. Debitores. eo. īIo. an. Fede. ⁊ Car. dicunt. in hmōi ꝑtem vocandācum agat̉ de eius p̄iudicio. Dn̄s. Anto. dicit ꝙ qn̄ eſttanta turpitudo ex ꝑte recipiētis iuramentū ꝙ nulla ei acquirat̉ actio nec cōtractus iuramēto firmat̉:nō eſt neceſſe ꝑtē vocari. qꝛ nullū intereſſe pōt p̄tēdere. Sed p̄ſuppoſito ꝙ debeat ꝑs vocari ſi tn̄ fiat abſolutio ꝑte nō vocata: tenet abſolutio. ſicut dr̄ de abſulutōe ab excōicatione.Decimus caſus eſt quando quis iurat non repetere qd̓ alter turpiter recepit.puta ꝑ vſuram vel ꝑ metū. ⁊ iurat etiam ſuꝑ his nuliam querimoniā deponere. Pro huius declarationeremittit ad notata ꝑ eum. in. c. j. eo. ti. Ibi aūt ſic dicit diſtinguēdo. Quia videlicet aut adhuc nō ſoluitqd̓ iurauit. aut iam ſoluit. Et in primo caſu ſubdiſtingue. qꝛ aut iurauit ſimpliciter .i. ſolum hoc .ſ. ſoluere vſuras. aut iurauit non ſolū ſoluere. ſꝫ etiā nullāſuꝑ hoc querimoniam mouere nec etiā iudici denunciare. Et in primo caſu habet plura remedia taliteriurans. ¶ Et primū eſt facile .ſ. vt ſoluat ⁊ ſic impleat iuramentū ⁊ poſtea repetat. vt in. c. Debitores. e.ti. ¶ Scd̓m remedium eſt vt petat creditorē cōpelliad relaxationē iuramenti. vel vt in iſto. c. j. eo. ti. Ethoc verum niſi inſtaret terminus ſolutōnis ita ꝙ exmora incideret in ꝑiurium. tunc em̄ nō audiret̉ ſecprius ſoluat ⁊ poſtea repetat. ¶ Terciū remediū eſtvt petat debitor abſolutionē ab ep̄o. Sed dubiū eſtvtrum iſtud remedium ſit ꝑ ſe ſubſidiū .i. ꝙ etiā nonſeruato ſecūdo remedio poſſit abſoluere ep̄s. aut ſitſubſidium ſubſidiariū .i. ꝙ prius cogant̉ creditoresad relaxandū ⁊ in caſu quo nō poſſint ad hoc inducitunc ep̄s abſoluat. Et Inno. videt̉ velle hoc ſcd̓m .ſ.ꝙ ſit ſubſidiū ſubſidiariuꝫ cui aſſentit Io. an. SedAnto. tenet contrariū .ſ. ꝙ ſit ſubſidiū ꝑ ſe ⁊ hoc magis placet Nico. ſy. Et rō eſt ẜm eum qꝛ ſi ep̄s abſoluit a iuramento metu p̄ſtito nec eſt neceſſe recurreread iuramēta recipientis. vt in. c. Ad aures. extra dehis q̄ vi metuſue cā fiunt. ergo multo fortius in caſunoſtro .ſ. a iuramento facto pro ſolutione vſurarun¶ Quartū remediū eſt vt debitor cōuentus rōne iuramenti excipiat ꝙ nō debet cogi ad obſeruantiā iuramenti cum ipſe creditor teneat̉ ꝓpter turpitudinēſuam illud relaxare et ſic illud relaxari petit. hoc tn̄facere debet ante terminū elapſum ꝓmiſſionis ſue.¶ Quintū remediū eſt vt iudex ex officio ſuo cōpellat creditoreꝫ deſiſtere ab exactione vſurarū. ¶ Inſcd̓o aūt caſu cum .ſ. iurat ſoluere ⁊ nullā queſtioneꝫſuꝑ hoc mouere. dico ꝙ habet iſte primū remediumdictum .ſ. vt ſoluat ⁊ poſtea repetat. nam non iuratnō repetere. Et hͦ iuramentū ſtricte eſt intelligendūvt in. c. Ad audientiam qd̓ metuſue cā fiunt. Scd̓mremediū vt denūciet eccl̓ie. nam nullū iuramentū p̄tobligare quin poſſit quis denūciare criminoſum eccleſie. vt in. c. Quēadmodū. e. ti. Debet tn̄ denunciāsfundare ſe ſuꝑ ſalutē ꝓximi ⁊ nō ſuꝑ intereſſe ſuo prīcipal̓r qꝛ tūc obſtaret illi iuramentū. Sed d. Anto.dicit ꝙ pōt venire iſte denunciās aut ꝑ viam denunciationis euāgelice ⁊ tunc habet ſeruare prius monitionē ipſius. ij. q. j. Si peccauerit. Aut ꝑ viam cuiuſ

