iam pugnauit tꝑe lōgo ¶ XXIII. ¶ Qualiter recedentes a bathy ꝑ terrā comanoꝝ & kangitaruꝫtranſierunt.N die porro ſabbati ſancti. ad ſtatōnē fuimꝰ vocati. Et exiuit ad nos ꝓcurator baty p̄dictꝰ dicēs exꝑte ipſiꝰ ꝙ ad imꝑatorē cuyne ī terrā ipſoꝝ iremꝰretentis quibuſdā ex noſtris ſub hac ſpe. ꝙ vellenteos r̓mittere ad dn̄m papā. quibꝰ et literas d̓dimꝰde omnibꝰ factis noſtris quas deferrēt eidē. Sedcum rediſſent vſqꝫ ad montij ducē ſupͣdictū. ibi retenti fuerūt vſqꝫ ad reditū noſtrū. Nos aūt in diepaſce officio dicto & facta ꝯmeſtione qualicunqꝫcum duobꝰ tartaris. qui nobis apud corenzam fuerant aſſignati. cum multis lacrimis receſſimꝰ neſcientes vtrū ad mortē vl̓ vitam ꝑgeremꝰ. Framꝰtn̄ ita infirmi corꝑe. ꝙ vix poteramus equitare. Intota ſiquidē illa. xl. fuerat cibꝰ noſter miliū cuꝫ aqͣ& ſale tm̄. & in alijs ſil̓r diebꝰ ieiūioꝝ. nec hēhamꝰaliquid ad bibendū p̄ter niuē in caldario liq̄factamIhamꝰ āt ꝑ comaniā equitādo fortiſſime. qm̄ habebamꝰ equos recētes quinquies aut pluries in dieniſi quādo ꝑ deſerta ibamꝰ. & tūc equos melioresatꝫ fortiores qui poſſent ꝯtinuū ſuſtinere laborē.accipiebamꝰ. Et hoc ab ineūte. xl. vſqꝫ ad octo dies poſt paſcha. Nec t̓ra .ſ. comaīa ab aquilone īmediate poſt ruſciā hēt morduinos byleros .i. magnābulgariā. baſtarcos .i. magnā hungariā poſt baſtarcos paroſitas. ſamoedos Poſt ſamoedos. illos quidicunt̉ hr̄e faciē caninā ī occeani litoribꝰ in deẜtisA meridie habet alanos. cirtaſſos. gazaros. greciā& ꝯſtantinopolī. ac terrā yberoꝝ. cathes. brutachios. qui dicunt̉ eſſe iudei caput radētes ꝑ totū. terram quoqꝫ cythoꝝ atꝫ georgianoꝝ & armenoruꝫ& turcoꝝ. Ab occidēte aūt hungariā hēt atꝫ ruſciam. Et eſt comania terra maxima & longa. Cuiuspopulos .ſ. comanos tartari occiderūt. quidā tamēa facie eoꝝ fugerūt. & quidā in eoꝝ ſeruitutē redācti ſunt. plurimi aūt ex eis qui fugerūt ad ip̄os repierunt. Poſt hec intrauimꝰ terrā kangitaꝝ. quemagnā het in pluribus locis penuriā aqrum. in quaetiā homīes pauci morant̉ ꝓpter aque defectum.Vnde homines ieroelay ducis ruſcie cum ad ipſuꝫin terrā tartaroꝝ ꝑrexerūt. plures eoꝝ in illo deſerto pre ſiti mortui ſunt. In hac etiā terra et in comania multa inuenimꝰ capita et oſſa mortuoꝝ hoīmſuꝑ terrā iacentia tāꝙͣ ſterquiliniū. ꝑ hāc itaqꝫ terramiuimꝰ ab octo diebꝰ poſt paſcha fere vſqꝫ adaſcenſionem dominicā. Huiuſqꝫ hītatores paganierant. & tam ipſi ꝙͣ comani non laborahāt. ſed tm̄de aīmalibꝰ viuebat. nec domos edificabāt. ſed intabernaculis hītabāt. iſtos etiā tartari deleuerunt& hītant̉ in terris eoꝝ. illiqꝫ qui remaſer̓t redactiſunt in ſeruitutē ip̄orum ¶ XXINI ¶ Qualiterad primā imꝑatoris futuri curiā deueneruntOrro de terra kangitaꝝ intrauimꝰ terrāra inuenimꝰ vrbes innumeras cum caſtris dirutasvillaſqꝫ multas deſertas. Huius dominus dicebat̉altiſoldanꝰ. qui cum tota ſua ꝓgenie a tartaris eſtdeſtructꝰ. hēt aūt hec terra montes maximos. Eta meridie quidē hēt hie̓rul̓m & baldac. totāqꝫ ſaracenoꝝ terrā. atꝫ in finibꝰ illis ꝓpinquis moranturduo fratres carnales tartaroꝝ duces .