DI.XXXI
Sctī igit̉ ⁊ oēs catholici dicūt coitū ꝑ ſacr̄m matrimonij excuſari aculpa mortali. maxime qn̄ gratia ꝓlis fit.Sꝫ de mō excuſandi ē duplex opinio. qꝛ qͥdaꝫ voluerūtdicere ꝙ excuſat̉ a culpa mortali ſꝫ nō a veniali. qꝛ mortale fit ibi veniale. Alij dixerūt ⁊ hͦ vr̄ ſentire aug. ꝙ cūdeꝰ ꝑfectū det remediū ꝯͣ morbū. ⁊ qn̄ gratia ꝓlis coīturpōt eſſe ſine oī culpa. ⁊ hͦ ē magis ꝯſonū rōni ⁊ pietatifidei. ⁊ ꝯcedēde ſunt rōnes ad hͦ. Si tn̄ hec intentio duret a pͥncipio vſqꝫ in finē. vt nō deflectat̉ ad aliud mēs.qd̓ tn̄ eſt valde difficile. ¶ Ad illud gͦ ꝙ eſt ibi īmoderatio. deordinatio. erubeſcētia ⁊ libido. dd̓m ꝙ hec qͣttuor pn̄t eſſe circa actū rōnis aut ſenſualitatis. Sed circaactū rōnis ſꝑ faciūt culpā. qꝛ faciūt malū ẜm ſe. Si aūtſunt circa actū ſenſualitatis exn̄te ordinatōe circa actūrōnis. tūc iſta cedūt in penā. ⁊ ſic ē in ꝓpoſito. Nā pervirtutē ſacr̄i rō ordinat̉ vt moderate velit ⁊ ordinate ethoneſte. nec de illo actu erubeſcit hō qꝛ vult filios ꝓcreare. nec in ꝓpria volūtate appetit ſꝫ caſta. Sꝫ niſi interueniret remediū matrimonij. tūc eēt inordinatio. nō ſelū in ſenſualitate ſꝫ etiā in rōne. ⁊ ſic ſꝑ eēt peccatū. Ur̄iſtis qͣttuor medijs on̄di p̄t ꝙ actꝰ generatiue ē peccatūniſi excuſet̉. ¶ Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ eſt cā pctī. dd̓m ꝙ faſumē. qꝛ actꝰ ille ẜm ſe nō eſt cā niſi ꝓlis. ſꝫ rōe pͥme trāſgreſſiōis ꝓlem generari nō ꝯtingit ſine culpa ſua nō generātis. qꝛ nō ꝓpt̓ culpā generātis. ſꝫ ꝓpt̓ culpā primiꝑentis naſcit̉ ꝓles peccatrix. ¶ Ad illud qd̓ ob̓r de primis motibꝰ pōt dici ꝙ antecedunt actū ꝯiugalē. nec ſꝑſunt pctā vtputa qn̄ ſurgunt ex cogitatōe ordinata. vtpote ſi abraā cogitaret cognoſcere vxorē vt acciꝑet ꝓlē⁊ tunc ſi caro moueret̉ nō peccaret. ¶ Ad illud qd̓ vltimo q̄r a qͦ pctō excuſat. dd̓m ꝙ a pctō nō qd̓ eſt. ſꝫ quodalias eēt niſi matrimoniū intueniret. Un̄ differēti mōeſt remediū ſacramētū mr̄imonij ⁊ alia ſacr̄a. Hoc eī eſtī remediū qꝛ facit vitare pctm̄ quod incurreret̉. alia ꝟoliberāt a pctō in qd̓ iā quis ē lapſus ꝓ tanto aūt p̄ſtatremediū. qꝛ actꝰ de ſe inordinatꝰ ordinat̉ ꝑ diuinū ſtatutum. ¶ Queſtio¶ Utꝝ coitꝰ coniugalis cā fornicatōis vitāde poſſit eēſine oī pctō veniali. Et ꝙ nō vr̄. qꝛ dicit Aug. ⁊ habet̉ īlr̄a. hͦ quod ꝯiugati victi ꝯcupīa vtunt̉ inuicē vltra neceſſitatē ꝓcreandi liberos. ponā in his ꝓ qͥbus qͦtidiedicimꝰ. dimitte nob̓ debita nr̄a. Itē. j. ad Coꝝ. vij. iteꝝreuertimini inidip̄m ne tenet vos ſathanas ꝓpt̓ incōtinentiā. hͦ aūt dico ẜm indulgētiā nō ẜm imꝑiū. ſꝫ ſi meritoriū eēt. ſine pctō ſic vxore cognoſcere poſſet. nec tm̄deberet indulgeri verūetiā p̄cipi. Iō Greg. dic̄ ſuꝑ oſee.