Liber.Hi ad quendam locū eminentē ꝑuenerūt. vn̄ de preꝑantes acies & ad pugnā diſpoſitas manifeſte videre potuerūt. Quod cum electus reuerſus nunciaſſet regi ꝙ hoſtes .ſ. venirent ad bellū ꝑati. & vl̓pugnandū neceſſario. vel cum pudore & damnorecedendū. ꝯſulti barones a rege non multū ſuadēbant eſſe pugnandū ſed potius ꝓcedendū.LIIII ¶ De ordīatōne acieꝝ in vtroqꝫ exercituEnerunt aūt ad pontē bouinū qui eſt int̓ceſonā et ſāguineū. quem cum maior exercitus iam trāſiſſet. & rex citra pontē exarmatus. armis ſiquidē aliqͣntulū & itinere fatigatꝰſub vmbra cuiuſdā fraxini iuxta quandā eccleſiambeati petri modice quieti vacaret. ecce nuncij miſſi ab illis qui ſtabāt in poſtrema acie cum clamoreaccurrētes referūt hoſtes aduentare. ac poſtremisaciebꝰ iam fere ꝯfligere. ac vicecomitē et arcubaliſtarios & equites leuis armature cum ſatellitibꝰvix furorem & audaciā eoꝝ poſſe diutius retardare. Quo audito rex eccleſiam ingredit̉. & breuiterorans iteꝝ egreſſus armis induit̉. alacriqꝫ vultūequum inſilit. ac ſi ad nuptias vocaret̉. Deincepsvbiqꝫ ꝑ campos ad arma clamat̉. clāgūt tube. cōhortes que iam pontē trāſierāt reuertunt̉ Vexillūquoqꝫ beati dioniſij. quod omnes in bello debebatp̄cedere reuocat̉. Nec ſatis ꝓpe reuertēs non expectatur. ymo rex curſu rapido redit. & in prīa fronte belli ſe ponit. Quē videntes hoſtes preter ſpeꝫſuam ſic retrogradū quaſi ſtupore quodam & horrore ꝑcuſſi. diuerterūt ad dexterā ꝑteꝫ itieris quogradiebant̉. & ꝓtēdentes ſe in eminentiori parteſteterūt a ꝑte ſeptentrionali. ſolemqꝫ qui die illoferuentius incaluerat ante oculos ſemꝑ habentes.Rex aūt alas ſuas ē regione ꝯtra illos extēdit ſtāsa ꝑte auſtrali cum exercitu ſuo ꝑ ſpacia campi nōꝑua breuiter ꝓtenſo ſolem habens in humeris. Itaſteterūt hincinde vtreqꝫ acies eqͣli dimenſione protenſe. modico. campi ſpacō a ſeinuicē diſtantes. Inmedio aūt huius diſpoſitōis erat rex philippus inprima frōte. cui lateratim adherebant willermꝰ hatrenſis flos militū. bartholoneus de rōia vir antiquus et ſapiens. galterꝰ iuuenis vir ꝓbus & prudens. petrus maleuici nꝰ. girardꝰ ſcropha. ſtephanus de longocāpo. wvil̓s de garlāda. henricꝰ comesbarri iuuenis. qui patri ſuo regis ꝯſobrino nuꝑ defuncto ſucceſſerat. & alij etiā plures viri virtuteſpectabiles & in armis exercitati. Ideoqꝫ tunc adip̄iꝰ regis cuſtodiā ſpēalit̓ deputati. Ab oppoſitaeiꝰ ꝑte ſtabat otho agminis ꝯcertiſſimi. qui ſibi ꝓvexillo erexerat aquilā deauratā ſuꝑ dracōnem pēdentē in ꝑtica erecta in quadriga LV ¶ Deexhortatōne francoꝝ ad pugna. & orōne p̄miſſa¶ mili orq̄ne ſuos milites aloquit̉. Orho inEx aūt anteꝙͣ ꝯgrederet̉ hac breui & huquit cum ſuis a domīo papa excōmunicatus eſt. quia hoſtes & deſtructores eccleſie ſūt. &pecunia que illis in ſtipendia mīſtrat̉ de lacrimispauꝑm et eccleſiaꝝ adquiſita eſt. Nos autē chriſtiani ſumꝰ. & ꝯmunione pacis ſācte eccleſie fruētesꝙͣuis peccatores. tamē eccleſie dei ꝯſentimꝰ. & cleri ꝓ poſſe noſtro libertates d̓fendimꝰ. Vn̄ de deimiſeri cordia fiducialit̓ debemꝰ p̄ſumere. qꝛ nobislicet peccatoribꝰ dabit de ſuis & noſtris hoſtibustriumphare. His igit̉ dictis milites a rege benedictōnem petierūt. & ſtatim inſonātibꝰ tubis inſultum viriliter in hoſtes fecerūt. In ipſa em̄ hora capellanꝰ qui hec