LiberDecundus
ua. rgo ſi auiū corꝑa ibi ordinātur vt ip̄ꝫ ornantia. vr̄ꝙ ī eis p̄domināt̉ actīa elemēta. ꝙ ſi nō ꝓpͥe ibi locāturqꝛ ibi nō reqͥeſcūt ſꝫ magꝭ ī terra. vr̄ ꝙ potiꝰ debeāt dicivolatilia ad ornatū t̓reqꝫ aerꝭ. cui ſcpͥtura ꝯͣdicit.dd̓m. ꝙ ẜmꝙ duplex eqͣꝫtitas. vicꝫ molis ⁊ ꝟtutꝭ. ẜmhͦ p̄t duplicit̓ attēdi el̓oꝝ p̄dominātia vicꝫ qͣꝫtū ad molem ⁊ qͣꝫtū ad ꝟtutē. Si eī loꝗmur de p̄dominātia qͣꝫtiad molē. ſic in corꝑibꝰ aīaliū p̄domināt̉ el̓a paſſiua. etiō ex eis maxime dicūtur eē fcā. Si āt loq̄mur qͣꝫtū adqͣꝫ: itatē ꝟtutꝭ. cū corpꝰ ꝯplexionatū ſit natū regi ab aīamediātibꝰ el̓is actīs. ſic p̄dominātur ī eis el̓a actīa Nōāt hꝰ .ſ. ꝙ el̓a actīa ⁊ paſſiua ẜm hāc duplicē qͣꝫtitatemꝟtutꝭ .ſ. ⁊ molis viciſſim p̄dūant̉ ſumit̉ ex ꝑte finis. finis eī imponit neceſſitatē his q̄ ſūt ad fine. finis āt corporis ꝯplexionati aīa ē inqͣꝫtū dat ei vitā ⁊ ſenſū ⁊ metū. ad vitā aūt corpꝰ illd̓ nō eēt habile ſi p̄dominarenibi elemēta paſſiua qͣꝫtū ad qͣꝫtitatē et ꝟtutē ꝓpt̓ ſui gͦſſiciē ⁊ ſoliditatē. ſicut ſūt corꝑa mineralia. Sil̓r nō eſſehabile ſi p̄dominarētur ei clemēta actīa qͣꝫtū ad ꝟtuteꝫ⁊ molē. qꝛ ſtatim cōſumerētur elemēta paſſiua. nec eſſetqd̓ poſſet vegetari ab aīa. ⁊ ita oꝑtuit ꝙ ex ꝗdā mutup̄dominātia cōſurgeret q̄dā mutua ꝓportio ⁊ cōcordier qͥ corpꝰ illd̓ eēt aptū ad vitā ſuſcipiēdā. ⁊ aīam queqͣſi q̄dā armōia ad ſenſū. Sil̓r idoneū nō eēt niſi p̄dūret̉ nat̉a elemēti paſſiui qͣꝫtū ad molē. qꝛ tactꝰ eſt pͥmuint̓ oēs ſenſꝰ aīal̓ in qͦ ſenſu p̄dominat̉ terra. ⁊ ita ſi nop̄dominaret̉ terra ī corꝑe. nō eēt idoneū ad tactū. ergonec ad aliquē ſenſū. Sil̓r oꝑtet ꝙ ad hͦ ꝙ ſit idoneū acſenſū p̄dominet̉ in eo ignis qͣꝫtū ad ꝟtutē ſiue caloremCalorem̄ ⁊ ſpūs ſūt inſtr̄a ꝟtutꝭ ſenſitiue. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lit. li. iij. tactus qͥ eſt qͥntꝰ in ſenſibterreno el̓o magis cōgruit. ꝑinde ꝑ totū corpus aīanqd̓ maxīe ex terra eſt tacta ſentiūt̉. ⁊ pꝰ aīa cui ſentiēdvis ē (cū corꝑea nō ſit) ꝑ ſubtiliꝰ corpꝰ agitat vigoremſentiēdi. inchoat nāqꝫ motū in oībꝰ ſēſibꝰ ꝑ ſubtilitateignis. Et ita ex hͦ pꝫ ꝙ ad hͦ ꝙ corpꝰ ſit idoneū ad ſēſineceſſe eſt actiuoꝝ elemētoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ eſſe mutuū prdominiū. Sil̓r ad hͦ ꝙ ſit idoneū ad motū. ncc̄e ē ꝙ cl̓aactiua ꝟtualit̓ p̄dominētur. mediātibꝰ qͥbꝰ aīe vis motiua ad mēbra ꝑtingat. ncc̄e eſt etiā ꝙ dn̄ent̉ paſſiua ẜq̄ntitatē molis ex quibꝰ cōſtituant̉ membra ſolida acmouēdū idoneā. Et