©. D. B. V. Do CHRISTI AN'ISMO SENECAE, dissertatione historico-theologica EX AMINATO, IN FLORENTISSIMA LEVCOREA S VB PRAHSIDIO V I R I PLVR. REVERENDI, AMPLISSIMI, EXCELLENTISSIMl DN .AEGIDIISTRAVCHII, S.S. THEOLOG. DOCTORIS, ET COLLEGII THEOLOGICI ASSESS ORIS GRAVISSIMI, NEC NON HISTORIARVM PROF. P. LONGE CELEBERRIMI, Dn, Prcecepioris, Patroni, & Flojpitisfui multis obfervantiji nominibus Mernum colendi, PVBLICE DISPVTAVIT M.GOTBOFREDVS VRATISLAVIENSIS, In Auditorio Maiori,adD. Septembris, A. R. S. C ID I DC LXVIII. I E N AE, Typis & Sumptibus G OLLNERI ANIS, ANNO 1706. J • N. J. Mplisfime quidem lucis Euangelicae jjvfiis iam ab initio NouiT eftamenti pa- tuit, cum Seruator nofterinduerit car- nem, vtilluminaret omnem hominem ' venientem inhunc mundum lob. i. p, propria tarnen hominum malitiä, qui tenebras dile- xerunt magis quam luccm loh.j.jp, euenit.quod praefertim ii,qui fäpientiae huiusmundi deditifue- runtjfalutis noftraemyfteriafidemqiie,quae non in lapientia hominum,fed in potentia D E l confiftit/. Cor.2,6. aut omnino nunquam,aut tarde admiferinL Scilicet ipfemet Seruator nofter difcipulorurn fuo- rum ordines defcripturus, gratias agit Patri, quod Euangelii dodtnnam abfconderit fapientibus &pru- dentibus, Sc reuelarit eam infantibus Matth. XL 2y, Luc.X, 21. Sc Diuus Paulus Corinthios fuos verbis fequentibus allocutus eil:: nj'idetis vocationem ve- slram, Fratres, quod videlicetnon multi r ueßrum>qui 'vocati efiis ßntßapientesfecundum carnem, non multipotentes, non multi nobiles; fed quaeßulta haben- A 2, tur •% m )(4-)( tur in mundo, illa elegit DEUS, vtfapientes pudefa- ceret, & infirma mundi elegit DELLS, ^vtpfudefiaceret •vfiida, E) quae ignobilia habentur in mundo &nihi- li aefiimata, illa elegit DE US, & ea quae non fimt, ut ea quaefimt, aboleat,i. Cor. /. 26,fieqq. Caeterum rarioresadEccleflaeChriftianae pomoeria accesle- runt llli, qui Philofophi dici conluenerunt, non quod iisdem lalutem aeternam inuiderit DEUS, veiperabfolutum Reprobationis decretum quod- darn excliifos,p raeterito s qn e eos voluerit; Ted quod fapientiä huius feeuli inflati, vanos euercere XoyuruHg, omnemque fublimitatem, quae le le extollitaduer- fus cognitionemD EI, velin captiuitatem redigere omnemcogitationemad obediendum Chrifto,de- tretlannt;?. Cor.X.j. gloriati potius, aduerliis inter- didtum D EI, in lapientia liia Ier. IX,2g. Nullus cer- teobexgratiaevocationis maioricum periculopo- nitiir,qiiamvana delapientiae& fcientiae dotibus praefumptiojqueniadmodum delperatns pesfimus- queaegroti flatus eft, quando is vimmorbi lui, quo lethalicer decumbignon lentitamplius & de lanitate flia fabulatur. Quod fr Eccleliafticam Hiftoriam confülamus, abunde eademnos docebit, quam, dif- ficilis labor fanUorum Patram luerit, quo lapientiae humanae Magiflris Baptismi fusceptionem perfuadere conati funt* Imo non ipfl tantum fa- pien- «nfl* -nF 4H X 5-)( Stf- pientes illi adverfus Fidem Chriftianam obfir- marunt animum, fed Chrifhanorum numero iam adfcriptos ad defedtionem frequenter folicita- runt, vnde Ecclefiafticorum Scriptorum in Philo- fophos, (non veri Hominis tales,fed qui abuli co- gnitione, quam natura flipp editat, äva/ poftquam omnis generisSe&asPhilofophorum au- dierat,Stoicos,Peripateticos,PythagoricoS;,Platoni- cos (vti ipfe in Dialogo cum Tryphone refert,Widern Chriftianam amplexus,languinemeciampro eademfuderit,rariora tarnen ea lunt,quam fideli- um vvvicävmtntc&c mentotalium; Nonnulla etiam controuerla exempla lunt, nec merentur fidem. Atque haec inter videntur nobis recenlenda elfe, quae deSENECAE, C eleberrimi quondam Phi- lofophi, Chriftianismo circumferri lolent. Di- Ipiciemusigiturhäcvice:NUM RELATIOeo- rum,qui SenecamChriftianorum numero adfcri- bunt,& Märtyrern propemodum faciunt, veritati litet, nec ne ? Sandifica nos, Pater landtislime, in veritate tua, lermo tuus ve- ritas eft! §• I. «S )f?x §. I. Tiamfi Senecae nomine, prifcis temporibus, plures innotuerint j nam ad Senecam Defen- (brem Valentinianus Sc Valens AA. de Defen* foribm civitatum , id eft, Magiftratibus mino- ribus, qui usque ad quinquaginta folidorum fummam cognofcere poterant, refcripferunt, L,I, Codkis y &Epifcopus X. Hierofolymitanus Seneca appellatur, apud Nicepborum Callißum L. 3. c. zj. Nos tarnen nullumaliumhoc locö intelligimus, quam Lucium Annaeum Senecam , cuius Pater in Bibliotheca Hifpanica p. 196. v.ocatur Marcus Annae- us Seneca miraculola pollens memoriaevi, cum duo millia vocumeö ordine recitare potuerit, quo alter dixeratjvti ab initio declamationum ipfe refert. Matrem habui tHelviam, quae Sc Elbia , corrupte in codicibus quibusdam Albina dici- tur. Fratrum vnus Annaeus Mela , feu Mella genuit Luca- num Poetamjalter Annaeus Nouatus , itemque Iunius Gallio appellabatur, quihonores civiles geslit. DehisipfisitaLa» cius Annaeus nofter, in confolationead Helviam c. XVI. Re» fpice fratres meos, quibuefalvisfastibinon eft accufare for» tun am, in utroque babes, quod Te diuerfa vir tute delcBet: Al- ter bonores indußria confecutus eß, alter fapienter contempßt. Acquieße alterius filii digmtate, a/terius quiete, utriusque pie- täte, Nervi fratrum meorum intimos affeEius* Alter in hoc dignitatem exeolit, Vt tibi ornamento fit» Alter in bot fi ad tranquillam quietamque vitam reeepit, vt tibivacet, Be» ne liberos tuos & in auxiltum, in obleBamentum fvrtuna dü- pofuit. Rotes alterius dignitate defendi, alterius otiofrui , &c. Caeterum an nomen Senecae exinde defeendat, quod is, cui primo hoc impofitum, Canus fit natus j vti de Numa Pompilio tradiderunt quidam, definire nonaudemus. Hoc certius eft ,Hilpanum fuifie Senecam noftrum y Cordubae, in Baeti- )(8.)( S# Baeticae, (quae hodie Andalufia dicitur) civitate, ad Bar- tinfluuium editus, celebremque adeö nacftus patriam, cum Baetica vniuerfa fertilisfima, optimaque Hifpaniae Prouin- cia a Plinio dicatur: Corduba verö, interofto Baeticae colo- nias,prima & Patritia dictafit, quafi colonia Veteranorum & Honeftorum,<\VLi<\uz ut Patres digni honorefuerint, quo modo titulum hunc Antonius Augußinus Tarraconenfis Ar- chi-Episcopus Dialogo VIII. de Antiquitatibus Romanis, Hifpanisquep.na. exponit. De eademSenecae patria, ita Martia/is cecmif.L. i. Epigram. 