Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
120v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

Itē hocip̄m oſtēditur tercio ex parte ſapiētie. Maioris em̄ ſapientie eſt ſcire mala precauere qͣꝫ poſtqͣꝫ factaſūt remediū adhibere. gͦ ſi diuina ſapiētia maxime manifeſtāda erat in hoīs ꝯditione. videt̉ ꝙ talē debuit eūfacere. ⁊ tātam ſibi cautelā adhibere ꝙ nō poſſit in malū incidere. Itē hocip̄m on̄ditur ex ꝑte diuine potētieqͣꝫto em̄ potētia maior eſt tāto velotiꝰ. operat̉. magꝭ igtur diuina potētia manifeſtat̉ in oꝑatione ſubita qͣꝫ inoꝑatione ſucceſſiua. ſi igit̉ hoīs gratificatio ⁊ ꝯfirmatio ⁊ glorificatio eſt īmediate a deo. vr̄ ꝙ deꝰ ſubito. ⁊eodē inſtāti in quo hoīem fecit. debuit eū gratificare. ⁊in gr̄a ꝯfirmare. ac ꝑ hoc īexpugnabilē facere. Sed ꝯͣGloria eſt bonū laudabile. ſed nullus eſt laudādus ī eoqd̓ habet niſi habeat illud ꝑ merita. gͦ ſi deꝰ fecit hoīemad hoc vt ꝑueniret ad ſtatu glorie ⁊ pͥmij. vr̄ ꝙ debuit facere hoīem in ſtatu meriti. ſed ſtatus meriti ⁊ p̄mij debēeſſe diſtincti ſicut ſtatus vie ⁊ patrie ẜm legē cōmunengͦ ⁊ dona vie. ⁊ patrie. ſi igit̉ habere impoſſibilitatē adpeccandū ſpectat ad ſecuritatē beatitudinis. videt̉ ꝙ apͥncipio nō debuit homini dari. gͦ debuit expugnabilisfieri. Itē ad plenā ꝑfectionē vniuerſi decuit fieri oēmcreaturā q̄ rōne recta potuit excogitari ſicut dic̄ Augin. iij. de li. ar. ſed rōnabiliter cogitari pōt ad ꝑfectionevniuerſi ſpectare creaturā q̄ hēret libertatē ar. ⁊ relictaeſſet in manu cōſilij ſui. hāc igit̉ decuit fieri. ⁊ ī ſtatu vetibilitatis ꝯſtitui. ſed hoc nulli creature magis cōpetiqͣꝫ homini. gͦ ⁊c̄. Itē vniuerſū ex oppoſitione mali ad bonū decorat̉ quaſi quibuſdā antitetis ſicut dicit Aug⁊ Ecc̄i. īnuit̉. xxxiij. ꝯtra malū bonū ⁊cͣ. Si gͦ deꝰ vniuoſū venuſtate debuit ⁊ decorare. videt̉ ꝙ huc decorem vniuerſo nō debuit auferre. ſꝫ ſi feciſſet hoīem inexpugnabilem. iā hic decor nō eſſet. gͦ ⁊cͣ. Itē hoc videt̉ quartoqꝛ deꝰ vniuerſū fecit ad ſuiipius manifeſtationem. ⁊ ſicut deꝰ eſt ſūme potens ⁊ ſapiēs. ſic eſt ſūme iuſtꝰ ⁊ miſericors. gͦ tale debuit facere vniuerſū in quo manifeſtaret̉ eiꝰ ſūma iuſticia ⁊ ſūma miſericordia. ſed ſūma iuſtcia nō manifeſtat̉ niſi in ſeueritate punitionis maloriſūma miſericordia nō manifeſtat̉ ꝑfecte niſi ī liberatione miſeroꝝ ⁊ remiſſione delictoꝝ. hec aūt non poſſet eēniſi rōnalis creatura facta eſſet in ſtatu in quo poſſepeccare ⁊ expugnari. gͦ diuina iuſticia ⁊ mīa exigebahoīem vertibilē ⁊ expugnabilē fieri ℟º. ad p̄dictorumintelligentiā notādum ꝙ ⁊ ſi ip̄a operatio nō indigeatapprobatione. ꝓ eo ꝙ qͥcqͥd deus facit bene facit ⁊ rectefacit. veruntn̄ ad exercitādū deuotionē in mente fideum ⁊ cōpeſcēdā rabiē in ore blaſphemantiū ⁊ deū inſis oꝑbus inculpantiū. quadruplex pōt rō aſſignarire deus fecit talē hoīem vt poſſit ab aduerſario expusnari. Et pͥma eſt manifeſtatio diuine potētie. Uoluiem̄ deꝰ on̄dere homini. qꝛ ſicut ſine eo factus nō fuerat.ita nec ſine ip̄o ꝑſiſtere poterat. vt igit̉ hō noſſet ꝙ diunū poſſe nō ſolūmodo eſt oīs potētie ꝯſeruatiuū. ſꝫ etam ꝙ ip̄m ſolū eſt qd̓ nō pōt deficere nec expugnari. iōplacuit ſibi creaturā rōnalē facere vertibilē ⁊ expugnabilē. nec ip̄am ꝯfirmare qͦuſqꝫ exꝑimento diſceret ꝙ ip̄eſolus eſt in quo nō cadit nō poſſe. Scd̓a rō eſt manifeſtatio diuine ſapientie. maioris em̄ ſapiētie eſt on̄ſiuuꝫſcire ordinare bona cū malis. ⁊ eligere bona ex malis.qͣꝫ ordinare ſolū bona cū bonis. ⁊ iō cū nō deceret eū ibimala facere. debuit talem facere creaturā q̄ poſſet ī oꝑerando deficere ⁊ malū cōmittere. vt deꝰ mala illa ordinādo ſuā ſapientiā declararet. Tercia ratio ſumit̉ exmanifeſtatione diuine mīe. qͥ potiſſime manifeſtata eſt

