Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
124v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

Hic ꝯſiderādū eſt qd̓ fuerit illd̓adiutoriū hoī datū in creatione qͦ poterat manere ſi vellet.Ilud vtiqꝫ fuit libertas arbibitrij ab oī labe ⁊ corruptela immunis. atqꝫ volūtatis rectitudo. ⁊ oīm naturaliū potētiaruꝫaīe ſinceritas atqꝫ viuacitas.Explicat qd̓ fuit illud adiutorium diffiniēdo.c Liberū vero arbitriū eſt facultas rōnis ⁊ volūtatis qͣ bonumeligit̉ gr̄a aſſiſtēte. vel malū eadē deſiſtēte. Et d̓r liberū qͣꝫtumad volūtatem q̄ ad vtrūlibet flecti p̄t. Arbitriū ꝟo qͣꝫtū ad rōeꝫcuiꝰ ē facultas vel potētia illa.cuiꝰ etiā ē diſcernere int̓ bonū ⁊malū. Et aliqn̄ qͥdē diſcretionehn̄s boni ⁊ mali. qd̓ malū ē eligit. aliqn̄ ꝟo qd̓ bonū eſt. Sedqd̓ bonū ē niſi gr̄a adiuta nō eligit. malū ꝟo ꝑ ſe eligit. Eſt eī inaīa rōnali volūtas naͣlis qͣ naturaliter vult bonū. licꝫ tenuit̓ etexilit̓. niſi gr̄a iuuet. q̄ adueniens iuuat eā ⁊ erigit vt efficaciter velit bonū. Per ſe aūt pōtvelle malū efficacit̉. Illa gͦ rōalis aīe potētia qͣ bonū vel malūpōt velle. vtrūqꝫ diſcernēs. liberū arbitriū nuncupat̉ qd̓ brutaaīalia nō hn̄t. qꝛ rōne carēt. habēt tn̄ ſēſū ⁊ appetitū ſēſualitatꝭAſſignat differentiā ſēſualitatis ad rōnem.Eſt em̄ ſēſualitas q̄dā vis aīe īferior ex qͣ eſt motꝰ qͥ ītendit̉ incorꝑis ſēſus atqꝫ appetitꝰ rerūad corpus ꝑtinētiū. Rō ꝟo visaīme ē ſuꝑior. q̄ (vt ita dicamduas hꝫ ꝑtes vel dr̄ias. ſuꝑiorē⁊ īferiorē. Scd̓ꝫ ſuꝑiorē ſuꝑius

ꝯſpiciēdis vl̓ ꝯſulēdis intenditScd̓ꝫ īferiorē ad tꝑaliū diſpoſitionē proſpicit.On̄dit viā ꝑ quā cognoſcipoſſit ⁊ diſcerni illa dr̄ia.Quidqͥd gͦ ī aīa nr̄a nobis ꝯſiderātibꝰ occurrit qd̓ nō ſit cōecum beſtijs. ad rōnem ꝑtinet.Qd̓ aūt ī ea reꝑis cōe cū beluiſad ſēſualitatē ꝑtinet. Et vbi nobis gradatim ī ꝯſideratōe ꝑtiūaīe ꝓgrediētibꝰ pͥmū aliqͥd occurrit qd̓ nō ē cōe cū beſtijs. ibīcipit rō. Hoc aūt Aug. docꝫ inxij. li. d̓ tri. ita dicēs. Uideamvbi ſit qͣſi qͦddā hoīs exteriorisīterioriſqꝫ ꝯfiniū. Quidqͥd em̄hēmꝰ ī aīo cōe cū pecore rected̓r ad exteriorē hoīem ꝑtinereNō eī ſolū corpꝰ exterior hō deputabit̉. ſꝫ adiūcta qͣdā vita ſuaqͣ cōpages corꝑis ⁊ oēs ſēſus vigēt qͥbꝰ īſtructꝰ ē ad exterioraſentiēda. Aſcēdētibꝰ gͦ ītrorſuꝫqͥbuſdā gradibꝰ ꝯſideratiōis ꝑaīe ꝑteſ vbi īcipit aliqͥd occurrere qd̓ nō ſit nob̓ cōe cū beſtijsibi īcipit rō. vbi hō interior iampoſſit agnoſci. Rōis aūt ꝑs ſuꝑior et̓nis rōnibꝰ cōſpiciendisvl̓ ꝯſulēdis adhereſcit. Portioīferior ad tꝑalia gubernāda deflectit̉. Et illa rōis ītētio qͣ cōtēplamur et̓na. ſapīe deputat̉ Ila ꝟo qͣ bn̄ vtimur rebꝰ tꝑalibusſcīe deputat̉. Cū ꝟo diſſerimꝰ d̓natura mētis hūane. de vna qͣdā re diſſerimꝰ. nec eā ī hͨ duo q̄cōmēorauimꝰ. niſi ꝑ officia gemīamꝰ. Carnal̓ āt vl̓ ſēſual̓ aīemotꝰ qͥ ī corꝑiſſēſus ītēdit̉ nob̓pecoribuſqꝫ cōis eſt. qͥ ſecluſusē a rōe ſapīe. rōi āt ſcīe vicinꝰ ē.