6z. Duosque Senecas unicumque Lucanunt-i Facunda loquitur Corduba-j. §. II. DeGenere igitur & Patria Senecae noftri con- ftattnon item de tempore, quo natus is eft. Plures qui- dem teftantur, quod corpus fenile habuerit, quando, Nero- msiusfu, ncccsfitarem ultimam annunciavit ei centurio, id eft anno Chrifti LXV. P. Si'lio Ner~t>a & C, lulio Atticb Veßino C O SS. Nec potuit quidem res fealiter habere cum A- quilib. Iuliano, & F. Norico Afpr.enate Torquato C O S S. id eft artno Chrifti. XXXIX,Aan.tumi'm\. Caufarum etiam Pa- tronum aliquando fe fuisfe , ipfe teftis eft, in Epiftola XLIX. ad Lucium fcribens: Modo apud Stoicum Pbilofo- phum puer feäi^modo c aufas agere coepi, modo de fit Pelle age- re, modo defii posfLs . Sicuti Rem publicam non negiexit, ita honores etiam exinde retulit, SENATOR , QÜAE- STOR,PRAETOR,& tandem, extra ordinem licet,fa- dus eft CONSVL, fuffedus inlocum P, Marit Celfi& Afinii Gallt, Annövrbis ConditaeDCCCIV. ChriftiLXILEtfi enim AufoniuszA GratianumImperatorem,pro Confulatu agens gratias, fcripferit } Dütes Seneca.nec tarnen confiil,arguetur ma~ gts, quampraedicabitur, non e r udttsfe indolemNeronis,fed ar- meusjefeuitiam, id tarnen de Confulatu ordinario effe intelli- gendum palam eft. Ulpianus certe Confulatum Scnecae difer- t£ commemorat L.i.D.adSenatus confultum.Verba eins funt Exolicito traßatu, cjui ad fidei c omtmsfa fingularium r er um per- tinetgranfeamiu nunc adinterpretationemSenatus confultilre' beUiani.Faßum eft enim Senatus Confuttum temporibu-sNeronk, oßauo Calend&s Septembris,Annae 'o Sineca & TrebtIhoMaximo Confulibtu, Quod iplum etiam lußmtaniii Imperator confir- B mat &§ )Cio)( §# matL.2.Inftitut.defideicommisfariis Haereditatibus, & ad Senat us ConfakumTrebellianum,AVro»«' quidem temporibus inquit Imperator, Trebeäto Maximo Annaeo Seneca Confuli- bus Renatus confultumfaBum eft; quo c au tum eft s vtßbaereditas ex Fideicommiiß cauft reßttuta ßt, omnes afliones, quae iure Quill haeredi & in baeredem competerent, ei & in ettm da* tentur, cui ex Fideicommisfo reßituta eßet baereditas &C. §. IV. Caeterum cum pro Sapientisfimo Prudentis- fimoque Seneca haberetur, tradita illi Neronis pueritia, & iuuentus eft, quam vltra XIV. annos rexit, & quam diu quidem Imperatoris in animo confilia Senecae haerebant, laetisfimus erat Reipubiicae Romanae ftatus, cun&aque optime & iuftisfime adminiftrabantur, fed poftquam alter Imperatoriae iuuentae Rector 8c Collega Senecae Afrani- us I?«rr^«-,militanbus curis & feueritate raonim praeftans, fiitis concesferat, fradla eft Senecae potentia, & Neroadu- latoribusauscultauit, quorum erant hae voces: Senecam ingentes (f priuatum ßepra modum euecias opes adbuc auge- res Studia ciuium in (e Pertere; Hör forum quoque amoenita» te tu Harum magnißcentidquaßprincipem fopergredi; Nihil in Republica darum, quod non ab illo reperirt eredatur. Cer- tefinitam Neronis pueritiam & robur iuuentae adeße j Exue* ret Magißrum, fatis amplts Dodortbus inftrudus, maioribus ^«•(Tacitus Annal. LXIV. cap. 52.) Itaque in omnis gene- ris vitia prolapfus eft Nero, immani beftiae fimillimus, & detectä Pifonianä coniuratione, in Senecam noftrum faeui- it compulitque Praeceptorem ad necem, quamuis faepe commeatum petenti, bonisque cedenti, perfandfe iuraftet, fuspe&um fefruftra, periturumque potius, quamnocitu- rum fe ei,vti Suttonius annotavit. Indi&a ä tribuno vlti- ma necesfitate ferrobrachia exfoluit, & poftdiuturnos cru- ciatus tandem periit, ficuti pofteä vberius exponemus. §. V. §. V. Atque hic Seneca ille effc, quem ad Chriftia- nismum conuerfum efife & fcriplisfe etiam ad Paulum lit- teras, ä quibusdam Scriptoribus traditur,qui ex antiquita- te Ecclefiaftica fequentia fere pro fententia fua allegant. Et primö quidem loc6 ad ipfamet facra Biblia prouocant, Paulum enim teftari ahmt, quod ea quae libi acciderint, magis evenerint ad profectum Euangelii adeo, vt vincula_> fua in Chriflo manifefta fada fint in Toto Praetorio , ac cae- teris omnibus &c. Pbtl. /. 12, /j, Et iterum eosdem Piiilip- penfes, Sandorum nomine, falu tat, qui funtex Caefaris domo , Pbil. 1F, 22, lam , inquiunt, apud Georgium Hornium in Hiftoria Philo fophica L. 4. c. 6. quis maiorin Caefaris Moronis domo, quam PraeceptorSeneca?itemquoniamtanta dodrinae Pauli celebritas fuit&admiratio,vt etiamex Cae- (aris familia & molles illi & plerumque degeneres ani- mi eum fecuti fint, an igitur Seneca, fapientiae laude cele- bris, tantum audire virum recufafiet? In eandem rem in- terpretantur quidam eiusdem Apoftoliverba : Dominus mi- bi adflitit corroboravit me y Vt per nie praeconio Euangelii fdes fieret , audirentcjue id omr.es Gentes, (f erepttu fui cx 0- re leonis, 2. Timoth . /r, /7. Putant igitur Paulum indicare^. , uti e primis vinculis familiaritate &operaSenecae Philofo- phi, Chriftianismo imbuti, liberatus fuerit, vt in Hifpaniis praefertim, aliisque occidentis partibus, Euangelium prae- dicaret,& Gentes illas ad fidem converteret. §. VI. Secuudum argumentum pro ChriflianismoSe- necae fecundi poft Petrum Pontificis, Lini nempe,teftimo- nium fuppeditare dicitur, quod in libro eius de Paffiono Pauli italegunt: Concurftu de domo Caefarü fiebant ad eum ('Paulum ) fed tf inßitutor Imperatoris a'deo fuit Uli amicitia copulattu, 1ndens in eo diuinam fcientiam, vt fe a cclloquto* illttu tcmperare vix pojfet, quo minus, ß ore ad os tlltm allo. B 2 qui :rn )(«•)( qui non "bahret, frequentibus datis & acceptis Epißolis , ipfius dulcedine amicabili colloquib , atque confilio frueretur* Etfi enim in iisdem verbis Lach Anritt Seners. diferta men- tio non fiat, Inftitutorem tarnen Caelaris Neronis dum_> Au clor huius Libri nominauit, non potuit alium, quam.; Senecam Philofophum inteilexisfe, qui de inftitutione hac in hunc modum ad Neronem verba fecit, vt efl apud Tacitum Annalium LXIV. Jpuartus decimus annus est Cae- far } ex quo Jpeituae admotus jum , oßauus, ut Imperium ob tu nes. Medio temporis tanttim bonorum atque opum in me cu- mulaßi, Dt nihil fehcitati niest de fit, mß moderatio eins (fc. Et quam praeclara fuerit illa inftitutio, vel ex eo apparet, quod Sermonem Neronis , e mente Praeceptoris (Iii Senecae, initio imperii habitum, tanti fecerit fenatus, vt columnae argenteae inferibi eum iufferit, vt quotannis in creationo nouorum Conlulum legeretur, ea gratia, vt velutadamuf- fim, iuxra ea praecepta, Rem pubücam quam optime regerem:, quod ex Dione Xipbihnits predidit. §. VII. Allegant tertioDivi Hieronymi autoritatem_>, qui in Catalogo Scriptorurn Ecclefiafticorum Tom. i. Ö- perum Edit. Bafil. p. 123. de Seneca noftro fequentia anno- tauit: Lucius Annaem Seneca Cordubenfis Sotionü Stoict du fit pul eis (f patruus Lttcani Poetae conttnentijßmae bitae fuit, quem non ponerem in catalogo San ciorum, ruft me illae Epu ßo/ae provoearent, quae leguntttr Ä plurimts Pauli ad Serie cam,(f Senecae ad Pauium» Inquibus cum effet Ntronts Ma- giß er, (f Uhus t empor ü potentijjimus, optare fe dicit, ejus eßfie loci apud fuos, euitis (it Paulus apud Chnflianos. Hic antts biennutm, quam Petrus (f Paulus coronarentur martyrio, a Nerone tnterjefliu efl. Et iterum ad laudem Senecae per- tinere videtur, quod L. 1. aduerfus Iouinianum c. XXX. Su- um «S X 'J .K S# um Hieronymus appellct: fcripferunt Arißoteles , ait, Ö" Plu- tarcbus, & noßer Seneca de matrimonio Libros (f c. §. 