hͦ eſt qd̓ d̓t Augꝰ. iij. ſuꝑ Gen̄. adlit. ignis oīa penetrat. vt motū in eis faciat. Et poſtIō aūt caloris pͥuatōe cū corpꝰ nimis frigeſcit obtūdiſſenſꝰ. qꝛ morus pigreſcit qͥ ex calore ineſt corꝑi. ſic igꝓpter motū neceſſe ē eē mutuā actiuoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ el̓orin corꝑe animalis p̄dominātiā. vt mēbra ſint mobilia.ita ꝙ vigorē habeāt ⁊ agilitatē ex aere ⁊ igne. ſoliditatēꝟo habeāt ex dn̄io aq̄ ⁊ terre ẜm qͣꝫtitatē. Aqͣ igit̉ ⁊ terra in om̄ibꝰ el̓aribꝰ ẜmqͣꝫtitatē molis p̄dominātur. Scut enī aliqͥs artifex miſcēdo terrā cū aqͣ facit lutū. ⁊ exillo cōponit ſtatuā. ſic dū liqͦr aqueus terre miſcet̉ fithumor. ⁊ dū ille coagulat̉ ꝑ naturā fit corpꝰ organicuꝫDupliciter aūt pōt intelligi hec ꝯmixtio. aut ita ꝙ ap̄exiſtēti fluxibili immiſceat̉ terra. aut ecōtra. vt terrapͥmū ſit qͣſi arida. ⁊ ad ſuarū ꝑtiū cōtinuatōnē cōmiſceatur aqͣ. Et his duobꝰ mōis ꝓducta ſūt animaliū corpora. ⁊ iō quedā dicūtur eſſe ex aqͥs. q̄dā ex terra factaHoc aūt nō eſt dcm̄. qꝛ illa q̄ fcā ſūt ex aqͥs plus habeant de aqͣ qͣꝫtū ad ſb̓am qͣꝫ de terra. cū om̄e corpꝰ animātis ad ſui ꝯſtōem plus recipiat de terra qͣꝫtū ad ſb̓aꝫ. tūꝓpter hͦ ꝙ ip̄a eſt qͥ p̄bet alijs ſoliditatē ⁊ ſtabilitatē. tuꝫetiā qꝛ ip̄a habet parū de ſpē. ⁊ multū de materia. ſed ꝙdem̄e aliqͣ ex aqua eē fcā. hͦ eſt qꝛ magꝭ in eis qͣꝫ in alijs
dn̄atur natura aq̄a. hͦ aūt dico nō qͣꝫtū ad p̄dominiumactiue qualitatis vel paſſiue. ſꝫ qͣꝫtū ad aliquā cōformitatē nature ꝑ quā illa q̄ ex aqͣ ꝓducta ſūt in aqͥs magisdelectātur eſſe. Et qm̄ humor aqueus ē in duplici drn̄avicꝫ in rōe humorꝭ fluctuātꝭ. ⁊ in rōe vaporꝭ exalanti.iō aqua eſt pͥncipiū duplicꝭ generis aīaliū .ſ. nataliū ⁊volatiliū. Nataliū ẜm rōem humoris. ⁊ iō illa remāſerūt in aqͥs. Uolatiliū rōne vaporis. ⁊ iō cū ille vaporſit cōmixtus aeri ⁊ ferat̉ ſurſū. volatilia ī aere ſubleuāt̉⁊ eouſqꝫ pn̄t aſcēdere qͦuſqꝫ inueniāt aerē humidis eralatōnibꝰ pingueſcētē. At hͦ eſt qd̓ dicit Aug. iij. ſuperGen̄. ad lr̄am. Iſte inferior aer qͥ excipit exalatōes humidas maris ⁊ terre ⁊ ad aues ſuſtinedas qͦdāmō erſat̉. nō niſi ex aqͥs accipit aīalia. Qd̓ eī eiꝰ humidūc̄. h̓portat alitū corꝑa q̄ ita vtunt̉ pennis volātes quēadmodū piſces quibuſdā ſuis alis natātes. ꝓinde ſcient̓ſpūs dei ex aquis dicit eſſe ꝓducta volatilia. Aquarūenī natura biꝑtitū locū ſortita eſt. inferiorē ſcꝫ in vndalabili. ſuꝑiore ꝟo in aura flabili. illū deputatū natantibus. iſtu volātibꝰ. ſic