et ꝯtra Aug. qͥ dicit in li. de correctiōe ⁊ gr̄a. ꝙ angeliqͥ alijs cadētibꝰ remāſerūt. huiꝰ māſionis debitā mercedē r̄ceperūt. gͦ vr̄ ꝙ ſtādo meruerūt. Ad hͦ dici poſſꝫ ꝙ ēmeritū dimiſſiōiſ pene ſiue ſatiſfactoriū. ⁊ ē meritū vitect̓ne ſiue ſb̓alisp̄mij. Ad pͥmuꝫreqͥritur penalitas ⁊ difficultasAd ſcd̓ꝫ ꝟo ſufficit ſola charitas. Mgr̄ aūttelligit de merito ſcd̓ꝫ pͥmā differētiā nō ẜm alam. Sꝫ qꝛ illudmeritum ſatiſfactiōis nūqͣꝫ fuiſſet ī Adā nec ꝓfectus ī eo ſi ī ſtitu īnocētie ꝑmaſiſſet. p̄dicta rn̄ſio nō vr̄ ꝑtineread ꝓpoſitū.ꝓpt̓ea alit̓ vr̄dicēdū. ꝙ ē metoriū de gn̄e oꝑet eſt meritoriūex radice charitatis. Meritoriū de gne opd̓r quod eſt ovirtutis de ſe.aūt eſt arduūī difficile. Almō d̓r meritoriom̄e opus qͦdoqꝫ ſit. dū tn̄ ex īdice charitatcedat. Uult īmgr̄ dicere ꝙreſiſtēdo tēptationi Ade nofuiſſet meritū.nō habuiſſet grtiā. nec pͥmo modo nec ſecūdo.ſꝟo reſtitiſſet excharitate meritorium fuiſſet ſecūdo modo nō pꝫno. In nobiaūt ſemꝑ eſt meritoriuꝫ vel vtroqꝫ mō vl̓ alteroꝓpter difficultatead bonū ⁊ ꝓnitatē ad malū. Ehoc patet reſpōſio ad obiecta. quia procedunt de merito ẜm ſecūdamdifferentiā videlicet de eo qd̓ eſt meritoriū ratione radicis. bDeclinare em̄ a malo ſemꝑ vitat penamſed non ſemꝑ meretur palmā. Contra. aūt em̄ declinaꝫquis a malo ex charitate. aut non. Si non. ſimiliternec facere bonū extra charitatem meretur palmam. ergo nō eſt differentia inter declinare a malo ⁊ facere bonum. Si ſic. cum omne illud quod fit ex charitatē ſit

meritorium. patet ⁊c̄. Si tu dicas ꝙ non meretur palmā ex gn̄e oꝑis qꝛ nō eſt difficile. hoc nō ſoluit. qꝛ licetnō ſit difficile homini in ſtatu īnocētie eſt tn̄ difficile īſtatu nature lapſe. ergo non ſemꝑ meret̉ palmam.Itē declinare amalo eſt vna ꝑsiuſticie ſic̄ facerebonū. gͦ ſic̄ vnuꝫē meritoriū. ita ⁊reliquū. ℟º. dd̓ꝙ d̓clinare a malo dupl̓r d̓r ſic̄ n̄velle malū Unomō pͥuatiue. ſic̄d̓r dormiēs nonvelle malū qꝛ nōhꝫ aliquā affectionē ad malumAlio mō ꝯͣrie vtdicat̉ non vellemalū. qꝛ reſpuitet ꝯria affectiueafficit̉ ꝯͣ malumSic etiā declinare a malo dupl̓id̓r. Et ſi dicat̉ cōtrarie. tūc ē meritoriū Si ꝟo pͥuatiue. vitat penāqꝛ ſi n̄ peccat nōpunit̉. nō tn̄ meret̉ palmā. qꝛ nōē ibi aliqd̓ opusmeritoriū. ⁊ prīomō ē ꝑs iuſticieſcd̓o mō nō. qꝛ n̄ē opꝰ c Libeꝝꝟo ar. ē facultas⁊cͣ. qͥ malū eligit̉gr̄a deſiſtēte. Uidet̉ male dicereqꝛ ſi hͦ verum eēttūc li. ar. gr̄a deſtitutū ſꝑ ꝯſentiret pctō. qd̓ plane falſū ē. Ite vr̄ꝙ n̄ d̓beret poniī diffinitōe li. arqꝛ ſic̄ dicit ph̓uspeccat qͥ diffinitaliqͥd ꝑ peiora ⁊ꝑ ea ad qͣ non hꝫpͥncipalit̓ ordīari. ſi gͦ li. ar. de ſeqͣꝫtū ē de pͥma cōditiōe ſua nō ordinat̉ ad malumnon debet diffiniri ꝑ electionē mali. ℟º. dd̓m ꝙ mgr̄ diffinit h̓ li. ar. n̄ſimpl̓r. ſꝫ ẜm ſtatū nature lapſe. ⁊ qꝛ in ſtatu nature lapſe defectū hꝫ ⁊ īclinationē ad malū. iō nō tm̄ diffinit ꝑelectionē boni ad quā ordinat̉ mediāte gr̄a. ſꝫ etiā ꝑ electionē mali ī quā cadit ex defectibilitate ꝓpria. nec pōit̉ibi electio mali tāqͣꝫ finis ad quē ordīat̉. ſꝫ vt ꝑ hͦ magisīnoteſcat qͣlit̓ ad finē ꝓpͥuꝫ ordīat̉. nō em̄ ad illd̓ ꝑuenitniſi ꝑ gr̄e adiutoriū. et ſic pꝫ reſpōſio ad vtrūqꝫ obiectu

2

Li. ar. qͥdſit

Ubi incipit ratio.

3

Ꝙ brutaaīmalia nōhabēt li. arſed appetitū ſenſualitatis.

De rationeque hꝫ duas ꝑtes ꝙͣtum ad officia

C