LiberDeCundus
Dinūi xxxvj. Utrum peccatum ſit pena peccati.
recitat in lr̄a. Ad huius igit̉ modi intelligentiā ampliorē habendam notanduꝫ eſt ꝙ ſic corrumpit ⁊ diminuit culpa habilitatē illā ſicut ei opponit̉. ſed nō opponitur illi habilitati ẜm id qd̓ eſt. vt p̄dictum eſt ſupra .ſ.ue ꝓut fundat̉ in natura. ſed ẜm id ad quod eſt. id eſt ꝓut ordinat̉ a gratia. ⁊ ideo nūqͣꝫ corrumpit eam nec minuit. ita ꝙ aliquā ꝑtem ſui auferat ẜm id qd̓ eſt. ſꝫ quiadeordinat ab eo ad qd̓ eſt. ac ꝑ hoc ſic minuit ꝙ reliquit⁊ ideo ſic corrumpit ꝙ nunqͣꝫ totaliter tollit. Un̄ ſicutdicit magiſter ꝙ ꝯcupiſcētia ex vſu charitatis cōtinueminuit̉ ⁊ nunqͣꝫ finitur. quia charitas nūqͣꝫ opponiturip̄i ꝯcupiſcētie ẜm radicē ſuam ⁊ ẜm id in quo radicat̉.ſed ẜm id ad quod iriclinat. ſic intelligendū eſt eſſe in ꝓpoſito. ⁊ illud melius manifeſtat̉ ſi ſumat̉ exempluꝫ interminis. Habilitas em̄ illa quā dicimus diminui nōeſt aliud quā idoneitas anime ad ſuſcipiendū gratiā.ad cooꝑandū gratie iam ſuſcepte. In hoc igit̉ dicit̉ cupa habilitatē minuere. qꝛ reddit animā minus idoneāad vtrunqꝫ. Dum enim homo peccat deum offendit. etex hoc efficitur indignus ⁊ ineptus ad ſuſcipiendū gratiam dei. In hoc etiam ꝙ peccat pronus ad maluꝫ redditur. ⁊ in hoc efficitur ineptus ad opera virtutum. ſedplanum eſt iſtud ꝙ nūqͣꝫ eſt aliquis adeo indignus gratia dei quin adhuc poſſit eſſe indignior. quia nunqͣꝫ tātum offendit qͥn adhuc poſſit offendere. nunqͣꝫ eſt adeoindignus quinqͣꝫdiu eſt ī ſtatu vie ſit ſuſceptibilis gratie. ⁊ ita nūqͣꝫ ex illa parte efficitur inhabilis in ſummoad ſuſceptionem gratie. Similiter ex parte pronitatisnullus eſt adeo pronus quin poſſit adhuc magis pronus effici. pro eo ꝙ voluntas ſemper eſt libera. ⁊ ideouunqͣꝫ pronitas in voluntate poteſt fieri neceſſitas. etia poteſt homo ſemper fieri magis ꝓnus ⁊ magis ineptus ad cooperandū gratie. ⁊ per hoc ex neutra partetotaliter dehabilitatur. Et ſic patꝫ ꝙ habilitas illa perculpam ſemper poteſt minui. ⁊ nūqꝫ totaliter tolli. Etratio huius eſt quia non minuitur alicuius partis ablatione. ſed elongatione. non ẜm id quod eſt. ſed ẜm idad quod eſt. hoc enim modo illi habilitati opponitur. ⁊ideo per hunc modum ab ea diminuitur. Concedendoſunt igitur rationes que hoc oſtendunt. Ad rationeꝫad oppoſitum ſatis plana eſt reſponſio. Nam qd̓ obicit primo ſecūdo ⁊ tertio per hoc ſoluitur. quia ille tresrationes ex malo intellectu diminutionis procedunt.Arguunt enim ac ſi habilitas minueretur ẜm id quod
eſt. ⁊ eius pars aliquota tolleretur. hoc auteꝫ nō eſt ſicſed per clongationem vt dictum eſt. ⁊ ideo nunqͣꝫ poteſt tot peccatis dehabilitari qͥn adhuc poſſit magꝭ pluribus. nec etiam tanto peccato quin adhuc maiori. ⁊ iōdicit Dyoni. ꝙ malum eſt infinitum. nō quia aliquodſit malum ſummuꝫ quo nihil poſſit eſſe peius. ſed quianon eſt aliquod ita maluꝫ quin adhuc poſſit eſſe peius⁊ ideo per quantūcunqꝫ malum nunqͣꝫ adimitur habilitas ẜm totum. qͣꝫuis enim ſit finita. modus tamē adimendi ipīam protendit ſe vſqꝫ in infinitum. nō infinitate actuali. ſed potētionali. que ſcilicet dicimus ꝙ curuum a recto in infinitum poteſt recedere. Ad illudvero ꝙ obijcitur ꝙ gratia totaliter tollit concupiſcentiam. Dicendū ꝙ quedam eſt gratia que opponitur ip̄iconcupiſcentie ẜm id quod eſt. quedam vero que opponitur ipſi ſolam ẜm id ad quod eſt. ⁊ prima eſt quedamgratia gratis data. ⁊ totaliter poteſt tollere cōcupiſcētiam. dum ſanat ⁊ reintegrat naturam viciatam. Aliavero eſt gratia gratum faciens. Et de hac dicit Augꝰ.