DI.LXXV

Queſtio IIUtrum ſit ponere pluralitatē in ydeis ẜm rem. Et qͥſic. videt̉. qꝛ Augꝰ. dicit ꝙ ydee ſunt forme eterne ⁊ incōmutabiles. ſꝫ ſi ſunt forme. ſunt plureſ. ⁊ cum formadicat ip̄m qd̓ eſt ydea abſolute. tūc videt̉ ꝙ ſunt pl̓es.ẜm id qd̓ ſunt abſolutē. Itē ydea eſt ſimilitudo expͥmens ydeatū ẜm totū. ſꝫ quecūqꝫ vni ⁊ eidē ẜm totumſunt ſimilia nullo modo differūt ab īuicē. gͦ ſi ydea omnium ẜm id qd̓ eſt eſſet vna. tūc oīa eſſent indifferētia.Itē ſi ydea eſt vnū quid. aut vna cōmunis. aut vnaꝓpria ſimilitudo. Si vna cōmunis. gͦ ꝑ ipſam nunqͣꝫres diſtinguunt̉. Si vna ꝓpria. gͦ ꝑ ipſam nunqͣꝫ plura cognoſcunt̉. Itē ſi ydea eſt ratio cognoſcēdi. ſedvnūquodqꝫ cognoſcēs cognoſcit ẜm exigentiā ratōiscognoſcendi. ergo ſi ydea eſt vnū quid. cū in vno noncadat diſtinctio. deus nō cognoſcit res diſtincte ſꝫ indiſtincte. Contra. Augꝰ. vj. de tri. Filiꝰ eſt ars quedam om̄ipotetis dei plena omniū rationū viuentium⁊ oīa in ip̄o vnū ſunt. Itē qd̓ ꝑfectiꝰ eſt. deo eſt attribuendū. ſed ꝑfectiꝰ eſt vno poſſe cognoſcere plura ⁊oꝑari qͣꝫ pluribꝰ. gͦ deo eſt attribuendū. gͦ deꝰ vna ydeacognoſcit. Ite in omni genere cauſe ſtatꝰ eſt in vnoſimplici. vtpute in genere efficiētis ⁊ finis. gͦ cum deꝰſit exemplar in quo eſt om̄imode ſtatus. ergo ī deo eſtſumma vnitas. ſꝫ exemplar qd̓ cōtinet multa nō ē omnino vnū ⁊ ſimplex. gͦ in diuīo exēplari nō eſt niſi vnaydea ẜm rem. ℟ꝰ. ad intelligentiā p̄dictoꝝ eſt notadum ꝙ hic fuit duplex opinio. Quidā em̄ dixerunt ꝙydee in deo ẜm rem habēt diſtinctionē. Dixerūt em̄ ꝙeſt ꝯſiderare vniuerſitatē formaꝝ in deo. in anima. ⁊ īmūdo ſiue in materia. Et in materia ſiue in vniuerſohabēt diſtinctionē ⁊ cōpoſitionē ⁊ oppoſitionē. qꝛ ſūtibi materialiter. IIn aīma ꝟo humana habēt diſtinctionem ⁊ cōpoſitionē. ſed nō habēt oppoſitionē. ⁊ hoc qꝛſunt ibi aliquo modo ſpūaliter. nō tamē om̄ino. quiaſunt a rebꝰ extra. ideo eſt cōpoſitio. differūt em̄ ab aīa.In deo habēt diſtinctionē. ſed nō cōpoſitionē nec oppoſitionē. ꝓpter ſummā ſimplicitate. ⁊ qͣꝫuis ī deo ſintdiſtincte. ſunt tamē vnū exemplar. ſicut plures formeparticulares in ſigillo faciūt vnū ſigillū. Sꝫ iſta poſitio qͣꝫuis in ſui initio videat̉ ꝓbabilis. in fine tamē cōtinet errorē. Nā ſi in deo eſſet ponere ydeas realit̓ differentes ſiue diſtinctas. tūc eſſet ibi alia pluralitas realis qͣꝫ ſit pluralitas ꝑſonalis. qd̓ abhorrēt aures pie.Si dicas ꝙ nō eſt pluralitatē abſolutā ponere ſed reſpectiuā. tūc quero de illo reſpectu. aut eſt aliquid. autnihil. Si nihil. nulla ē ibi realis diſtinctio. Si aliqͥd.nō eſt dare niſi diuinā eſſentiā. ſed om̄ia eſſentialia indeo vnū ſunt. Et ideo eſt alia poſitio. ꝙ ydee ſunt vnūẜm rem. ⁊ hoc patet ſic. ydea in deo dicit ſimilitudinēque eſt ratio cognoſcēdi. illa aūt ẜm rem eſt ipſa diuīaveritas. ſicut ſupra monſtratū eſt. ⁊ qꝛ illa eſt vna. patet ꝙ ꝑ eā omnes ydee vnū ſunt. ⁊ hoc dicit Augꝰ. expreſſe. qꝛ in illa arte omnia ſunt vnū. Ad illud gͦ qd̓obijcit̉ ꝙ ſunt forme. dicendū ꝙ forma duplex eſt .ſ. forma que eſt ꝑfectio rei. ⁊ forma exemplaris. Et Augꝰ.accipit ydeas in ratione forme ꝓ forma exēplari. vtraqꝫ tamē relatiue dicit̉. illa ad naturā quā informat. ſediſta ad exemplatū. ⁊ ideo quia forma dicit vt ad alteſicut ſimilitudo. quādo dicunt̉ plures forme. nō ex hͦnotatur ꝙ in ydeis ſit pluralitas ẜm reꝫ ſiue ẜm id qd̓ſunt. ſed ẜm id ad qd̓ ſunt. id eſt. ad ea que ſunt extra.ſcꝫ ratione cōnotatoꝝ. vt ſunt ip̄a ydeata. Ad illudquod obijcitur. ꝙ ydea eſt ſimilitudo exprimēs ẜm totum. ergo ⁊cͣ. Ad hoc eſt vnus modus dicēdi. ꝙ ydea