8- Quartum citare ChriftianismiSenecae teftem (o- lent Flauium Lucium Dextrum Barcinonenjem, orientalislm- perii Praefcdum Praetorio, & Diuo Hieronymo amicilfi- murn, qui in Chronico omnimodae Hiftoriae, primunu quidem eidem Hieronymo dicato, fed eo ad luperos trans- latö, multis locis locupletato&Paulo OrofioTarraconen- fi iterum nuncupato, ad annum Chrifti 64. Vrbis D CCCXV. fcripferit: Lucius Annaeus Seneca Cordubenfis Hißsantt» y mis- ßs vitro citroque ad Sanclum Paulum literis, de Chrißiana l » re bene fentit, faölusque Cbrißianus occultus, eius fuße difci• jnilus creditur , dulciterque fcribit ad Paulum in Htßania morantem. Ad quae verbaDextri Franciscus Biuarius, Man- tua - Capetanus Cißercienßs Monacbus , inter alia annota- llit: Vna ex bis ( epiftolis ) 1lidetur ea, quam Dexter ait fcri- pfiffe Senecam ad Paulum in Hifpaniis degentem: Nimio tub angimur ficeffii: Jjhtid efi y vel quae te moratum faciunt? fi indtgnatto Domini, quod d ritu & fe&a veten recejßris, (f a- lios rurfus conuerteris, erit poßulandi locus, Vt rationefa&»m f nun leuitate, boc exißimes. Fale, §• 9* Quintö Augußinum etiam allegant, vt probent Senecam Epiftolarum ad Paulum Audorem genuinum & Chriftianum Hüffe. Meminit Senecae Augußinus in Epifto- la ad Macedonium , quae LIV. eft in editione Bafileenli, & extat Tom. II. Oper. p. 139. in eadem fequentia legun- tur: Merito y ait Seneca y (qui temporibiu Apoßolorumfuit, cujus etiam quaedam ad Paulum Apoßolum leguntur Epißolae) ornnes odit y qui malos odit j (f tarnen ideo diitgendi funt malt ( 1tt non ßnt mali: quemadmodum non vt permaneant, fed y>t (anentur, diligentur ngroti. Eundem Audorem iterum al- legat Augußinus L. VI. de civit. DEI cap. X. oper. T. V. p. B } 361. Li- 4K )(»4-)( 361. Libertasßtne y inquit, quae buk (Varroni) defuit, »o Vrbanam Tbeologiam, Tbeatricae ßmilUmam, aperte ß. cut illam rcprehendere änderet, Annaeo Senecae, quem nonnul- Iis indicks inuenimus Apoßolorum noßrorum clarutßfe tempori~ btu, non quidem ex toto, verum ex aliqua parte non defuit, Affuit enirn fertbenti, vileenti defuit• Nam in eo libro, quem contra fuperftitiones condidit, multo copioßus atque >ehernen• tiui reprehendit ipfe ciuilem ißam & Vrbanam Tbeologiam, quam Varro Tbeatricam, atque fabulofam Cdc. §. X. Imo nouum & Sextum Argumentum pro Chri- ßianifmo Senecae, e citato eius ab Auguftino, contra fuperftitiones, Libro, defumunt, arguentesj Eum, qui fuperftitiones Gentilium acriter perftringit, nec quicquam_> cum illis commune habere defiderat, pro gentili Ethnico habendum amplius non efte^ & quia nec cum Judaeis fe- cit Seneca, Chriftianum eum fuiffe oportet. Aftiimptio- nem nouifßmam iterum ex Auguftino probant in eodem L. VI. de Ciu. DEI cap. XL verbis fequentibus aufpicante: Hic ( Seneca) inter alias ciuilis Tbeologiae fuperftitiones repreben. dit etiam Sacramenta Judsorum Cd maxime %abbatba, inutu liter id eos facere aftßrmans, quod per illos ßngulos jeptem in- terpoßtos dies feptimam fere partem aetatis fuac perdant V.l. cando Cd multa in tempore Vrgentia non agendo laedantur. Chr 'tßianos tarnen, jam tunc Ittdaeis inimicißßrnos, in neutram partem commemorare aufus eil, ne vel laudaret contra fuac patriae Veter em confuetudinem, Vel reprebenderet contra pro. prtam forßtan Voluntatem. Subinngit Ludouicus Ftuesßn- fontium Chriftianorum lanienam, qui incensä ä Nero 110 vrbe, poenis exquifitiftimis, omnemque humanitärem fu- perantibus , fubiieiebantur, Senecam fpeeftare non fufti- liuiffe, & cum fruftra a Principe petiiftet, vt in rus ali- quod fecedere, valetudinis caifta, ixbi liceret,domi atque adeo y%, uI h Z UU. X'5-)( §tf» adeo in cubiculo mukös menfes fe continuifte. Quä ra- tione Vives Tacitum corrigit, qui, ad euitandam inuidiam Sacrilegiorum Neronis , confilium Senecae interpretatus efi. §. XI. Addit Francifem Biuarius in Comment. ad f)cxtri Chronicon, feptimö, Honorium Augußodunenßm Ec- clefiae Presbyterum & Scholafticum, quem Ii eil.tr minus e Trithemk» anno Domini izio. claruiflfe feribit j Eundem e- nimin Libro de Luminaribus Ecclefiae,feufcriptoribusEc- clefiafticis, fequentia annotafte: L. Annaern Seneca Cordub. Photini Stoici difcipulus (f patruus Lucani Poetae, fcripßt quasdam epißolas ad Paulum Apoßolum, (f Apoßolus quasdam refcripfit . Huc referri potuifTetEpitaphium Senecae, quod his verfibus deferiptum circumfertur. Cura, labor, meritum,fumpti pro munere honores Ite, alias pofthac follicitate animas. Me proeul ä vobis DEUS euocat. Ilicet adis Rebus terrenis holpita terra vale: Corpus auara tarnen folemnibus aeeipe Saxis j Namque animam coelo reddimus, offa Tibi. Atque haec fere funt, quae adduci ä Scriptoribus folent, vt probent, Senecam Chriftianum fuifife. Epiftolas ipfas, conuerfionis huius Philofophi indices, collegit lacobtis Faber Viennenßs Epifcopus , & commentariolö iiluftrauit, quem fecutus eft Sixtus Senenßs, qui in Bibliotheca Sanda Libro II. p. 115. odo exhibet Epiftolas, quas Seneca ad Paulurm, & Sex, quas Paulus ad Senecam feripferit, quas genuinas effe non dubitat, etfi fateri cogatur, aliud feribendi genus, in feriptis Senecae aliis, obferuari, quod ita exeufat: videri ßbi Senecam ftylum ßtum aliquantulum in bis epiftolis obun*- brajje de indußria., (f disßmulaffe ^ t>tß forte in alienasmantis Epißolae venijßnt, etß inferiptae nomine Senecae ^potuiffent ythilominus , inpericulo , non videri Sentcne* P erieuium enim fiiße M * I i : )(«$.)( futffe & contra Imperatoris tunc edißttm Chriftiani aut Iudaet familiaritate Vti, Eandem fententiam e Pontificiis propu- gnant S almeron in Commentar. ad Phil. cap. IV, n. Mar» garinus de la Bigne in Bibliotheca Patrum, Franctfctis B'tux- rhu ad Chronicon Dextri aliique. §. XII. Etfi vero ii, qui affirmant, Senecam de Ortho- doxa fide ad Apoftolum Paulum fcripfifle, & Chriftianum factum efte rationibus fuis non deftitui penitus videantur, recepta tarnen magis aduerfa fententia eft, Senecam, vt Stoi. cum pbdofophiimdLZZtR\Rnquam mibi defiderarem Magu ßrum ,ß nullaalia in bac re Magißra opus quam Natura ipsa babertm. Sed nec illud inficias imus, ad praeconium Eu- angeiii aditum Senecae patuifie, cum Chriftianorummul- ti, & inter hos Paulus etiam, eius temporibus, Romae vi- xerint. Nec deerant Senecae Ciiriftianorum Martyrium» exempla, qui praefertim in nouiflimis, fidem fuam ad fpe- cfiatores expofuerunt egregie, eandemque fanguine obfi- gnaruntfiiö, tarn copiose, vt riuos pinguedinis humanae per arenam Amphitheatri fulcum fecifie, Tacittis annotarit. Dicam amplius^ quando orientem fidem primus Nero cruentauit, vti Tertullianus aduerfus Gnofticos loquitur ,in- numeros Chrifiianos latuifle Romae, dubium non eft, qui graviffimos cruciatus veriti, vt 'Tunicam moleftam, ( quae erat indufium cerä illitum, quo martyres, taeda & papyrd circumdati, fuperueftiebantur ad nocturna Ipectacula, de quo Juuena/is cecinit: Pone Tigillinum: taeda lucebis in illa, Qua ftantes ardent, qui fixo gutture fumant.) Etfexcenta alia genera mortis, noviter tunc excogitata_,, nonfub dio, Ted