ſcripſit. & quidā clericꝰ non ꝓcula rege ſtabant retro ip̄m. Qui audito clangore tubarum. alta voce cecinerūt hūc pſalmū. Benedictꝰdominꝰ deus meus qui do. ma. me. ad pre. &cͣ. Ceinde Exurgat deus. & Domīe in virtute tua. &c̓.omnes vſqꝫ in finē ꝓut potuerūt ꝓpter irrūpēteslacrimas & ſingultꝰ admixtos cora deo d̓uote recolentes & libertatē quā eccleſia dei gauderet infrācia ꝑ philippū regem. & ecōtra dedecꝰ & opꝓbria que pateret̉ ꝑ othonē & ꝑ regē anglie iohāneꝙqꝫ muneribꝰ hoſtes illi ꝓuocati ꝯtra dominū ſuum in regno ſuo pugnare preſumebāt. LVI¶ De primo ꝯgreſſu militumRimus tamē ꝯgreſſus pugne non ibi fuitvbi erat rex. qꝛ anteꝙͣ ꝯgrederet̉ cōtra ferrandum & ſuos. iam in dextro cornu confligebat̉. rege forſitan ignorāte. Prima qͥdē fronspugnatoꝝ directe ꝓtenſa erat. & campi ſpaciumxl. paſſibus occupabat. Erat enim ibi ſiluanectēſiselectus. non quidē vt pugnaret. ſꝫ vt armatos adhonorē dei & regni ac ſalutis ꝓprie defenſionemaīmaret. qui etiā quos formidoloſos ac tepidosnouerat retro poſuit. Quos aūt feruentes & probos ī vna et prīa acie collocauit. ac directe ꝑ campum extendi fecit. Campus enim ait amplus eſt.non decet vt vnus miles faciat ſibi ſcutum de aliomilite. ſed ſic ſtent vt omnes quaſi vna fronte valeatis pugnare. His dictis premiſit ad inchoandūbellum probiſſimos. cl. ſatellites non minus ſineequis qͣm in equis pugnantes. vt milites egregiqui erāt in prīa fronte motos aliqͣntulū & turbatos inuenirēt hoſtes. Indignati aūt flādrenſes quierant ad pugnā feruentiſſimi ſe non a militibꝰ ſeda ſatellitibꝰ primo inuadi. de loco in quo ſtabāt nequaꝙͣ ſe mouentes. ſed eos ibidē expectātes alacriter receꝑunt. & equos eoꝝ fere oīm interfeceruntip̄oſqꝫ multis vulneribꝰ affecerūt. nullū tamē preter duos letalit̓ vulnerauerūt. Hos aūt ſecutꝰ eſtgaltherꝰ ſācti pauli comes. licet qͥbuſdā ſuſpectꝰeſſet tanꝙͣ hoſtibus aliqn̄ fauiſſet. Vnde & dixitelecto ſe bonū ꝓditorē futurum die illo Hic itaqꝫcum electis ſuis militibꝰ mira velocitate qͣſi aqula volās in columbas mediū hoſtiū ꝑforās trāſijtmultos ferie̓s. & a multis ꝑcuſſus. e quos et hoīesindifferenter occidens. nullūqꝫ capiens. & ita peraliā ꝑtem reuerſus eſt. hoſtiū multitudinē qͣſi in ſinū quodā intercludēs. ꝓſequit̉ eum non mīori audaciā comes bellimōtis. matheus de monte morencij cum ſuis. & dux burgundie. factaqꝫ eſt pugnamirabilis ex vtraqꝫ ꝑte. que cum feruētiſſima triūhoraꝝ ſpacō iam duraſſet. tandē totū belli pōdusin ferrādū cuꝫ ſuis verſū eſt. Itaqꝫ multis ꝯfoſſusvulneribꝰ & in terrā ꝓſtratus. ac fere diuturnitate pugnādi exanimatus. hugoni de marois et iohāni fratri eius ſe reddidit. & cum plurimis ex eiusmilitibus captiuus ductus eſt. Ceteriqꝫ omēs quiin eadem ꝑte campi pugnabāt. aut interfecti ſuntaut capti. aut fuga turpi francis inſequētibus ſaluati LVII ¶ De aduentu ꝯmūiaꝝ. et delugna ꝯtra regē philippūAterea legiones ꝯmuniaꝝ veniūt. & qͣntotius adaciem regis vbi .ſ. ſignū regale videbāt. accurruntvexillum inqͣm floribus lilij diſtinctū quod tuncferebat gͣualo miles fortiſſimis. ſed non diues demonte igniaco. ſpēaliter ꝯmunie corbey. ambianibeluaci. ꝯpendij. attrebati. cuneos militū penetrauerūt. & ante regē ſe poſuerūt. At illi qui erant inacie othonis audaciſſimi & bellicoſi viri ipſos in