non dicit ſimilitudinē aliquā per quā cognoſcens aſſimilatur alijs. ſed cui multa aſſimilant̉. et multa poſſunt aſſimilari vni. ſicut ſi a forma ſigilli eadē fiat expreſſio figure ī cera. poteſt eſſe ab eadē forma vna multe ⁊ varie imp̄ſſiones. ẜm ꝙ ſigillū magis ⁊ minus imprimitur. Sic in deo intelligūt. quoniā multitudo ī rebus venit ẜm gradus ⁊ approximationē ad ipſum eſſediuinū. Sed illud nō ſufficit dicere. quia deꝰ facit omnia diuerſa ẜm formā. non tm̄ ẜm gradū ⁊ dignitateꝫ⁊ illa cognoſcit per vnū ẜm rem. quod quidē eſt ſimilitudo cogniti. Si tu dicas. ꝙ hoc eſt quia deus ſeipſocognoſcit ſicut ſeipſo agit. ideo ſicut vno agit multa.ita vno cognoſcit multa. Adhuc nō eſt ſolutum. quiaadhuc manet queſtio quomodo ipſe deus poſſit aſſimilari multis. Propter hoc dicendū ꝙ ſimilitudo q̄dam eſt ẜm proprietatē generis. et de hac non eſt dubum ꝙ non poteſt eſſe vna pluriū genere differentium.⁊ hec eſt ſimilitudo que exprimit̉ ⁊ cauſatur a re generis determinati. Alia eſt ſimilitudo ſimpliciter extragenus. ⁊ hec quia ad hoc genus non artatur. qua ration eſt huiꝰ. eadē ratione eſt ⁊ illius. ⁊ qua ratione eſthuiꝰ ẜm partē. eadē ratiōe ẜm totū. ⁊ talis ſimilitudoeſt diuina veritas. ⁊ ydea in d̓o. Si tu queras quomodo hoc poſſit intelligi. aliqualit̓ intelligi poteſt. qͣꝫuisnō poſſit aptari oīno ſimile. Cū em̄ illa ſimilitudo ſitactus purus. et ipſa veritas (ſicut dictum eſt) ⁊ omnia alia cognoſcibilia quātumcūqꝫ nobilia. ẜm id qd̓ſunt cōparentur ad ipſam per modū paſſibilis. ſicutvnum ẜm formā. poteſt aſſimilari pluribus ẜm naturam diuerſis. ſic in ꝓpoſito. vna realis ſimilitudo poteſt eſſe omniū cognoſcibiliū. ⁊ poteſt poni exempluꝫin luce aliquo modo. que vna ẜm numerum exprimitmultas ⁊ varias ſpecies colorū. In cognitione auteꝫnoſtra. quoniā ſe habet per modū poſſibilis reſpectucogniti. ⁊ quodāmodo informabilis ab illo. non poteſt inueniri ſimilitudo. immo inuenitur diſſimilitudo. ⁊ aſpiciendo ad cognitionē noſtrā videtur nobis īdeo non eſſe intelligibile. Ad illud qd̓ querit̉. vtrūilla ſimilitudo ſit propria vel cōmunis. Dicendum ꝙdeus nō dicitur cauſa vniuerſalis nec particularꝭ ſimpliciter. ſed aliquid habet de nobilitate cauſe vniuerſalis. quia poteſt in plurimos effectus. Similiter aliquid de cauſa particulari. quia immediate ⁊ ſufficienter poteſt in effectū quemlibet. Sic in cognitione deiintelligendū. ꝙ nec omnino eſt in vniuerſali. nec omnino in particulari. Similiter de ſimilitudine ⁊ ydeaintelligendū eſt. ꝙ cōmunis eſt quantū ad differentiam ⁊ amplitudine. propria vero quantū ad diſcretiſſimam expreſſionē. Ratio huius eſt quia eſt ſimilitudoexprimens. non impreſſa nec expreſſa. Quia omninoexprimens. ideo ſumme exprimit ⁊ ẜm omnes cōditiones. Et rurſus ex hoc ꝙ non eſt expreſſa. ideo non eſtartata nec limitata. ſed extendit ſe ad omnia. ſicut diuina eſſentia. qͣꝫuis tota ſit in vno. non tamen ſic eſt īvno. ſic ꝙ non ſit in alio. Ad illud quod obijcit̉ vltimo ꝙ cognoſcit ẜm exigentiā rationū. Dicendū. ꝙſicut ratio cognoſcēdi eſt vna. ⁊ tamen plura cognitadiſtinctiſſime repreſentat ẜm proprias conditiones.ſic diuina cognitio quantū ad modū cognoſcendi quieſt in ipſa eſt vna ⁊ ſimplex. non diſtincta. ſed in comparatione ad obiectū diſtincte cognoſcit. Quando gͦdicitur. deus cognoſcit omnia diſtincte. ſi diſtinctioponitur in cognitione per cōparationē ad cognoſcentem. falſa eſt. ſi aūt per cōparationē ad cognitu. ſic habet veritatem.

18

15

19

16

20

17