religionis induitur. & miro religioſitatis feruoreconuerſat̉ ¶ Ex geſtis eiꝰ. ¶ Hic beatus hernhardus anno natiuitatiſ. xxij. cū ſocijs pluſꝙͣ. xxxingreſſus eſt cellam nouicioruꝫ ſub abbate ſtephano. Inter quos fuit hugo maſticonenẜ qui pontiniacenſe cenobiū edificauit. qui poſtea factus eſtantiſiodorenſis ep̄s. Pate̓ ſancti bernhardi dictꝰeſt teſcelinus dominꝰ opidi fontanoꝝ. Mater eiꝰdicta eſt aelem ex caſtro monte barri. Hec. vij. liberos habuit. vj. mares futuros monachoſ. et vnāfeminā futuram ſanctimonialē. Quos alienis vberibus nutriēdos ꝯmittere nolebat. infundens eisnaturā boni materni cum lacte materno. nō patiebatur eos delicatiores aſſueſcere cibos. Nec cū haberet in ordine terciū in vtero bernhardū. ſomniauit ſe in vtero habere catellū totū candidum et indorſo ſubruſum & latrantem. Reſponſum eſt ꝙinfās ille contra inimicos dei magnos latratꝰ ederet & mundā vitam duceret. & magnum patiētieexemplū p̄beret. Adultus puer traditus eſt magiſtro apud caſtellioneꝫ cuius caſtri eccleſia poſtmodum ꝑ eius oꝑam a ꝯuerſione ſeculariū ī ordine regulariū canonicorū ꝓmota eſt. In nocte natalis dn̄i apparuit ei velut ſponſus ꝓcedens ē thalamo ſuo benignus puer hieſus. Predicta vero aelēmater eius laborās in extremis & pſallens cū clericis & dicens ſetaniā cum diceret ꝑ paſſionē et crucem tuā libera eam domine. leuata manu ſignās ſeſpiritū reddidit. ita ꝙ deinceps manum ſuā deponere non potuit. qua ad ſe ſignificandā leuauerat.Quadā vero nocte inſtinctu demonis iniecta eſtin lectum dormiētis abbatis bernhardi puella nuda. quā ille ſentiens vertit ſe in ꝑtem alterā et dormiuit. Illa palpitāte & ſtimulante ꝑmāſit immobilis. ſicqꝫ illa ficta & cōfuſa aufugit. Alio tempotiat. & de aceruo nure ſolicitatꝰ eſt a quadā hoſpita ſua que ſe ī lectūeius iacens. alliciebat eam ad carnalem eius cōpulam. Ille autē cōſilij non inops clamauit. latroneslatrones. Qd̓ illa audiens aufugit. Et hoc factūeſt ꝑ t̓. Cum aūt artius implicaret̉ amore ſcientieſecularis. videre ſibi viſus eſt matrem ſuā cōquegramt. Que riruianrentē & dicentē ꝙ non eū nutriſſet ad hāc nugacitatem. Semꝑ penſare poſt cibum ſolitus erat qͣntum ꝯmoderat. annum in cella nouicioꝝ exegeratcum adhuc putaret in capite eccleſie vnā tātuꝫ feneſtram eſſe vitream cum ibi tres eſſent.¶ XXIII¶ De quibuſdam incidentibus illius temporis. ¶ Cronographus.Oc temꝑe in pago brachacēſi circa tornatum nix tanta cecidit. ix. kl̓. may. vtetiaꝫ ſiluas fregerit. Apud rauennam etpmā ciuitates italie in agns & intra menia ſanguis pluit. iunio menſe. Idibus nouēbris inſuburbio antiochie noctu terra dehiſcens turresmultas & adiacentes domos multas cū habitatoribus abſorbuit. Baldumꝰ rex hieruſalē cuꝫ rogero comite antiochie contra turcos vadit. ſꝫ roge̓ocum exercitu ſuo iuxta quendā fluuiū reſidēte. rexcum ſuis ꝓceſſit. vt aduentū turcorum explorarꝫTurci vero montē quendā occupātes inſidias perquattuor loca collocauerant ſingulis inſidijs. iiij.Al. equitum deputatis. a quibuſ ex inſꝑato rex vndiqꝫ interceptis. mille quīgentis ſuorū interfectiſmiſerabili fuga eſt liberatꝰ. Turci cenobiū ī mōtethabor ſitum funditꝰ euertunt. monachos interficiunt & omnia ſibi diripiūt. Eo quoqꝫ tempore .