PIETAS ACADEMICA,
five
O R A T I O,
quam
V I R O
AmpliJJimo , Confultiffimo & Celeberrim& t
Dn. HENR.THEOD. PAGENSTECHERO,
Utrinsque Juris in Academia Regia Duisburgenfi Do&ori, & AnteceJJbri Seniori ac Primario,
die xii. Junii, Anno cfofoccLii.
EX AMPLISSIMI SENATUS DECRETO
foji peraclas exfequias in Acroaterh majore
babuit
JOANNES HILDEBRANDUS WITHOFIUS,
Hijlorianmi , utriusque Eloquentia ■> & Gr<ec<e Lingucc Profejfor Ordinarius.
1
DUISBURGI ad RHENUM, Typis Joamtis Sebaftiam Straubii, Acad. Typogr.
{ ' f f v f Zj
w
I

2. i.

ITT
VIRIS AC DOMINIS,
DIVERSO SED UTROBIQUE PEREXIMIO
HONORUM AC MUNERUM DIGNITATISQUE GRADU
CONSPICUIS,
DE PUBLICO BENE MERENTIBUS ET MERITURIS,
AMPLISSIMO CONSULTISSIMOQUE
DEFUNCTI CELEBERRIMI PROFESSORIS,
CUJUS INSIGNIBUS MERITIS
AC PERENNI MEMORI^
HJEC PUBLICE DICTA SUNT,
F I L I O,
NEC NON ■
PLURIMUM REVERENDO AC DOCTISSIMO EJUSDEM PRMCELLENTISSIMI
IN ACADEMIA DUISBURGENSI
NUPER ANTECESSORIS
G E N E R O.
k

-aBS
TOTIQVE FRJETSlOBILISSIMJE
PAGENSTECHERAN^
DOMUI
HOC QUALECUNQUE PATERNARUM VIRTUTUM ET MERITORUM
MONUMENTUM
CUM OMNIGEN* P R O S P E RIT AT IS UT OLIM MAJORIBUS EJUS ACCUMULAT^ . ITA SERIS QyOQUE DEINCEPS POSTERIS FELICITER EVENTUR^
VOTO
SACRUM DICATUMQUE
E S T O.
AUD^

AUDItORES
Omnium Ordinum & Dignittitum Honoratijfimu
Siccine iterato i£hi intra breviffimi tem- poris anguftias, tanquam gemino feralifulmine, hocauguftum Athe- nad noftri facrarium percuflum eft ? Siccine duplici plaga haec quondam
.._... __ tam bene firmata Juridicae Faculta-
tis mcenia non fblum tremefa&a & arietata, fed partim etiam propemodum in terram praccipitata ac funditus everfa funt, nifi per fingularem fupremi Numinis cle- mentiam fupereflent > qui tam gravem falutaris hujus & utiliffimae difciplinaj labem atque ruinam fuis hume- ris fulcire, & dum reliquae quoque partes jam labefa- Satae iterum inftaurentur, fuis vigiliis , fuo Iabore &;
A 3 indu-

S O R A T I 0,
induftria fingula obire, & qusecunque rimam ducerc videntur, contraomnes, utficloquar, tempeftatum injurias diligenter obfirmare fimul &C vellent &; poflerit. Nondum graviflimam, quam celeberrimi Swmmr- fnUrmi obitu pafli fumus, ja&uram eluximus: nondum atrociflimum illud vulnus, cujus purulentam vibicem etiam fera adhuc tempora livore ejus oftendent, non- nihil iterum coire &; cicatricem ducere ccepit, cum ec- ce ingens nobis plaga denuo infligitur, Viro ampliflimo &confultiflimo HENRICO THEODORO PA. GENSTECHERO ex hac omnibus circumfufa mortalitatis caligine in cceleftem &. perennem lucem translato, fuis autem, nobisque omnibus, ipfius ad- huc praefentiam, ac neceflarium illum in ftrenue ob- eundis graviflimi muneris partibus ardorem requiren- tibus, in lu&u & fqualore deftitutis. Quanta fit rerum humanarum viciflitudo, quanta futurorum omnium caligo, vel hiclblus fuo nobis exemplo abunde demon- firare poteft \ qui cum quafi adhuc diu fuperfuturus fumptuofas admodum, ufuique fuo magis idoneas aedes fabricandas, in iisque praeter aliaMufeum, non Afly- riis peripetafmatibus, aut pifturatis tapetibus, fed fu- pelle£Ule omnium pretiofiflima, ingenti videlicet 8t fele&iflima cujusvis generis monumentorum multitu- dine adornandum curaflet, in quo poft peraSta arduae provincicE fuas munia velut in periftylio aut amce- niflima porticu quadam obambularet, devoratasque quotidianis laboribus moleftias tam belli apparatus ufii afpe&uque fibi detergeret; cumtalia, inquam, plura- que fimilia, ad laudem, addecus, ad ipfam quoque ftudiorum fuavitatem, nec non ad fene£tutis futurae ob-
lefta-

ORATIO. 7
leQsationem facientia moliretur, ecce in medio conatu totius confilii &C incepti curfus fufflaminatur. O vanas & inanes hominum cogitationes! o fluxas & incertas, quas inchoamus, fpes omnes mortalium!
Nobisvero, Auditores, hzec infignis ja£tura tanv to gravior moleftiorque accidere debet, fi cogitamus, ante quatuor admodum menfeshunc eundem Juriscon- fukorum ordinem fimili, & fi longawam xtatem ad- fpiciatis, etiam diuturniore ornamento orbatum fuifle. Hac fpe mentes noftras de fiituris fbllicitas laclabamus, fore, ut hic defunftus clariflimus Collega nofter alte- rius Anteceflbris, jam decrepita feneftute S>C laboribus exhaufti, jacturam fuppleret, cum ecce ipfe fimili ma- gisque inopinata calamitate nobis omnibus lugentibus & attonitis eripitur, totumque onus in reliquorum duorum triumve nobis adhuc fuperftitum, ac ftudiofa; juventutis his facris operaturze commoda pro virili pro-r movere cupientium humeros devolvit. Saepius qui- dem, ne de aliis Iocis & regionibus loquamur > inhac urbe, in hac ipfa artium 8c fcientiarum officina ac ma- tre noftra Academia contigit, ut celeres & iteratse mor- tes ei luStum ac fquallorem afferrent. Nam 6c anno fuperioris feculi nonagefimo primo eadem propemo- dum no£fce, certe intra fex feptemve horarum fpatium Johanms Jacobus Gantesvikrus , & Arnoldus Bran- dius deceflerunt; & ejusdem feculi anno ultimo, inter- je&a paucorum menfium intercapedine, Chriftophorus Fridericus Crellius , & Guilielmus Crufius fuo obitu hanc facrofan&am Mufarum fedem contriftaverunt; quin imo ante quadrienniuni, & quod excurrit, idera
pror-