ꝙ qͣꝫuis diminuat concupiſcentiam. nunqͣꝫ tamē finiteam. ⁊ huic gratie aſſimilatur culpa reſpectu habilitatis non alteri. Nam ſicut dictum eſt non opponitur illi habilitati ẜm ſe ſiue ẜm id in quo eſt. ſed ẜm id ad qd̓eſt. Ad illud quod obijcitur ꝙ gloria reddit impoſſibilem ad malum. Dicendum ꝙ etiam pena reddit impoſſibilem ad bonum. ſed tame aliter ⁊ aliter. quia gloria reddit impoſſibilem ad malum in hoc ꝙ in eo aufertur radix mali ipſa concupiſcentia. ⁊ datur plenitudoboni. Damnatio vero eterna reddit impoſſibileꝫ ad bonum. non quia ibi ſit plenitudo omnis mali. nec etiamquia auferatur naturalis aptitudo ad bonum ſed quiaaufertur merendi ſpacium. ⁊ deus amplius nō offertgratiam iuuantem ad bonum. Et iō illa īpoſſibilitasnō dicitur per priuationem habilitatis omnimodam.ſed potius propter benefaciendi impedimenta. Undeſi aliquis damnatus ad ſtatum vie reducerētur nullāſibi habilitate collata. de nouo habilitatem haberet adſuſceptionem gratie. ⁊ propterea qͣꝫuis ordinatio habilitatis impediatur. tamē habilitas nunqͣꝫ totaliter tol̓litur. Eſto autem ꝙ concederetur ꝙ tolleretur in inferno. adhuc tamen nō ſequeretur ꝙ totaliter tolleretur ꝑpeccatum. Nulla enim culpa ponit homineꝫ extra ſtatum vie. ⁊ ideo nec aufert homini habilitateꝫ ad gratieſuſcptionem.
N ſi. xvi.ati.Ciendum eſt tamen quedam ſic eſſe peccata ⁊c̄Supra determinauit magiſter quid ſit peccatum ẜm rem ⁊ diffinitionem. In hac parte inqͥrit vtrum peccatum ſit pena peccati. Diuiditur autemiſta pars in duas partes. In quarum prima magiſtermouet queſtionem illam ⁊ determinat ẜm opinionemaliorum. In ſecunda vero ẜm opinionem propriaꝫ. ibiIn nullo tamen preiudicium factum veritati ⁊cͣ. Prima pars habꝫ tres partes n prima adducit magiſterautoritates quibus oſtendit ꝙ vnum peccatum ſit alterius peccati pena. In ſecunda vero mouet queſtionemvtrum peccatum ẜm idem ſit culpa ⁊ pena an ẜm diuerſa. ⁊ determinat iuxta alioruꝫ opinionē. ibi. Et ideo merito queritur. In tertia vero ſubiūgit illius opinionis
maiorem explanationem. ibi. Et licet ex hoc ſenſu omne peccatum mortale poſſit dici. Similiter ſcd̓a parsprincipalis in qua iſtam queſtionem determinat ẜm ꝓpriam opinionem diuiditur in tres partes. In quarūprima determinat propoſitam queſtionem ẜm propriam opinionem. confirmans eam autoritate ſanctoruꝫIn ſecunda vero determinat quoddam dubium in predictis auctoritatibus propoſitum ibi. Illud auem diligenter notandum eſt ꝙ ſuprapoſitis ⁊cͣ̄. In tertia verobreuiter epilogat ea que predicta ſunt. ibi. Satis diligenter eorū poſuimus ⁊cͣ. Et ſic in hac totali parte agitur principaliter de comparatione culpe ad penam.Utrum videlicet culpa ſit pena cauſaliter tm̄. an cauſaliter ſimul ⁊ eſſentialiter. Et qͣꝫuis ẜm aliquorum opinionem peccatum ſit pena tm̄ cauſaliter. ẜm tamē opinionem magiſtri quam in littera innuit non tm̄ cauſaliter. ſed etiam eſſentialiter pena eſt.
4I
42
40