cuꝫ vnigenitū filium ſuū traderet ad liberationē ſerui.Quarta ratio ſumitur ex manifeſtatione diuine iuſtitie. q̄ potiſſime manifeſtat̉ in hoc ꝙ deus retribuit vnicuiqꝫ ẜm opera ſua. precipue in eterna punitione malorū. hec aūt retributio ⁊ punitio. ⁊ prefata miſericordieliberatio nō eſſet niſi deꝰ creaturā rationalem et precipue hoīem in ſtatu vertibilitatis feciſſet. ⁊ ita potētemimpugnari ⁊ expugnari. ⁊ ideo cōgruū fuit deū hominem in ſtatu tali facere. ⁊ concedende ſūt rationes adhoc inducte. Ad illud qd̓ primo obijcit̉ ꝙ deꝰ debuit facere hominem optimū. dd̓m ꝙ eſt optimuꝫ ſimpliciter. ⁊ eſt optimū in ordine. Cū aūt dicit. Dyoniſius.ꝙ optimi eſt optima adducere. nō intelligit̉ abſolute ſꝫin ordine. ⁊ ideo ex hoc nō ſeqͥtur ꝙ homo debuit fieri īoptimo ſtatu ſimpliciter. ſed in ſtatu ī quo optime ſaluaretur vniuerſitatis ordo et pulchritudo. ⁊ ſic factuseſt cū ꝓductus fuit in ſtatu vertibilitatis. vt ordinatoproceſſu perueniret a merito ad premiū. ab imperfectoad perfectum. ab inferiori ad ſupremū. Ad illud qd̓obijcitur de ſūma libertate. dd̓m ꝙ ſi deus ſit liberaliſſimus tamē liberalitas nō precludit viam iuſticie ⁊ ſapientie. ideo ſicut dona ſua diſtribuit largiter vt tamēnō excludat̉ ſapientie recta ordinatio. ⁊ iuſtitie iuſta retributio. ideo nō ſtatim debuit beatificare ⁊ cōfirmareſed merita hominis expectare. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙmaioris ſapientie eſt precauere malū ⁊cͣ. dd̓m ꝙ falſūeſt. īmo multo maioris ſapientie eſt morbū bene curare qͣꝫ naturam a morbo p̄ſeruare. Un̄ Augꝰ. in Ench̓melius indicauit deꝰ de malis bona facere qͣꝫ mala nulla permittere. ⁊ maiori etiā ſapientie atteſtat̉ (vt predictum eſt) ſic res ordinare. vt ex ſuꝑuenienti etiā de ordinatione nō deturparentur ſed rerū ordinatio decoret̉Ad illud qd̓ obijcit̉ de potentia. dd̓m ꝙ in omnibusoperibus diuinis manifeſtat̉ diuina potētia. ea tamēque ſpectāt ad hoīs gratificationem ⁊ glorificationemplus ſūt ad manifeſtationem diuine miſericordie ⁊ iuſticie qͣꝫ potentie. ideo maior eſt cōgruentia in propoſto qͣꝫ in oppoſito. nihilominus tamen qͣꝫtum ad aliquēmodū ex ipſa humani infirmitate et indigētia plus innoteſcit homini diuina potentia qͣꝫ ſi nunqͣꝫ ꝯſpexiſſetvertibilitatem in rōnali creatura.QueſtioIIUtrū debuit deꝰ permittere hominē impugnari. Et ꝙſic videt̉ ꝑ illud qd̓ dicit magiſter in littera. nō eſſet laudabile bene viuere niſi eſſet qui male viuere ſuaderet. ergo ſi debuit permittere om̄e qd̓ faciebat ad humanamlaudē ampliandā. debuit igitur permittere hominem īpugnari ꝑ ſuggeſtionem diabolicā. Item ẜm rectū iudicium rōnis ⁊ atteſtationē apoſtoli. ij. Thimo. jͣ. Nōcoronabit̉ niſi qͥ legit. cer. ſi gͦ homo ꝓducendus erat adcoronā glorie. videt̉ ex recto ordine ꝙ ſtatui debuerit incōflictu tēptationis ⁊ pugne. Item decet deū ſic adminiſtrare res ⁊ eis ꝓuidere vt ſalua ſit lex quam indiditeis aprimaria cōditione. iuxta illud Aug. vij. de ci. ſicres quas deꝰ cōdidit adminiſtrat vt eas agere ꝓpriosmotꝰ ſinat. ſꝫ deꝰ fec̄ ⁊ facere debuit hoīem ī vertibilitate ar. et relinquere cū in manu ꝯſilij ſui. ⁊ ſimiliter luciferū. gͦ ſi diabolus voluit hoīem vexare. et homo voluit ei cōſētire. deus nullū eoꝝ debuit impedire. Itemfacilius erat homini vincere aduerſariūqꝫ diabolo vincere hominē. homo em̄ nō poterat vinci niſi volens. ergo pugna illa de ſe magis erat ordinata ad victoriamhoīs ꝙ ad victoriā diaboli. gͦ magꝭ ad bonū qͣꝫ ad malū

10

11

12

13

9