Druckschrift 
... in Tertium librum .. (1493)
Entstehung
Seite
173r
Einzelbild herunterladen
 

Di.XXVI

eſt xp̄m imitari tam in actōibus qͣꝫ in paſſionibus. ⁊ iōcirca huiuſmodi tam ꝯſiliū qͣꝫ donū fortitudinis pͥncipaliter habet ꝯͣſiſtere. Ad illud quod vlterius obijcit̉ ꝙ donū fortitudinis nō pōt eē excellētiori modo circa paſſiones qͣꝫ virtus fortitudinis. dicēdū ꝙ falſum ēqꝛ excellētiori mō ſuſtinet paſſiones ⁊ excellentiori habitū qui ſuſtinet ẜm xp̄i imitationē. qͣꝫ qͥ ꝓpt̓ iuſticie cōẜuationē. ⁊ qͥ ſuſtinet ẜm ꝯſilij ſuꝑerogationē qͣꝫ qͥ ẜm p̄cepti obligatōem. In vno enī iſtoꝝ rectificat̉ .ſ. in actuꝟtutis fortitudinis. In alio aūt nō ſolū rectificat̉ ſꝫ etiam alrius eleuatur ⁊ expedit̉ .ſ. in actu fortitudīs doniEt ꝑ hͦ patet illud qd̓ vltimo q̄rebat̉ vicꝫ de drn̄ia realifortitudinis doni ⁊ fortitudīs virtutis. ⁊ de ꝯueniētia īnomīe Rē enī differūt̉ ꝓpter diuerſitatē modoꝝ habllitandi ⁊ ordinādi ad tolerātiā paſſionū. Nomīe ꝟoꝯuentūt ꝓ eo ꝙ ad eadē paſſionū genera ordinātur fortitudo enī v̓tus ordinat ad ſuſtinēda qualiacunqꝫ ⁊ qͣꝫtacūqꝫ tormēta anteqͣꝫ bonū ꝟtutis ⁊ honeſtatē derelinquat. nō tū ita excelleter ⁊ ꝓmpte ſicut fortitudo donuꝫUnint̓ om̄es ꝟtutes ꝓpter eccellētiā ⁊ arduitatē ex ꝑte obiecti virtꝰ fortitudīs appropinqͣt donis. ⁊ ꝓptereahabitus ꝟtutis ⁊ doni magꝭ qͣꝫ alia dona eodē noīe hn̄tcēſeri licet differāt diffērētia reali qꝛ minor eſt int̓ illoshabitꝰ drnia. Exhis patet qͥs ſit actꝰ fortitudīs doni. etquid obiectū. ⁊ que ſit differētia eius teſpectu alioꝝ haituum. Queſtio vj. ⁊ vltima. f De obiecto ⁊ actu ip̄ius doni pietatꝭ. ⁊ eſt q̄ſtio. vtꝝactus pͥncipalis pietatꝭ ꝯſiſtat ī religiōe reſpectu dei.vel ī cōꝑaſſiōe reſpectu ꝓximi. Et ꝙ p̄cipue ꝯſiſtat ī religiōe reſpectu dei. oſtēdit̉ primo ꝑ auctoritatē apoſtoli ad