magni imꝑatoris furere non ceſſauit annumVI ¶ De ducibꝰ ſub diocleciano ꝯſtitutisEd dum diocleciani iuſſu & maximianiſta gerunt̉. graues ꝑ omnes romani imperij fines ſubitarū ꝑturbationū concrepuere fragores. cauraſio qui ad obſeruāda occeni litora poſitus fuerat in britānia rebellante. &achilleo in egipto cū & affricam quinqꝫ gentiani īſeſtarent. & narſeus rex ꝑſarū orientē bello pͥmeret. Quo ꝑiculo dioclecianus ꝑmotus maximianūherculinū ex ceſare fecit auguſtū. Conſtantinumvero & maximianū galeriū ceſares legit. tradensꝯſtantio herculi maximiani filiā. & ſuā maximinogalerio ¶ Euſebius in cronicis. Horū conſtantiuſꝯſtantini pater claudij nepos ex filia fuit. Galeriꝰaūt in datia natus. quos vt dioclecianus etiā affinitate ſibi ꝯiungerēt. conſtantius priuignā herculij theodoram accepit. Ex qua poſtea. vii. liberosꝯſtantini fratres habuit Galerius aūt filiā diocleciani valeriā duxit. Ambo vxores quas habuerātpudiare ꝯpulſi ¶ Hugo vbi ſupra. Conſtantiꝰigit̉ ceſar in gallia. primo prelio ab alemannis ꝓfligato exercitu ſuo. vix ipſe ſubreptus ē. Secundo aūt ſatis ſecuta ē ſecunda victoria. Nam paucis horis. lxx. milia alemannoꝝ ceſa referunt̉. Atmaximianuſ auguſtus. v. gentianos in affrica perdomuit. Dioclecianus aūt achilleū obſeſſum pervij. menſes apud alexandriam cepit & interfecit.Sed īmoderata victoria vſus alexandriā ī direptionem dedit. egiptumqꝫ totā ꝓſcriptionibus fedauit. Erat aūt cū diocleciano in illis diebus conſtantinus iuuenis. inclitus filius ceſaris ꝯſtantij.queꝫ ex helena priori ſua ꝯiuge ꝓcreauerat. Quēdioclecianus dolo ꝑimere galerio inſtigante ſatagebat. Sed cognita fraude ad patrē ſuū ſaluus diuina ꝓuidentia remeauit ꝯſtantinus. At maximinus galerius cū duobus iam prelijs aduerſuꝫ narſeuꝫ cōflixiſſet. tercio ꝯgreſſu victus. amiſſis copijs ad dioclecianū refugit. A quo arrogantiſſimeexceptus ē ita vt ꝑ aliquot milia paſſuum purpuratus ante vehiculū eius cucurriſſe referat̉. Euſebius. vij. libro. Porro p̄dicte ꝑſecutionis ignisexordiū inter ſolos militares ꝑua ſcintilla cōflauerat. Cunqꝫ quereret̉ ſi qui eſſent inter milites criſtiani. plurimiqꝫ ex eis militiā ꝓ fide xp̄i. nō pauci etiā animas poſuerūtVII.Paſſio ſancti victoris militis maſſilienſis.¶ Ex geſtis eius.Vb maximiano igit̉ paſſus ē in vrbe maſilia victor miles. Dum em̄ illuc veniſſetmaximianus ꝑacta nuꝑ cede ſanctorumthebeoꝝ. decreuit vt omnes aut dijs ſacrificarentaut exquiſitis mortibus deꝑirent. Dum aūt huiuſmodi decreto xp̄ianoꝝ animi turbarent̉. beatꝰ victor in mediū ſe ingerens ſtatim app̄henditur. &p̄fectoꝝ tribunalibus preſentat̉. Vbi cū fidē xp̄iꝯſtanti vultu & voce libera teſtaret̉. ꝓtinus circunſtantiū clamor attollit̉. Et cū multas iniuriasab omnibus toleraſſet. prefecti decreuerunt. vtcauſa eius ad audientiā ceſaris deferret̉. Qui ſtatim preſentie eius ſiſtit̉. & multis accuſationibusvndiqꝫ impetitꝰ. ſummis terroribus ad ſacrificiaꝑurgētur. At ille terrēte robuſtior ſpirituſanctocepletus. imꝑatorem & preces eius mira prudentia cōfutauit. euacuans idoloꝝ cultus & fidē. xp̄icerta ratione ꝯfirmans. Tunc ceſar in rabiem conuertit̉. & ad iuſſum eius martir dei funibus coartatus ꝑ totā vrbem trahi precipit̉. vt ex ignominioſa eius pena & deoꝝ iniurie vindicarentur. &xp̄ianoꝝ animi terferent̉. Tali ergo ludibrio ſpectantium oculis ſatiatis. iterū tribunalibus preſētat̉. & de negando xp̄o & diis adorandis acriꝰ itidem poratur. Beatus victor ad ſingulas eoꝝ obiectiones ſapienter reſpondens. cunctos quidemoppreſſit rationū pōdere. ſed cū ab inſenſatis vnūiubetur eligere aut placare deos. aut infeliciter deꝑire. Si ſic inqͥt ꝓponitis. qd̓ verbis docuimus &exemplis videbitis. deos ſperno. xp̄mqꝫ ꝯfiteor.quecunqꝫ poteſtis date ſupplicia. cumulate tormēta. Et ſtatim aſterij iuſſu patibulo affigit̉ & torquetur. Sed ibidem orans apparente ſibi dominorecreat̉. Poſt hoc in carcerē mittit̉. ſed ſtatim celeſti lumine et angelica viſitatione ꝯfortat̉. Et dumexultans pſalleret. tres milites alexander longmꝰ& felicianus eum cuſtodientes dū hoc viderēt. adpedes eius ꝓcidunt. ac penitentes baptizari ſe petunt. Nec audiens imperator milites quidem capitali ſententia damnauit. victorem vero ꝯuerſioniſeoꝝ actoreꝫ iterum ſuſpenſum & fuſtibus & neruis taureis laceratū. ad carcerem reuocauit. Peracto aūt triduo dum idem ꝑ omnia reꝑit̉. in eū mine. & terrores. maledicta & conuicia. denuo renouant̉. & iuſſu ceſaris coram iouis ara componit̉Sed vir ſanctus de ipſa ſacerdotis manu ſtatuaꝫſoletenus pede ꝓſtrauit. & ꝓtinus eodem pedeiuſſu maximiani priuat̉. Ad vltimum vero corpꝰ& animam deo reddituruſ. edicto ceſaris ad molēdum ducit̉. & mox mole ſuppoſitus. crudeliter cōquaſſatur. Sed cum diſſipata paulopoſt diuinituſmachina ſpirans aliquantulū videret̉. amputatoei capite mox celica vox audit̉. Viciſti victor bt̄eviciſti. Iuſſu aūt ceſaris eoꝝ corꝑa marinis fluctibus immergunt̉. Sed miniſtrantibꝰ angelis natatu celerrimo in litus oppoſitum tranſferunt̉. Ibiqꝫa xp̄ianis decenter ſepulti. multa petentibus piebeneficia largiunt̉. .VIII. ¶ De quatuor coronatis.¶ Ex geſtis eorumIoclecianus aūt ꝑgens pannonias ad metalla diuerſa in p̄ſentia de mōtibus abſcīdenda. dum omēs artifices metallicos cōgregaret inuenit inter eos viros in arte quadrataria mirificos. claudiū. caſtorium. ſempronianum.& nicoſtratum. Hi oculte xp̄iani erant & quidqͥdin ſculptura oꝑabant̉. in nomine domini noſtri hieſu xp̄i ſculpebant. Vnde & oꝑa eorum nitida diocleciano placebāt. Cunqꝫ in monte porphiretico qͥdicit̉ igneus. cū multitudine artificū miſſi lapideꝫinciderant. claudiū bene ſequebat̉ ars. quia in nōmine hieſu xp̄i omnia faciebat. Simplicius autemqui gentilis erat ꝯuenientia omnia quecūqꝫ faciebat non erāt. cui dixit nicōſtratus. Frater quomodo ferramentum tuum confringit̉. At ille. Rogoinquit te. tempera mihi vt non ꝯfringat̉ Claudiꝰautem accepto ferri ſculptura benedixit ferrum īnomīe domini hieſu vt eſſet forte & ſanum ad faciendum oꝑa. Et tunc cepit ſimplicius bene & recte cum ferramētis ſuis oꝑari. Et miro ſtudio cepit inquirere qd̓ eſſet genus temperamenti. quianunꝙͣ argumenta ferramentoꝝ eoꝝ frangebant̉.Sempronianus ait. creator omnium ipſe facturaꝫſuā confortauit. cui ſimpliciꝰ. Nunquid non deuſiouis omnia facit. Reſpondit. Glaſphemaſti Deꝰcui cōfitemur & dominus hieſus xp̄c & ſpiritusL T.