in fpeluncis fubterraneis potius, Chriftia- nos fe efie, profeffi funt, quae Ecclefiae prefiae feu inuifi- bilis folet efie conditio. Certe ev loiu fiK&ci^ctrt , in proprio condudlo, excipiebantur ä Paulo omnes, qui ingredie- banturad ipfum Acior. XXVIII, 30. etiamfi, inftar Nicodemi, nodle accederent lob. III, 2. E quibus omnibus id de- mum fequitur, ad ra. almara. quidem conuerfionem Senecae non pertinere,fed potuifie eum luce Euangelii illumi- nari, nifi conciones Paulinas feu ftultitiam interpre- C tatus XM Sfr , . fatus fuiüet r. Cor, 1,53. Adu ipfo autem Chriihanismurn_> cum profefllim & Epiftolas, quae in hanc rem circumfe- runtur, genuinas efTe «V ojtcm »? negamus,reddimusquehu- iiis negationis noftrae rationes fequentes. §, 13, Primo, fcriptores veteres, quorum probata in annotandis Eccleiiae rebus fides eft, non tantum de con- uerfione Senecae omnino tacent; fed quae communis erat Philofophorum dv&dosix., eundem etiamin infidelitate de- ceffifTe, referunt. Ciariflimum teftimonium Lucira Coelius La&antius fuppeditat, quando L. VI. de vero Cultu cap. mihi 24. mirabiiem hanc, vti ipfe appeilat, e Seneca ci- tat fententiam: Magnum nefcio quid, majmque quam cogi- tari potesi, numen eil, cui Divendo operam damus. Hüls kos approbsmus, Nam nihil pro de dl inclufa confcientia, Paternus DEO. Subiungit igitur hifce Senecae verbis Ladan- tius: Quid verius drei potesi ab co, qui DEUM nojjet, quam diBum eil ab homine verae Religionis ignaro ? Nam & Maje■ ftatem DEI ixprejßt, maiorem effe die endo, quam vt eam co- gitatio mentis humans. c apere poßfet, & ipfum Deritatis attigit fontsm, fentiendo, vitam hominum fupervacuam non ejje, "Dt Epicuraei volunt, fed DEO ab bis operam viuendo dari; ßqui- dem iufie ac pie Di x er int, Potuit ejfe "Denis DEI cultor, ß quis Uli monßraßet 3 ac contempßßßt profeBo Zenonem (f Ma- giftrurn ßuum Socionem, ß Derae fapientiae Ducem naBus cfßi, Hute Nos , inquit, approbemus, Coeleßis prorfus oratio, ni- ß antecederet ignorantiae confefßo &c. Vides quam per- fpicue Ladantius Chriftianismum Senecae negarit? Quod ante euni Tertullianus etiam fecerat, quando in Apologeti- co aduerfus Gentes 3 non Chriftianis, ledEthnicisDodori- bus Senecam accenfuit, aiens: Multi apud Dos ad toleranti- am doloris (f mortis bortantnr, Dt Cicero in Tufculanis, Dt Scneca in Fortuitisvt Diogenes, Dt Pyrrbon } Dt Caüinicus. Nec «SS X'9-X SS-, Nec tarnen tantos inVeniunt "Perba dtfcipulos, quantos Cbn* ftiani fabiü docendo (f c. §. 14. Secundo Senecae inf delitas multo magis erit perfpicua, fi ea confideres, quae e Libroeiusdem<«aW/&/ fuperßitiones Auguftinus citavitj Neque enim mihi Marct Zuer'ti Boxbornii conieftura arridet, qua in Hiftoria vniuer- fali p. 124. Senecae, de fuperftitionibus Romanorum Com« mentarios ä Chriftiano aliquo confidos & Senecae nomine vulgatos fufpicatur, vt & fic Chriftianus Seneca videre- tur. Et fermonis indolent & materiam etiam, non eft, quod Senecae efte dubjtemus, quando in fcriptis eins in- dubitatis fimilia reperiri obfervamus. Nec faciunt fra« gmenta haec,vt Chriftianus Seneca videatur, Ted vt plane gentilis & vno nomine ctS-sog. Refert enim Auguftinus L. VI. de civ. D. c. X. vti in eodem Libro, quem contra fu- perftitiones fcripfit, ciuilis Theologiae has partes elegerit Seneca iapienti, Ut eas in animi Rsligionem non habeat, fed in aftibus fingat ; dum dixit: Quae omnia fapiens ferVabit^ tanquam legibus iufta, non tan quam Diis grata. Item: 0- ntnem iftam ignobilem Deorum turbam, quam longo aeVo lan~ ga fuperftitio congesfit,ßc inqnit, adorabimus , Vt memineru mus etil tum ejus magis ad mortem, quam ad rem pertinere. Quibus Senecae verbis rede Auguftinus fubiungit: Sed fte t quem Vbilofopbi quaß liberum fecerunt, tarnen quia tüuftris populi Romani Senator erat, colebat, quodreprebendebat ,age- bat, quod argut bat: quod culpabat, adorabat, quiaVidelicet magnum aliquid eum Pbtlofopbia docuerat, ne fuperftitiofus eß fit in mundo, fed propter leges ciuium, moresque hominum, non quidem ageret fingentern fcenicum in tbeatro, fed imitare- tur in templo, eo damnabtliut, quod illa, quae mendaciter agebat, ßc ageret ,Vt eum populus veraciter agere exißima• ret, Seemens autem ludendo potius delcclaret, quam faßendo C 2 deeipe- )(">•)( deciperet, Sed & alia, ex eodem contra fuperftitiones Li- bro,ab Auguftino citantur, quae fcepticum, non Chri- ftianum Senecam fuifte arguunt 5 Sabbatbi enim Hebdoma- dici Sacra penitus improbat, quorum Autor tarnen DELIS ipfe eft. Ita Sacramenta Indaeorum ridet, quod maiorpars populi faciat, quod cur faciat, ignoret. Quae in Vetus Teftamentum, legemque Iudaicam calumnia, iterum Auguftino non placuit j citat enim fcripta fua, in quibus, ad- uerfus Manichaeos, de eadem materia difputauerat. §. i). Cum vberrima errorum meftis in eo Senecae libro confpicua fit, qui pro optimo haberi folet, mi- rum non eft, in aliis eiusdem fcriptis plura contra fidem noftram concepta reperiri. Tertio igitur & generaliter quidem Stoicorum errores fuos feciffe Senecam, ex innu- meris patet teftimoniis. Nam Zenoriem laudat in Epiftola_» LXXXin. 1>t vir um maximum, feßae fortijjima (f fanßtßß- mae (id eft Stoicae ) conditorem ; & iterum alibi: Tantum, ait, intereße tnter Stoicos, (f caeteros fapientiam profeßös, quanium tnter viros (f foeminxs* Atque ideo de Seneca_> noftro icripfit Laßantim , quod ex Romanis Stoicus acerri- »57»*fuerii L. 1. de falfä Religione cap. 5. & lib. 2. cap. g. omnium Stoicorum acutisßmum vocat. Enimuero vtut de Stoicorum Philofophia ita fenferit Hieronymus in Efaiae cap. XL. Stoici noßro dogmati in plerisqiie concordant, nihil Appellant bonunnnißfclam boneftatem, nihil malum niß tur- pitudinem, & lußtu Lipßus qu'ondam fcripferit: Ex Philofo- pbis omnium accommodatijßme ad Cbriftianam Toeritatem Stoici fcripferunt , L. I. Mifc.-Ep. 33. & 97. comparate tarnen.» eadem intelligenda veniunt, non quod Stoici boni, Ted quod minus mali fuerint, & reftringenda eorum laus ad Theologiae Naturalis capita eft. Nam quae propria fidei noftrae, qua Chriftiani dicimur, myfteria funt, Epicurei pariter $5 )OX pariter & Stoici Philolophi repudiarunt, quibus Evangelii nuncius ille, Sandus Paulus, cnrs^uoAdy<^ didus eft,i>udi- caruntque nouorum Daemoniorum annunciatorem eum efle,[eo quod IESVM & Refurredionem annundabat eis, jBor. XVII, ig. Non vacat omnia Stoicorum dogmata (in- gulatim recenfere, quorum plurima fcriptis diuinis contraria fuerunt, fiise eadem exponunt La'ertim in Zenone^, Simplicim in Scholiis, Arrianm, Bar lamm, Cleomedes , & e recentioribus lufius Lipftm , nec non Daniel Heinfim L. 2. de Satyra Horat. Conferri etiam vtiliter poftunt Gerbardus Iobannes Voffim de Philofophorum fedis cap. XIX. & Geor- gius Hornius in Hiftoria Philolophica LIII. c. XVI. Capitalis certe Senecae error fuit, quod fapientiae humanae omnia-» tribuerit, nec alium