jmperium ſuum legatos ad faciendum iudiciumet iuſticiam dirigit: et legis capitl̓a. xxiij. inſtituit. ¶ Cronographus. Idem quoqꝫ karolus pervniuerſum mundum ad indagandum nomina etactus et obitus ſanctoruꝫ nūcios miſit: que ꝑ iſnardum monachum in vnum volumē cōpilari fecit. Hieronimꝰ em̄ ac beda et floruſ hoc fecerantante: ſed non integre. Hic autem diebus ſingulisannotauit ea. Inuentum eſt antem ꝙ diebus occurrebant plus ꝙͣ. ccc. feſta. ideoqꝫ ſtatutum eſtvt diceret̉. et aliorum plurimoꝝ ſanctorum &cͣ.Cum aaron quoqꝫ rege perſaꝝ qui excepta indiatotum pene tenebat orientē talem habuit in amicicia ꝯcordiam. vt hic gratiā eius oīm qui erāt intoto terrarum orbe regum ac principuꝫ amicicieīponeret. ſolūqꝫ illum honore ac magnificētia ſibi colendum iudicaret. ¶ Helinādꝰ. xlv. libro.Amimurlim qui et aaron rex perſaꝝ elephantemquem ſolum habebat karolo miſit. cuius elephantis nomen erat ambulabat. et preter eum munera multa. Imꝑatore apud ſpoletum exiſtente pridie kl̓s. maii. hora noctis ſecunda terremotꝰ maximus factus eſt qui totam ꝯcuſſit italiā. quo motu tectum baſilice beati pauli apoſtoli magna exparte cum ſuis trabibus decidit. et in quibuſdamlocis vrbes et montes corruerunt. Fodem annoquedam loca circa renum in germania et in galliatremuerunt. Veſtilentia ꝓpter molliciem hibernitemporis facta eſt. Legati karoli ab aaron āmirra venientes inter cetera munera etiam corporaſanctoruꝫ cipriani martiris cartaginen̄. ep̄i et ſperati primi ſcillicitanorū et caput pantaleoīs martiris in franciam afferunt. ſed non dicitur vbi poſita ſunt. Patriarcha hirl̓imitanus ꝓ benedictōne claues dominici ſepulcri et loci caluarie et clanes ciuitatis et montis cum vexillo karolo miſit.III ¶ De conſtantinopolitanis imperatoribus.¶ Sigibertus.¶N ipſo anno quo karolus aſſumpſit roCmanum imperium. hirene imꝑatrix a nithephoro imperio. depoſita exilio relegatur et ibi moritur. Ipſe autē cōſtantinopoli imꝑauit annis. viii. quo tandem a bulgaribꝰ cum multis ordinis ſenatorii perēpto. ſtauraciꝰ eius filiꝰimꝑauit anno. vno. quo depoſito. michael ānis. iileo. viii. michael. ix. theophilus. xv. Aichael ettheodora annis. xi. deinde michael ſolus. xiii.quo a baſilio interfecto idem baſilius annis. xviiimꝑauit. poſt hunc filius eiuſleo annis. xviii. Deinde. Conſtantinus filius eius cum patruo ſuo alexandro .ſ. eius leonis fratre īꝑauit anno. i. Alexādro autē mortuo cōſtātinꝰ imꝑauit ānis. xxxixpoſt hoc ſtephanus et conſtantinꝰ egre ferentesiuſta patris ſui imꝑatoris ſeueritate a iuuenili leuitate ſe coerceri. diſpoſitis in palatio īfidiis patrē. de palatii ſolio deponunt. et tonſo ei vt moris eſt capite ad vicinam inſulam in qua cenobitephiloſophabantur tranſmittunt. Nec ml̓to poſtcum ad cōuiuium ex cōdicto ꝯſediſſent et de p̓oratu ſedendi inter ſe ꝯſultū decertarent. dato ſigno a viris conſtātini filii leonis imꝑatoris ambofratres ſolio: deturbant̉ et tonſis capitibꝰ ad idēmonaſterium quo patrem tranſmiſerant etiaꝫ ip̄iad philoſophandum cum monachis trāſmittunt̉.ita euacuato palatio abuſiuis imperatoribꝰ ipſecōſtātinꝰ et romanus filius eius īperauit annis.xvi. quo defuncto nichephorus imperauit