Prologus in librū Iob
¶ Incipit primus ꝓlogusin Iob ẜm hebraicum.1aI aut fiſcellā iuncobtexerē: aut palmarūfolia cōplicarē: vt īcſudore vultꝰ mei comedeerē panē ⁊ vētris opꝰ ſolicif ta mente ꝑtractarē: nulluss morderet: nemo rep̄hēderet. Nūc aūt qꝛ iuxta ſentētiā ſaluatoris volo operarihͦ cibū qͥ nō perit ⁊ antiquamdiuinorū voluminū viami ſentibus ꝟgultiſqꝫ purgare error mihi geminꝰ iūgit̉2incorrector vicioꝝ falſariusn vocor: ⁊ errores nō aufero re ſꝫ ſerere. Tāta ē em̄ vetuſtatis ꝯſuetudo: vt etiā cōꝑ feſſa pleriſqꝫ vicia placeātdū magis pulcros hr̄e volunt codices qͣꝫ emēdatosq Quapropt̓ o frēs dilectiſſimi vnicū nobilitatꝭ ⁊ hur̄ militatis exēplar: ꝓ flabelslo calathis ſportelliſqꝫ munuſculis monachoꝝ: ſpiritalia hęc et manſura donaſuſcipite: ac beatū iob quiadhuc apud latinos iace-
xbat in ſtercore ⁊ vermibusyſcatebat errorum: integrūz immaculatumqꝫ gaudete.Quomodo enim poſt probationem atqꝫ victoriam:a duplicia ſunt ei vniuerſareddita ita ego in linguanoſtra vt audacter loquarę feci eum habere que amiſedrat. Igitur ⁊ vos ⁊ vnumquemqꝫ lectoreꝫ ſolita prefatione cōmoneo: ⁊ in pͥncipijs librorum eadeꝫ ſemē per annectēs rogo: vt vbicunqꝫ ſemper precedenteſvirgulas videritis: ſciatisea que ſubiecta ſunt. in hebraicis voluminibus nons haberi. Porro vbi ſtelleimago p̄fulſerit: ex hebreoin ſermone noſtro additaſunt. Necnō et illa que haberi videbantur et ita corrupta erant: vt ſenſum legentibus tollerent: orantibus vobis magno laborehͦ correxi: magis vtile quidīex odio meo eccleſijs chriſti venturum ratus: qͣꝫ exaliorum negocio.
¶ Incipit primus prologus in librum Iob.I aut fiſcellā iunco texerem ⁊cͣ. ſicut Iſid̓. ait inlibro etymo. librū iob qͥdā moyſen ſcripſiſſe arbitrant̉. alij vnū ex ꝓphetis. nōnulli v̓o eundēiob poſt plagā ſue paſſiōis ſcriptorem fuiſſe exiſtimāt arbitrantes:vt qͥ certamina ſpiritualis pugne ſuſtinuit: ip̄e narraret qͣſvictorias expetiuit.⁊cͣ. Et nota ꝙ hiero.bis trāſtulit librumiſtū: pͦ de greco in latinū corrigēdo trāſlationē. lxx. interpretū. ſcd̓o de hebreo īlatinū nullū ſequendo interp̄tum. pͥmetrāſlationi p̄poſuithūc ꝓlogū. vn̄ duxieū pͥmitꝰ exponendū. Hꝫ āt qͣtuor ꝑticulas. In pͥma dicithiero. qꝫ emuli eumrep̄hendebāt. qꝛ ſpiritualibꝰ intēdebat.⁊ erroꝝ correctioni.qͥ tn̄ nūqͣꝫ eū rep̄henderēt: ſi vacaret tꝑalibus ⁊ carnalitatiscorruptioni. vn̄ dic̄.Si aut fiſcellam ⁊cͣ.In ſecūda rep̄hēditeos qͥ nō curāt d̓ codicū vicio dūmodoſit ī eis exterior pulcritudo: ibi. Tāta ēeī vetuſtatis ꝯſuetudo ⁊cͣ. In t̓cio īuitatbeniuolos ſuos ī librū iob ẜm. lxx. diminutū pͥmitꝰ ⁊ corruptū: iam ẜm trāſlationē ſuā vt ītegrūrecipiāt ⁊ correctuꝫ:ibi. Quapropter ofrēs dilectiſſimi ⁊cͣ.In qͣrta ꝑte excitat lectoris attētionē vt diligēter ꝯſideretqͣlit̓ in iſta trāſlatiōe ſuppleuit diminuta amouit ſuꝑfluadilucidauit obſcura: ibi. Igit̉ ⁊ vos ⁊ vnūquēqꝫ lectorē ⁊cͣ.His viſis lr̄a exponat̉. Fiſcella vas ē vimineū vel d̓ iuncis marinis cōtextū. de qͦ legit̉ Exo. ij. a. Sūpſit fiſcellaꝫſcirpeā ⁊cͣ. b ¶ Aut palmarū .i. arboꝝ. ¶ Folia cōplicarē. ꝓ ſportulis faciendis. d ¶ In ſudore vultꝰ. ẜm ꝙdr̄ Gen̄. iij. ſ. In ſudore vultꝰ tui ⁊cͣ. e ¶ Et vētris opus⁊cͣ .i. viſcellas aut ſportulas ad vendendū facerē. ⁊ de eaꝝp̄cio laute comederem ⁊ biberē. f ¶ Nullꝰ morderet. occulte detrahēdo. g ¶ Nemo rep̄henderet arguēs in aꝑto. h ¶ Cibū qͥ nō perit. Ioh̓. vj. c. Oꝑamini cibū qͥ nonperit .i. bonū opꝰ qͦ aīa reficit̉. Ioh̓. iij. e. Meꝰ cibꝰ ē vt faciā voluntatē eiꝰ qͥ me miſit: vt ꝑficiā opꝰ eiꝰ. Aliqͥ libri habēt. Cibū qͥ nō putrit. qd̓ nihil ē: cū nō dicat̉ putrio tris. ſꝫputreo putres. ¶ Sentibꝰ v̓gultiſqꝫ .i. maioribꝰ erroribꝰ: hͨ ſentis. huiꝰ ſentis: ſicut ait huguitō dr̄ ſpina vl̓ arborſpinoſa: q̄ ⁊ ſentix ſenticis dr̄: ⁊ dr̄ a ſentio. qꝛ gͣuit̉ ſentiturcū pugit. ꝑ ſentes itaqꝫ q̄ grauiꝰ offendūt intelligūt̉ maiores errores. ꝑ virgulta ꝑ q̄ plane incedimꝰ intelligūt̉ minores. k ¶ Error mihi geminꝰ iūgit̉ .i. ſimul imponiturqꝛ. ¶¶ Corrector vicioꝝ falſariꝰ vocor. ecce pͥmus error.n ¶ Et errores nō auferre. ſꝫ ſerere .i. ſemīare: ecce fecūdꝰerror. Ꝙ aūt dicūt qͥdā. l ¶ Geminꝰ .i. naͣlis. a genio-
ē deꝰ nature. in nulla biblia inuenupotiꝰ ē adinuentio qͣꝫlr̄a. o ¶ Tāta ē eī vetuſtatis ꝯſuetudo .i. tātā vim habetcōſuetudo vetuſta .j. Theſſa. iiij. d. Rogamꝰ vos frēs vtabūdetis magis ⁊ operā detis vt qͥeti ſitis ⁊cͣ. glo. Difficile ē dimittere ꝯſuetudinē. vn̄ Hiere. xiij. f ¶ Si mutarepōt ethiops pellemſuā aut pardꝰ varietates ſuas. ⁊ vos poteritis bn̄facere cuꝫdidiceritis malū. ꝓ.uerb̓. xxij. a. Adoleſcēs iuxͣ viā ſuā ēt cūſenuerit nō recedetab ea. p ¶ Diciaplaceāt. qͣꝫuis cōfiteantur illa eſſe peccata ⁊ mala: tn̄ placēt.q ¶ O frēs dilectiſſinii loquit̉ ad heliodoꝝ ⁊ paulinuꝫ qͥbꝰſcribebat. vl̓ generaliter ad oēs beniuolos et amicos.r ¶ Pro flabello. flabellū dr̄ inſtrumētūqͦ expellunt̉ muſce:qd̓ alio noīe emuſcatoriū dicit̉. ⁊ dicit̉a flo flas: qꝛ flatumfacit cum mouet̉ inaere. ¶ Calathisdr̄ calathꝰ corbus vl̓paneriū: ⁊ dr̄ a calōqd̓ ē lignū: qꝛ ſit d̓ lignis. ſportula dicit̉paruꝰ corbꝰ diminutiuū a ſporta qd̓ eſtvas vimineū vel iūceū. ⁊ dr̄ a ſporto frutice. vn̄ in qͥbuſdamlocis texit̉: vel dicit̉ſporta ab aſportando. qꝛ ibi neceſſariadeportāt̉. Quia v̓omonachi antiqͥtusflabella ⁊ calathos ⁊ſportulas faciebant⁊ amicis ſuis ea ꝓ munere erogabant: ⁊ ipſe hieronimꝰerat monachus. ideo exēplificat de his. q. d. ꝓ hmōi munuſculis mitto vobis dona ſpiritualia imꝑpetuū ꝑmanſura. ¶ Beatū iob .i. libruꝫ beati iob. v ¶ Qui adhucapud lati. ia. in ſtercore. alludit ei quod dicitur Iob. ij. c.Qui teſta ſaniem radebat ſedēs in ſterquilinio. x ¶ Etvermibus ſcatebat .i. ebulliebat vermibus erroꝝ. ſcatereꝓprie eſt aquarū: qn̄ ebulliūt ⁊ erūpunt de cataractꝭ ſuis.vnde hec ſcatebra dicitur huiuſmodi ebullitō vl̓ eruptiovel ortus aquarum. y ¶ Gaudete. id eſt cuꝫ gaudio ſuſcipite. z ¶ Integrum. id eſt ſine defectu ⁊ errore.a Duplicia ei ⁊cͣ. illud ſumitur de vltimo iob. b ¶ Feci eū .i. librum ſumm. c ¶ Habere que amiſerat .i. q̄ ſubtracta erant in alijs tranſlationibus. d ¶ Igitur ⁊ vos ohellodore et pauline. e ¶ Ut vbicūqꝫ. in iſta prima editiōe mea. f ¶ Uideritꝭ v̓gulas .i. obelos. g ¶ Imagoſtelle .i. aſtericꝰ qͥd ſit aſtericꝰ. qͥd obelꝰ. ⁊ qd̓ officiū hēantinuenies sͣ: ante medium illius ꝓlogi .ſ. deſiderij mei.i ℟atus .i. exiſtimans. Quid .i. aliꝗd. h ¶ Nagꝭ vtileventurū .i. ꝓuentuꝝ. l ¶ Eccleſijs xp̄i ex odio meo .i. extrāſlatione mea: qͥ me reddit pluribꝰ odioſū: vel ꝓpt̓ quaꝫincurro odiū multoꝝ. k ¶ ꝘꝘͣ ex alioꝝ negocio .i. oꝑation illorū .i. qͣꝫ ſi alia agerē ⁊ ẜm hͦ ſignat h̓ actū rei alicuius cuiꝰ ꝯͣriū ē ociū: vn̄ dr̄ negociū quaſi negans ocium.