trotplctg verae fontem, quam naturam_> ipfam, agnoveritj qui more Stoico fapiebat, vt illi foli ßatrtAaa , isgctxrvvri, 7r^o ^prlJc4a , vouoSsrixri, tt AS t ^-*, xctAA@b* ciAyStvov, ivCpvsia., sAiv&egia,, Regnum y Sacerdotium, Propbetia , legis ferendae fententia, diuitiae, Vera pulcbritudo, nobilitas^ liiertas, ab huim Seclae bominibm, tribuerentur ,vti Clemens Alexandrinus L. G. ftromat. loquitur. Defapientia, quaeper Reuelationem (up er naturalem ex DEO eft, quam caro & fanguis non reuelat, fed Pater coeleftis Matth . XVI, 17. al- tiffimum in fcriptis Senecae eft (Gentium. DEVM porro, quem agnouit Seneca , Naturam ipfam efle afferuit, apud Laxantium L. G. de origine Erroris cap. g. inquiens: DRVS ipfa Natura esl, Alibi Mundo tribuit, quae aßerenda foli DEO erant. Vnus omnium parens , inquit L. III. de bene- ficiis cap. 2g. Mundus esl, (tueperßilendidos,ßue per fordidos gradus ; ad bunc prima cujusque origo perducitur. Anmia- ruminfuper immortalitatem, etfi alicubi, Epiftola nempe CIL aflerere videatur, dum ait: Per hos mortales aeui mo• ras } Uli meliori vitae } longiorique praeluditur* £hiemad?no- - c 5 dum •#$){«•)<» dum ttouem menftbtu eos tenet maternus vterus, (f praeparat von fibi, fed Uli loco, in quem Videmus remitti, iam idonei Jpi- ritum trabere, (f in aperto durare : ftc per bocß>atium , quod ab infantia patet infeneßutem, in alium naturaefumimurpartum. Aha origo nos expeßat, aliu-s rerum ftatm. Nondum ccelum nifi ex interuallo pati poßumut, Proin de intrepidus boram illam decretoriam profpice. Non eil animo fupremtu,, fed corpori. Jpuicquid circa te jacet rerum, tan quam hofpi- talus loci ftrcinas fpeßa. Tranfeundum eß, ff c, Alibi tarnen de immortalitate dubitaffe Senecam, ä Tertulliano an- notatum eft, ab inirio Libri, de refurreßione carnis , excla- mante: Fiducia Cbrißianorum, refurreßio mortuorum: Illam tredentes fumus, hoc credere veritas ccgit. Veritatem DEVS aperit, fed "julgus irridet cxißimans, mbil fupereffe posl mortem, Plane cum vulgo tnterdurn Cf fapientes fententiam.* fuam iungunt. Nihil effe posl mortem, EpicUri Scholitz es?. Alt (f Seneca: omnia poft mortem finiri, et iam ipfam, Eandem Senecae fententiam iterum Tertullianus allegat in_» Libro de Anima cap. XLIL ( diftinctionis Pamelii ) multo coaßtus Seneca ; posl mortem (ait) omnia finiuntur, etiants ipfa. Hoc 17 ita eß ,jam (f mors ad fe ipfam pertinebit ,/T ipfa finitum , Confer denuo Librum dt Refurreßione carnis cap. 3. Haefitafle aliquando Senecam de Animae immortalitate etiamex Epiflola eiusdemLVII. colligo: fpuomodofd- mini, fcribit, et iam cum latiffime percuffit ac fulfit , per exi> guum foramen est reditus: ftc animo , qui adbuc tenuior eß igne, per omne corpus fuga eß. Itaque de iüo quaerendum eß : An poffit immortalis effe? Hoc quidem c er tum habe, fi fuperßes eß corpori, propter hoc illum nuüo genere poßfe perire, propter quodnon perit: quoniamnulla immertalitas cum exce ptione eß, nec quiequam noxitm aeterno eß. SedqukquM tandem de animae immortalitate. Seneca fenferit, carnis reliir- 4K )(i30( refurre, pro quo Chriftus efl: mortuus, Rom. XIV, 15. Atque ideoin Concilio Apoftolico, Hierofolymis habito, deeretum eft, vt abftinerent Chriftiani ab iis, quae funt immolata idolis, & ä fanguine,& ä fuflFocato &c. Atlor. XV, 29. Non late- bant haec Senecam, fed vide, quam contemptim primae Chriftianorum Ecclefiaeprudentiam,vtfupcrftitionem alie- nigenarum traducat, ad Lucium feribens Epiftolä CVELL abßinere animaiibus coepi: (f anno peraBo non tantuni fach Iis mihi erat confuetudo ,fed dulcis ; Agiliorem mihi animums tjje credebam, nec tibi ho die affirmauerim, an fuerit. £>uae- ris } cjuomodo deßerim? in Tiberii Caefaris principatum juu m- tae tempus inciderat, Alienigenaram Gentium Sacra motu» bantur 4 Sed inter argumenta fuperßitionis ponebatur, quo» rundam animalium abßinentia. Patre itaque meo rogante, qui non calumniam timebat , feä Philoßopbiam oderat, ad pri- ßinam confuetudinem redii, nec dtfficulter mihi, vt inciperent melius coenare, perfuafit. Non dubito apprehendere Le- ctorem, quos paragraphus illepungat, inftitutum 3DEI pes- finto «§)(*4.)(§» Ilme traducitinfidelis homo, & gentilium etiam mores exe- cratur, vt Logothetae fidelium aegre faciat. Atque haec circa vitae fuae exitum fcripfit Seneca, fe ipfum fenem ap- . pellans, fuaeque aetatis in eadem epiftola deplorans iniurias. Senecam igitur pro fideli non habebo prius, quam Ta- citi ( qui fimiliter in Iudaeorum ritus Ssoo -^ oth ? acerbe in- uehitur) Chriftianismus probatus fuerit. §. XVI. Quartum & pcculiare argumentum adver- fus Chriftianismum Senecae, commendata ab hoc fcripto- rae dvjox&ifci fuppeditat. Norunt Chriftiani omnes, quin- tum Decalogi praeceptum : non cccides , tum proximi, tum fui ipfius necem prohibcre ; Nam & hic homi- cida eft, qui (ibi ipfi violentas manus infert, ,&homines certe occiderunt Tbemißocles Atbcnicnßs, C ato, eiusdem- que filia Porcia,Lucretia item, & fimiles clvJoQousvTae. Norunt, inquam, Chriftiani, neminem eße fui ipfius Dominum , fed terrarn ipfam efte Iehouae & plenitudinem eius, orbem terrarum & vniuerfos, qui habitant in eo, Pfalm. XXIV, i. Nullus noftrumTibi ipfi viuit, & nullus Tibi ipfi mo- ritur. Siue enim viuamus, Domino viuimus j fiue moria- mur, Domino morimur, fiue ergo viuamus, fiue moria- mur, Domini fumus, Rom. XIV, 7. 8. Norunt deniquo Chriftiani, charitatis erga proximum cynofuram nullaim, aliam efte, quam cliaritatem erga fe, dicente Domino: einiges proximum tuum ficut te ipfum Lcv. XIX, ig. Matth. XXII, 3}. Marc. XII,31. Si quis igitur fe ipfum capitali odio profequi- tur, proximum fane diligere fincere non poterit. Ut tace- am, infidelitatis feu diffidentiae in Deum argumenmmhoc efte, defperare de auxilio diuino, &vnicum folatiumingla- dio fanguinolento quaerere. Alia omnia Seneca fliit per- luafus, quemadmodum enimStoici vniuerfim interempto- res fui laudare foliti funt, ita fimiliter Seneca non vno im, loc© . „ •SS )(>!