LiberSecundus
ꝙ propter oꝑatiōis rōnalis qͣndā cōicationē. Quartꝰaut modꝰ eſt ꝓpter corꝑis ⁊ aīe vnionē ad tercij cōſtitutōnē Prīo ꝓpter ꝯuerſionē dixerūt aliquā aīaꝫ īpediriab actu rōnis exn̄te ineptitudine ex ꝑte corꝑis. Aut eīeſt corpꝰ ineptū ex aliqͣ leſione interiori. ſicut ē in furioſis ⁊ freneticis. tunc aīa ceſſat ab oꝑatione intelligendi. ꝓpter hoc ꝙ nimia cōpaſſione cōuertit̉ ad corpꝰ ration nobilis organi leſi. Aut ē ineptum imꝑfectione q̄eſt in membris ⁊ organis. ſicut ē in ꝑuulis. ⁊ tunc anīaadeo eſt intenta gubernationi corporis ⁊ rebꝰ qͣs ꝑ ſenſuꝫ corporis ꝑcipit. ꝙ qͣſi obliuiſcit̉ ſui. ⁊ ideo ex nimiacōuerſione ad corpꝰ ſuū q̄ eſt ex organoꝝ leſione. ſiue eximꝑfectione. contingit vſum rōnis ⁊ lib̓. ar. impediri.Sꝫ hic modꝰ dicendi nō plene ſatiſfacit. videmꝰ enimꝙ vehemens dolor ex ꝑte corporis in extremitatibꝰ factus rōnis vſum nō impedit. ⁊ tn̄ aīa illū dolorē multirefugit. Itē in ſomnis nō magis conuertit̉ ad corꝑaliaqͣꝫ in vigilia. ſi gͦ ꝯuerſio eſt q̄ in vigilia vſum rōnis nōtollit. pari ratione videt̉ ꝙ nec cōuerſio q̄ eſt in ſomniscirca regimen corꝑis. Et ideo eſt ſcd̓s modꝰ dicēdi. videlꝫ ꝙ li. ar. a ꝓprio vſu hꝫ impediri ꝓpter priuatiōemobſequij corꝑalis. ⁊ ſi em̄ oꝑatio intellectus nō fiat ꝑ oganū. nihilominꝰ tn̄ ꝟtutes ſenſitiue ipſi intellectiue faciunt aliquod obſequiū ad hoc ꝙ exerceat ſuū actū. Du8 plicit̓ em̄ obſequit̉ vis fantaſtica intellectui in actu intelligendi. in hͦ vicꝫ ꝙ offert illa fantaſmata intellectuipoſſibili. ſicut obiectu offert ſpēm oculo ⁊ in hoc etiā ꝙintellectus excitari hꝫ ab inferiori qͣꝫdiue ꝯiunctꝰ corpori. ⁊ iō qn̄ leſio ē ⁊ ineptitudo ex ꝑte organi potentieſenſitiue ⁊ fit ꝑturbatio fantaſmatū. impedit̉ vſus lib̓.ar. ⁊ intellectus ꝓpter hͦ ꝙ aufert̉ ſibi debitū obſequiumſicut oculꝰ meus pōt impediri ab actu vidēdi ꝓpter obſcurationē aliquā factā in re viſibili qͥ hꝫ mihi offerreſpeciem ⁊ viſuꝫ meū excitare. Sꝫ iſte modꝰ dicendi adhuc nō plene ſatiſfacit. ꝓ eo ꝙ nos videmꝰ oꝑationemintellectus impediri nō facto impedimento in oꝑe exterioris virtutis ſenſitiue. vtpote imaginis ⁊ fantaſieEt iterū cuꝫ intellectus ⁊ memoria intelligibilis aliqͥsſpēs in ſe habeat abſtractas qͣs in ſe ⁊ penes ſe conſeruat. qͣs anīa ſecū trahit cū a corꝑe ſeꝑat̉. vr̄ ꝙ cū obſeqͥofantaſie ⁊ fantaſmatū circūſcripto. intellectꝰ vſum habere debeat reſpectu eoꝝ quoꝝ hꝫ in ſe habitū. ⁊ hͦ plane falſum ē. qꝛ hō impedit̉ a cōſideratione eoꝝ q̄ nouiſicut ab īqͥſitiōe eoꝝ q̄ nō nouit. Et ꝓpterea ē tertiꝰ modus dicēdi. ꝙ oꝑatio