Secundus3Liber

¶ Determinat qͥd ſit liberumarbitriumIm veroIlad ꝓpoſitū redeamꝰa ſcꝫ ad li. ar tractatūª Qd̓ philoſophi diffinientes dixerūt eēliberū de voluntate iudicium.qꝛ poteſtas ipſa ⁊ habilitas voluntatis ⁊ rōnis quaꝫ ſupra diximꝰ eſſe li. ar. libera ē ad vtrūlibet. qꝛ libere pōt moueri ad hͦvel ad illud. Liberū ergo dicit̉arbitrium quantū ad voluntatem. qꝛ voluntarie moueri. etſpontaneo appetitu ferri p̄t adea que bona vel mala iudicatvel iudicare valetEx diffinitōne li. ar. elicit ꝙli. ar. non eſt preſentiū nec preteritoꝝ. ſꝫ futuroꝝ. ⁊ hoꝝ nonquorumlibet. ſꝫ futuroꝝ contīgentium.bHoc autē ſciendū eſt ꝙ li. ar. adpreſens vl̓ ad preteritū nō refertur. ſed ad futura contingētia. Qd̓ enī in p̄ſenti eſt. determīatū ē. nec ī poteſtate noſtraeſt vt tunc ſit vel non ſit qn̄ eſt.poteſt enim non eſſe. vl̓ alid̓ eēpoſtea. ẜꝫ n̄ p̄tn̄ eē dū ē. vl̓ alid̓ eēdum id eſt qd̓ eſt. ſed in futuroan hoc ſit vel illud ad poteſtatēli. ar. ſpectat. Nec tn̄ omnia futura ſub poteſtate li. ar. veniūtſed ea tantum q̄ ꝑ li. ar. poſſuntfieri vel non fieri. Si quis eniꝫtale quid velit ac diſponat face

re qd̓ in eius nullatenus ſit poteſtate. vl̓ qꝛ ſine ipſius diſpoſitione eque fieret. in hoc ip̄e nōhabet li. arbitriū.¶ Mouet dubitatōnē qua qͥspoſſet ſollicitari an ſuprapoſita deſcriptio li. ar. conueniretdeo. vl̓ qͥ glorificati ſunt. c bEt quidemᵇ ẜm p̄dictam aſſignationem in his tantū videt̉eſſe libe. ar. qui voluntateꝫ mutare ⁊ in contrariū poſſunt deflectere. In quoꝝ videlicet poteſtate eſt eligere bonū vel malum. ⁊ vtrūlibet ẜm electioneꝫfacere vel dimittere. Scd̓m ꝙnec in deo nec in his omnibus.qui tanta beatitudinis gratiaſunt roborati. vt iam peccarenequeant li. ar. eſſe nequit. Sꝫqd̓ deus li. ar. habeat Aug. docet ī li. xxij. de ci. dei. ita inqͥensCerte deus ip̄e nunqͥd qm̄ peccare non poteſt. ideo li. ar. habere negandus eſt. Ambro. qͦꝫin li. de tri. ait. Paulus dicit qͥomnia operatur vnus atqꝫ idēſpiritus. diuidens ſingulis prout vult. id eſt pro libere voluntatis arbitrio. non pro neceſſitatis obſequio.¶ Det̓mīat motā dubitationēon̄dēs qͣliter deus ⁊ angeli. ⁊ qͥiā beati ſunt. hn̄t li. ar.dSꝫ aliter accipit̉ li. ar. in crea­ ctore qͣꝫ in creaturis. Dei eteniꝫliberū ar. dicit̉ eius ſapientiſſima ⁊ omnipotens voluntas. q̄