•)( 56> loco huius gcneris facinora comniendauit, alicubi quidem obfcurius, vt quando Epiib. XXVL fcriplit: Vna eß catcnas, quae nos alligatos tenet, amor vitae. Qui vt ctt non ahmten dm, im minucndus eff, vt fit qttando res exigct, nihil ncs detincat, nec impe- diat , quo minusparati fitmus, quod quandoque facicndum cfl , fiatina. facere. Alibi vero darius, imprimis Epiftola LXX. In qua prolixam pro iis, qui poenae iiiae cojnmodarunt manum propriam, apologiam fcriplit fenex. En flosculos! ß altera, mors cum tormento, altem fimplex eil iß facilü, quidni huic iniici- enda mantis fit ? Quemadmodum nauim eligam nauigaturus iß do- tnum habiaturus, itn mortem vt.quc, qua Jttm exiturus e via meltO' rem. Praeterea quemadmodum non vtiquemelior eß longior via ,ficpeior vtique mors longior „ Jn nulla re magU, quam in morte mori maximo genere dehemus. Exeat, qua impetum cepit; fiue ferrum appetit,fiue laqueum, ßue aliquam potionem venas occupantem: pergat iß vineula feruitutis abrumpat, Vitam iß aliis approbare quisque debet, mortem fibi. Optima esl, quae placct, .... Nihil obßat erumpert_* iß exire cupienti: in apcrto nos natura eußodit. Cut permittit ne- cejßtas fua, circumßiciat exitum mollem. Cui ad manum plurafiunt t per qua fefe efferat, is deletlum agat , iß qua potijfimum liberetur, conßderet. Cui difficilis occafio eß, is proximam quamque pro optima arripiat, fit licet inaudita, fit noua. Non deerit ad mortem Ingenium , cui non defuerit an im tu - - - llle vir magnus eß, qui mortem fibi non tantum imperauit, fied inventt - - - - Secundo Nau- machiae fießaculo vnus e barbaris lanteam, quam in aduerfarios ac- ceperat, totum iugulo fuo immerfit. Quare ego mortem armatus ex- peßo ? Tanto hoc fpeciofius fießaculum fuit, quanto honeßtus mori difeunt homines, quam occidere. Quid ergo ? quod animi perditi, noxiofique habent, non habebunt Uli, quos aduerfus hos cafus infiru- xit longa meditatio iß magiftra rerum omnittm ratio ? tlla nos docet, fati varios ejfe accejfus, finem ettndem. Nihil autem intcrejfe unde_> ineipiat, quodvenit. Eadem illa ratio monet, vti fi licet, moriuris fine dolore. Sin autem non potes; fac quemadmodum potes iß quic- quid obuenerit, ad vim adferendam tibi, inuadas, lniuriofium efl rapto viuere, at contra pulchcrrimum mori rapto. Putasne voces has D Chri- Chriftiani hominis ehe, & qui D E O luo confidit ? Immo defperantin hunc modum IA Ttßx [tfi exovreg, ^ uSsot h r<ä too-pu nullam fpem habentes & DEI expertes in mundo. Epbef II,i2. Conftanter autemSeneca in huncmodum docuit, fenex etiam, nec diu ante funeftum exiturn. Iterumhuius crudelitatis mentionem fecit Epiftoia LXXVII. MarceU'mi factum cömmendans, quod mortem quidem fibi confci- verit, tarnen moiliflime exceflcrit, & vitae elapfüs fit. Tarn pertinax in flagitiofo hoc Stoicorum errore fuit Seneca. §. XVII. Quintum argumentum ,& fextum etiam ad- uerfus Chriftianismum Senecae, nouiffima eiusdcm fuppe- ditant. enim, quam alios docuit, vfus ipfe eft, & poft crudele facinüs, idola gentilium implorans periit. Vitaque cum gemitu fogit indignata fub umbras. Quousque alias, ad fui interitum, capitis damnato coope- rariliceat, difputari inter fcholafticos folet, afferente AI' phonfo 4 Caßro dvjoxppav etiam tunc committi, quando reus patibulum afcendit, vel crucem baiulat, &c. Sed vti Dominicas a Soto Lib. i. de iuftitia & iure qu. 6. &L. V. qu. 6. fententiam hane recke reiicit, ita dubio proculis ve- ri nominis dvjöx* 1 ? eft, qui annunciatä fibi moriendi ne- ceffitate, manum carnificis non expedlat, fed alienae crudelitatis procurationem fufcipit, atque ita timore mortis moritur. Quod in Scholis Doclorum Moraliutn extendi etiam ad eos folet, qui in bello nauali, cum infidelibus, ignem pulueri pyrio admöuent, ne ipfi & fua in hoflium veniant pöteftatem, vti haec apud Leffium de iuftitia. L. II. c. 9. dub. 6. Fagundez in praecepta Decalogi Torn. I.L. V. c. II. lob armem Martinez de Prado Tonn II. Theol Moral. c. 20. qu. 2. Amadaeum Guimtmum in Opufc. p. 20. a- liosque concertantes fcriptores legi poftunt. Multo minus igitur ocufandus erit Seneca, quod deftinatum fibi fuppli- 4K )(»7.)( (upplicium fciens, poenae fuae manum commodarit, & alienum negotium egerit. Prolixius equidem, feu diferte, noviffima Senecae Tacitus deicripfit, & merentur eius ver- ba, vt aduenarios arcHflirne conftringamus, quae hic in» tegra legantur; Sequitur caedes Annaei Senecae , inquit An» nal. XV. N. 9. laetijfma Principi, non quin conjurationis ma- nfeflum compererat, fed "Dt ferro graffaretur, quando Dene- num non procefferat. So/tu quippe Natalie & baßenus promi• fit: mijfum fe ad aegrotum Seneeam, Dt Di/er et conquerereturque, curPifonem aditu arceret ? Melius fore ,fiamicittam familiari congrejfu exercuijfent. Ei refpondiffe Seneeam, fermones mu- tuos (f crebra colloqu'ta neutri conducere; Caeterum falutenp fuam incolumitate Pifonis inniti, Haec ferre Gramm Sylua- nus tribunus praetoriae cobortis, an dißa Natalie,fit aqua rejponft nofceret, percontari Seneeam jubetur. Is, forte an prudens, ad eum diem ex Campania remeauerat, quartumque apud lapidem ftiburbano rure fubßiterat. Illo propinqua De- jpera tribunus venit, vi'lamglobus mtlitum fepfit, Tum-* ipfi cum Pompeia Paullina Vxore (f amicis duobus epulanti mandata Imperatoris edidit\ Seneca mijfum ad fe Natalem t conqueflumque nomine Pifonis, quodDifendo eoprobiberetur, fe- que rationeDaletuainis (f amore quietis, excufauijfe refpondit t Curfalutem priuati hominis incolumitaüfuae anteferret,caufam non babuiffe, nee fibi promtum in adulattones ingenium. Idqug nulli magis gnarum quam Neroni, qui faepius hbertatem Senecae , quam feruitium cxpertus effet. Ubi baec a tribuno re- lata funt, Poppaea & Ttgellino coram quod erat faeuienti principe intimum confiliorum , interrogat: an Seneca Doluntariam mortem pararet? Tum tribuntu nulla pauoris figna, nihil tri- ße in Derbis eius aut Dultu deprebenfum confirmauit. Ergo egredi, indicere mortem iubetur. Tradit Fabius Rufticus non eo quo venerat itinere rcditum, fed flcxijfe ad Feniunt-» Praefeßum, (f expofit is Caefaris iusfis, an obtemperaret int er- P 2 roga- '«U^- obiltni, 4* X 2 9- )( S# eubiculum abfcederet. Et nouisfimo quoque momento fuppeditantt^ tloquentid , aduocatis fcriptoribus , pleraque tradidit-, quae in vulgtts tdita eius verbis inuertere fuperfedeo. At Nero, tiullo in PauUinam proprio odio , ac ne glifceret inuidia crudelitatis , inhiberi mortem im- perat. Hortnntibus militibus , fcrui libertique obligant brachia , prent unt fanguinem , incertum an ignarae. Nam vt eß vulgtu ad dcte- riora promtum , non defuere qui crederent , donec implacabilem Ne- ronem timucrit , famam fociatae cum marito mortis petiuiße, dein dt oblatTi mitiore fl>e blandimentis vitae eviflam. Cui addidit paueos poßea annos, laudabili in maritum memoria, (d ore ac membris in._» cum paUorcm albentibus, vt oßentui ejfet multum Vitalis ßiritus ege- ßum. Seneca Interim durante traüu, 0" lentitudine mortis, Statium Annaeum diu fibi amicitiae ßde & arte medicinae probatum, orat provifurn pridem venenum, quo damnati publico Athenienßum iudicio txßinguerentur, promer et: allatumque haufit frußra, frigidis iam ar. tubus & claufo corpore aduerfum vim veneni. Poßremo flagnum calidae aquae introiit, reff) er gen s proximos feruorum, additd voce: Libartw ße liqaorem illum 10 VI LIBERATORI. Exin balneo illatus, vaport eius exanimatusfine vllofunerisfolenni crematur. Pro Chriftiano Se- necam habeat quicunque voluerit, ego illum, quimoriens etiam lovi liberatori fe libare dixit, pro gentili pertinaciter habeboj prorfus enim Ethnicam confuetudinem, infide- les inter reeeptam hanc fuiflfe, palam efl:, quemadmodum de Tbrafea etiam Xiphilinus in Epitome Dionis