Druckschrift 
... in Primum librum .. (1493)
Entstehung
Seite
15v
Einzelbild herunterladen
 

LiberPrimus

ītelligibile a ſenſibili. Sꝫ ſenſus qͥ eſt ꝑceptiuꝰ ſenſibil̓nunqꝫ eleuat̉ ad cognitionē ītelligibilis creati. ergo necintellectꝰ vnqͣꝫ eleuabit̉ ad cognitōeꝫ ītelligibilis īcreati. Itē ex p̄ſuppōne ſcd̓a ſic. Neceſſe ē eſſe vnionē cognoſcibilis ad cognoſcentē. ita ꝙ vnū ſit in altero. ſꝫ cōgnoſcēs nō eſt ī cognoſcibili. ſꝫ ccōuerſo. ſed īpoſſibile ēinfinitū capi ab ipſo finito. ergo īpoſſibile ē eſſe ī illo. ergo deū eſſe in ītellectu eſt īpoſſibile. cū ſit īfinitꝰ. Itēex tercia ſuppōne ſic. Ad cognitōeꝫ ncc̄e eſt ī cognoſcēte eē iudiciū de cognito. ſꝫ om̄e iudicās hꝫ poſſe ſuꝑ iudicatū. finitū āt n̄ hꝫ poſſe ſuꝑ infinitū. ergo d̓ illo nō iudicat. ſed ad cognitōeꝫ reqͥrebat̉ iudiciū. ergo ītellectꝰ finiis nō cognoſcit deū in finitū. ſuꝑ quem nō habet poſſe. Ite ex qͣrta ſic. Neceſſe ē intellectiuū cognoſcentē inIormari a cognito. ſed oē qd̓ alteꝝ īformat. aut īformatꝑ eēntiā. aut ꝑ ſil̓itudinē. ſed deꝰ nō īformat ꝑ eēntiā. qͥanulli vnit̉ vt forma. nec ꝑ ſil̓itudinē abſtractā. qꝛ ſil̓itudo abſtracta ē ſpūalior eo a qͦ abſtrahit̉. deo aūt nihil eſtſpūaliꝰ. nec pōt eē. ergo ⁊cͣ. Cōtra. aīa rōnal̓ ē ad imsginē dei. Sed ſic̄ dicit Aug. in li. de tri. ⁊ eſt in lr̄a pn̄tisdi. in ꝑte. ij. Mens eo ē imago dei. qͦ capax dei eſt. ciuſqꝫꝑticeps eſſe pōt. Caꝑe aūt nō eſt ẜm ſb̓am vel cēntiam.qꝛ ſic ē in oībꝰ creaturis. ergo ꝑ cognitiōeꝫ ⁊ amorē. ergodeꝰ pōt cognoſci ī creatura Itē rōne on̄dit̉ ſic. Oīs cognitio ſpūalis fit rōne lucis īcreate. vt dicit Aug. in ſoliloquijs. ſed lux ē maxime cognoſcibil̓ ipſi aīe. ergo ⁊c̄.Itē cū ſit cognitio aliqͦꝝ ꝑ p̄ſentiā. aliquoꝝ ꝑ ſil̓itudine illa cognoſcunt̉ verius. qͥ cognoſcunt̉ ꝑ p̄ſentiam. vtdicit Aug. ſꝫ deus ē ipſi aīe vnitꝰ ꝑ pn̄tiaꝫ. ergo deꝰ verius cognoſcit̉. qͣꝫ alia q̄ cognoſcūt̉ ꝑ ſil̓itudinē. Iteꝫſicut ſe hꝫ ſūma bonitas ad dilectiōeꝫ. ſic