Druckschrift 
... in Quartum libru[m] Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
174v
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartu-

tur. vtrū ſtatus etatis impediat matrimoniū. Secūdovtrū defectus etatis impediat contractionē ſponſaliūTercio. vtꝝ ſponſalia ꝯtracta poſt ſeptenniū poſſintdiſſolui ꝑ mutuū conſenſum. Queſtio.j. d.Ꝙ ſtatus etatis impediat mr̄imoniū oſtēdit̉ ſic. qꝛ ſtatum etatis ſeqͥtur impotētia coeundi. ſꝫ impotētia cōeundi impedit mrimoniū. ergo ⁊ ſtatus etatis Ite ſtatum etatis cōſequit̉ diſcretio. ſed diſcretio reqͥritur adꝯſenſū legittimū. ⁊ conſenſus ad mr̄imoniū. gͦ talis poteſt eſſe ſtatus etatis ꝙ impediat matrimoniū. Itē.iura canonica ⁊ ciuilia dicūt ꝙ impuberes nō poſſuntꝯtrahere. ſed impuberes iudicātur rōne etatis. vt maſculus ante. xiiij. annū. ⁊ femina ante. xij. gͦ. ⁊c̄. Cōtraſtatus pubertatis nō impedit ſuſceptione alicuiꝰ alterius ſacramēti que etiā maioris imꝑfectōis ſunt. gͦ necmatrimoniū. Itē quare nō poſſūt ꝯtrahere ante tempus pubertatis. aut ꝓpter impotētiā coeūdi. aut ꝓptdefectū diſcretōis. Si ꝓpter impotentiā. ſed multi infirmi ſūt impotētes reddere debitū ⁊ tn̄ pn̄t ꝯtrahere. jterea multi etiā an̄ annū. xiiij. coeūt. Si ꝓpter defectudiſcretionis. Contra hͦ eſt. ꝙ multi ſūt diſcretiores ī decennio qͣꝫ alij in. xx. anno. qui pn̄t cōtrahere. gͦ. ⁊c̄. Iteꝫqꝛ̄ qͣre tꝑs pubertatꝭ citiꝰ cōplet̉ ī ml̓iere qͣꝫ ī viro. ⁊ vr̄.ꝙ nō deberet. qꝛ qͣntū ad ſpōſalia ꝯͣhēda ad par tempꝰ⁊ eqͣle maſculꝰ ⁊ femīa iudicātur. vtputa ad ſeptēniumergo pari rōne ad mr̄imoniū ꝯͣhendum. ℟º. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ mr̄imoniū ē in officium⁊ ī remediū. ⁊ in ſacr̄m vel ſignū. In officiū inqͣꝫ ꝓcreādi ꝓlē. In remediū ꝯͣ impulſū libidinis. ⁊ ī ſacramētuꝫinſolubilis cōiūctōnis naturarū chriſti. Qm̄ igit̉ an̄ tēpus pubertatis nō pn̄t maſculus et femina generare.nec feruore libidinis excitātur tanqͣꝫ impotētes ad hūcactū. qꝛ etiā ante tempꝰ illud ſūt variabiles. ⁊ mr̄imoniū eſt īmutabile. decreuerūt iura tales ꝑſonas nō eē legittimas anteqͣꝫ ad tempus veniāt pubertatis. Adilld̓ gͦ qd̓ obr̄ de ſacramētis alijs. dd̓ꝫ ꝙ nō eſt ſimile. qꝛvtilia ⁊ neceſſaria ſūt an̄ tp̄us pubertatis. Ad illudgͦ ꝙ querit̉ qͥd impediat. dd̓m ꝙ defectus etatis rōne inſtabilitatis puerilis. ⁊ impotentia coeūdi naturalis. Qd̓ obijcit de ſene et infirmo nō ē ſimile. qꝛ ſtabilesſunt in ſenſu et ī affectu. Sed ꝙ dicit ꝙ nō p̄n̄t dd̓m ꝙiura iudicāt et īſtituūt n̄ ẜm ea q̄ ſꝑ. ſꝫ ẜꝫ ea q̄ fiūt freqnter. et qꝛ licet an̄ tempꝰ indictū aliqͥ poſſint cōire ꝓpteracceleratōnē nature. tamē vt frequēter an̄ illud tempꝰnō pn̄t. qꝛ tn̄ iura viderūt ꝙ aliqͥ poſſent ideo nō tantūartauerūt qͥn etiā ꝓximi pubertati circa mediū annumpoſſint ꝯtrahere. Ad illud qd̓ qr̄ qͣre citius cōputatur tēpus pubertatis ī muliere. dd̓m ꝙ tēpus ſpōſaliūdetermīatur qͣntū ad diſcretionē. ſꝫ tp̄s pubertatꝭ qͣntūad potētiā coeūdi. ⁊ qꝛ citiꝰ pōt cōire femīa qͣꝫ maſculꝰ.iō. ⁊c̄. Si tu q̄ras qͣre mulier citius pōt qͣꝫ maſculꝰ. reſponderi p̄t ꝙ hͦ fit multis rōibꝰ Primo. qꝛ pͥus fit ſolutio viſcoſitatis ꝓpter meatꝰ largiores. Secūdo. qꝛ difficiliꝰ ē agere qͣꝫ pati. Tertio. qꝛ natura imꝑfecta ī muliere appetit virū ſicut materia formā. vnde ꝓpt̓ maiorē appetitū nature maior fit acceleratio. Queſtio.ij. e.Utꝝ defectus etatis impediat ꝯtractionē ſponſaliumEt ꝙ ſic videt̉. qꝛ ſponſalia de neceſſitate obligant admatrimoniū. ſꝫ mr̄imoniū nō cōtrahit̉ niſi ꝓpͥa volūtate. gͦ ſpōſalia nō ꝯtrahūtur niſi placeāt ſpōſo ⁊ ſponſeed nō habēt vſū rōnis niſi ī determīata etate. gͦ. ⁊c̄.Itē iura canonica dicunt ſicut pꝫ extra de ſpon. im-