li. ar. ⁊ rōnis ex corꝑis ineptitudine hꝫ impediri ꝓpter quādā cōicatione oꝑatiōis. Cōmunicat aūt quodāmō potētia intellectiua oꝑationeſuā corꝑi cōiuncto. cū cōicet ei eē. ⁊ ex eis fiat vnū ꝑ eēttiā. nō ſolū inqͣꝫtū aīa ē vegetabilis ⁊ ſenſibilis. ſꝫ etiainqͣꝫtum rōnalis. Aīa em̄ rationalis adueniēs coꝑi himano ſicut ex ſua vnione facit ip̄m eſſe aīal ⁊ aīatū. itafacit eſſe hominē. ⁊ iō ſicut aliquā oꝑationē cōicat corpori inqͣꝫtū facit viuū. ⁊ inqͣꝫtuꝫ facit animal. ſic etiamcōmunicat aliquam inqͣꝫtum facit hoīem. licet nō omnino vniformiter. Differenti em̄ mō cōicat aīa corꝑireſpiciūt potentiā vegetatiuā. ⁊ ſenſitiuā. et oꝑatiōespotentie intellectiue. Nā oꝑa ſenſitiue ⁊ vegetatiue ſiccōicat corꝑi vt ſit in corꝑe ⁊ ꝑ corpꝰ. ſit etiaꝫ in corꝑe vtnō ſine corꝑe. nō em̄ nutrit aīa niſi mediāte organo corporeo. nec nutrit niſi qͣꝫdiu eſt in corꝑe. Intelligere aūſic cōicat aīa corꝑi vt ſic intelligat cuꝫ corꝑe aliquo mōagente. vt tn̄ nō intelligat ꝑ corpus. ſic intelligat etiaꝫin corꝑe. vt tn̄ etiā intelligat cum ē ſeꝑata a corꝑe. Qꝛꝟo dū eſt in corꝑe cōicat ei rōnalem cōꝑationem. iō facta in ordinatione ex ꝑte corꝑis hꝫ illa oꝑatio impediri. Sꝫ iſte modus dicendi calūniā hꝫ in hoc qd̓ dicit ꝙ
oꝑatio intellectus aliquo mō cōicat̉ corꝑi. cū nō videatur verū. ⁊ ph̓s cōtradicere videat̉ exp̄ſſe in. xvj. aīaliū.vbi dicit ꝙ intellectꝰ eſt ab extrinſeco ꝓpter hoc ꝙ nullo modo e īmixtus corꝑi Et hocip̄m dicit in. iij. de aīa.Et iteꝝ. ⁊ ſi concedat̉ ꝙ hō intelligat. nullo tn̄ mō cōceditur. nec de toto corpore nec de ꝑte ꝙ intelligat. Un̄vr̄ ꝙ hͦ dicat̉ de toto cōiuncto rōne ꝑtis ſcꝫ aīe. ſicut cūdicit̉ hō eſt albus. hoc dicit̉ ſolū ratione corꝑis. Et ꝓptera ē quartus modꝰ dicendi. ꝙ .ſ. oꝑatio aīe in corꝑeimpediri hꝫ ꝓpter corꝑis ineptitudine. Et huiꝰ ratō eſtvnio aīe ⁊ corꝑis ad vnius tertij cōſtitutionē qd̓ ē vnūꝑ eēntiā. ⁊ cui debet̉ ꝓpria oꝑatio ẜm ꝙ eſt vnū. hec autēoꝑatio nō ē viuere tm̄. nec ſentire ſiue mouere. ſꝫ ratiocinari ⁊ intelligere. Et ꝓpter ip̄am vnionē nō tm̄ pendet aīa ex corꝑe qͣꝫtū ad actū ſentiendi. ſꝫ etiā aliquo mōqͣꝫtū ad actū intelligendi qͣꝫdiu eſt in corꝑe. ſꝫ longe aliter ⁊ aliter. Quātū ad actu vegetandi ⁊ ſentiēdi. ſic pēdet vt nullo mō poſſit eos exercere ſine corꝑe. nō aūt ſicde actu intelligendi. Sic etiā pendet vt illos actus exerceat ꝑ corpꝰ ⁊ ꝑ organū corporeū. nō ſic aūt ē de actu ītelligēdi. ⁊ iō actu ſentiendi dicit̉ cōicare aīa corꝑi. Un̄nō abſurde oīno dicit̉ oculꝰ videt. nō ſic aūt d̓r de actu ītelligendi. Dicit̉ aūt aīa