ꝙ vir qͥ cognouit vxorē nō dꝫ eccleſiā ingredi niſi lauet̉Et pꝰ dicit. hāc cōſtitutionē nō extēdi ad eos qͥ vxoresſolo amore ꝓlis cognoſcūt. ergo alia culpa amplior eſtin his qͥ cognoſcūt cauſa fornicatōnis vitāde. ſꝫ nō niſi venialis. ergo ⁊c̄. ¶ Itē qͥ cognoſcit ad vitandā fornicatōem. aut impellitur a carne aut nō. Si nō impellit̉.ergo vtitur remedio cū nō indiget. ergo aliqͣ ordinatioeſt ibi. ergo veniale. Si impellitur. ſed impulſus talisnō eſt ſine pctō. ergo ⁊c̄. Cōtra. Augꝰ. infirmitas carnis excipitur ꝑ bonū matrimonij ne cadat in foueā peccati. ſꝫ cū coit cauſa fornicatōis vitāde infirmitas carnis mouet. ergo. ⁊c̄. ¶ Itē rōne videtur qꝛ qͥ vtit̉ aliquoad illud ad qd̓ ē p̄t hͦ facer̄ ſinę pctō. ſꝫ ꝯiugiū ē ꝓpt̓ fornicationē vitādā. ergo ⁊cͣ. ¶ Itē maius bonū ē cōtinentia qͣꝫ ꝓles. ergo magis licitū et debitū ē amare ꝯtinētiamqꝫ ꝓlem. ſꝫ qͥ coit amore ꝓlis ꝓcreāde p̄t ſine peccato. ergo qͥ amore ꝯtinentie ſeruande. ¶ Itē qͥ coit amoreꝯtinentie ſeruande in altero nō peccat. vt cū reddit de-
bitū vxori ne in fornicationē labatur. ergo ſi nō magisdebet eſſe ſollicitus de aliena continentia qͣꝫ de ſua. patet ⁊c̄. ¶ ℟º. dd̓m ꝙ qͥ coit cauſa fornicationis vitādeaut hoc ē in ſe. aut in altero. Si in altero vt reddat xbitum. hoc eſt pure iuſticie. hoc eſt fidei. ⁊ eſt de bonis matrimōij. ideo om̄ino a culpa excuſatur Qui ꝟo coit cauſa fornicatōis vitāde in ſe in hoc ſꝑ peccat venialiter.qꝛ aut pulſatur a carne. aut ſi nō pulſat̉. exquo tn̄ vultꝓcreare ꝓlem. nec compellit̉ debitū reddere. aliqͣ ſuperfluitas eſt ibi. ⁊ ideo peccat. Et ſi tu obijcias ꝙ licꝫ homini bibere ne ſitiat. ſic etiā ſine peccato cōire ne fornicari appetat. nō eſt ſimile. qꝛ hic ē motus naturę. ī coitunō. nec etiā neceſſitatis. et hoc dicit mgr̄ in ſequen̄. diſ.jͣ. cap̄. reddere debitū ꝯiugale nulliꝰ eſt criminis. exigere aut vltra generādi neceſſitatē. culpe eſt venialis.¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ de Aug. dicēdū ꝙ foueaꝫ pecati vocat peccatū mortale. ¶ Ad illud quod ob̓r ꝙ achoc eſt ⁊cͣ. Dico ꝙ ad hoc ē ẜm indulgētiā nō ẜm imperium. ⁊ ideo veniale peccatū. ⁊ in hͦ ordinat̉. ¶ Ad illucquod obr̄ de continentia ꝙ maius bonū ē. dico ꝙ cōtinentiā ẜuare ꝯtingit ſine hoc. ſꝫ nō ꝓlem ꝓcreare. Adillud quod obijcitur ꝙ ꝯtinētia ſeruāda eſt ī altero