ſ. burin et cadan. filij thiaadax qui fuit filiꝰ chingiſcā. Ab aqͥlone vero terrā hēt nigroꝝ kythaoꝝ & occeanū. Inilla vero morat̉ ſiban frater baty. ꝑ hanc iuimꝰ a feſto aſcenſionis domīce. fere vſqꝫ ad. viij. dies an̄ feſtum ſcī ioh̓is baptiſte. Deinde ingreſſi ſumꝰ terram nigroꝝ kithaoꝝ. in quā imꝑator edificauit domum. vbi etiā vocati fuimꝰ ad bibendū. Et ille quierat ibidē ex ꝑte imꝑatoris. fecit maiores ciuitatis& etiā duos filios eius plaudere corā nobis. Hincexeuntes quoddā mare ꝑuū inuenimꝰ in cuius litore quidā exiſtit mons ꝑuus. In quo .ſ. monte quoddam foramē eſſe dicit̉. vnde in hyeme tam maximetempeſtates ventoꝝ exeūt ꝙ homines inde vix &cum magno ꝑiculo trāſire pn̄t In eſtate vero ſemꝑquidē ibi rentoꝝ ſonitus audit̉. ſed de foramīe tenuiter egredit̉. ꝑ huiꝰ maris litora plurimis diebꝰꝑreximꝰ. quod quidē licet non multū ſit magnum.plures inſulas hēt. & illud in ſiniſtris dimiſimꝰ. interra vero illa hītat ordā. quē oīm tartaroꝝ ducūātiquiorē diximꝰ. & eſt ordā ſine curia patris ipſiꝰquā inhītat & regit vna de vxoribꝰ eius. Cōſuetudo em̄ eſt apud tartaros ꝙ principū & maioꝝ cūrie non delent̉. ſed ſemꝑ ordinant̉ alique mulieresque illas regant. eiſqꝫ donarioꝝ ꝑtes ſicut domīseoꝝ dari ſolebat dant̉. Sic tandē ad primā imꝑatoris curiā venimꝰ. in qͣ erat vna de vxoribꝰ ipſiꝰ¶ XXV ¶ Qualiter ad ip̄m cuyne imꝑatorē futurum ꝑueneruntT vero qꝛ nondū imꝑatorē videramus. nōluerunt vocare nos nec intromittere adordā ipſiꝰ Sed nobis in tentorio noſtro ſecundū morē tartaroꝝ valde bene ſeruiri fecerunt.& vt quieſceremꝰ nos ibidē ꝑ vnādiē tenuerunt.Inde ꝓcedentes in vigilia ſcorū petri & pauli terram naymanoꝝ intrauimꝰ qui ſunt pagani. In ip̄arero die apoſtoloꝝ ibidē cecidit magna nix. & habuimꝰ maxīm frigꝰ. hec quidē terra montuoſa &frigidā eſt ſupͣ modū. ibiqꝫ de planicie reꝑit̉ modicum. Iſte quoqꝫ due natōnes p̄dicte nō laborabātſed ſicut & tartari in tentorijs hītabant. qͣs & ipſideleuerāt. Per hanc etiā multis diebꝰ ꝑreximus. deinde terram mongaloꝝ intrauimus quos tartarosappellamꝰ. Per has itaqꝫ terras vt credimꝰ tribusſeptimanis equitando fortiter iuimꝰ. & in die heate marie magdalene. ad cuyne imꝑatorē electuꝫ ꝑuenimꝰ. Ideo aūt ꝑ omnē viam iſtam valde ſeſtinauimus. qꝛ p̄ceptū erat tartaris noſtris vt cito nosducerent ad curiaꝫ ſolennē iam ex annis pluribꝰ indictaꝫ. ꝓpter ipſiꝰ imꝑatoris electōnē. Idcirco demane ſurgentes ibamꝰ vſqꝫ ad noctē ſine ꝯmeſtione & ſepius tam tarde veniebamus. ꝙ non cōmedebamus in ſero. ſed quod manducare debebamꝰin reſpere. dabatur nobis in mane. Mutatiſqꝫ frequentiꝰ equis nullatenus parcebatur eis. ſed equitabamꝰ velociter ac ſine ītermiſſione qͣntūcūqꝫ poterant equi trotare. ¶ Actor ¶ Hec de ſitu terreac de moribꝰ geſtiſqꝫ tartaroꝝ & de itiere fratrisiohannis ſupͣdicti vſqꝫ ad curiaꝫ īperatoris eoruꝫexcerpſimꝰ. ex eiuſdē fratris iohannis libello. ea q̄in libro fratris ſimonis deerant huic oꝑi addijciendo. Decetero aūt ex vtroqꝫ libello interſcalarit̓ qͣſdam narratōnes ꝓſeq̄ndo voluimꝰ ordīate ꝓcedere. ꝓut tꝑi ꝯpetunt & ordini hiſtorie XXVI.De exlatatōne racōnadij ī ſoldanū turquie.Frater ſimon.¶ Ano ſuꝑiꝰ in miſſione fratꝝ ad tartarosannorato .ſ. ab īcarnātōne domini. M. cc.xlv. menſe octobri. mortuꝰ eſt in ſatelliagaīaſadinꝰ turquie ſoldanꝰ. eiqꝫ ſucceſſit filiꝰ eiꝰadhuc puer nomīe raconadiꝰ. hunc genuerat ipſe