dam intimatōis vt iudex auiſatus inſtet cōtra correctionē pct̄i. ⁊ in hoc nō credit monitionē neceſſariā.ar. ad p̄dicta. c. ij. de ſpon. ⁊ tūc etiā videt̉ ꝙ poſſit intendere principal̓r intereſſe ſuū. Terciū remediū eſtde iuramēto .ſ. ꝙ faciat ſe abſoluere abſqꝫ hͦ ꝙ faciatcitare creditore ſuū. qd̓ placet Io. an. Sed hͦ nō videt̉ Nico. ſy. qꝛ videt̉ hoc implicite querelā cōtinerequā iurauit nō facere. Quartū remediū eſt vt iudexex officio ſuo cōpellat creditorē iuramentū relaxarevel ab exactōe deſiſtere. ¶ Ꝙtum ad ſcd̓m principale. i. ſi iam ſoluit: pōt repetere. Sed ſi iurauit non repetere ac etiā nullā q̄relā ponere niſi denunciare. ſꝑremanet ſibi via denūciandi q̄ ꝑ iuramentū excludinō pōt. Itē alia via eſt vt iudex officio ſuo cōpellatad reſtituendū etiā ſi nulla ponat̉ ſibi q̄rela de hͦ dūmō ei cōſtet. ¶ Nota etiā ẜm Nico. ſy. ſuꝑ. c. ꝑuenitꝙ ſi p̄latus mētu iurat ſuꝑ rebꝰ alienatis nō repetēdis diſtinguendū eſt. qꝛ ſi ſuꝑ rebꝰ ꝓprijs ⁊ vbi eſt dānum eius p̄ciſe nō dꝫ contrauenire niſi prius habitarelaxatōe vel abſolutōe. qn̄ videlꝫ eſt notabiliter dānificatus ⁊ vbi agit̉ ꝙ quis abſoluatur a iuramentooꝑtet ꝙ adeat̉ iudex eccl̓iaſticus ꝑ hͦ qd̓ notat Innoin. c. Debitores. e. ti. Si aūt agit̉ vt turpiter recipiēscogat̉ relaxare iuramentū: poterit hanc cōpulſioneꝫface̓ etiā iudex ſecularis. vt notat Fede. ꝯſilio. cclxiij.⁊ hoc qn̄ nō dubitat̉ de turpitudine recipiētis. Sedſi dubitaret̉ de iuribꝰ iuramenti tunc dꝫ adiri iudexeccl̓iaſticus. Si aūt iurauit ſuꝑ rebꝰ eccleſie. tūc ſi eccleſia eſt dānificata etiam ſi metus nō interueniſſe:nō videt̉ obligatoriū. Inno. tn̄ dicit ꝙ ſi hͦ egit violentia ⁊ dolo in damnū eccleſie abſoluit̉ prius vt repetere poſſit. vt in. c. Si v̓o. e. ti. Si nō ꝑ violentiā vl̓dolū. tunc ſuꝑior faciet abſolui p̄latū qui iurauit. vl̓dabit curatorē bonis eccl̓ie vt repetat res eccl̓ie ⁊ ille nō veniat cōtra iuramentū. Sed Nico. ſy. di. ſimpliciter ꝙ nō eſt obligatoriū vn̄ ⁊ ꝑ ip̄m p̄latum quiſic iurauit abſqꝫ eo ꝙ petat abſolutione pōt repetere ſiue ꝑ ſe ſiue ꝑ aliū. qꝛ iuramentū nō pōt eſſe vincilum iniquitatis ⁊cͣ. Itē ſuꝑ. c. Ex reſcripto. e. ti. dic̄Nico. ſy. ꝙ monachus ꝓ vtilitate monaſterij ſe obligare vtiliter p̄t etiā cū iuramēto. Et cū hͦ facit cū cōſenſu abbatis ꝓ vtilitate monaſterij etiā ciuiliter p̄tobligari. qꝛ eorū conſenſus vt voluntas dependet exvolūtate abbatis. vt in. c. Si religioſus. de elec. li. vjSine cōſenſu aūt abbatis nec ciuiliter nec natural̓robligat̉ ex ꝓmiſſo. qꝛ ius reſiſtit huic obligatōi. vt īc. Non dicatis. xij. q. j. Itē in obligatōe monachi ſine cōſenſu abbatis nō p̄t accedere fideiuſſor. l. j. ⁊. ijff. de fideiuſſo. Itē nō improbat̉ ꝙ clerici etiā religioſi iurēt ſuꝑ cōtractu obſeruādo. Itē nota ꝙ iurāslaicꝰ etiā tāqͣꝫ fideiuſſor ſuꝑ ꝯͣctu p̄t corā iudice eccl̓iaſtico ꝯueniri. vt ī. c. fi. de fo. ꝯpe li. vj. hͨ oīa Nico. ſy.De cōmutatōe iuraᵐ. §. j.menti. In. c. ꝑuenit. ſūmatim dr̄ ꝙ nō deierat qͥ iuramēti ꝯplementū in meliꝰ ꝯmutat. Circa cuiꝰ declaratōꝫ Nico. ſy. ibi ſic diſtinguit. Aut iuramēti īplemētū ꝯcernit honorē dei. aut vtilitatē pͥuatā. Et inpͥmo caſu. ſi illud ī qd̓ vult ꝯmutare ē dubiū vtrū ſitmaiꝰ bonū reqͥrit̉ ſuꝑ hͦ aucͣtas ſuꝑioris ẜm Anto. īꝯmutatōe. Itē et̄ ſi illud ē maiꝰ bonū maīfeſte ⁊ euident̓ ſꝫ obẜuatio eiꝰ qd̓ iurauit nō īpedit vl̓ ꝑturbamaiꝰ bonū. puta qꝛ iurauit ire ad ſct̄m Anto. ⁊ nūcintēdit ire ad ſepulchꝝ. p̄t eī īplere pͥmū. ⁊ poſtea adſepulchꝝ ire. vn̄ ī tali ꝯmutatōe ſi vellet pͥmū ī ſcd̓mꝯmutae̓ reqͥrit̉ aucͣtas ſuꝑioris ſaltē ep̄i. Nā ſic̄ ep̄sp̄t votū ꝯmutare ita ⁊ iuramētū. vt notat Inn. in. c.Debitores. e. ti. Si aūt non p̄t ſeruari iuramentumſine ꝑturbatione vel deſertōe maioris boni tunc ꝓpris auctoritate cōmutare pōt ẜm Anto. puta ſi iu-