p. m. 289« an - notauit: inepdav t ijv (pAeSa, dvsresvs rtjv » HB > 2o inquit, aeeepto Senatas Confulto, Heluidi- um & Demetrium in eubiculum inducit: porreBisqu: "Dtritis* que bratbii "Denis, qoßquam cruorsm tjfudit s humum fuper jpargens, propius vocato quaftore, Libemtis, inquit, IOVI LI* BERATORl, JpcBa tuuenis , & omen quidem DUprobibeant; Gatter um in ta t empor anat tu es, quibm firmare animum ex- D j pediat K jö OC conßant'tbui txemplü* Confer. Barnabas Brtjfonu do Formulis. L. i. p. 33. §. XVIII. Reftat, vt feptimumetiamargumentum,ad conRitandam,quae circumfertur,deChiftianismoSenecae ta- bulam promamus. Obferuamus igitur originem habuifle eamex epiftolis quibusdam,quas S.enecaadPaulum dediffe dicitur, & hic viciflim alias ad illum, quarum etiam fupe- rius mentionem fecimus. Enimvero animaduerterunt iam dudutn cenfores fcriptorum veterum, cpiftolas easdem effe fuppofititias , & qüemadmodum Erafmus loquitur: Nec pau lins. Majeftatii , nec graVitatü Senecae habere quic- quam, Aliis dicuntur ridiculae, tneptae, barbarae, Sene- ca (f Paulo indignae, commentum monacbi rudioris, qui pluri• mae eimmodi, dum in claußris fuis fedebant ,foliBibltotbecarunt poffejfores, indoElU feculis obtruferunt. J^uü non omnino in« fanus & inepiui ex ipß ßylo ßatim arguat, AuEloremfuunt eac mentiri? exclamat Boxbornim in Hiftor. Vniuerf. p. 123. Atque hoc adeo verum eil, vt ipfimet Pontificii fcriptores, quos ckaui anteä, animaduerterint, confefnque fuerint, fraudem hic fubelsfe. Integram quandam Senecae ad Pau- lum Epiftolam repetam, vt eo promptius iudicare, de au- toritate illius unusquisque pofTit, & quid Cardinalis Cae- . far Baronius de eadem Epiftola cenfuerit , annotabo«, PAULO ANNJEUS SENECA S. S. Ve mi Paule ciariiTime. Putasne, me haud contriflari Sc non ludtuolum eile, quod de innocentia veftra fub- inde m )(?'•)( inde ftimatur ftipplicium ? Dehinc quod tarn ob- noxios vos reatui omnis populus iudicet, putans ä vobis effici, quod in vrbe contrarium fit, Ted fe- ranius azquo anirno, & vtamur foro, quod fors conceiftt, donec invibta felicitas finem malis im- ponat. Tulit de prifcorum aetas Macedonem Philipp! filium & Dionyfium, Noftra quoque Caium Caeiarem; quibus quicquid libuit, licuit, Incendium Vrbs Romana vnde faepe paciatur ma- nifeite conftat, Ted Ii eftari humilitas humana po« tuiftet, & impune his tenebris loqui licereE; iam omnes omnia viderent, Chriftiani & ludaei qnaft machinatores incendii iuppliciö affici folent. Gras- fator ifte quisquis eft, cui voluptas camificina eft, & mendacium velamen, tum tempori Rio defti- natus eft, & ficut optimi cuiusque caput pro vno donatur capite, ita vnum pro multis dabitur Caput , & hic devotus pro omnibus igni cremabi- tur. Centum triginta duae domus, Inftilae qua- tuor, fex diebus arfere: feptimus paulam dedit. Bene te valere opto. Data quinto Kai. Aprilis, Fri- gio & Baflo conRilibus. Oportet profectö caput cerebrö vadium habere, qui haec Senecam (cripfille opinatur. Quaefo te, quam hor- rent omnia! quam magnus Barbafismorum & Soloeci- ' fmorum numerus ocairrit! quam inepte folari Apoftolum conatur Tyro! Immö quam aperte mentitur nugator ille )ene- ratur eum .quem Apoftolicamfamiliaritatem meruiffe coußat, ltaque reiicereboc totum cf calcare non aufim \ fit er int alt- quae ^fed alias : fiifiae, requiro iudicium optitnorum Patrum, Hucusque Lipftus. §. XIX. Nil fupereftamplius,quamvtRationesad- uerfae partis, in praecedentibus allegatas, diiudicemus. Ad Primam igitur dicimus,in Logicorum Regulas peccare, qui ita arguunt: in toto Praetorio innotuerunt conciones Pauli, & fancti quidam £ Caefaris domo Philippenfes falu- tarunt j Ergo Seneca etiam, fecus, quam e fcriptis eius Sc hiftoricis antiquis conftat, ad Chriftianismum aliquando conuerliis eft. Cur non de Tigithno, Nata/i Sc fimilibus, qui eodem vixerunt tempore, fubfumunt? ficuti pofitd genere, non neceflum eft ponere certam determinatam fpeciem, ita neque ex eo, quod quidam e Caefaris domo dicuntur converfi,colligere licet,Senecam Chriftiano- rum catalogo adfcribendum eslo. §. XX. Ad fecundum Argumentum refpondemus, oftenfum effe iam dudum, Librum de Martyrio Jpoftolo- rum; L'tno tributum, es fe ipivädwfio/, Sc eiusdem indolis, cuius folent esfe, quae Pontificibus priscis tribui folent, quorum neque nomina , neque ordinem , nec fcripta de- nique nouimus. Et tarn evidens eft impoftura , audlori- tatemLini allegantium ,ut Bellarminus quoque de fcripto- ribus Ecclefiafticis eam agnouerit j Narrat^ inquit pag. m. 37. auBor ille multa de aBis• S. Petri , quae velfalfa, vel du- bia (unt, neque teßimomum balet boc opufculum S. Lini a Ttcteribtu3 Sc iterurn L.-t. de Romano Pontifice cap. 9. Lini Hiftoria t>ero confiBa tß, quia confiBa % nuUtus eß autorita- tis. Gemina Iiis Cafar Baromus tradidit Annal.Tom. I. adAn- E num #S )(J4.)( Sfr ntlm öp.Num. 6. & ad An. 80. N. 4. inqu it: aBapasßonts Fe» tri & Pauli, quaeLini nomine infcripta habentur multis ejfere» ferta erroribus fuperitu eft demonftratum . In eundem fen- fum lobannes Maria Magifter facri Palatii fcripfit: duo ißt libride pasßone Fe tri & Pauli, fub nomine Lini Romani Port» tificü (f Martjris funt Pfeudepigrapbi, multos errores conti. nent, nec ullm cenfentur auBoritatis, 7>t tarn eruditorum con» fenfu n'tmis exploratum habetur . Confer. Roberti Coct Cen- furam Scriptorum veterum p. ij. & Andreae Rtueti Lib. I. cap.VI. Critici fui. §. XXI. Ad tertium relpondemuSjfl&r^flttquidem audoritatem nos magni alias facerc, ita tarnen, vt verita- ti primss tribuamus j Homo enim fuit, qui fallere potuit, & falli. Imprimis autem in catalogo fcriptorumEcclefia- fticotum vulgi opiniones fequitur, neque perpetuö e fua fententia, fed ex aliorum faepius fcripfisfe nobis videturj fandorum etiam titulum iis tribuisfe, quos nemo hodie dignos e6 cenferet. Eodem certeloco, quo Senecam, ha- buit etiam Philonem &Iofephum, quorum alter antecedit Senecam,alter fequitur.Neque tarnen hucusque mihi in- notuerunt, qui pro Chriftianilmo Philonis & Iofephilabo- rarint, nec Sandum Philonem,vel Sandum Iofephum citant Autores. Quid multis ? in eodem Catalogo nominantur etiam, quos Hieronymus ipfc & Orthodoxa Eccleßa pro hae- reticis habuit, Tatianus^Origenes,Nouatianus Sc fimiles,im- poftor item & Chiliaftarum Parens, Papias. Oportet igr- tur fcriptorum Ecclefiafticorum titulum ampliaße Hieronj- rnum & eodem notasfe omnes, quorum fcripta, ad co- gnofcendum Ecclefiae ftatum, quicquam faciunt, quemad- modum id non obfcure,de Philone & Iofepho agens, in- dicauit. Ipfemet certe Erasmus, EncomiaftesHieronymi, inScholiisad verba citata; Nomibil demiror , inquit, quid Hiero. ..