*
O K A T I 0.
prorfus in Joannis Arnoldi Rulandi & Chrijiophori Rabii deceffu recurriflefatum, noftrum fortaffis pleri* que recordantur. Sed cnm omnes illi diverfi femper ordinis, diverfeque difciplinze e(Tent> videbatur gemir natum ejusmodi vulnus paulo mitius, magisque tole- rabile; quod nunc duobus egregiis intra breve tempo- ris fpatium Antiftitibus , ejusdem ordinis & difciplinac confortibus > ereptis tanto majore cum dolore noftro conjunctum eft > quanto magis propemodum fine ex- emplo illud contigiffe nobis exiftimandum videtur ; nifi fortaffis extra hanc Academiam noftram ad urbis coetum ecclefiafticum digreffi fimilem dc adhuc magis lucluofam cladem nobis in memoriam revocare veli- mus> tribus omnibus oraculorum divinorum interpre* tibus> Theodoro Stockio, LucaLoerJio, Scjoanw Ble- courtio intra breviffimam fex hebdomadum orbitam anno fuperioris feculi o&ogefimo &; nono fimul pro* (tratis > totoque grege viduo & orbato reli&o.
Quare ficut par eft, Auditores> veris lacrimis nos noftram hanc deplorare calamitatem> ita ipfius officii» nec non fanftiffima? confuetudinis a majoribus quoque noftris comprobatas ratio requirit, ne tanti tamque praclari Viri & eximii Jurisconfulti, Collegse noftri quondam honoratiffimi> nomen poft peraQras exfequias illaudatum dimittamus> aut merita ejus in animis no- ftris & memoria obliterari patiamur. Cur autem ego- met ad tam grave ac moleftum onus denuo fubeundum me tam facile permoveri paffiis fim> Auditores, quid loquar> aut quibus yerbis toties jam commiflam, 8c nunc iterura committendam temeritatem meam vobis
excii-

ORAT 10.
excufore annitar, quod velut explorator in aliena ca- ftra delatus de praclariffimo Jurisconfulto, ejusque virtutibus & meritis coram hac ampliffima panegyri dicere aggrediar ? Sed diuturnum illud amicitias mu- tusc vinculum per tam multos annos, non vulgari, dum fata Deusque finebant, familiaritate cultum, nec ,uIIo fere vel Ieviffimo frigore interruptum, monere videbatur, ne ukimum hoc pietatis qualecunque mo* numentum defiincto celeberrimo 8c literarum quoque .noftrarum qnondam amantiffimo Collega: denegarem^ quo 8c illud accedebat, quod Viri hujus prasftantiffimi natales, originem, gentemque univerftm, fata etiam iludiaque ac mores, cum ob alias rationes, tum ob fin- gularem, quo me pra multis aliis etiam fortaffis fine caufla ma&abat, crebra Sc arftioris cujusdam confue- tudinishonorem, inprimis cognita ac perfpefta habere credebar. Nec dubito, Auditores honoratiffimi, vos ea, qua cenfemini, humanitate facile conceffuros efle» nt hac ipfa pietatis animique memoris religione no^ .ftram de tali tamque praeclaro Juris Antiftite loquendi imperitiam ac tenuitatem compenfemus, in tanta prse- fertim temporis brevitate, cujus anguftiffimis cancellis ejusmodi officia noftra pro more hujus loci circumfcri- buntur, tum etiam ob fingularem animi mceftitiam> nobis tanti Viri & Amici, candidiffimi praterea ac re- ligiofi Jurisconfulti tantopere temporibus noftris ne- ceflarii ja&ura allatam.
Patriam, ut hinc oratio noftra proficifcatur, vel potius natale folum Vir defun&us habuit urbem illam .celeberrimam Groningarth pinguiffimi ac beati tra&us
B Gro-

!o
O R A T I 0.
Groningani atquc Omlandici caput; urbem fane pul- cherrimam, & non modo munitiffimam atque in ipfis Annalium monumentis ob graviffimos belli labores mi- rifica conftantia & virtute feliciter exantlatos decanta- tam> fed ob Academiam quoque ibidem per plurimos annos jam florentem omnigenae eruditionis> pietads fimul Scartium quarumvis nutricem atque palaeftram, «juaeque ante ipfam Sacrarii iftius ereclionem ingentia orbis eruditi lumina in fpiffis illis bonarum literarum tenebris tum nonnihil intermittere 8c difpelli incipien- tibus> fuo gremio vel produxit vel fovit> VelTelum vi- delicet Ganfevortium, Regnerum Pradinium, &, Ru- dolphum lllum Agricolam, recidivum feculi fui phce- nicem, viros plane memorabili pietate &c doctrina con- fpicuos> & diuturnam illam temporum fuperiorum barbariem> velut Augiae quoddam ftabulum, ftrenue nec infeliciter a fitu fordibusque purgare conatos 5 ne de ceteris quamplurimis > qui poftea hanc Urbem & Academiam fcriptis fuis & quarumvis literarum monu- mentis illuftrarunt, quicquam adjiciamus. In hac fplendida Mufarum fede celeberrimus Collega nofter auram vitalem haurire caepit feptimo Iduum Decem- bris, anno fuperioris feculi fexto & nonagefimo. Pa- trem habuit infignem illum Anteceflbrem Alexandrum Arnoldwn Page7iflecherum, primum Steinfurtenfi Gy- xnnafio, deinceps huic ipfi Academiae noftrae Duisbur- genfi, tum vero Groningano Athenaeo meritis fuis fcri*. ptisque non paucis, magna do&rina & inprimis admi- randae cujusdam leftionis ubique eminentis copia refer- tis, ingens fane decus '& ornamentum conciliantem j qui ex uxore fua le&iffima Catharina Aleida Schluiteria*
am-