hͦ elemēto cōgruos etiā duos ſenſus animalibꝰ datos videmus. olfactū explorādis vaporibꝰ. guſtū explorādis liquoribꝰ. Ex p̄dictis igiturpꝫ rn̄ſio ad qōeꝫ ꝓpoſitā. pꝫ etiā rn̄ſio ad obiecta qꝛ incorꝑibꝰ animaliū p̄dominatur elemēta paſſiua qͣꝫtumad qͣꝫtitatē molis. ſicut on̄dūt rōnes ad ꝑtem pͥmā īdicte. p̄dominātur nihilominꝰ ⁊ actiua qͣꝫtū ad qͣꝫtitateꝫꝟtutis. ſicut on̄dūt rōes qͣtuor in ꝯͣriū adducte. Adillud ꝟo qd̓ obr qͥnto ꝙ in volatilibꝰ p̄dominet̉ aer ẜmqͣꝫtitatē. qꝛ aer mouet̉ ſurſū. dd̓m ꝙ cū d̓r ꝙ motꝰ ſequitur naturā p̄dominātis. hͦ verū eſt de motu naturali qͥdebet̉ corꝑi rōne ſui ponderis. nō tamē eſt veꝝ de motuaīalis qͥ eſt de virtute ip̄ius aīe. corꝑa aūt auiū natureſue relicta. nunqͣꝫ aſcendēt in aera ſꝫ deſcēdūt ad terraꝫꝘ aūt aſcēdant h̓ eſt ꝑ vim anime ſuffragātibꝰ ſibi pēnis ⁊ ſpiritibꝰ interioribꝰ ⁊ vaporibꝰ in aere eleuatis.Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ aues ornāt aera. dd̓m. ꝙ nō dicūt̉ornare aera. qꝛ ibi magꝭ qͥeſcāt qͣꝫ ī terra. hͦ em̄ eſt falſuꝫin terra enī qͥeſcūt. ⁊ ab ea recipiūt alimentū. ſꝫ rō huiꝰeſt qꝛ auium actus eſt motus maxime in volatu. ⁊ qꝛ illum exercent in aera. ideo dicunt̉ aerea decorare ⁊ ornare. Potiſſimum em̄ actum ſuum ibi exercent.OOnſequenter q̄ritur quo ordine animalia ſunt ꝓ¶ Iducta. Et circa hoc querunt̉ tria. Primo querit̉de ordine ꝓductionis ex parte finis. Scd̓o ex ꝑte tꝑisTercio vero ex parte ꝓductionis ⁊ quietis.QueſtioUtrum om̄ia ſenſibilia facta ſint propter hominem?Et ꝙ ſic videt̉ pͥmo ꝑ ſcpͥturā Gen̄. j. dn̄amini piſcibꝰmaris et volatilibꝰ celi. ⁊cͣ. Et poſt Gen̄. ix. omnes prſces maris manui nr̄e traditi ſunt. ⁊ omne qd̓ mouet̉⁊ viuit. gͦ om̄ia ad vtilitatē hoīs facta ſunt. Itē apl̓sj. Coꝝ. iij. Om̄ia noſtra ſunt. hoc dicit viris iuſtis. gͦpropter viros iuſtos om̄ia quecunqꝫ facta ſunt. ſuntꝓducta. gͦ ⁊ animalia ſenſibilia. Itē ph̓s. hō eſt finisquodāmodo oīm eoꝝ que ſunt. ergo et ſenſibilium.Itē om̄ia bona optant nō quodcunqꝫ ſed ſummum. ſicut vult Dyo. et ph̓s. ſed inter creaturas inferiores ſolus homo natus eſt immediate ad deum ꝑtingere. efgo alie creature ordinātur in finē mediante homine. ſꝫquod in finē ordinat̉ alio mediāte eſt ꝓpter illud. gͦ omnia ſenſibilia fcā ſunt ꝓpter hominē. Sꝫ cōtra Lāte dignitatis eſt eſſe rerum finē ſicut eē pͥncipiuꝫ. ſꝫ ſenſibiliuꝫ aīalium ſolꝰ deus fuit pͥncipiuꝫ ita ꝙ non ho. gͦeorundē finis eſt non hō ſed deus. Item quedam ſunt
21
2
22
25
26
23