XXIIII

¶ Determinat veritatē ad qͥd datū fuerit illudadiutoriū homini.Oter inueUACDIIIGeMIigari ortet quā gratiā vel pōt ētiā habuerit homo an̄ caſū. Et vtꝝ per eā potuerit ſtare vel nō. Sciēdū eſt ergo ꝙ homini ī creatōe (ſicut de angelis diximus) datū eſt ꝑ gr̄am auxiliūet collata eſt potētia ꝑ quā poterat ſtare .i. nō declinare ab eo qd̓ acceperat. ſed nō poterat ꝓficere in tantū vt per gratiā creationis ſine alia mereri ſalutem valeret. Poterat quidem per illudauxiliū gratie creationis reſiſtere malo. ſed nonaꝫ ꝑficere bonum. poterat tamen per illud bene vire uere quodāmodo. qꝛ poterat viuere ſine pctōſꝫ nō poterat ſine alio gr̄e adiutorio ſpiritualiterviuere qͦ vitā mereret̉ eternā. Un̄ Aug. ī Ench.Sic factus eſt hō rectus vt ⁊ manere ī ea rectitidine poſſet nō ſine diuino adiutorio. ⁊ ſuo fieri ꝑuerſus arbitrio. Utrūlibet hoꝝ elegiſſet. dei volūtas fieret vel ab illo vl̓ de illo. Et qꝛ ſuā maluitface̓ volūtatē qͣꝫ dei. de illo facta eſt volūtas deItē in eodē. Sic hoīem prius oportebat fieri. vtet bene poſſet velle ⁊ male. Nec fruſtra ſi bene.nec impune ſi male. Idē quoqꝫ in libro de correctione ⁊ gratia ait. Si hoc adiutorium vel angelo vel homini cū primum facti ſunt defuiſſet. qm̄non talis natura facta erat. vt ſine diuino auxilio poſſet manere ſi vellet. non vtiqꝫ ſua culpa cecidiſſet. Defuiſſet quippe adiutorium ſine quomanere non poſſet. Idem dederat deus homini bonam voluntatem. in illa quippe eū feceratrectum. dederat adiutorium ſine quo nō poſſetin ea manere ſi vellet. ⁊ ꝑ quod poſſet. Ut autemhoc vellet. in eius dimiſit arbitrio. In eodē. Acceperat poſſe ſi vellet. ſed nō habuit velle quo poſſet. Nā ſi habuiſſet ꝑſeueraſſet. His teſtimonijseuidēter monſtrat̉ ꝙ hō rectitudinē ⁊ bonā voluntatē in creatione accepit. atqꝫ auxiliū quo ſta

re poterat. aliquin nō ſua culpa viderētur cecidiſſe.¶ Remouet dubitationem qualis fuerat illa rectitudo et bonitas voluntatis in qͣ creatꝰ ē. bSed quomodo rectam ⁊ bonā voluntatē habuit homo ſi per eā nec mereri vitam valuit. nec inea ſtare voluit. Quia nec aliquid mali ea tūc volebat. ⁊ ad tēpus ſtare voluit. ſed nō perſeueranter. et ideo recta ⁊ bona fuit tunc volūtas hominis. Ad hoc autem ꝙ diximus hominē non poſſeꝓficere vel mereri ꝑgratiā creationis. ſolet opponi ſic. Per illud auxiliū gratie creatōis potuitſtare in bono qd̓ acceperat. Potuit ergo reſiſtere tēptationi. Sed reſiſtere tēptationibus atqꝫſuggeſtionibꝰ malis meritū eſt ac bonū remunerabile. Om̄e aūt bonū meritū ꝓfectus eſt. Pergr̄am gͦ creatiōis ꝓficere potueretit ſine adiectionē alterius gr̄e.Ad qd̓ dicimꝰ qꝛª reſiſtere malo ꝓ⁊ nō conſentire tēptationi nonfeciſſet illi meritū et ſi nō cōſenſiſſet. qꝛ nihil ī eo erat quod admalum impelleret. ſicut angelis qui non ceciderunt non fuit meritum quod ſteterūt .i. ꝙnō corruerunt. Nobis aūt me-ritum eſt aliquādo ſi malū nonfacimus ſed reſiſtimꝰ. ibi dūtaxat. vbi cauſa ſubeſt q̄ nos id facere monet. qꝛ ex peccati corruptela ꝓni ſūt ad lapſū greſſusnoſtri. Ubi aūt non interuenitcauſa nos ad malū impellens.non meremur ſi ab eo declinamusʰ Declinare em̄ a malo ſē­ bper vitat penam. ſed non ſemꝑmeremur palmā.Explicat qd̓ fuit illd̓ adiutoriūnoīando. ſcꝫ arbitrij lib̓tatē. c