ORATIO.
II
/
ampliftiini Viri Henrici Schluiteri f Judicis & Qusefto- ris Gronovienfis filia, & maternum genus ad fplendi- diflimam Bentheimiorum familiam prsecipuis olim di- gnitatibus in tra&u Teklaburgenfi fun&am referente, frequentem liberorum fobolem, ac in ea prascipue, nc de fcemellis loquamur, prseclaros 8c ad paternas avitas- que laudes magna contentione 8c induftria graflaturos filios procreavit ; inter quos egregio Parenti fuo fuper- ftites, Joannem Fredericum Guilielmum-, natu"maxi- mum, 8c ante quinquennium circiter in Harderovi- cenfi Gelrorum Lyceo non fine luftu 8c mcerore illius loci defunctum, Erneftum Alexandrum Ottonem Cor- nelium-, in magna dignitate 8c fama hodieque apud Herbornenfes verfantem, ac Bernhardum Ebervinum primum apud vicinos Meurfenfes, ac deinceps apud Alcmarianos in Hollandia, eodem munere, quo Rei- nerus quondam Neuhufius fuit gavifus, ornatum, 8c ante paucos admodum annos fimiliter defunclum, prse- ftantiflimus Jurisconfultus nofter Henricus TheodGrus ordine nativitatis fimul 8c omme fecundus fuit. Avum habuit Virum illuftrem & confultiflimum Arnoldum Gisbertum Yagenftecherum-, ante fexaginta 8c quatuor annos in hac ipfa urbe defun£tum fepultumque, cujus oflibus & cineribus refiduas clariflimi Collegse noftri exuvias paulo ante in eodem monumento appofitas vi- dimus. Is enim Anteceflbris noftri Avus cum primo apud celfiflimum Bentheimenfium Comitem Erneftum Guilielmum fpe&atiflimo Cancellarii munere per plu- res annos maximo cum honore 8c dignitate fun&us fuiflet, poftremo perturbatis in ea regione ob incon- ftantiam Domini facris omnibus, ne tantam natalis fbli
B z cala-
- « -* - '.

12
0 R A T I O.
1l
!!
calamitatem ukerius fpe&are cogeretur, in ditionem hanc Clivenfem fecedere maluit, a fereniffimo ac po- tentiffimo EleSore Brandenburgico Friderico Guiliel- mo Magno, non modo in eorum numerum, qui fibi a Confiliis eflent, cooptatus, fed Legati etiam perpe- tui, quem vulgo Refidentem appellare confuevimus» perfona apud aulam Neoburgicam, in vicina urbe Dufleldorpienfi tunc commorantem, decoratus, nec non Academise huic noftrae fimul Curator conftitutus, ac propterea ut ftabiles hic lares fuos figeret confultum fore arbitratus eft. Is autem duplici matrimonio ga- vifus ex priore conjuge Anna Elifabetha Volckershaufe- nia Emejhim Philippmn, Confiliarium Palatinum & Pnetorem Heidelbergenfem, Arnoldi Jacobi, Viricon- fultiffimi & JudicisSteinfurtenfisPatrem,ex altera vero Barbara Rodenbergia, nobiliffimo apud Refenfes & Cli- venfes fanguine progenita, defunfti Collega: noftri Avia laudatiffima, prater ejusdem Parentem Alexan- dram Arnoldum, etiam Guilielmwn Jacobum, Virum manu ftrenuum, & Optionis nomine fub fereniffimo ac potentiffimo Danorum Rege ftipendia facientem» nec non Guemerum Jujlinum procreavit, primo in jlluftri Steinmrtenfium Arnoldino Juris difciplinam pu- blice profelTum, ac deinceps Marpurgi Confiliarium Haffiacum, fimulque graviffima Vicecancellarii digni- tate confpicuum; ne de ejusdem Gisberti Arnoldi fi- lia, Theodora Anna Elifabetha, Defun&i noftri Amita, omatiffima fcemina, & generofiffimo Viro Joanni Adolpho Libero Baroni de Recke, in Dicecefi Mindana Confiliario nupta, aut pluribus aliis quicquam adda- jiius. Proavo gavifus eft prseftantifljrnus quondam
Colle-

Hj -
ORATIO.
n
Collega nofter Viro confultiffimo Joamie Pagcnjtecherot non folum eadem Cancellariatus dignitate in aula quon- damBentheimicagloriofefuncl:o, & jam anno fuperio- ris feculi quinquagefimo ad fuperos translato, fed fcri- ptis etiam, non proletariam eruditionem fpirantibus, ad nominis asternitatem inter medios aute labores ac graviffimos negotiorum flu£his elu&ato, quibus pius nepos ipfius, Noftri Pater, obftetricem manum dein- ceps commodavit. Hic vero ex Amia Lolevinckia, ho- neftiffima Matrona, non folum illum, quem diximus* Noftri Avum, Arnoldum Gisbertum, fed Gnernerwti etiam generavit, utriusque Juris in illuftri Steinfurten- fium Arnoldino Do&orem ac Profeflbrem publicum, necnonibidemPrastorem; cujusfilius Joannes Vinan- dus , genitori fuo in munere Profeflbrio fuffectus ac po- ftea fine liberis defun£tus, ampliffimas, quas poffide- bat, aedes fuas liberaliter folenni teftamento illuftri ejus urbis Athenao legavit, a primarioTheologo, ibidem facras literas publice docendi munus gerente, femper inhabitandas; quod ita etiamnum fan£fce obfervari co- gnovimus, &c ipfi ante biennium, cum iftac forte tran- firemus, ab hodierno earum habitatore fuaviter ob veterem amicitiam una cum filio excepti contemplati fumus, fan£fcamque Legatoris imaginem pracipui con- clavis parieti in perpetuam memoriam ipfius affixam pie admirati. Idem ille beatiffimi Anteceflbris noftri Proavus Andream quoque Chrijtianum procreavit, fummum rerum bellicarum apud fereniffimum Haffiae Principem Praefe&um, poftremo etiam ejusdem Con- (iliarium & Satrapam Hirsfeldenfem, cujus unica filia matrona «obiliflwna generofiffimo Barom ab Heucke-
B 3 lom