ſentire ꝑ corpꝰ nō intelligere ꝑcorpꝰ. qꝛ cū duo cōcurrant ad actū intelligendi ⁊ ſentiendi. vicꝫ recipere ⁊ iudicare. in ſentiendo receptio ſpeciei eſt a corpore. ſꝫ iudiciū ē a virtute. ⁊ in intelligendovtrūqꝫ ē a virtute intellectiua. vicꝫ ab intellectu poſſibili ⁊ agente. Et ꝓpterea intellectꝰ d̓r vis non alligatamaterie. ⁊ oꝑationē hanc pōt habere. cū ē ſeꝑata a corpore. qͣꝫdiu aūt eſt in corꝑe nō omnino intelligit pretercorpꝰ. Sicut em̄ eſſe anīe in corpore aliquo mō pendetex corꝑe. qͣꝫuis non pendeat eſſe ip̄iꝰ aīe in ſe. iō ad hocꝙ aīa ſit in corpore. neceſſe ē corpꝰ debite cōplexionatūeſſe. ⁊ ad illiꝰ cōplexionis corruptionē cōtingit anīamnō ampliꝰ eſſe in corꝑe. ſic qͣꝫdiu aīa eſt in corꝑe intelligere ſuū nō ē ſine corꝑe ⁊ ſine aliqͣ diſpoſitōne ex ꝑte corporis. cuius autoritas cōueniat actui intelligēdi. ſicutcōgrua diſpoſitio corrn̄debat exn̄tie aīe in corꝑe ⁊ ꝑfectioni eiuſdem. Illa aūt aucͣtas attendit̉ ẜm illud qd̓ſup̄mū in corpore. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad noblliſſimos ſpūs qͥ locūhabēt. in nobiliſſimis organis corꝑis. Et qm̄ cū aliqͥd.aufert̉ ab aliquo prius aufertur ab eo illud qd̓ eſt in eoexcellētiſſimū. ⁊ cū aliqͣ virtus debilitat̉. priꝰ aufert̉ abea ſummū qͣꝫ illud qd̓ eſt circa ſummū. hinc eſt ꝙ in leſion corꝑis citius colligit̉ illud ẜm qd̓ corpꝰ cōformabatur oꝑatiōi intellectiue qͣꝫ illud ẜm qd̓ ꝯformabat̉ oꝑtiōi ſenſitiue. ⁊ iō fumoſitates aſcendentes ad cerebrūq̄ ꝑturbant ſpūs in ſomnis vel in pueris vel in freneticis. vel quecunqꝫ alia leſio organoꝝ in qͥbꝰ reſident ſpiritus ſubtiliſſimi corꝑales. facilius impedit vſum ratonis qͣꝫ imaginationis. Et ſic patet ratio qͣre impedilex ineptitudine corꝑis rōis vſus. ⁊ quare impedit̉ magis qͣꝫ vſus inferioris virtutis. Ex hac eadē rōne colligitur quare magis impeditur ratio quantum ad vſuꝫlibe. arbi. qͣꝫ quantum ad alios actus rationales quosin ſomnis ⁊ furioſis aliquando dinoſcit̉ habere. Actꝰem̄ li. ar. reſpicit potentiā rōnaleꝫ ꝓut eſt in oīmoda etplena libertate. Libeꝝ em̄ ar. dicit dn̄ium potentie reſpectu actus ſicut ſupra determinatū eſt. Et qm̄ cū īpedit̉ aliqua virtus oꝑatiua. pͥmo aufert̉ ei actus ille qͥ etinerat ẜm ſuā plenitudinē. ſicut ptꝫ cum aliquis infirmat̉ in pede. faciliꝰ ei aufert̉ potentia velociter currendi qͣꝫ potentia ambulandi. ſiue faciliꝰ impedit̉ hic actqͣꝫ ille. ſic ⁊ in ꝓpoſito faciliꝰ ⁊ frequentiꝰ contingit auferre vſum libertatis qͣꝫ quēcūqꝫ actū potentie intelligendi. Concedende ſunt igit̉ rōnes on̄dentes ꝙ li. er-
S
70
60