*§)( 35-X §* Hieronymus hic fenferit ? cum Pbilonem ponere non fit Veritus^ ludsLum, non Cbrißianum, Ö' item Iofepbum (f ncnnuüos Hsireßarchas, cur vocat Catalogum Smcicrum? Aut cur bis utretur adiungere Senecam, Etbnicum quidem, fed quod ad mores attinet, multis Chrifliams fmßiorem ? Carterüm E- piftolas controuerfas iion ipfe tribuit Senecae, fed eas legt a plaribiis refert, ne fuam iterum videretur opinionem ex- ponero. Denique, quod Senecam noftrum appellarit Hieronymus , Chriftianum eum fuisfe, minima probat, dauern enim Tertulliantu in Libro de Anima iuppeditat, vo- dans Senecam fepe Noßrum, vt indicaret, in multis, qua? mores imprimis attinent, gentilem hunc cum Chriftianis confentirej ita enim folent Scriptores veteres citare, quiin certo & propofito negotio fibi asfentiunmr, etiamfi in ali- is capitibus eosdem aduerfos habeant. §., XXII. Ad quartum dicitnus, cxtitisfe quidem o- lim Dextrum quendam, fide Chriftiana & dignicate mune- ris celebrem, dubium non eft, cum eidem citatum modo catalogum fcriptorum Ecclefiafticorum Hieronymus dicarit, & Sopbronius Hieronymi familiaris, qui librum hunc Grae- ce vertit, ^ov eum dixerit, fed quod hodie circumfertur, praefixo Dextri nomine, Chronicon, fcri-r ptum eflfe liippofititium, orr.nino putamus, atqueid adeo darum, vt Cornelius a Lapide etiam fraudem fiiorum ani- maduerterit hoc locö, quando in , Aduum A- poftolicorum Commentario praemisla,p. m. n. fcripfjt: Ante annosfere 1200. aeuo S, Hieronymi 15° Anguß tut,Fl. Lucius Dexter, Filius S.Paciani poßea EpifcopiBarcinonenfts, Prae- fettus Praetorio Orientis,[ub Tbeodofio Imp, Hißanus Cf Hißa- norum encomiaftes, fcripfit Chronicon ■, a natali Cbrißi, us* que ad annum Cbrißi 430^quo mortuus efi S. AugufiinusßUud» que deduavit S. Hkronymo (ff eo jam pitafunllo Paulo Oro- £ * fi°) K.frX S# , fto)%ttt ipfe teßatur lib. de Script, Ecclef in fine^quem librum S. Hieronymus Vicisßm eidem. L. Dextro infcripfit- ßhtaeßuit illud Card, Baronius ,fed non reperit:poß mortem eins innen- tum eß in Bibliotheca Barcinonenß, eo oltm translatum ex Bibliotheca Fuldenß , Vti ferunt, typüque editum eß in Bß>a~ nia Caefar - Anguß de anno Domini 1619, cum appendicibus Maximi Braulionis Cf Heltes., Epißoporum Caefar-augußan O' rum, qui illud alternatim (f fuccesßve usque ad fua tempora continuarunt (f prorogarunt. Multi Viri doEli, praefertim Hu jpanißlludauidh arripiunt citantque. Nonnulli tarnen Erud'u ti) qtiibus acris eß enßs ,ß>uriim cenfint, "bei certe aliorum la- ciniis affutum & vitiatum ; tum quia Varia ejus circunferun« tur Exemplaria, quae int er fe Variant & disfonant; tum quia ßytus rudior Dextrißylum non aequat, tum quia paradoxis (f paraebronifmiä tnjperfum Videtur : tum quia übt, quando, & a quo pofttot fecula primoreperttmßtßgnoratur. Saite Ful» dae illud ftudtofe perquißui, nec inueni. Sedmulto magis ineptitBiuarius, quando ad Epiftolam certam,inter ipurias illas, Dextrum refpexiffe diuinatur, barbarismis non tan- tum, Ted ineptis etiam fententiis refertam, ut quando Se- neca fuppolititius metuit, in Hßaniis morari Paulum, ob indignationem Domini,quod k ritu (f Sebla Veteri recesfirtt, & alios rurfm conuerterit , Coniechirae huius generis Chriftianos certe nondecent,nec proptereä indignatioDomini metuenda, quod Apoftoli propagare Euangelium omni ftudio conati fiierint. §. XXIII. Ad quintum tria verba refpondisfe fuf- ficiet, quia enim probatum ä nobis iam antea eft, Auguftu mtm pro Ghriftiano Senecam non habuiffe, obtortö coli 6 in contrariam fententiam trahendus non erat Hipponenfis Praeful: Senecam düdemporibus Apoßolorumfuijfe, ita omni- no eft. Erant etiani temporibus Apoftolorum. Tiberius Cae- far, % r ;% Ks, «,p: «§ )(37. )( ^ fir, Caius Caligula , Claudius, Nero ipfe, & innumcri alii, quos Chriftianorum catalogo nemo adfcripferit. Pergit Augustinus: Cuim (Senecae) etiam quaedam adPaulum Apo- fiolum leguntur Eptftolae. Et hoc rede : leguntur, vt fo- lent nempe impoftorum libri 3 legebantur etiam tunc Li- bri plures, quos ipfemet Augußinus Apocryphis accenfet. Sed urbanamtamen Theologiam reprehendit Seneca, vt Auguftinus teftatur? Non nego, Senecam id fecisfe, non- dum tarnen exinde fequitur,Chriftianum eumfuifie, Ä'Ssot omnes idem fecerunt, lu lius Caefar Vanius, Goaofredus k Valle , & fimiles. Non reiicere tantum Ethnicorumerro- res, fed veritatem Euangeiicam ampledi, Chriftianorum eft. Haec eß Vita aeterna , Vt cognofcant Te folum Verum De- um,(ß quem miftßi IESVM Chrifttim , inquit Saluator no- fter loh , XVII. 3. idem vero Senecam fecisfe, nullibi Au• gtißinus fcripfit, §. XXIV. Ad fextum fimiliter e praecedentibus pa- tet refponfto: Rede in delubra gentilium inuebitur Seneca. Male Sacramenta Iudaeorum & Sacra Chriftianorum Hebdomadica una deridet. Merebatur Claudii Caefaris ^m&sutris Annaeanam Apocolocyntofia, id eft Satyricum libellum, in quo totum Deorum Senatum, vt fatuum, introduxit Seneca, neque tarnen colligendum exinde erat, arcana veritatis coeleftis Stoicum hunc Philofophum pe- netrasfe. Vti vitia reliqua, ita inftdelitas etiam habet gra- dus 3 Etinter Diabolos ftint, qui magis nocent, quam reli- qui,nonquod hibonidicendifint,fed quodillimagis mali. Poetis gentilium meliora de Diis tradidit Varro , quando Theatricam Theologiam eorunVexagitauit, Varronem fu- perauit Seneca , Ciuilem etiam Theologiam examinans; Neuter tarnen horum fcriptorummeritus ob id Chriftianorum nomen eft Sc titulum. Ita laudamus Senecam , Ii mi- E 3 fer« «§ )(J8.)( fertus Chriftianorum eft, in quos Nero faeuiit. Sed affe- ftus humanior Chriftiani officium non exhaurit, quod fide & pluribus virtutibus Theologicis demum completur. Fru• 8tu enim Spiritus funt cbaritas, gaudium lerntas, benignus , Fides, manfuetudo, temperantitt. Aduer/iu eiusmodi non eß Lex, Gab it. *3- §. XXV. Septimum,ultimumque adeo fecus fen- tientium sy«,\ri(jM vix meretur refponfum. Honorim enim Au- gtiftodunenfis iis vixit temporibus, quae ipfimet Pontificii fcriptores infelicisfima appellant, cum barbaries, fupina infcitia, mendacia &id genus aliaMonafteria tunc occupa- rint, profcriptä cum humanioribus iitteris veritate. Quidi- gitur mirum , quodfecundum indolem feculi illius, in quo vixit,receptarn in Monachorum clauftris fabulam,fuam fe- cerit Honorius? Epitaphii denique Au clor & anonymusipfc eft, & haud dubie recentior. De ftylo Epiftolarum Se- necae& Pauli,quae Sixtus Senenßs monwit,obumbrasfe cum Autor es de induftria , ineptislimis coniedluris accenfemus merito,vttaceam Chriftianos non decere, in caufsä fidei, disfimulationes huiusmodi: Apoftolis fane disfimularenon conuenit, Et quam ridicule egisfent ambo,(i nomina pro- pria Iitteris addicüsfent,&fub tegmine vitiorum Grammati- calium latere tarnen voluiifent. Somnia haec funt & nu- gae aniles! Certumque adeo manet & firmum , Lucittm Annaeum Senecam non vt Chriftianum, Ted ut Philofophum Gentilem decesfiffe, & ad eundem etiam pertinuisfe, quod Apoftolus conqueftus eft: Nospraedicamus cbrißttm crucifi- Xttmßudaeis qutdeni fcandalumNfb^a ^«^ia^GRAE- CIS vero STVLTITIAM, I. Cor. I .23. Soli DE0 Gloria!