Druckschrift 
... in Primum librum .. (1493)
Entstehung
Seite
80r
Einzelbild herunterladen
 

DI.XXI

tiali. ſic vere dicitur in diuinis ⁊ reſpectu p̄dicati ſubſtantialis. vt cuꝫ dicitur ſolus deus creat. ⁊ reſpectuꝑſonalis. vt cum dicit̉ ſolus deus eſt pater. Ad illud ergo quod obijcitur ꝙ ponit rem ſuam circa ſubſtantiuuꝫ. dd̓m ꝙ non eſt ſimile ẜm ꝙ hoc nomen ſolꝰtenet̉ ſincathegorematice. qꝛ albus eſt diſpoſitio ſubiecti abſoluta. vnde abſolute ponit reꝫ ſuam circa terminū. ſed ſolus ratione negationis nō abſolutē. ⁊ id̓onon ponit ſolitudinem ſed preciſionem. Ad illudquod obijcit̉ ſcd̓o ꝙ terminus ſubſtātialis debet reddere locutioneꝫ veram ꝓ aliqua ꝑſona. dd̓m ꝙ terminus cui additur excluſio. reſpectum habet ad predicatum. ⁊ reſpectum habet ad excluſionem. et licet reſpectu predicati poſſit habere ſuppoſitionem perſonalem. vt cum dicatur. ſolus homo currit. tamen regula eſt apud ſophiſtas. ꝙ ꝑ comꝑationem ad dictionēexcluſiuā talis terminus habet ſuppoſitionem ſimplicem. vude nullo modo licet deſcendere. et hoc ē qd̓dicitur in librode regulis fidei. ꝙ dictio excluſiua facit excluſionem qͣꝫtum ad genus rei. non quātum adrem generis. qꝛ ratione forme communis que eſt genus rei. non ratione ſuppoſiti que eſt res generis.Ad illud quod obijcit vltimo ꝙ conuerſa eſt falſa.Dd̓m ꝙ illa nō eſt ſua conuerſa. qꝛ iſta ſolus deus eſpater. habet intellectum negatiue huius. nullus aliꝰa deo eſt pater. ⁊ hec conuertitur ſimpliciter. ſed hecnon eſt ſua conuerſa. nullus alius a patre eſt deus.ſed hec. nihil quod eſt pater eſt aliud a deo. idem enimquod ſubijciebatur in prima debet predicari in ſecunda. et ſic patet illud.Queſtio. II lUtrum dictio excluſiua vere poſſit addi termīo ſb̓ali a parte p̄dicati. Et ꝙ ſic oſtendit̉ hoc modo. Augꝭ.vij. de trini. Patrem dicimus eſſe deum. ſednon eſſeſolum deum. eſſe aūt ſolum deum dicimus patrem ⁊filiū ⁊ ſpiritūſanctū Si tu dicas ꝙ lyſolum intelligitur a ꝑte ſubiecti. obijcit̉ exp̄ſſiꝰ ꝑ hoc qd̓ dicit Augꝰ.ꝯtra maxi. Ip̄a trinitas eſt vnus ſolus verus deus.ꝯſtat ꝙ in hac ſolus deus nō pōt eſſe diſpoſitio ex ꝑteſubiecti. qꝛ ſic eſſet ſermo incōgruus. gͦ ⁊cͣ Iteꝫ hocvidetur ꝑ expoſitionem. trinitas eſt deus. et non aliudqͣꝫ deus. gͦ trinitas eſt ſolus deus. p̄miſſe ſunt vere.ergo et concluſio. Itē ratione videtur ꝑ ſimile. qn̄p̄dicatum nō ineſt alij qͣꝫ ſubiecto vere. hec dictio ſolꝰaccipitur ex parte ſubiecti. ergo quando ſubiectū nōſubeſt alij qͣꝫ predicato. vere accipitur a parte predicati. ſed iſtud ſubiectum trinitas. non ineſt alij qͣꝫ deo.ergo ⁊cͣ. Cōtra. Hec dictio ſolus eſt diſpoſitō ſubiecti. ſicut hoc ſignum omnis. ſed quando om̄is additur ad p̄dicatū. locutio eſt falſa ⁊ impropria. gͦ ſimliter qn̄ hec dictio ſolus. Itē hec dictio ſolus addita alicui termino excludit alium. vnde ſenſus eſt. ſolus homo. homo ⁊ non alius. ſed alius reſpicit ſuꝑpoſitū. ⁊ terminus ſubijcit̉ ratōne ſuppoſiti. ⁊ p̄dicat̉rōne forme. gͦ hec dictio ſolus de ſui rōne reſpicit ſubiectum. gͦ falſo ⁊ improprie addit̉ p̄dicato. Itē ẜmꝙ additur p̄dicato. aut tenet̉ cathegorematice. aut ſincathegorematice. Si cathegorematice. tūc eſt nomēadiectiuum ⁊ nō recipitur in diuinis. Si ſincathegorematice. ſed ſic importat negationem implicitaꝫ. ſednegatio antecedit quod negat. ergo neceſſe eſt ꝙ antecedat compoſitioneꝫ quā negat. ſꝫ cū d̓r pr̄ eſt ſolusdeus. nō ſeqͥt̉ ꝯpoſitionē. ergo videt̉ ꝙ nō poſſit ip̄aꝫnegare. gͦ ⁊cͣ. Item ego quero quid excludat quando additur ad p̄dicatū. Si aliud a p̄dicato vt ſit ſen-