14
ORATIO.
II
Guilichnwn
lom in matrimonium conceflh fiiit, ut & apud Steinfurtenfes jam fa^pe memoratos fimiliter olim prsetorem. Poflem nunc vobis, Auditores honoratif- fimi, etiam defun&i Collega* noftri Abavum memora- re Guernerum Pagenftecherum, ante aliquot fecula apud Warendorpienfes in Dicecefi Monafterien fi Confulem integerrimum; ex quo oppido in Weflrphalia, totma- gnarum & illuftrium animarum fan£ta genitrice, uni- verfum hoc ftemma in tot urbes & regiones poftea di£ flifum atque amplificatum primo fuccrevit ac pullula- 'vit. Sed quid de Avis, Proavis, Abavisque loqui- mur ? Etiam Atavum, Tritavum, ceterosque majo- res per plura jam fecula ibidem honefto vita! gcncre confpicuos facile nominare poflernus, 8c fimul, unde totam harum rerum notitiam hauferimus, teftes fide dignos indicare, nifi hax omnia legentium oculis defi- gnata ferie longe melius ac lucidius exhiberi, quam /aufcultantium auribus inculcari, & in publico fermone cnarrari conveniret. Nam &c alia non pauca huc per- tinentia ftudio nunc przetermifimus deinceps fortaffis adjicienda, ne veftra, Auditores honoratiffimi, bene- volentia intemperanter abuti videamur. Nec illud a nobis prsterea vehementer requiri oportere exiftima- mus, fi modo verum eft, quod Laertius heros, facun- dus ille Ulyfles, apud Nafonem in ampliffimo Grasco- rum concilio affirmat, genus videlicet & proavos omnes, omniaque, quae ipfi non fecimus, vix noftra efle vocanda.
His itaque Majoribus ortus PAGENSTECHE- RUS nofter, hoc fanguine prognatus quin pofitisfibi
ante

_J_L- - i
■■
■_____■
ORATIO.
i*
ante oculos tot ceris & ifflaginibus femper ereEtae indo- lis ftimulos fenferit, feque ad fufcipiendam ac calcan-i dam Virtutis femitam ab his tacitis monitoribus iden- tidem inftigari & urgeri crediderit, minime dubitan- dum eft. Verfabatur ipfi ante oculos Avi Proavique dignitas; inhaerebat menti celeberrimum Parentis no- men longe lateque Scriptorum multitudine &. nobilita- te difFufum; ipfa illa tot Gognatorum & propinquo- rum decora eum jam adolefcentem non fatis quiefcere & dormire patiebantur; quod vetuftos Scriptores de Themiftocle Miltiadis tropasa 8c campum Maratho- nium fibi identidem in memoriam revocante teftatos effe meminimus. Nec parum dele&atus ipfe Parens fanctiffimus hac, quze jam in tenero adolefcente fe con* fpiciendam prabebat, herbefcentis ingenii alacritate, mature eundem ut honeftis moribus ac pietati, omnium bonorum ac cceleftis benedi&ionis fcecundiffi. mae genitrici, ita etiam ingenuis quibusque literarurri ftudiis affuefaciendum curavit; in quibusut breviffimi temporis intervailo non pcenitendos progrefTus faceret, reliquisque etiam commilitonibus fuis facile palmam praeriperet, nequaquam occafio deeffe poterat, feu Urbem adfpiciamus illi cum multis aliis cefmmune-m, fat plerumque peritorum artificum habentem, qui te- neris puerorum mentibus veluti cereis quibusdam ta- bulis primas ac praecipuas Virtutis DocTxinasque notas diligenter imprimere foleant, feu proprium illi ac pe- culiare bonum cogitemus, asdes paternas, fub quarum feuftis penetralibus indoles ejus nutrita domefticis ad- •monitionibus & documentis fjuotidie magis magisque acuebatur. Effe&um fic fane videtur, utNofter, fic-
ut

I \
O R A T I 0.
ut mox videbimus, in prsecocium eruditorum mime- rum, quo titulo tam multi faepe fine caufa & colore gloriantur, fuo jure referri mereatur. Cum enim Groningce in natali urbe prima literarum rudimenta percepiflet, 8c jaclis fundamentis, quibus aliquid pul- chri folidique deinceps fuperftrui poflet, fatis idoneus videretur, qui fe ad altiora converteret, in ipfo astatis fiore, przetexta nondum depofita, ad publicas leclio- nes promotus, &: egregio Viro Adanio Menfoni Ifin- ghio, nativitate Clivenfi, ac humaniores tunc Literas Groningas fingulari cum fama & applaufu profitenti, Michaeli etiam fimul Rojfalio, Gracas ibidem fine pom- pa, fed non fine fru&u & interioris do&rinae laudibus dapes ftudiofae juventuti apponere confueto, in difcipli-' nam traditus eft; quibus ducibus tantum inEloquentia, in Romanarum antiquitatum rituumque cognitione, in ipfo denique Hiftoriarum ftudio, nec non in Hellenifc mi & Atticarum deliciarum notitia profecit, ut dile- ftiflimo Parenti ejus, fatis perito omnium iftiusmodi rerum judici, paulatim tempus advenifle videretur, quo de futuro vitas genere, ceterisque ftudiis ac laboribus ei caute ac prudenter accommodandis confilia inirentur. Placuit tum primo, ut ad facras Literas ftudiumque Theologicum mentem applicaret adolefcens,tum quod hujus cceleftis difciplinas fuavitate toties ab aliis, ab ipfo etiam confultiflimo Parente non leviter praedicata eum inefcatum efle appareret, tum quod Fratre natu majo- re jam Jurisprudentiam amplexo non inconfultum fore crederetur, (i hic fecundus filius diverfum vitae ac ftu- diorum genus, in quo Deo hominibusque infervirc poflet, eligerec •
In