annisx. hic timens a filiis ſuis imperio expelli quia ſenex erat eos eunuchizare volebat. quorum materiohanni ſuaſit vt eum occideret et imperaret. ſicqꝫ factum eſt. et imperauit annis. vi. Exinde deꝯſtātinopol̓. imperio tacetur ſcilicꝫ ab anno domini. dccc. lxxvii. ¶ Cronographus. ¶ Karolꝰautem indignantibus contra ſe cōſtātinopolitaīsimperatoribus ꝓpter inuidiam imperatorii nominis ſibi impoſiti a romanis. magna illos patientiaet magnanimitate tulit. et quia ſuſpectā eius potentiam habebant. crebris eos ſibi legatōibus firmiſſimo federe conciliabat.¶ IIII.Qualiter karolus iuxta diuinam reuelationeꝫliberauit terram ſanctam. ¶ Helinandus.Egitur ꝙ eō tempore quo karolo datūeſt romanum imperium. patriarcha hieroſolimitanus de ciuitate expulſus a paganis venit conſtātinopolim ad imperatorē conſtantinum et filium eius leonē: et cum eo iohānesneapolis; ſacerdos et dauid hieroſolimitanus archipreſbiter. quos ille ad karolum miſit cum epl̓aiohannis patriarche manu ipſius conſtantini ſcripta. et cum duobus prefatis fuerunt alij duo legati hebrei. iſaac et ſamuel. in cuius epl̓e vltimaparte ſcriptum erat. Quadam nocte in extaſi factus vidi ante lectum meum quendam iuueuemſtantem qui me blande meum vocans paxilluꝫ tetigit et ait. Conſtantine rogaſti diuinum auxiliūad hanc rem. Ecce accipe karolum magnum regegallie eccleſie in domino ꝓpugnatorem / et oſtendit michi quendam militem armatuꝫ et ocreatuꝫet loricatum. ſcutum rubeum habentem enſe precinctum. cuius manubrium erat purpureum. haſta altiſſima cuiuſcuſpis ſepe flāmas emittebat.et ī manu tenebat caſſidem auream. et ipſe ſenexprolixa barba. vultu decorus. ſtatura ꝓcerus. cūius ocl̓i fulgebant tanquam ſtelle. et canꝰ caputalbeſcebat. Age iam auguſte qui iuſſionibus deirefugit obedire minime poterit culpam euadereEmanuel geniau ih̓uIn domīo gaude memor eiꝰfungere laud̓. Iuſticie zona lumbos caput atqꝫ cōrona. Perpete ſubcingat xp̄s honoreqꝫ ſtrīgat.Nil opꝰ eſt ficto domini quo iuſſio dicto. Ergotene fundum domini precepta ſecundū. Hic ipſeconſtantinus ſepties expulerat paganoſ ab hieroſolimis; ſed tamen preualuerāt. Hi legati regempariſius inuenerūt et ei epl̓as tradiderūt. Quibus ꝑlectis rex lacrimari cepit ꝓ ſepulcro domini/ has epiſtolas iuſſit rex exponere turpinum archiep̄m coram omni populo. quibus auditis. omneſ ꝓficiſci regē precabant̉. Quo audito. mox rexedictum ꝓpoſuit. vt omnes qui poſſent arma ferre irent ſecum contra paganos & qui non irēt ip̄iet filii eoruꝫ ſerui quattuor nummorū eſſent. Itaqꝫ maiorem exercitū ꝙͣ unꝙͣ ante habuiſſet cōgregauit; et profecti ſunt. Cum veniſſent autem eishieruſalem in nemore quodā quod vix duorū dierum ſpacō ſolet tranſiri in quo erant grifoneſ. vr̄ſi. leones. et tigres et alie fere diuerſe. karolꝰ putans ſe illud tranſire vno die ingreſſus eſt cū exercitu. Adueniente nocte et exercitu errante precepit karolus caſtramētari. Tranſacto autem nōctis ſilentio rex in loco ſuo accubans inchoauitpſalmos. Et cum diceret hunc verſuꝫ. Deduc medomine in ſemita mandatorum tuorū. quia ipſamvolui. ecce euidentiuſ vox ad aures eius cuiuſdāalitis ꝓpe lectum eiuſ clamantis audita eſt. Quā