DI.XXXV

diuerſis indiuiduis ẜm rem. multiplicabit̉ ydea reſpectu illoꝝ ẜm rationē. Cōtra. Augꝰ. ad nēbridiū. dico quantū ad hoīem faciendū ꝑtinet. tm̄ quandā hoīsnō meā vel tuā ibi eſſe rationē. gͦ multiplicatio vel diſtinctio ydeatoꝝ. attendit̉ ſolū ẜm diuerſitatē vniuerſalium. Itē artifex creatus ꝑ vnā ydeā ꝓducit multa. gͦ cum hͦ ſit nobilitatis. deus ꝑ vnā ydeā re ⁊ ratiōemulta diuerſo numero ꝓducit. Itē ſingulare vt ſingulare eſt cōpoſitius vniuerſali. gͦ ſi eſt ydea in deo ſingularis vt ſingularis. tūc ergo eſt vna ydea altera ſimplicior. ſed hͦ eſt incōueniēs. gͦ ⁊cͣ. Itē ſingulare magis ꝓprium eſt qͣꝫ vniuerſale. ſi gͦ in deo eſt ydea niuerſalis vt vniuerſalis. ⁊ ſingularis vt ſingularis. gͦ vnaydea cōmunis. altera ꝓpria. ſꝫ cōe pͥus eſt ⁊ ſimpliciꝰ eſtqͣꝫ ꝓpriū. gͦ vna ydea eſt altera pͥor ⁊ ſimplicior. gͦ in deoeſt ponere ordinē ⁊ cōpoſitionē eſſentialē ⁊cͣ. ℟º. dd̓mꝙ ydea in deo ẜm rē eſt diuīa veritas. ẜm rationē intelligendi eſt ſimilitudo cogniti. Hec aūt ſimilitudo eſtratio expreſſiua cognoſcēdi nō tm̄ vniuerſale ſed etiaꝫſingulare. qͣꝫuis ip̄a nō ſit vniuerſalis nec ſingularis.ſic̄ nec deꝰ. ⁊ iō nō tm̄ eſt ſimilitudo vniuerſalis vt vniuerſale eſt. nec etiā ſingularis vt ſingulare. ⁊ ideo qꝛ fimilitudo eſt vtrorūqꝫ. nō ſolū multiplicat̉ ẜm multitudinem vniuerſaliū. ſꝫ etiā ſingulariū. Et hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ. ad nēbridiū. dico qͣꝫtum ad hoīem faciendūꝑtinet. hoīs tm̄ eſſe rationē. qͣꝫtū vero ad ordinē tēporis varias hominū ratiōes in illa ſinceritate viuere.Et ex hoc ptꝫ ſolutio illius ꝟbi Augu. qꝛ Augꝰ. dic̄ ꝙqͣꝫuis vniuerſalis vt vniuerſale eſt. vna ſit ydea. tamēſingulariū vt ſingularia ſunt plures. Unde ibidē dic̄.