0 R A T I'0<
17
In Acadenria Groningana ttfnc temporis rcs pro- pemoduiii eo redierat, ut prseter folum ampliffimum Parentem ejus, totius Faeultatis Juridicse moli,- ne penitus corrueret, humeros fuos inftar Atlantis fubji- cientem, vix aliquis, uno alteroque in ceteris Faculta- tibus excepto, jam amplius fupereftet, qui tot utiles & neceflarias fcientias publice profiteretur, ipfi etiam fi non Urbis, totius certe circumjacentis Agri proceres de intermittendo paulatim fupprimendoque Academiae nomine ob varias caufas cogitare inciperent. Ad fa- crarum Literarum cognitionem & coeleftem docTxinam qui juvenibus viam muniret, nullus erat, eruditiffimo ac celeberrimo Thcologo Joanne Braunio, qui folus per mukos annos reftiterat, rebus humanis exemto. Hic defe£tus efficiebat, ut Nofter Steinfurtum mitte- retur, in cujus Arnoldino tam Parens iplius quam tot Parentis Cognati do&rina: fu?e femina olim iparferant, ibi duclu celeberrimi Arnoldi Vifchii, Theologias ac : Linguce fan&as Profeflbris fimulque Oraculorum divi- norum Interpretis primarii, facrarum Literarum ftu- diis initiandus. Et quamquam poft breve aliquod temporis fpatium iis iterum defertis Jurisprudentiam more Majorum amplexus eft, deguftatse tamen femel coeleftis dotlrinas dapes eum talium ftudiorum amorem ac cultum ipftus menti ingenerarunt, ut nunquam de- inceps a leftione optimorum librorum res fiicras tra- Stantium abhorruerit, iisque fazpe non minus quam aliarum fcientiarum monumentis animum fuum pafce- ret, certe iisdem librariam fuam fupelleftilem avidit fime &; cum cura nonnunquam inftrueret.
I
C
Velis

18
0 R A T I O.
)
11
!
Velis igitur retrorfum datis cum ad Jurispruden- tiam animum appellere decreviflet, monitu ampliflimi Parentis fui fe iterum Groningam contulit, ut hujus quafi divinitus & ipfa nativitate fibi concefli domeftici Docloris inftitutione deinceps uteretur. Unde enim cer- tiora przecepta quam a Jurisconfulto longe lateque ce- leberrimo petiiflet, quique femper gratia & ftudiofce juventutis ex univerfa pene Germania Belgioque con- fluentis applaufu mirifice floruerat ? unde fideliores monitus, quam ex proprii Parentis ore haufiflet ? un- de denique tutiora dc minus ambigua refponfa, quam ab hoc domeftico tripode fibi exfpectanda credidiflet, quas tanto majori cuku & religione venerabatur, quan- to hsec magis fuas faluti, quam multorum alienigena- rumoracula, intenta fore non vane augurabatur. Hic vero cogitate, Auditores, &; mecum perpendite, quan- tos qnam brevi tempore diligentiflimus Juvenis pro- grefliis fecerit, quam ftrenue &, alacriter oculos fuos animumqne per omnes Jurispradentis partes circum- tulerit, qui paucis annis interjeclis ab eruditiflimo Pa- rente fuo mmmis in Jure honoribus rite legitimeque capeflendis dignus fuerit judicatus. Contigit hoc die vi- gefimo feptimo Septembris, anno hujus feculi decimo quinto, cum annum ageret astatis decimum nonum. Spcium in hac dignitate fufcipienda habebat Jacobum Hajknm, celeberrimi quondam Bremenfium Theolo- gi Cornelii Hafasi filium, ac poftea publicum apud eos- dem Philofophias prafticae Profeflbrem, fcriptis variis ac literarum monumentis rofos ungues fapientibus cla- riflimum, fed deinceps in medio laudis ac celebritatis curfu; non fine illaetabili rei literariac, cui multo plura
magis-

0 R A T I O.
19
magisque etiam praeclara minabatur, detrimcnto e vi- vis fublatum; ut facile fi ex fe ipfo hic nobiliffimus Ju- venis cognitus nonfuiffet, vel ex ifto laboris & digni- tatis focio, qui majore jam setate fimul & infigni do- Etvmx copia confpicuus erat, cognofci potuiffet.
Talis doclrinas fpecimine publice jam edito jure l^perari poterat, intra breviffimi temporis fpatium no- vellumTiunc Jurisutriusquemyftam PAGENSTE- CHERUM noftrum publico cuidam muneri cum laude & fru&u alicubi adminiftrando admotum irl Nec diu praclariffimus Parens hoc Filii fibi dile&iffimi incremento, hoc gaudio, hac felicitate cariturus fuifc fet, nifi invidia fatorum obftitiftct, quee Virum lon- giore vita digniffimum anno hujus feculi decimo fexto non fine lu£tu 8c graviffimo totius fimiliae mcerore, eadem ferme aetate, qua nunc Filius ipfius, Collega nofter, deceffit, abftulerunt. Ad tanti vulneris atro- citatem nonnihil mitigandam Groningani quidem Pro- ceres hunc Noftrum Do&oris, ut appellant, legenris ti- tulo honoraverant; fed exiguis tamen revera commo- dis fibi ma&atus videbatur, qui nondum certam ftatio- nem ac portum, in quem navim fuam fubducere pote- rat, na&us fuiffet. Prope tamen per triennium illic adhuc poft obitum clariffimi Parentis fubfiftere, & ibi- dem velut in litore pulcherrimas varii generis conchas & umbilicos colligere, hoc eft, in fuos aliorumque ufus utiliffimam tam literariae quam Juridicae doclrinae fii- pelle&ilem privato labore per otium honeftiffimum conftiparevoluit, donec fecundioribus ventis adipiran- tibus vela iua in altum dare, & eo iter, ubi quietas fedes fibi fata .oftenderent> dirigere poffet.
C a Nec
l