ſūma veritaꝫad cognitōeꝫ. Sed ſūma bonitas ē ſūme amabilis ab eſfectu. ergo ſūma veritas eſt ſūme cognoſcibilis ab ītellectu. Itē vnūquodqꝫ efficacius pōt in id ad qd̓ naturalit̓ ordinat̉ ſed ītellectꝰ noſter natural̓r ordinat̉ ad cognitōeꝫ ſūme lucis. ergo illa maxime cognoſcibilis eſt.℟º. dd̓m ꝙ deꝰ in ſe tanqͣꝫ ſūma lux. eſt ſūme cognoſcibꝰlis. ⁊ tanqͣꝫ lux ſūme intellectū nim cōplens ⁊ qͣꝫtum ęfde ſe. eſſet ſūme cognoſcibil̓. etiā nobis. niſi eēt aliqͥs defectus a ꝑte ꝟtutis cognoſcētis. qui qͥdē nō tollit̉ ꝑfecteniſi ꝑ deiformitatē glorie. Cōcedende ergo ſunt rōnesdeꝰ ſit cognoſcibil̓ a creatura. ⁊ etiā clariſſime cogͦſcibilis qͣꝫtum ē de ſe. niſi aliud̓ eſſet īpediēs vel deficiēs exꝑte intellectꝰ. ſicut pꝰ patebit. Ad obiecta in ꝯͣriumdd̓m ꝙ ē cognitio ꝑ ꝯp̄henſione. ⁊ app̄henſionē. Cognitio ꝑ apprehēſione ꝯſiſtit in manifeſtatiōe veritatis recognite. Cognitio ꝟo ꝯp̄henſionis in īcluſione totalitatis. Ad primā cognitōeꝫ requirit̉ ꝓportio cōuenientie. ⁊talis ē in aīa reſpectu dei. qꝛ qͦdam mō eſt aīa oīa. ꝑ aſſimilatōeꝫ ad oīa. qꝛ nata ē cognoſcere oīa. Et maxime eſtcapax dei ꝑ aſſimilatiōeꝫ. qꝛ ē imago ⁊ ſil̓itudo dei. Quātū ad cognitōeꝫ cōprehēſionis reqͥrit̉ ꝓportio eqͥlitaris⁊equiꝑantie. ⁊ talis nō eſt in aīa reſpectu dei. qꝛ aīa eſt finita ſed deꝰ eſt īfinitꝰ. ⁊ ideo hāc non hꝫ. et de hac intelligit Dyoniẜ. ⁊ de illa certat obiectio. de alia ꝟo nō. Adillud qd̓ obr̄ de diſtantia ītelligibilis et ſenſibilis. Dd̓mꝙ duplex eſt diſtātia. ẜm rōneꝫ entis. ⁊ ẜm rōneꝫ cognoſcibilis. pͥmo mō eſt maior diſtātia. ſcd̓o mō nō. qꝛ vtrūqꝫ eſt ītelligibile. ſdeꝰ ⁊ aīa. Non ſic eſt de ītellectu ⁊ ſenſu. ꝙ ſenſus eſt potētia determinata. ſꝫ ītellectus nō. Ad illud qd̓ infinitū nō caꝑit̉ a finito. dicūt aliqui.ꝙ caꝑe infinitū eſt duplex ſcꝫ qͣꝫtū ad eēntiā. ⁊ ſic capit̉.et qͣꝫtū ad virtuoſitate. et ſic non capit̉. ſicut punctꝰ alines totꝰ attingit̉ ẜm ſubām. ſed nō total̓r ẜm virtutem.