ꝙ ſi quis velit facere angulū. ſufficit habere anguli rationem. Si qͥs aūt velit pingere quadrangulū. neceſſe eſt ꝙ rationē habeat quattuor anguloꝝ. Ad illudgͦ qd̓ obijcit̉. ꝙ artifex creatꝰ ꝓducit multa ꝑ vnā ydeadicendū ꝙ hoc facit ꝑ applicationeꝫ ipſiꝰ ad diuerſasmaterias. vn̄ ſi habet ſolū ydeā vna. impoſſibile eſt intelligere ꝙ ẜm illā ſimplici aſpectu cognoſcat diuerſadeꝰ aūt ſimplici aſpectu cognoſcit ſingularia vt diuerſa. ita ꝙ ẜm totū ⁊ ẜm ꝓprias differētias ⁊ propͥetates.ideo nō eſt ſimile. Ad illud qd̓ obijcit̉ de cōpoſitiōe⁊ prioritate. Dicendū ꝙ nec ẜm rem nec ẜm rationemoportet ꝙ ydea habeat ydeati ꝓprietates. nā corꝑalis ēſimilitudo ſpūalis. ⁊ cōpoſiti eſt ſimilitudo ſimplexetiā in creaturis. iō n̄ oportet ꝙ vna ydea ſit ſimplicior vel prior. Similitudo tn̄ ẜm rationē intelligēdi habet proprietatē ydeati ẜm diſtinctionē. tū ꝓpter correlatione. quia oportet ꝙ vno relatiuoruꝫ multiplicatomultiplicet̉ ⁊ reliquū. ſaltē ẜm rationē. tū etiā qꝛ ſimilitudo illa eſt ratio exprimēdi ⁊ diſtinguendi. ⁊ iō qͣꝫuisrecipiat̉ ꝓprietas diſtinctiua. nō oportet tn̄ de alijs.QueſtioUtrum in deo ſit ponere multitudinē ydeaꝝ ẜm numerum finitū vel infinitū. At ꝙ ẜm numeꝝ infinitū videtur Aug. ix. de ciui. dei. Una eſt ſapīa ī qua infiniti ſūttheſauri omniū reꝝ intelligibiliū. Itē Augꝰ. vj. detri. dicit ꝙ filiꝰ eſt ars plena omniū rationū viuentiū.ſꝫ conſtat ꝙ ars illa eſt infinita. gͦ nō implet̉ niſi infinitis. gͦ ſunt ibi infinite rōnes. Itē ratione videtur qꝛꝯſtat ꝙ deus cognoſcit om̄es ſpes numeri. gͦ om̄es habent ydeas in deo. ſꝫ ſpēs numeri ſunt infinite. ergo ⁊cSi dicas ꝙ ſunt infinite ſpēs qͦ ad nos nō ẜm rē. Cōtra. ponat̉ ꝙ om̄es ſpecies numeri ſint in re. hoc poſito. de neceſſitate ſequit̉ ꝙ infinita ſimpliciter actu ſintergo ſi omniū ſpecieꝝ numeri ſunt in deo ydee. ⁊ ſunt īfinite actu. patet ⁊cͣ. Itē deus poteſt infinita ꝓduce