ſus. eſt ſolus deus .i. deus ⁊ non aliud. tunc eſt ibi ſuꝑfluitas. quia forma predicati excludit aliam formamdiſparatam quantum eſt de ſe. vnde ſequitur. iſte eſthomo. ergo non eſt aliud ab homine. ergo videtur ꝙdictio excluſiua facit ſuꝑfluitatem ⁊º nugationem. noergo tenetur excluſiue. ⁊ ita videtur ꝙ teneatur adiectiue ſolum. ⁊ ꝙ importet ſolitudinem circa hunc terminū deus. et ſic iſte ſunt falſe. ℟º. ad hec voluerūtaliqui dicere. ꝙ hec dictio ſolus ꝓprie non debet addi ad p̄dicatum. ſed tm̄ ad ſubiectum. ⁊ cum addit̉ p̄dicato. imꝓprie ſunt locutiones. ⁊ tunc idem eſt dicere ſolus ⁊ tantū. ⁊ tn̄ ſi aliquis inſpiciat. non tm̄ cumhac dictione ſolus. ſed cum hac dictione tm̄ videbitimꝓprietatem ⁊ ſuꝑfluitatem. Quid enim aliud ē dicere trinitas eſt tm̄ deus. niſi. eſt deus ⁊ non aliud qͣꝫdeus. hoc improprie ſatis dictum eſt. qꝛ hocip̄o qd̓ deus eſt. excludit̉ ꝙ non ſit aliud a deo. ſi enim deus eſt.ergo non eſt aliud a deo. ⁊ nullus hereticus vnqͣꝫ dixit trinitatem eſſe deum. quin diceret aliud eſſe a deo.et ideo non videtur magnum quid aug. dicere ſi hͦ voluit dicere. Propterea aliter dicendum eſt. ꝙ hec dictio ſolus dupliciter poteſt addi termino ſubſtantiali. aut ꝑ ſe. aut cum termino numerali ſiue partitiuo.Per ſe improprie additur. ⁊ ſi addatur ẜm vocē. tamen ẜm intellectum ſtat a parte ſubiecti. Idem enimeſt dicere. homo albus eſt. ⁊ eſt albus homo. vnde ſenſus eſt. non dicimus patrem eſſe ſolū deum .i. nō dicimus ſolū patrē eſſe deū. Si aūt aliter ponatur. videtur ſermo habere ſuꝑfluitatem ⁊ imꝓprietatem. quiahoc excludit qd̓ excludebat̉ ex natura ip̄ius predicati.Aliter addit̉ hec dictio ſolus termino ſb̓ali cū termino numerali. ſicut cū termino vnus. ⁊ tunc excluditpluralitatem. ⁊ hoc modo bene addit̉ p̄dicato. ⁊ ſic accipit Augꝭ. cōtra maxi. cum dicit. trinitas eſt vnusſolus verus deus. ita ꝙ nō plures. ⁊ tūc eſt verus ſermo ⁊ ꝓprius. ⁊ ꝯtra hereticos. qͥ dicebant trinitateꝫplures eſſe deos. ⁊ importat̉ ꝑ iſtū terminū ſolus priuatio multitudinis. ⁊ ita diſtinctio ⁊ magis ꝓprie d̓rde trinitate. ꝙ trinitas ſit vnus deus. qͣꝫ de patre. cumtn̄ poſſet dici de vtroqꝫ. qꝛ pr̄ eſt vnus deus. ⁊ nullusvnqꝫ dixit patrē eſſe plures. ſed de trinitate ſiue de tribus aliqui dixerunt. ⁊ ideo ꝯgruentius d̓r trinitas ēvnus ſolus deus. Cōcedendū ē gͦ ꝙ ſolus pōt addi adp̄dicatū termini ſb̓alis vere in diuinis. ſꝫ n̄ ꝓprie niſicū de terminatiōe ⁊ adiūctiōe termini ꝑtitiui. Ad illud gͦ qd̓ obijcit̉. ꝙ ſolꝰ ē diſpoſitio ſubiecti. ſicut hͦ ſignū oīs. dd̓m. ꝙ nō ē ita ꝓpria diſpoſitio ſubiecti ſic̄hoc ſignū oīs. qꝛ oīs diſtribuit ꝓ ſuppoſitiſ ꝓ qͥbꝰ terminꝰ ſubijcit̉ nō ꝓ quibꝰ p̄dicat̉. ſalte ſimul ſumptis.Solus aūt nō ſolū dicit̉ rōne ſuppoſiti. verū etiā rōne forme. qꝛ excludit aliū. ⁊ etiā p̄t excludere aliud. etꝑ hoc patet ſequēs. qꝛ nō ſemꝑ excludit aliū maſculine. ſed etiam poteſt excludere aliud neutraliter. veletiam pluralitatem quando additur termino numerali vt viſum eſt. Ad illud qd̓ querit̉ vtrū teneaturſincathegorematice. vel ꝓut eſt nomen importās formā denoīantē. vt idē ſit ſolꝰ qd̓ ſolitarius. dd̓m. ꝙ ſincathegorematice. Qd̓ obijcit̉ ꝙ ſequit̉ cōpoſitionemdd̓m. ꝙ ſolꝰ importat duo ī ſe .ſ. intellectu huiꝰ noīsaliꝰ. ⁊ intellectu negatōis. qͣꝫtū ad intellectū hꝰ noīsalius. reſpicit terminū circa quē ponit̉. ⁊ ſeqͥt̉ actumqͣꝫtū ad intellectū negatiōis p̄cedit. ⁊ hoc non eſt incōueniens qͣꝫtum ad diuerſa precedere ⁊ ſequi. hoc ptꝫs ē.exponenti. Si cm̄ dicā video ſolū con: adū

8

9

Io

p 4