ſ.anno domini. M. c. xiiij. in ciuitate beluacenſi a carione ſedis apoſtolice legato cōcilium eſt celebratum. Poſt yuonem aūt qui vita atqꝫ doctrina ſuacarnotenſem eccleſiā illuſtrauit. quiqꝫ inter ceteraoꝑa ſua illud volumen qd̓ decreta yuonis dicuntvtiliter cōpilauit. Gaufridus vite merito ac prudentia venerabilis carnotenſem eccleſiā rexit. Annō domini. A. c. xv. lambertꝰ bone memorie attrebacenẜ ep̄s obijt. A temꝑe ſancti vedaſti vſqꝫ adiſtum attrebacenẜ eccleſia ꝓprio viduata p̄ſule cameracenſi ep̄o erat ſubiecta. ¶ XXIIII¶ De fundatōe cenobij clareuallis & abbate bernhardo.¶ Helinandꝰ libro. xviij.Odem anno clareuallis fundat̉. Fundatum eſt cenobiū clareuallis Anno dn̄iM.c. xv. ſub primo abbate ſācto bernhardo. ſed & cenobiū pōtiniacēſe a maſticonenſi hugone qui poſtea fuit antiſiodorenſisep̄s. Hi duo viri. v. anno a ꝯuerſione ſua abbatesfacti ſunt. Intrauerāt em̄ ꝑiter domū ciſtercij Anno domini. M. c. xj. ſicut ſcribit guillerꝰ abbate .ſ.theoderico. Et anno a ꝯſtitutōne domꝰ ciſterciēẜxv. ꝙͣuis ſigibertus ī ſuis cronicis dicat illos. xxxſocios intraſſe domū ciſtercij anno. x. a cōſtitutōeeiuſdem domus. anno .ſ. primo abbatis ſtephani.Erat em̄ beatus bernhardꝰ annoꝝ. xxij. quādo cōuerſus eſt & quando abbas clareuallis factus eſterat annoꝝ. xxvij. Qui ꝓfectus catalanum ad ſuſcipiendā benedictōem ſuā. quia lingonēſis ep̄atꝰtunc vacabat. cū magna ſuſceptꝰ eſt reuerentia acātalanenſi ep̄o guill̓o d̓ cāpellis qui vidēs iuuenētam macilentū & exeſi corꝑis toto corꝑe ꝓſtratꝰin terrā petijt a capitulo ciſterciēſi vt āno vno ſb̓cura ſua eſſet & obtinuit. In quo ſpacō ſepe ſagimē crudum ꝯmedit ꝓ butiro. & oleū bibit ꝓ aquaa ſeruitorē negligētiſſimo & nichil ſciente ꝑ errorem ſibi oblata. ſunc em̄ ſenſum guſtādi ꝑdid̓ratquātum ad ſaporū dinoſcentiā p̄ nimia abſtinētiavt ſolum aquā frigidā ſibi ſaꝑe teſtaret̉. felix cuiſolum illud reputat̉ ad culpā qd̓ alij p̄ſumere ſibiſolent ad gloriā. Clareuallis aūt nō longe a fluuioalba antiqua fuit ſpelunca latronū que dicebaturvallis abſinthialis. vl̓ ꝓpter copiā abſinthij. vel ꝓpter amaritudinē incidentiū in latrones. Fratresclareuallenſes tunc tꝑis ſepius pulmentariū ex forlijs fagi ꝯficiehbāt. Panis erat ſimilis illi ꝓpheticoex ordeo & milio & vicia. ¶. XXV ¶ Dequibuſdā actibus eiuſdē abbatis.Idit tunc tꝑis beatus bernhardꝰ pueꝝſibi cum diuina claritate aſtantē. & magna autoritate ſibi p̄cipientē vt fiduciaUliter loqueret̉ quidqͥd ei ſugͥgereret̉ inaꝑtōne oris ſui. quia ip̄e non eſſet qui loqueret̉ ſꝫſpiritus patris ſui qui loqueret̉ in eo. Quidā frat̓quē ꝓſecreta culpa abſtinere p̄ceꝑat a ꝯmunionein quadā p̄cipua ſolēnitate. erubeſcēs ꝙ ſolus remaneret incōmunicatꝰ iuit cū alijs ꝯmuīcare. quēvidens ſanctus ꝯmunionē illi negare noluit. ſꝫ tacite p̄catus eſt vt deus aliquid melius de tāta preſumptione ordinaret. Ille ergo frater ſumptū corpus domī nullo modo glutire potuit. Poſt ſextaꝫvero traxit ſanctum in partem ꝯfitens ei preſumptōnem ſuam. Quem increpans ſanctus orandofecit vt corpus dn̄i ſine difficultate glutiret. Quibuſdam militibus euntibꝰ ad torneamentū iuſſitdari ceruiſiā quā benedixerat ad biben dā. qui ſtatim ꝯuerſi ſunt. Valtherus de monte mirabili cuꝫinfantulꝰ oblatꝰ eſſꝫ ei a matre ſua ad benedicēdū