ao
OKATIO.
Nec defnit panlo poft jucundiffima occafio, ut publicr Do&oris perfona impofita laudabilem aliquam Spartam, cui ornandae jam in ipfo juventutis flore ido* neus efiet, adipiioeretur. Eam Lhiga , non inamce- num iftius in Weftphalia regionis oppidum oftentabat, quod ut aliis nominibus, ita inprimis illuftriffima Dan* ckelmannorum nunquam fine cura & religione nomi- nandorum gente, ac proxipue facrofan&a illa admiran* dorum feptem Fratrum Deo hofminibusque placen- tium, velut totidem veteris Grxcia: Sapientum, Pleja- de jure gloriari ac fuperbire poteft. Eo nimirum ve- nerabile illuftris Athenasi Palladium, quod olim Fri- dericus Henricus fereniffimus Araufionenfium Princeps Bredse in Brabantia depofuerat affervandum, deinceps Nepos ejus Rex magnae Britanniae potentiffimus Wil- helmus Tertius transtulerat, in quo hactenus Antonius Bylertius, Vir fine oftentatione do&iffimus, ac diver- iis opufculis tam ligato quam foluto fermone curiofe exaratis, poftea vero Joanncs Fridericus Nilantius, Cx magni illius Jacobi Gronovii forore prognatus, pra- claris conaminibus, dc inprimis elegantiffima Phsedri cditione fibi nomen pepererat. Horum ille jam fenex annis laboribusque fra&us quieta morte tanquam fo-r porefoiutus, hic vero ad alia munera civilia interpo- pulares fuos Belgas fcederatos obeunda transgrefius fue- rat. Vacabat itaque Linge Hiftoriarum &. Eloquen- ti'<c provincia. Eam ut adminiftrandam fufciperec PAGENSTECHERUS nofter, adjunQ» etiam extra ordinem Jus Romanum publicumque interpretandi munere, honeftiffimis conditionibus, mandato ferenif- funi ac potentiffuni Boruflbrum Regis ; invitabatun
Non

OKA T I O.
ar
Non poterat non jucundiffimum id accidere elegantiffi- mo, &C vix tunc vigefimum tertium aetatis ^nnum in- choanti Viro juveni, defun£to Collegae noftro. Difcant hinc verae eruditionis, & inde paulatim oriturae certif- fimae nobilitatis ac famae ftudiofi, quam utile ac necef- farium fit, bonarum literarum odore in prioribus aca- demica; vitae annis ingenuum ac nobile pe£tus adfper- fiffe, qui illi deinceps tanquam recenti teftae additus in feram fenectutem non iine infigni gloria & emolumen- to conftanter inhaeret. Difcant, inquam, non quid proletarii & capite cenfi, non quid frieti ciceris & nu- cis emptores eorumque fordidi heredes per ignem do- lofo cineri fuppofitum raptim tranfilire confueti, fed quid nobilia 6c de meliore luto fabricata pettora facien- dum, quibusque mediis ad honorem, ad decus, ad ipfas etiam domefticas rationes decenter & ingenue,fine plebeja rapacitate, &c obvios quoscunque inclementer deglubendi libidine, conftituendas graflandum exifti- ment, ne deinceps togatorurn vulturiorum more in medio foro latrocinia fiicere pulchrum ac gloriofum effe fibi in animum inducant. Difcant, quo pa£to non conturbare 6c permifcere omnia, fed leni & falutari ftudiorum promulfide ftomachum ad concoquendos deinceps graviorum difciplinarum cibos corroborare & praemunire oporteat, ne fpreta hac cautione omnes fi- ne fele£tu, fine more deglutitas ac maie digeftas offas cum ru£tu 8c fcetore aliquando revomere cogantur. Aliter longe fibi Nofter in adolefcentia & juventute faciendum, alia via incedendum effe crediderat. Avi- de itaque cv bonae perfuafionis plenus Lingatu acceflk praftantiffimus Collega nofter, delatamque fibi pul-
C 3 sherri-
i
l

22
0 R A T I O.
!
cherrimam provinciam habita 8c mox in publicum edi- ta Oratione de Mijjilibus in vulgus fpcirgi folitis ;, mate- ria fane jucundiffima, 8c elegantis cujusdam, nec vili palea 8c plebeja loligine exfurdati palati , quale poftea femper oftendit, guftum prodente, aufpicatus eft. Contigit hoc quarto Iduum Januarii, anno hujus feculi nono 8c decimo, cum astatis, ficut diximus, tertium & vigefimum vix ingreflus eflet.
Licet autem huic fpartas non multum ultra bien- nii & femeftris temporis fpatium prafuerit, tanta ta- men illam induftria, tanto vigore 8c alacritate, tanta denique fide 8c gravitate mentis ornavit, ut non modo artium honarum ftudiofae juventuti in decurrendo, quod ingrefla fuerat, ftadio fepe difficili ac tenebricofo diligenter ipfe juvenis accenfa face praluxerit, eaque fedulitate 8c peritia fua omnium incorrupte de rebus noftris judicantium punfta retulerit, docens ac religio- fe inculcans his fundamentis rite pofitis cetera perquam facilia fbre, absque iis autem totam molem velut ru- dem indigeftamque fquallere penitus; fed etiam tam exiguo temporis intervallo alterum doclxinas fimul Sc pietatis monumentum Amftelodami publicis typis im- prefTum illic reliquerit, luculenta parentatione in obi- tum ampliffimi 8c integerrimi Viri Joannis Jacobi Fa- ?narfii, fereniffimo quondam Regi a Confiliis conftituti, redituum ecclefiafticorum Qusftoris, 8c fimul illuftris Athenaei curam gerentis, confcripta, quam fblam dili- gentiae 8c eruditionis fux tefteram mecum ob raritatem ejus, ut querebatur, communicare non potuit, ipfe tamen poftea aliunde confequutus fiim,
Taleni

0 R A T I 0.
33
Talera fe Unga bonarum literarum Antift-item prabuerat defunftus celeberrimus Collega nofter , ut mox aliis quoque locis & regionibus dzfe potiundo cu- ram injiceret & defiderium. Anno jam labentis hujus fcculi vigefimo primo Vir confultiffimus JacobusEckius, nunc infigne Groningenfis Academte ornamentum> deferta Juris 8c Politices ftatione Hammonenfi huc Duisburgum noftrum eadem facra tra£fcaturus concef- ferat; ad cujus vices fupplendas nemo aptior PAGEN- STECHERO noftro videbatur ; qui quod Jurispru- dentias, utiliftim-<E ac vere regice difciplina;, fe pra ce- teris animum laboresque fuos more majorum pridem confecrafie meminiflet, ne perfidum facramentum di- V£e Themidi dixifle videretur, hanc occafionem ad priora Sacra redeundi nequaquam e manibus fuis di- mittendam efle judicabat. Havmionam itaque, prin- cipem Marcmorum Weftphalicorum urbem, illuftrr jam a pluribus annis Athenseo confpicuam, fe contulit, novxque huic Sparta? per optimum Virum, pluribus deinceps in locis quoque collegam futurum, Guiliel- mum Neuhufium , tunc politiores Literas, Hiftoriam & Philofophiam illic profitentem, fimulque Sacrarii iftius Prsefidem, inauguratus eft, habita & in publi- cam lucem edita de Txibus Juris Praceptis Oratione nitidiffima, cui folennitati pridie Nonarum Novem- bris, eodem anno, peraclas feliciffima omina non de- faerunt. Illic enim non modo in alliciendis imbuendis- que nobiliffimorum juvenum, qui eo tempore nefcio quo Panico terrore vehementer difperfi videbantur, &C nihil tamen, fi modo fuarum partium rite meminiflent, metuendum habeba^t, ingeniis, in confcribendis eden-
disque
/,