Sed iſta ſolutio nō vr̄ ſoluere. qꝛ in deo idē eſt et̓ntia qd̓virtus. et vtraqꝫ ē infinita. Ideo dd̓m. ꝙ duplex ē infitū. Unū qd̓ ſe hꝫ ꝑ oppoſitōeꝫ ad ſimplex. ⁊ tale nō capitur a finito. qͣle eſt infinitū molis. Aliud eſt qd̓ hꝫ infinitatē cū ſimplicitate vt deꝰˡ. ⁊ tale infinitū qꝛ ſimplex ē.vbiqꝫ totū eſt. qꝛ infinitū in nullo ſic eſt. quin extra illd̓ſit. ⁊ ſic intelligendū eſt ī cognitiōe dei. ⁊ ideo nō ſeqͥtur.ꝙ ſi cognoſcit̉ totus ꝙ ꝯp̄hendat̉. qꝛ intellectꝰ eiꝰ totalitatē non īcludit. ſicut nec creatura īmenſitatē. Ad illud qd̓ obr̄ iudicās hꝫ poſſe ⁊cͣ. dd̓m. ꝙ iudicare de aliqͦdupl̓r. Prīo mō diſcernēdo vtrū ſit vel nō ſit. et hͨ mōꝯuenit iudiciū om̄i ītellectui cognoſcēti reſpectu oīs obiecti. Alio mō approbādo vl̓ rephādo vtꝝ ita debeat eēet ſic nō iudicat de ꝟitate. ſed ẜm ipſam de alijs. ſic̄ dicitaugꝰ. de vera reli. ꝙ iudex nō iudicat de lege. ſed ẜm ipſāiudicat de alijs. Et de hoc mō veruꝫ eſt qd̓ dicit augꝰ. ꝙnullꝰ de illa veritate iudicat. nullus tn̄ ſine illa iudicat.et de hoc mō veꝝ eſt qd̓ opponit. ꝙ iudicās pōt ſuꝑ iudicatuꝫ. De ſcd̓o ꝟo nō eſt veꝝ. ꝙ poſſit ſuꝑ. pōt tn̄ dirigivt in obiectū adminiculo illius. Ad illud qd̓ vltimoobijcit̉ de īformatōe. dd̓m ꝙ deꝰ eſt pn̄s ipſi aīe ⁊ omni ītellectui ꝑ veritatē. ⁊ ideo nō eſt neceſſe ab ipſo abſtrahiſimilitudinē ꝑ quā cognoſcat̉. nihilominꝰ tn̄ dū cognoſcit̉ ab ītellectu. ītellectus informat̉ quadā noticia. q̄ eſtvelud ſil̓itudo quedā nō abſtracta ſed impreſſa inferiordeo. qꝛ in natura īferiori eſt ſuperior aīa. qꝛ facit ipſammeliorē. Et hͦ dicit Augꝰ. ix. de tri. ca. xj. Quēadmodūcū ꝑ ſenſus corpoꝝ diſcutimꝰ corꝑa. fit eoꝝ aliqua ſimilitudo in animo nr̄o. ita cū deum nouimꝰ. fit aliqͣ ſimilitudo dei. illa noticia tn̄ īferior eſt qꝛ in īferiore natura ē. Queſtio. ij.Utrū deus ſit cognoſcibilis ꝑ creaturas. Et ꝙ nō videt̉Quia via ad errorē non ē via ad cognitiōeꝫ. ſed cognitōꝑ creaturam eſt via erroris. ergo ⁊cͣ. Probatio minorisSap. xiiij. Creature dei facte ſunt in deceptioneꝫ aīe hominū. ⁊ in odiū. ⁊ in muſcipulā pedibꝰ inſipientiū. Preterea augꝰ. in li. de li. ar. loqͥtur de his. Qui occuꝑant̉ increaturis dorſum ad te vertētes in corꝑali oꝑe tanqͣꝫ invmbra ſua de figūtur. Itē tenebra ⁊ tenebroſuꝫ. non ēvia ad cognoſcēdū luminoſū ſiue lucē. ſꝫ creatura eſt tenebra. deꝰ aūt eſt lux. ergo deus nō eſt cognoſcibil̓ ꝑ creaturā Itē mediū per qd̓ cognoſcit̉ aliqͥd vel ꝓbatur deextremo debet cōicare in aliquo cū eo qd̓ cognoſcendumeſt. ſed creatura ⁊ creator nihil habēt cōmune. ergo deusnon cognoſcit̉ per creaturas Itē omne mediū per qd̓aſcendit̉ ad extremū diſtat ab lilo gradibus finitis. ſedoīs crcatura quantūcunqꝫ nobil̓ diſtat a deo gradibꝰ infinitis. qꝛ quantūcunqꝫ duplicet̉. nunqͣꝫ ꝑueniet ad eiusnobilitatē. ergo per creaturā non aſcendit̉ in cognitiōeꝫdet Contra. Sap̄. xiij. A magnitudine ſpecici ⁊ creature cognoſcibilit̓ poterit creator hoꝝ videri. Unde Iſtdorus. de ſum bono. Ex puleritudine circūſcripte creature. pulcritudinē ſuam q̄ circumſcribi nō poteſt. facitdeus ītelligi. Itē rōe on̄dit̉ ſic. Cōtingit nō ſoluꝫ effectū cognoſci per cām ſꝫ cāꝫ ꝑ effectum. ergo ſi dcꝰ eſt cāoperās ẜm ſuā nobilitatē. ⁊ creatura effectꝰ. poterit decognoſci ꝑ creaturā. Itē ſenſibile ē via cognoſcēdi intelligibile. ſꝫ creatura ſenſibilis. deus ē intelligibilis. erꝑ creaturā eſt deuenire in cognitionem creatoris. Itē contingit ſimile cognoſci ꝑ ſimile. ſed oīs creatura eſt ſil̓is deo. vel ſicut veſtigiū. vel ſicut imago. ergo ꝑoēm creaturā contingit cognoſci deū. Querit̉ ergo q ſitdifferentia int̓ veſtigiū ⁊ imaginē. et cū in omni creatura ſit veſtigiū. querit̉ qͣre nō ſil̓iter imago. ⁊ ẜm qͥd actē

ol

.11

13

7

Y