ſineculpa. dico ꝙ nō eſt locus a minori ſꝫ a maiori. qꝛ ibi ēactus iuſticie rōne cuius tenetur ⁊ excuſatur nō ratōneamoris continentie. ¶ Queſtioiij. fUtrū cōire cuꝫ vxore rōne ꝯcupīe ſatiāde ſit ſꝑ mortalepeccatū. Et ꝙ nō vr̄. qꝛ auguſ. dicit. ⁊ hr̄ in lr̄a Cōiugalis cōcubitus gr̄a ꝯcupiſcētie ſatiāde. ſꝫ tn̄ cū ꝯiuge. ꝓpter thori fidē venialē hꝫ culpā. ¶ Itē hocip̄m videt̉ rōeqꝛ delectari in coitu ꝯiugali rōne boni mrimonij peccatū nō eſt. ergo nec velle delectari. qꝛ ſi actꝰ bonꝰ ⁊ voluntas actꝰ bona. ergo vr̄. ⁊cͣ. ¶ Itē qͥ delectatur ī cibonō ꝓpt̓ deū ſꝫ ꝓpt̓ ip̄m cibū qꝛ boni ſaporis ē. n̄ peccatmortaliter. ergo pari rōne cū delectatio cōiugalis n̄ ſitmortalis. ſi vult delectari nō peccat mortaliter. Cōtradicit auctoritas ⁊ hr̄ ī lr̄a. Uehemēs amator vxoris eſtadulter. ſꝫ qͥ amat vxorē ꝓpt̓ hͦ vt delectet̉ ī ip̄a eſt vehemēs amator. ergo. ⁊c̄. Itē Hiero. Uoluptates q̄ de meretricū āplexibꝰ capiūtur in vxore dāmnāde ſūt. Itē rōne vr̄. qꝛ velle cōire ſiue appetere ſola delectatōe ē pctm̄.etiā an̄ ꝯſenſū. gͦ etiā cū ꝓgredit̉ ī ꝯſēſū ⁊ actū. ſicut eūcōedit vir ꝓpter ſolā delectatōem. tūc eū comedere eritmortale. Itē qͥ cognoſcit ꝓpter hͦ vt delectet̉. fruit̉ creatura. qꝛ ibi ponit finē ſue qͥetis. ſꝫ fūma ꝑuerſitas ē frutvtēdis. ergo ⁊c̄ ¶ ℟ᵐ dicēdū ꝙ aliqͥ dicūt ꝙ qͥ finalit̓ cognoſcit vxorē vt hēat illā miſerā delectationē q̄ dr̄ eſſe īcoitu peccat ſꝑ mortalit̓. qn̄ illā ponit tanqͣꝫ finē pͥncipalē. ſicut ſi aliqͥs ꝓpter vanā gloriā p̄dicaret. qͥ aūt cognoſcit aliqͣ alia cā pͥncipali. ſꝫ tn̄ qͣſi a latere placet eidelectatio q̄ eſt ibi. ſicut de aliquo qͥ finalit̓ p̄dicat ꝓpt̓deū. ſꝫ tn̄ qͣſi a latere placet ei delectatio laudis. dicuntꝙ peccat venialit̓. Ad hͦ enī ꝙ ꝯiugalis coitꝰ ſit ſine oīpctō ncc̄e ē ꝙ illa delectatio n̄ placeat īmo diſpliceat rōni. Tāta eī e vt auferat vſū rōis ⁊ ſpūm ꝓphetie ẜm illlud tēpꝰ. ⁊ iō nō pōt tūc referri ī deū. ⁊ iō ea n̄ p̄t qͥs bn̄vti volēdo ſꝫ nolēdo. nō ſic ē de alijs delectatōibꝰ qͦruꝫſēſꝰ pn̄t a rōe actu referri ī deū. Un̄ ẜm hos aliud ē delectationē q̄rere. aliud ē oblatā acceptare. aliud eā tolerare. pͥmū ē pctī mortalis. ſecūdū ē venialis. terciū ē ꝑfectionis. Et hec pō lꝫ ꝓbabilis videat̉. tn̄ nimis dura ē. licet em̄ viris cū vxoribꝰ iocari ⁊ etiā delectari. ⁊ veniale ēita tn̄ ꝙ faciāt affectu materiali. nec oꝫ oēm delectatōemreferre in deū. peccāt tn̄ venialit̓. Nec ſꝑ frui creatura ē13mortale. niſi ita ponat ibi finēqꝫ etiā faceret ſi
24
20
2526
27
28
21
22
23
29
D 3