24
ORATIO.
!l
l
disque fingularis diligentia: 8c eruditionis monumentis poftea fuo loco commemorandis defudavit, ac magis magisque inclaruit, illic non modo habita & typis ex- arata de Pegafo Jmisconfulto Oratione novum Colle- gam, doftiffimum Petrum Fridericwn Hujfonem, Ha- ga-Batavum, Hiftoriarum & Philofophia; muneri in- auguravit, fed ad proprias res domefticas etiam rite debiteque conftituendas curas & cogitationes fuas con- vertit. Viderat Trajefti adRhenum pulcherrimamVir- ginem Joannam Theodoram Scherpenzeliam , animi corporisque dotibus egregie confpicuam, nec conte- mnendas hereditatis, quam vel ipfa nancifceretur, vel fuis, fi qui forent, liberis aliquando cernendam relin- queret, exfortem futuram. Hanc ut ille religiofis prius oculis confpexerat, ita etiam mox teneris & amantibus fibi appetendam efle conftituerat. Nec ipfe> cum fatis fpe&abilis & amore dignus, honeftiftima prreterea gente procreatus, & infigni munere in illu- ftri Athenazo condecoratus efiet, multum diuque lauts huic praeda? infidiari coa&us fuit; cujus cum feliciter annuentibus Gratiis ipfoque Deo immortali honeftiffi- mis votis adfpirante potitus fuiflet, cum eadem fan£ti£ timi matrimonii vincula, Hammonae Weftphalorum cum publici Juris Antiftes eflet, contraxit. Et quam- vis hujusmodi fuavis ac nullis plane querimoniis divulfa copula parum fuerit diuturna, dum fe ultra fexennii fpatium vix extendit, non paucos tamen nec degeneres dulciffimi amoris fraftus reliquit. Nata enim ibidem quinque nexus hujus conjugalis funt pignora, quorum tria per fingularem divini Numinis gratiam ac favorem adhuc fuperfunt, & ut in feram feneQutem diu pro-
fpere-

0 R A T I C.
2§
fpereqne fuperfint, ea , qua par eft,, humanitate & benevolentia precamur , Filius unus, duseque Filias ; Vir nempe ampliffimus & confultiffimus Joannes Ale- xander Guinandus Pagenftecherus, Collega nofter hd- noratifiimus, & jam per aliquot.annos una cum defun- £fco clariflimo Parente fuo non fine mfigni ejus ketitia Juris doftrinam in hac bonarum arcium &. fcientiarum officina docens, nuper etiam a celfiffimo Saynenfium ac Hohenfteinenfium Dynafta ad Cancellariaj ejusque Dire£tionis, ut Ioquuntur, munus lautiffimis fane con- ditionibus, nobis gratulantibus dicam, an potius do- lentibus? invitatus fuit; tum Filias omni virtutumat- que elegantiarum genere prae multis aliis fulgentcs,, Joanna Aleida Maria natu maxima, & Friderica Mech- tildis Eleonora, quarum illa ante aliquot annos Viro plurimum reverendo & acutiffimo Guilielmo Geifewei- tio, Oraculorum divinorum apud populares fuos Tra- jecfcinos Interpreti fideliffimo , fimulque fupremos in Philofophia honores ob eximiam eruditionem folenni- ter confecuto, in matrimonium conceffa fuit, quem hic quoque, fingulari Dei providentia, hoc ipfo tem- pore, quo fanStiffimus Socer ipfius & ultimo malo correptus erat, & exfpiravit, & omnium noftrum ma- tri terras mandatus eft, prazfentem videtis ; hax vero omnibus virgineis ornamentis commendata etiamnum in folitario vitre ftatu fubfiftit. Alter vero Filius An- dreas Guiliehnus natu fecundus ante quatuor circiter menfes, cum jam eidem celfiffimo Saynenfium Domi- no a confiliis Regiminis & Confiftorii conftitutus, imo etiam diverfis ingenii docfcrinoeque monumentis fingu- larem Majorum veftigia premendi ardorem fpirantibus
D famam

26
0 R A T 1 0.
■
1
t
ftiimm laudesque confecutus eflet, in ipfo flore set&fiS knta tabe deceffit, non fine incredihili dolore Parentis, jam tum segrotare & paulatim fatifcere incipientis, ut nos ipfi quoque magis hinc magisque male ominari, & longe pejora, qua* nunc fecuta funt, praemetuere co- geremur. Filius vero natu minimus Guermrus Caro- iuS) tenerrimus adhuc infanscum eflet, ifi ipfo itinere jnter Hammonam & Vefaliam, in ipfo, inquam, cur- ru, cum fanus paulo ante valensque fuiflet vifus, fubi- tis torminibus tenerum atque obnoxium pueruli cor- pufculum enecantibus non fine graviffima utriusque Parentis perturbatione exftin&us, ac Vefalia* fepul- tus eft.
r
m ■
Kevertoradipfum, Auditores honoratiffimi, de- fun&um clariffimum quondam Collegam noftrum. Rebus domefticis ita jam conftitutis non otio & volu- ptate diffiuere incipiebat, non ignavia 8c mollitie mar- cefcebat, fed nunc magis magisque tam ftudiofe juven- tuti quam orbi erudito inferviendum efle ftatuebat. Ad egregios quosque conatus laudes paternse ejus pe- ftus perpetuo fodiebant velut ftimulis. Ha2 faces iiibjiciebant affiduas ; hx calcar addebant fua fponte currenti: ha* nihil ipfum humile, nihil vile 8c abje- ctum fapere oportere monebant. Interea vero dum ita Hammonae adhuc commorabatur, proximo quidem, poftquam eo fe contulerat,anno ad ordinariam Jurisdo- cendi provinciam & Syndici quoque munus in Herbor- rienfi Athenceo fuftinendum invitatus fuit; verum eos honores comiter deprecabatur, & Hammona* perfifte- re malebat. Sex autem feptemve annis interjeclis curn
ad