¶ Diſtinctio. xxiiij. de adiutorio ꝑ qd̓ hō ante lapſū ſtare potuit. ſcꝫ de libero arbitrio qͣꝫtū ad alias potētias cōparatur.Unc diligēter īueſtigari oꝑtet ⁊c̄. Sup̄ determinauit mgr̄ de culpa ꝑ quā hō cecidit. ī hac ꝑte determinat de auxilio ꝑ qd̓ ſtare potuit. Etqm̄ hͦ auxiliū ſcꝫ li. ar. hꝫ tripl̓r ꝯſiderari. vicꝫ in cōꝑatione ad alias potētias aīe. ⁊ in ſe. ⁊ ī cōꝑatione ad ꝑfectionē gr̄e. iō ꝑs iſta hꝫ tres ꝑtes ¶ In pͥma determde libero arbitrio in cōꝑatione ad alias potētias ¶ Irſcd̓a ꝟo determīat de ip̄o ẜm ſe. jͣ. diſt. xxv. Iā vero ad ꝓpoſitū redeamꝰ. In tertia ꝟo determiat de ip̄o ꝑ cōꝑationē ad gr̄am. infra diſt. xxvj. hec ē gr̄a oꝑans ⁊ cooperans. Et qm̄ ẜm cōꝑationē li. ar. ad potētias aīe attenditur ꝓgreſſus ⁊ cōſummatio pctī. iō pͥma ꝑs hꝫ duasIn pͥma determinat de li. ar. inqͣꝫtū ad alias aīe potertias cōꝑat̉. In ſcd̓a ꝟo determinat qͣliter in hoīe tēpta-

tiōis ordo ⁊ ꝓgreſſio cōſumat̉. ibi. Illud qͦqꝫ p̄termittendū nō eſt ⁊c̄. Prima ꝑs tres hꝫ ꝑticulas. In pͥma determinat ad qͥd datū fuerit illud auxiliū hōi. In ſcd̓a veroqd̓ ſit illud adiutoriū. ibi. hic ꝯſiderādū ē qd̓ fuit illudadiutoriū ⁊c̄. In tercia ꝟo ad maiore explanationē ſubiūgit diſtinctionē p̄dictoꝝ. ibi. eſt em̄ ſenſualitas q̄daꝫvis ⁊cͣ. Quelibet aūt harū ꝑtium diuidi pōt in duas.In pͥma determīat veritatē. In ſcd̓a remouet dubitationē. ibi. ſed qūo rectā ⁊ bonā volūtatem ⁊cͣ. Sil̓r ſecūdaꝑs in qͣ determinat qd̓ fuit adiutoriū duas hꝫ ꝑtes. Inprima explicat qd̓ fuit illud adiutoriū noīando. In ſecunda diffiniēdo. ibi. li. ꝟo. ar. eſt facultas ⁊c̄. Sil̓r tercia ꝑs in qua diuiſionē ponit potētiarū duas hꝫ ꝑtes.In pͥma aſſignat differentiam ſenſualitatis ad rōnem.In ſcd̓a ꝟo on̄dit viā ꝑ quā cognoſci poſſit ⁊ diſcerniilla differētia. ibi. qͥcqͥd gͦ in aīa nr̄a. Sic totalis huiꝰꝑticule ſnīa circa duo verſat̉. vicꝫ circa adiutoriū qd̓ fuit homini collatum. ⁊ circa diſtinctionem potētiaruꝫ.

a ¶ Reſiſteretmalo ⁊ nō ꝯſētire ⁊c̄. Cōtra. ſihͦ verū eſt. tūc cūnulluꝫ fuiſſet inAdā impellensnūqͣꝫ meruiſſet īaliqͦ opere ſuo.Itē xp̄s nullumhabuit interiusīpellēs ad malūcū diabolo ī temptatiōe reſtitit.⁊ in oꝑibus ſuisnullū habuit retrahēs a bono.gͦ nihil meruit īſua temptatiōenec in aliqͣ operatiōe. qd̓ oīnonefariū ē dicere.Itē exēplū eiusvr̄ eē malū cū ſb̓iūgit. ſic̄ āgelisno fuit meritorium ꝙ ſteterūt. hͦem̄ eſt ꝯͣ veritatēXx 4

Obiectiocontra hocqͦd dictū ēhominē nōpotuiſſe ꝓficere.

Ꝙ etiamteratillā creionis gratiaꝫbene viuere

I

Reſpons

Xx 4