pu. ꝑ totū. ꝙ qͥ ꝯͣhūt ſpōſalia an̄ ſeptēniū. nihil faciunt⁊c̄. Cōtra. in ſacr̄o baptiſmi obligat̉ ꝑuulus ꝑ aliuꝫ adrenūciandū ſeculo. ⁊ ad ꝯͣhendū matrimoniū cum deoergo pari rōne pn̄t ꝑuuli ꝑ alios ad matrimoniuꝫ obligari. Ite. vbi deficit fides ꝓpͥa. ſuccurrit fides parētū. ergo pari rōne vbi deficit diſcretio ꝑuuloꝝ. ſuppletdiſcretio parentū. ⁊ ſic. ⁊c̄ Item. quero. quare tempꝰſeptennij eſt determinatū ad ſponſalia ꝯtrahenda. ⁊ qͣre ante nō ſit ꝯueniens. Quia ꝙ ante nō poſſunt cōtrahi. aut hoc eſt ꝓpter defectū diſcretōis. aut locutōnis.Si diſcretōis. ſed etiā tūc diſcretio ſufficit. Si locutōnis. ſed ante ſciūt ꝑuuli loqͥ. gͦ. ⁊c̄. ℟º. dd̓m ꝙ ſpōſalia de iure non pn̄t contrahi ante ſeptenniū. et ſi cōtrahātur d̓ facto nihil fit. ꝑmittit̉ tamē ip̄m nihil in re qd̓eſt aliqͥd in ſpe ꝓpter bonū pacis. Ratio tꝑis hec ē. qꝛſicut nō pn̄t aliqͥ mr̄imoniū ꝯtrahere niſi ꝓpͥo cōſenſu.et ꝓpͥo ſigno expͥmēte ꝯſenſum. ſic nō pn̄t ad mr̄imonium obligari niſi placeat. et cōplacētiā ꝟbo vel ſigno exprimāt. qꝛ vt frequēter ab illo tꝑe incipiūt intelligere q̄dicunt. et loqͥ ẜm ꝓpͥum affectū. ideo extūc incipiūt valere. Ex his patent obiecta. qꝛ nō eſt ſil̓e de obligationematrimonij et ſacramento baptiſmi. qꝛ illa ē ncc̄ria adſalutē. ideo merito ꝑ aliū ſubuenit̉ egroto. Patet etiaꝫrō tꝑis. qꝛ qͣꝫuis nō ſit plena diſcretio ad diſcernenduꝫbonum a malo ī eis. tn̄ eſt diſcretō ad intelligēdū quoddicit̉. et reſpondendū qd̓ libeat vel nō libeat. Ad iſlud ergo qd̓ obr̄ de ſacr̄o baptiſmi patet reſpōſio. ꝙ n̄eſt ſimile. ſicut ſepe dictū eſt. ꝓpter hͦ ꝙ eſt ꝯͣ originaleqd̓ nō eſt ꝑ voluntatē ꝑpetratū. et vlteriꝰ ī baptiſmo n̄obligatur ꝑuulus niſi ad ea q̄ tenet̉ de iure naturali. vn̄nō eſt ibi votū niſi valde large. Et ſi tu obijcias ꝙ ꝑuulus p̄t obligari vbi eſt bonū