Tytū. ij. Abnegātes impietatē .i. fugiētes impieta ē. ſobrie ⁊ pie ⁊ iuſte viuamꝰ. ⁊c̄. ibi glo. Abnegātesid ē fugiētes impictatē vane culture. ſobrie in nob ⁊ iuſte ad ꝓximū. ⁊ pie ad deū viuamꝰ. gͦ pietas ꝓpͥe eſt ordinata reſpectu cei Item Augꝰ. ſuꝑ Iob̓. xxviij. dicit. Sietas ip̄a eſt ſapīa. abſtinere ꝟo a malis intelligetia. pietatē hͦ loco poſuit dei cultū q̄ grece theoſebia dr̄.gͦ. ⁊cͣ Itē Augꝰ. in li. de doctrina xp̄iana. Pietatiseſt honorare ſcā. ⁊ nō ꝯtradicere ſacre ſcpͥture. ſi gͦ vtrūqꝫ hoꝝ ꝯſiſtit in cultū dei. vr̄. ⁊c̄. Itē diſtinguit̉ peccatū iniqͥtatis ⁊ impietatis. qꝛ iniqͥtas ē in ꝓximū. impietas ē in deū. ſi gͦ reſpectu illiꝰ eſt pietas reſpectu cuius ē impictas. vx ꝙ actus pietatꝭ doni p̄cipue attēdatur in cultu di. Sed ꝯtra. jͣ. Thimo: h̓. iiij. Pictasad oſia vtilis ē̄. ibi dicit gloſa. Pietas q̄ oꝑatur bonafratribꝰ valet ad ꝓmerendum deum. Omnis enī ſūmadiſcipline xp̄iane ī mifcricordia ⁊ pietate eſt. gͦ ẜm hācgloſā pietas ordīai reſpectu ꝓximi. Itē Augꝰ. in li.de doctrina xp̄iana dicit ꝙ donū pietatis correſpōdetbeatitudini mititatis. opus enī eſt pietatis miteſcereſed mititas ſiue manſuetudo attendit̉ reſpectu ꝓximigͦ donū pietatis ad ꝓximum ordinat. Aem hocip̄mvidet̉ ꝑ Grego. ſuꝑ Iob in aſſignatione donorum. vbidicit ꝙ pietatis eſt oꝑa miſcd̓ie erhibere. ſi ergo hoc atendit reſpectu ꝓximi. vr̄. ⁊c̄. Itē Tullius in primoActhorice dicit ꝙ pretas eſt beniuolentia in parentesaut hoc intelligitur de pietate dono. aut de pietate virtute. ſed de quocunqꝫ hoꝝ intelligatur. cum in obiectiꝯformentur. videtur ꝙ actus doni pietatis attendat̉comꝑationē ad proſimū. Item donū pietatis exeqͥt̉ca ad que donum ſcientie ordinat. ſed donū ſcientie ordinat ad bene conuerſandum reſpectu ꝓximi. ergo videtur ꝙ reſpectu illius attendatur actus pietatis do-