īa ¶ Qd̓ ph̓i diffinientes dixerūt eſſe liberū de volūtateiudiciū. Uidet̉ ꝙ talis diffinitō a ph̓is aſſignata nec ſitbona. nec ſit ẜm artem ph̓icam aſſignata. Ph̓us em̄ invj. Topi. reprehendit diffinitione equicolā in qua ſūttot vocabula ex ꝑte diffinitionis. quot ex ꝑte diffiniti.vtpote ſi qͥs diffiniens tunicamnigr̄am dicat eāeſſe collobiumatrum. ¶ Sicet in propoſito.Si tu dicas ꝙ n̄eſt diffinitō ſꝫ nominis īterpretatio. tunc eſt queſtio quare li. ar.potiꝰ vocat̉ ſic.qꝫ dicat̉ libeꝝ iudiciū. Iteꝫ videtur ꝙ ad ph̓os n̄ꝑtineat diffinire li. arb̓. qꝛ cunaīa ſit imago deẜm li. arbi. vt d̓cit Rich̓. ⁊ meante li. ar. mereīph̓i autē non cognouerūt anīaꝫeſſe dei imagineꝫnec meritiorisnem. videt̉ ꝙ liar. nec ſciuerurnec potuer̄t difinire. ℟º dd̓ꝫꝙ ſicut p̄dictūpredicta noti ficatio potius d̓nominis intertatio qͣꝫ diffinitio. magis autēfacultas illa cerſetur hoc nomīvt dicatur li. ar.qͣꝫ libeꝝ iudiciūpro eo ꝙ iudiciimportat actumrōnis regulatiẜm regulas vertatis ſiue ſuperne legis. arbitrum vero importat actū rōnis regulatum ẜm imperiū voluntatis. Unde ille dicitur iudex cuiꝰ eſt ẜmiura cām terminare. Ille aūt dicit̉ arbiter qͥ ad propͥuꝫvoluntatis nutum cam terminare hꝫ. Et qm̄ li. ar. ꝗntum ē de ſe decernere hꝫ de agendis iuxta voluntatisnutum magꝭ qͣꝫ iuxta iuris preceptū. hinc ē ꝙ magis ꝓprius noīatur ꝑ nomē ar. qͣꝫ ꝑ nomē iudicij. Ex hͦ igit̉⁊ ex predictis colligit̉ ꝙ magna fuit ſapiētia in eis quiimpoſuerūt nomina. Non em̄ ſine cauſa hec facultasduplici nomīe cenſet̉. nec ſine cauſa vocabulū ſpectāsad rationem ſignificat̉ ſubſtantiue. vocabulū ſpectāsad voluntatem vocatur adiectiue. Nec ſine cauſa vo-

cabulum ſpectans an rationē potius d̓r eſſe arbitriumqͣꝫ iudicium. Eſt enim li. ar. facultas duarū potentiaita ꝙ ratio hꝫ ſe in ratōne materialis. ⁊ decernere ſe hꝫad nutum ⁊ imperiū voluntatis. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙnon eſt ph̓oꝝ li. ar. cognoſcere. dd̓m ꝙ de li. ar. eſt loqͥdupliciter. Autẜm ꝙ eſt principium operū moralium. Aut ẜmꝙ eſt principiuꝫoperum gratuitoruꝫ. Et primomodo eſt de conſideratione philoſophoꝝ. illoꝝmaxime qui verſati ſūt circa mores componendos quoꝝ li. ar.eſt principiū ẜmregulam ⁊ dictamen iuriꝑ naturalis qd̓ eſt vnicuiqꝫ impreſſumScd̓o mō eſt decōſideratiōe theologoꝝ. qꝛ ſic hꝫaſpectum ad diuinam gratiam.cuius gratie cognitio eſt per fidem catholicaꝫ.ſine qua omniaopera hominuꝫvana ſunt ⁊ ſi etiam videant̉ laudabilia. ⁊ in hac.conſideratiōe defecit ph̓oꝝ peritia. ⁊ per hoc patent obiecta.b ¶ Scd̓ꝫ p̄dictam aſſignationem in his tātūvidetur eſſe lib̓.ar. qͥ voluntateꝫmutare ⁊ ī cōtrariuꝫ pn̄t deflectere. Contra. ſi eīli. ar. nō tm̄mō ēin homīe ẜm ſtatuꝫ viatoris. immo etiam ẜm ſtatum cōprehenſoris ⁊ beatitudinis. ſicut determinatū fuit ſuꝑ. di. vij. p̄dicta aſſignatio ſiutdiffinitio non videt̉ eſſe congruā. Preterea nō ſolumohij qͥ habent voluntatē vertibileꝫ. ſꝫ etiam hij qͥhabentvoluntatē inuertibilem. habent liberū de voluntate lidicium. ergo falſuꝫ dicit magiſter qͥ dicit ꝙ p̄dicta aſſignatio ſolum his conuenit qͥ habent voluntate vertibilem Iuxta hoc querit̉ cum diuerſe aſſignationes libar. ponantur a ſanctis. ⁊ vnius rei vnica ē diffinitio. qͥſit illaꝝ aſſignationū differentia. Aug. enī diffinit ſithabitu eſt in di. p̄cedēti ſic. Libeꝝ ar. ē facultas ratio-

7

D. XXV

De gradbus li.trij ẜm qͥsin deo. īangel̓ ⁊ in ſanctis.

Auguſij

i. Coꝝ. xij