ſuum. dd̓m ꝙ verū ē in poſſeſſionibus. ſed ī mr̄imonio vbi eſt ſeruitꝰ corꝑis et dꝫeſſe mutuꝰ amor. decreuit deus vt nullus poſſit nec debeat niſi ꝓpͥa volūtate obligari. Eſt enī ibi quoddā mirabile. qꝛ hō inuenit in muliere aliquā complacentiaꝫ.qͣꝫ nunqͣꝫ poſſet ī alia inuenire. vt dicūt aliqui experti. Queſtioiij. f. Utrum ſponſalia contracta poſt ſeptenniū poſſintdiſſolui ꝑ mutuum cōſenſum. Et ꝙ nō videt̉. qꝛ ſicut ſehabet etas puberū ad ꝯtrahendū matrimoniū. ita etaſimpubeꝝ ad ꝯtrahenda ſponſalia. ſꝫ qꝛ puberes ꝯtrahentes matrimonium nō pn̄t ſoluere. gͦ. ⁊c̄. Itē ſicutdn̄s inſtituit mr̄imonium non ſolui. ita p̄cepit nō ꝑiurare. et fide nō mentiri. ergo ſi ꝯtracta ſunt ſpōſalia ꝑiuramētum interpoſitum. videtur ꝙ neceſſario teneātur ꝯſummare. Item de ſponſalibꝰ ⁊ mr̄imonio dicitur ī decretali ſcd̓a. ꝙ hoc pōt tolerari. ſi ergo ꝑmiſſionon ē boni ſꝫ mali. videtur ꝙ hoc ſit malum Itē. ī eodē ti. decre. cōmiſſū. qꝛ iurauit aliquā ducere in vxoreꝫꝓ pter iuramētum (ſi vult intrare religionē) prius deberet ꝯͣhere. Sed ſi liceret alicui ꝑtranſire. liceret maxime tali. ergo ſi huic nō licet. multo minꝰ nec alicui. Cōtra. Si ꝓmitto tibi dare cētū. ſi abſoluas me. ſū abſolutus. nec ꝑiuro ſi nō do. gͦ pari rōe ī ꝓpoſito. Itē ſi duoiurēt ſimi ire romā. et pꝰ peniteāt. et mutuo ſe abſoluātabſoluti ſūt. ergo. ⁊c̄. Querit̉ igit̉ qͣl̓r ſpōſalia ꝯtrahāt̉et qͥbus modis ſoluātur. et tercio qͥs ſit effectus ſpōſlium. Pº. dd̓m. ꝙ ſpōſalia multis mōis ſolui poſſūtſicut iam patebit. et vnus inter illos modos eſt quādomutuo ſe abſoluūt. De iſto aūt modo dicunt aliqͥ vt huguitio. ꝙ modꝰ iſte nō eſt licitus. qꝛ nō fit ſine pctō ꝓpter fidē iuramēti. ſꝫ ſolū ē ꝑmiſſus. qꝛ coacta ꝯiugia malos habēt exitus. et hͦ dicit ꝓpter illud qd̓ dicit decre-

23

24

20

21

22

25