ni. Iuxta hoc queritur quomodo diſtinguat̉ pietas amanſuetudine ⁊ miſericordia in actu ſuo ⁊ obiecto.℟º. dd̓m ꝙ vocabulū pietatis multipliciter habet accipi ẜm ꝙ innuit augꝰ. in pͥncipio. x. de ci. dei. ait enī ſic.Pietas ꝓpc dei cultus intelligi ſolet quam greci theoſebiam vocant. hec tamē etiā erga parentes offictoſe haberi dicitur. Morc aūt vulgi hoc nomen ⁊ in operibꝰmiſcd̓ie nunc frequentatur. Cum igit̉ pietas ſic dicat̉multipliciter. valet erga deum. ⁊ erga parentes. ⁊ ergaquemcūqꝫ hominem. Scd̓m ꝙ ordinat erga deum. nōeſt nomē doni ſed potius eſt idem ꝙ latria ⁊ theoſebiaſiue eufebia. De qua dicit Augꝰ ꝙ eſt ſapientia vera.Scd̓m āt ꝙ ordīat ad ꝑentes. adhuc etiā nō tenet rōnēdoni. ſꝫ potiꝰ eſt ſpēs iuſticie ꝟtutis. ꝓ eo ꝙ ad hͦ ordinatur ẜm regl̓am naturalis iurꝭ ⁊ ẜm obligatōem neceſſitatis. Scd̓m aūt ꝙ attēditur reſpectu cuiuſcūqꝫ ꝓximi ſic pietas eſt nomē doni. Aliter tn̄ attēdit̉ erga ꝓximū pietas donū ⁊ miſericordia virtus. Miſcd̓ia eniꝫreſpicit ꝯformitatē ī nat̉a. ⁊ neceſſitatē in indigentia. ſiue in miſeria. pictas ꝟo attēdit in ꝓximo imaginē diuinam. Un̄ dono pietatis eſt homo beniuolus cuicunqꝫhomini qͥ habet in ſe imaginem dei. ita ꝙ beniuolentiailla pro loco ⁊ tempore aliquādo progreditur in cōꝑaſſionis affectum. aliquādo in operis beneficium. Et ſicpatet qͥs ſit actus ⁊ obiectū pietatꝭ doni. qꝛ ip̄ius ē facere hoīem beniuolū reſpectu cuiuſlibet proximi inqͣꝫtuꝫgerit imaginem d̓i. ⁊ quoniam ad hoc habet dirigi perdonum ſcientie qd̓ qͥdem fundatur ſuꝑ pͥncipia fidei. ⁊dirigit in conuerſatione ẜm exemplar chriſti. hinc eſtꝙ actus ꝑietatis ⁊ ſi pͥncipaliter conſiſtat erga ꝓximuꝫnihilominus ꝯſiſtit reſpectu ſacre ſcripture vt eam cuꝫbeniuolentia ad memoriā reducat. vnde vſus doni pietatis attenditur in his tribus in exequendo. ſcd̓m ꝙet vſus doni ſcientie quod eſt eius directiuū in cognoſcēdo. pͥncipaliter tn̄ ẜm ꝙ donum ē attēdit̉ in abūdantia reſpectu proximi. ſicut ratōes oſtendūt que ad hācpartem inducūtur Ad illud vero quod pͥmo obijcit̉in contrariū de glo. ꝙ pietas ordinat ad deum. ⁊ ꝙ pietas eſt cultus dei. et ad alias auctoritates conſequētesbreuiter. dd̓m ꝙ om̄es ille auc̄tes currūt de pietate ẜmalium accipiendi modum. qꝛ ẜm augꝰ. pͥncipalior ⁊ magis ꝓprius eſt modus accipiendi pietatem ſicut ip̄e dicit in. x. de ci. dei. Nam primo ⁊ principaliter debꝫ homo beniuolus eſſe ad deum offerendo ei cultum ⁊ obſequium pͥncipale ⁊ precipuū. tanqͣꝫ ei ad cuius ſimilitudinē ſactꝰ ē. ⁊ ꝙ ſue creatōis ⁊ ꝯditōnis pͥmū eſt ⁊ pͥncipale pͥncipiū. Deinde ꝟo qꝛ pr̄ terreſtrꝭ quodammodoimaginē gerit patris celeſtis ⁊ filius gerit imaginē patris. ⁊ ab eo ſumit originē. hīc eſt ꝙ eſt aliꝰ modꝰ accipiendi pietatē ab illo deſcēdēs. qͥ qͥdē eſt beniuolētia in parētes. Poſtremo qꝛ om̄is homo gerit imaginē dei. hīceſt ꝙ eſt tercius ⁊ vltimus modus accipiendi pietateꝫſcd̓m ꝙ beniuolum ⁊ beneficū reddit erga omnē hominc̄ infignitum diuina imagine. Licꝫ aūt iſte ſit vltimꝰ⁊ poſtremus modus accipiendi pietatem. tamen ſicuterplanatum ē qͣꝫtum ad hūc modum pietas donū accipit̉ ꝓpͥe. vn̄ ī oībꝰ ill̓ auc̄tibꝰ ⁊ rōnibus peccatum eſt qͣꝫtum ad ꝓceſſum arguendi ex illius nomīs multiplicitate. que et ſi non ſit multiplicitas equiuocatōnis propͥedicte. eſt tn̄ multiplicitas cuiuſdā analogie. Ad illd̓quod vltimo querebatur de differentia ipſius pietatisdoni ad miſericordiam ⁊ manſuetudinem. Dicendū ꝙet ſi ꝯueniat cū vtroqꝫ. quia cū manſuetudīe ꝯueniin

31

38

41

42

39

49

43

Iſ 3