Liber
p ſe amplius dedit ad diligetiā lectōnis legis ⁊ ꝓphetarū ⁊ alioꝝ libroꝝ qͥ nobis aparētibꝰ nr̄is traditi ſūt voq̄ luit ⁊ ip̄e ſcribere aliqͥd hoIrū q̄ ad doctrinā ⁊ ſapīaꝫ ꝑt tinēt: vt deſiderātes diſcevre: ⁊ illoꝝ ꝑiti fieri magisg magiſqꝫ attendāt aīo ⁊ conꝫ firment̉ ad legitimā vitamIHortor itaqꝫ vēire vos cūc beniuolētia: ⁊ attētiore ſtuddio lectōeꝫ facere: ⁊ veniāē habere in illis in quibꝰ videmur ſequētes imaginemf ſapientie: ⁊ deficere in vergborū cōpoſitōe. Nā deficihent verba hebraica quādofuerunt tranſlata ad alterāi linguam Non aūt ſolū hec⁊ ſed ⁊ ip̄a lex ⁊ ꝓphete cete-
raqͣꝫ alioꝝ libroꝝ n̄ ꝑuā hainbēt differentiā quādo intern ſe dicuntur. Nā in octauoo ⁊ .xxx. āno tꝑibꝰ ptolomeiꝑ euergetis regis poſtqͣꝫ perqueni in egyptū: ⁊ cū multūr tꝑis ibi fuiſſeꝫ: inueni ibi lis bros relictos non ꝑue neqꝫt cōtennēde doctrine. Itaqꝫv̓ bonū ⁊ neceſſariuꝫ putaui:x ⁊ ip̄e aliquā addere diligētiā et laborē interpretādi librū iſtū ⁊ multa vigilia atI tuli doctrinā in ſpacio tꝑisbad illa que ad finem ducūtIlibrum iſtum dare: ⁊ illisqui volunt animum intendere et diſcere quemadmoſꝫ dū oporteat inſtituere mores qui ẜm legem dominipropoſuerint vitam agere.
p ¶ Dedit ⁊cͣ. voluit ⁊ .i. etiā. q ¶ Ip̄e ſcribere aliquid horū .i. aliqͥd extrahere ⁊ ſcribere de libris quos legerat. nōtabilit̓ dixit aliqͥd: qꝛ ſcripſit dumtaxat .i. tm̄mō vel .ſ.r ¶ Que ad doctrinā moꝝᵐ s ¶ Et ſapīam diuinoꝝ ꝑtinētt Ut deſiderantes diſcere. ſapientiā ⁊ doctrinā. v ¶ Etilloꝝ periti fieri magis .i. habere ꝑitiaꝫde diuinis ⁊ moralibus. x ¶ Nagiſqꝫattēdant aīo .i. vt dedie in diē plus ⁊ plꝰſint intenti ꝑ ea q̄ legerint in ſcriptis eꝰy ¶ Et ꝯfirment̉. perea que ibi inuener̄t.z ¶ Ad legitimaꝫ vita. i. ad vitā gr̄e legedei informatam.a ¶ Hortor itaqꝫ volectores vel quicunqꝫ vultis addiſcere.b ¶ Denire cū beniuolētia. vt benigneignoſcatis mihi ſi īaliqͦ defecerim. qͥopus eſt difficile.c ¶ Et attentiori ſtudio ⁊cͣ .i. vt attēte ſtudeatis ⁊ legatis: qͥaopus ē. vtile vel ſicHortor itaqꝫ vos venire cū beniuolētiaqͥ ad effectū vt nō inuideatis. Et attētiori ſtu. lec. face̓ qͦ ad ītellectū: vt nō erretis d ¶ Et veniā habere .i. mihi ignoſcie ¶ In illis in qͥbus vi. ſe. imag. ſapīe. q̄ eſt in ꝑabolis ſalonis quē imitamur in hoc libro. Et hortor veniā hr̄e .i. mihi ignoſci in illis qͥbus videmur. f ¶ Deficere in verboꝝcōpoſitōe .i. in ordine vel ornatu verboꝝ. Si v̓o ita ornate nō ordino verba in oꝑe iſto: ſicut ſunt in hebraico ⁊ bn̄indulgendū eſt mihi g ¶ Nā deficiunt verba hebraica .i.minꝰ elegāter ſonāt. hª Qn̄ fue. tranſla. ad aliā linguaꝫHoc p̄t exꝑiri in lingua ſua: multa em̄ bene ſonāt in vnalingua q̄ ſatis male ſonāt in alia. vel ad minꝰ nō ita bn̄ ſonāt ſicut in ꝓpria: ⁊ de hͦ exēplificat. d. i ¶ Nō aūt ſolū hͨv̓ba q̄ ego trāſfero deficiūt: trāſlata eī minꝰ elegant̉ ſonāt.k ¶ Sꝫ ⁊ lex ⁊ pro. cete. libroꝝ .i. ceteri libri. ¶ ¶ Nō ꝑuaꝫhn̄t dr̄iam: īmo magnā hn̄t dr̄iam. m ¶ Qn̄ int̓ ſe dicuntur ⁊cͣ. tranſlati libri originalibꝰ a qͥbusⁱ trāſlati ſūt ꝯferūt̉.n ¶ Nā in octa. ⁊cͣ. ꝯtinua ſic bene mihi debetis ignoſcereqꝛ opus eſt valde vtile ⁊ hoc on̄dit. d. Nā in octauo ⁊. xxxanno .i. cū. xxxviij. annoꝝ eēm: more hebreoꝝ loquit̉ qͥ minorē numeꝝ p̄ponūt maiori o ¶ Temꝑibꝰ ptolomei euergetis regis qͥ regnauit ī egypto pꝰ ptolomeū philadelfumfrēm ſuū ſub qͦ. lxx. int̓pretes tranſtulerūt bibliothecā dehebreo in grecū. Nota ꝙ reges egypti dicebantur antiquitus ptolomei: ſicut mō pharaones: ⁊ ſic̄ imꝑatores romani appellant̉ auguſti ⁊ ceſares. Euerges ꝓpriū nomē eſt:dictus eſt aūt euerges qd̓ ſonat reuocatōeꝫ: qꝛ pꝰ vſtioneꝫſyrie ⁊ cilicie deos eoꝝ qͦs cābiſes in ꝑſas tranſtulerat euexit. p ¶ Poſtqͣꝫ ꝑueni. de iudea. In egyptū: forte cū illisqͦs ptolomeꝰ ſother an̄ceſſor philadelphi captiuos duxitin egyptū. vel forte ex ꝓpoſito: vt aliqua vtilia tranſferret.q ¶ Et cū mul. tē. ibi feciſſem .i. multo tꝑe ibi māſiſſem.r ¶ Inueni ibi libros reli. a. lxx. interp̄tibus nō tranſlatosde hebreo in grecū. sNō parue neqꝫ cōten. doctrine. immo magna ⁊ vtilia cōtinebāt inter quos erat liber iſte.t ¶ Itaqꝫ. qꝛ .ſ. librū iſtū vidi valde vtilē v onū ⁊ neceſſariū .i. vtilē. Putaui ⁊ ip̄e. ex quo alij reliquerāt. x ¶ Aliquā add. di. int̓. li. iſtū .i. tranſferēdi de hebreo in grecuꝫ. ꝑhͦ dicunt quidā. ꝙ ieſus filius ſirach nō cōpoſuit libꝝ iſtu
ſꝫ tm̄ tranſtulit: cōtrariū tn̄ dic̄ Iſi. vj. ethimo. vbi ait libꝝeccl̓iaſticuꝫ certiſſime ieſus filiꝰ ſirach hieroſolymita ieſuſacerdotis magni nepos cōpoſuit: ⁊ cū hͦ qd̓ inuenerat ordinauit. ⁊ ideo bn̄ dr̄ de eo ꝙ tranſtulit: ⁊ ꝙ cōpoſuit.y ¶ Et multa vigilia attuli .i. appoſui z ¶ Doctrinaꝫ .i. doctrine ſolicitudineꝫnō momentaneamſꝫ. a ¶ In ſpacio tēporis .i. longo tēꝑe.Attuli inqͣꝫ doctrinā. b ¶ Ad illa q̄ adfinē dicūt librū .i. vtlibrū iſtū fine debito cōſummareꝫ: ꝑ hͦaūt qd̓ dic̄: ꝙ doctrinā attulit: inſinuatꝙ multa doctrinaliter appoſuit: qͥbꝰ appoſitis opꝰ ſuū finedebito ꝯſummauit.c ¶ Dare ⁊ illis ⁊cͣ.h̓ notat̉ qͣre tranſtulit librū iſtū ẜm diuiſionē p̄habitam.Conſtrue ſic. ſupradictū eſt ꝙ bonū etneceſſariuꝫ putauitlaborare ad interp̄tandū conſummandū librū iſtū. ſꝫ illudꝑuū eſſet: niſi ⁊ alijscōicaret. Unde dic̄⁊ bonū ⁊ neceſſariūputaui. c ¶ Dare..i. cōicare librū iſtūnō general̓r oībus ne ſctm̄ darē canibꝰ: ⁊ margaritas ſpargerē ante porcos ne forte cōculcēt eas pedibꝰ ſuis: ⁊ conuerſi dirūpant nos: iō dicit bonū ⁊ neceſſariū putaui dareillis. d ¶ Qui vo. anni. attēdere .i. intēte animū dirigere⁊ applicare ad cognoſcendū ea q̄ ſibi ſūt neceſſaria ad ſalutē: ⁊ qͥ volūt. e ¶ Diſcere. ab alijs. f ¶ Quēadmoduꝫid ē qͣliter ip̄os g Oꝑteat inſtitu .i. ordinare h ¶ Nores. in ſe ⁊ in alijs: aliqui libri hn̄t. Inſtruere mores .i. ſe ⁊alios in moſibꝰ informare: ad qd̓ eſt multū vtilis liber iſteQui ẜm legē dn̄i ꝓpoſuer̄t vitā agere ⁊cͣ. ¶ Explicit qͣliſcūqꝫ expō iſtius ꝓlogi. ¶ Poſtilla fratris Nicolai de lyraſuper eccleſiaſticum incipit feliciter. ¶ Capl̓m .j.IQnis ſapīa a dn̄o d̓o eſt. Hic incipit liberEccleſiaſticꝰ qͥ pͦ fuit hebraice ſcriptꝰ. vt ptꝫꝑ hiero. ī eiꝰ ꝓlogo ſuꝑ ꝑabolas ſalomonisEt dicūt aliqͥ: ꝙ iſte ſcriptor fuit ieſus filiusyioſedech ⁊ ieſus filiꝰ ſirach eius nepos trāſtulit de hebreo in grecū. Sꝫ hͦ nō vr̄ veꝝ. Nā ſcpͥtor huiꝰlibri. jͣ. l. c. fac̄ mentōeꝫ de ſymōe filio onie ſatis ꝓlixe qͥ fuit ſūmꝰ ſacecdos pꝰ mortē ieſu filij ioſedech ꝑ magnū tp̄s.Nā int̓ ip̄os fuer̄t qͥnqꝫ ſūmi ſac̄dotes .ſ. Ioachī. eliſaphiudas. iohānas. onias. Et iō dd̓m ꝙ pͥmꝰ ſcpͥtor fuit ieſusfiliꝰ ſirach ⁊ nepos eiꝰ qͥ ſil̓r fuit iudeꝰ ⁊ ſciuit grecū trāſtulit qͦꝫ de hebreo ī grecū vtꝫ ī ꝓlogo hꝰ li. Et hꝰ tranſlatorisnom ꝓpriū ibi tacet̉. Igit̉ ſi in ꝓceſſu huiꝰ poſtill̓. dicat̉ ꝙauctor hꝰ libri ſcripſit ip̄m grece. intelligit̉ d̓ trāſlatore p.Sꝫ primꝰ ⁊ principalis ſcriptor ſub deo tm̄ fuit ieſus filiꝰſirach. vt hr̄ in ꝓlogo huiꝰ libri ⁊ etiā infra. l. ca. In quo libro nos inducit ad amorē ſapīe: ⁊ accipit ſapīam ꝓut includit oēm virtuteꝫ. ſicut accipit̉ in libro ſapīe. Diuidituraūt iſte liber in duas ꝑtes. In prima inducit ad amoremſapientie rōcinando. In ſcd̓a explificando: q̄ incipit. xliiijcap̄. Prima adhuc in duas. Nam primo declarat auctorſapientie principium. ſecūdo inducit ad eius exercitiū. ca.iij. Circa primū ſciendū quod duplex eſt principiū ſapientie. Unū effectiuū qd̓ ſe tenet ex ꝑte d̓i. Aliud diſpoſitiuūqd̓ ſe tenet ex ꝑte nr̄i nam ad ſapīaꝫ ex ꝑte noſtri requirit̉