⁊ ydeam. gͦ cū habeat ydeas infinitoꝝ. ſed pluriū ſuntydee plures. gͦ infinitoꝝ ſunt infinite Itē omnibusfinitis poſſunt excogitari plura qꝛ omni finito pōt excogitari aliquid maiꝰ. ſed nec deus nec homo hꝫ pluracogitare his que deꝰ cognoſcit. qꝛ tunc dei ſciētia noneſſet ſumma. ⁊ ſi hoc. cū cognoſcat ꝑ ydeas. patet ⁊cͣ.Cōtra. Augꝰ. xj. d̓ ciui. dei. Quicqͥd ſcitur. ſcientiscōprehenſione finit̉. ſꝫ ꝯſtat ꝙ ratiōes cognoſcēdi ſciuntur. gͦ finiunt̉. ſed quecūqꝫ finiunt̉ ſunt finita. gͦ ⁊cͣ.Itē multitudo ydeaꝝ eſt ẜm multitudinē ydeatorū.ſed ꝯſtat om̄ia alia de neceſſitate a deo eſſe finita actu.ergo ſimilit̓ ⁊ ydeas. Itē vbi eſt infinitas. ibi eſt cōfuſio ⁊ inordinatio. ſꝫ in exemplari eterno nulla caditcōfuſio nec inordinatio. ⁊cͣ. Itē ponere infinitatemactu in creatura eſt ponere imꝑfectionē. Unde omnecreatū eo eſt finitū quo ꝑfectū. ſed oīs ꝯditio imꝑfectꝭonis eſt a deo relegāda. gͦ ⁊cͣ. ℟º. dicendū ꝙ ſicut d̓in pͣs. Diuine ſapīe nō eſt numerꝰ. ac ꝑ hoc nec rationum ꝑ quas diuina ſapīa cognoſcit. ⁊ qm̄ non habentnumeꝝ. nō ſunt numerabiles. iō nō ſunt in numero finito. Et ꝯcedende ſunt ratiōes ⁊ autoritates ad hͦ inducte. Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ omne ſcibile eſt finitūDicendū ꝙ omne ſcibile ꝑ cōprehenſionē eſt finitū cōp̄hendenti. ratiōes autē eterne ꝑ cōprehenſionē a ſolodeo ſciunt̉. ideo ſoli deo ſunt finite. ſꝫ quēadmodū nonſequit̉. hoc equatur infinito. ergo eſt finitū. immo eſtibi quid ⁊ ſimpliciter. ⁊ potius ſequitur oppoſitum. gͦnō eſt finitū. ſic etiā eſt in ꝓpoſito iudicandū. Ratōes⁊ūt ille ſunt cōprehenſibiles ab aliquo intellectu finito. ideo patet illud Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ multitudo ydeaꝝ eſt a multitudine ydeatoꝝ. dicendū ꝙ ſic̄ dictum eſt. nō venit a multitudine ydeatoꝝ inqͣꝫtum creata. ſꝫ inqͣꝫtū cōnotata. ydea aūt nō ydeitatē ꝯnotat ẜmactualē exigentiā. ſed ſolū ẜm potentiā. ⁊ qꝛ deꝰ poteſtfacere infinita. qͣꝫuis nunqͣꝫ faciat niſi finita. id̓o ydeevel rationes cognoſcēdi ſunt in deo infinite. qꝛ nō tm̄ſunt entiū vel futuroꝝ ſed omniū deo poſſibilium. Nihil em̄ poteſt deus qd̓ nō actu cognoſcat. Ad illudqd̓ obijcit̉ ꝙ infinitas ponit confuſionē. Dicenduꝫ ꝙeſt ponere infinitatē ẜm diuerſitatē realē. ⁊ ſic pͥuat etdiſtinctionē ⁊ ordineꝫ ſi ponatur actu. ſed multitudoydeaꝝ nō eſt reꝝ diuerſaꝝ. ſed dicit immenſitatē diuine veritatis in expͥmendo ⁊ cognoſcendo omne qd̓ eſtdeo poſſibile. ⁊ hoc quidē ẜm rem ⁊ actū eſt vnū. iō nōeſt confuſio. Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ imꝑfectioniseſt infinitas in crearura. dicendū ꝙ qͣꝫuis ſit imꝑfectionis in creatura. nō tamē eſt in creatore. quia eſt intelligere infinitatē ꝑ defectū. ⁊ ꝑ exceſſum. Infinitas perdefectū poteſt eſſe in creatura vt in materia. ⁊ hoc ē imꝑfectiōis. hoc aūt nullatenꝰ eſt in creatore. Infinitasaūt ꝑ exceſſum nō poteſt ſimpliciter eſſe in creatura. qͦniam habet eſſe creatū. ⁊ cōpoſitū. ⁊ limitatū. deus aūtnihil hoꝝ habet. ⁊ ideo habet infinitatē. ⁊ hoc eſt ſumme perfectionis.Queſtio vl. ⁊ vltima.Utrum in ydeis ſit ponere numeꝝ ordinatū. At ꝙ ſic.videtur. Augꝭ. Alia ratione cōditꝰ eſt homo qͣꝫ equꝰ.quia alius eſt homo. alius equus. gͦ cū homo ſit nobilior equo. pari ratione nobiliori ydea vel ratione ē cōditus homo qꝫ equus. ſed vbi eſt magis nobile ⁊ minꝰibi eſt ordo. gͦ ⁊cͣ. Itē ſicut deus ꝑ ydeas cognoſcit etꝓducit res diſtinctas. ita cognoſcit ⁊ ꝓducit res ordinatas. ergo ſicut ponitur pluralitas in ydeis ex pluradīelitate cognitoꝝ ⁊ ydeatoꝝ. ita debet poni ordo ex or

27

30

32

38

33

)

34