■M
0 R A T I O.
n
sd eandemRomani publicique ac naturalis Juris ftatio* nem clementer a fereniffimo ac potentiffimo Rege no- fjtro in hanc Academiam Duisburgenfem vocaretur, eam ample&i non dubitabat. Evocatus hinc pauio ante Vir ampliffimus &. confultiffimus Henricus l } hilippus Zaun- fchlijferus erat, Juris Sacerdos in hoc Prytanzeo per- egregius, illuftrifiimo Dynafhe Hanovienfi a confiliis Regiminis futurus. Is itaque eo velut in patriam ter- ram, Cynthio flumine Petri Lotichii dulciffimis carmi- nibus tantopere celebrato irrigatam, cum conceffifiet, novus heic Juris Antiftes, novus requirebatur Sacer- dos. Quis autem PAGENSTECHERO noftro nielior apeiorque excogitari potuifiet? quis mereba- tur, cujus in demandando tam infigni munere major haberetur ratio ? fcilicet ut eandem hic cathedram, quam Pater olim egregiis dotibus exornaffet ingenti difcipulorum agmine ftipatus, cujus ut & Athensei totius Curaturam gefferat Avus, nunc ipfe fimiiiter in* genio & doclrina fua decoraret ac tueretur. Venit ita- que bonis huc aufpiciis, impofitamque fibi publici Do- cloris perfonam ipfis Nonis Sextilibus Anni vigefimi o£tavi feliciter & inter omnium applaufus fufcepit, di- £ta ex his Roftris Oratione de Tuteali Libonis, quae pau- ]o poft publicis quoque typis una cum gratulatione no- ftra, quam tunc novo Amicoadvenienti, <St folius no- minis ac ftudiorum luce nobis cognito, debere videba- mur, exfcripta fuit.
Quid nunc vero multa vobis, Auditores, de prse- .claris tanti Viri in hanc Academiam meritis, de labori- bus moleftiisque ad tuendam ejus dignitatem ac glo-
D 2, riam

28
0 K A T? I' O.
')
'!
riam'devoratis, quid de fingulari fe fuasque artes fine omni indecora oftentatione nobiliftimae juventuti com- mendandi dexteritate loquamur? In latiffimum cam-. pum Oratio noftra exfpatiaretur, fi fingula pauciffimis tantum verbis non dicam enarrare 8c in medium pro- ducere, fed vel leviter attingere vellemus. Quare fa- ciam non quidem quod illi pi&ores tefte Romano fcri- ptore facere confueverunt, qui terrarum fitus pingunt, & in brevi quafi tabella totius orbis imaginem ample- ftuntur, fed potius quod illi artifices pracftare folent, qui cum immenfum Sc numerofum nobis exercitum repraefentare geftiunt, paucorum quorundam integra corpora exhibent, ceterorum vero plerorumque fola tantum capita, eaque ne quidem plena &c abfoluta, fnperne leviter prominentia adumbrant.
Vocibus pariter Scriptisque Academia? noftrae de- cus amplificare ftudebat; quorum prius cum omnibns, pofterius vero cum paucis commune habuit. Acade- micae certe juventutis ftudiofiflimus erat, ejusque com- moda 3c profe&us omni ope confilioque promovere connitebatur. Hoc Ver facrum jucundiffimiim, fibi- que, priusquam dimitteretur, diligenter excolendum ornandumque cenfebat; hoc juvenum femper recens examen exiftimabat, quod ut in alvearibus fuis fibi fimul utiliffima mella, 8c univerfae hominum focie- tati ac Juftitias nutriendae profutura conficeret, unice in votis habebat; lastus etiam & honefte glorians, fi quid eximii adaugendo & inflammando incitatiflimo fedulitatis ejus calori a fe praftitum fuifte meminifler. Scriptorum vero ejus fatis numerofa feges eft. Non
ingen-

0 R A T 1 0.
29
ingentia quidem volumina, qualia magnum fkpe ma- lum efle feniorem illum PJinium dixifte recordamur, fed tamen plura &, crebriora, eaque nitida, curiofe elaborata & perpolita producere folebat. Extant ejus Conmientariomm ad Pandecias Partes quatuor annis vi- gefinio tertio, fexto, oftavo, & trigefimo fecundo hujus feculi Lemgovias in lucem datas, continentes Sexti Pomponii Jurisconfulti ad Sabinum libros qua- tuor priores, e Pande£tarum fragmentis erutos, fe- cundum argumenti ordinem difpofitos, ac notis per- petuis illuftratos. Singulis curiofe fimul & cum cura elaborata; diflertationes adje£be funt, eodem plerum- que tempore & loco impreflae j quales nimirum illas cenferi oportet, a qua quis cetate tejlawentum facere poffit, de Agnatione poftumi, porro de Lege Falcidia in caujjis piis ceffante, de Paclis Tacitis, de Impenfis in rem alienam faciis, quas pleneque denuo fuperiore anno Lemgoviae fimul recufe funt. Extat ejus Com- mentatio ad L. XX. -tt. de EvicJionibus & Dupl. Stipul. Exftat Pandeclarwn Libri primi Titulus Secundus de Origine Juris, brevibus notis inftructus. Exftat Dif- fertationum varii argimienti Enneas, merx oppido ni- tida, Lemgoviaj ante fexennium erudito orbi expofita, quarum nonnullarum vel folae infcriptiones, Jephtes, (ive , de Bello populi Ifraelitici contra Ammonitas, P. .Cornelius Scipio Na/kaoptimus, duplici difiertatione ex- hibitus, PupiUus fub Tutoribus, Muti loquentes, The- faurus infundo einto, & quae plura hujusmodi fercu- lorum curiofo atque erudito cuivis le£tori falivam mo- tura funtnomina, elegansViri palatum nobis declara- re poffunt > prcefertim cum titulis ipfa rerum quoqne
D 3 feries
1

3o
0 R A T I 0,
')
,1
feries refpondeat. Extant ejus Differtationes Oratio- nesve alias feorfim excufe, & deinceps Lemgovias quo^ que anno hujus feculi trigefimo nono mb titulo Dijfer- tationmn Triadis iteratrc 5 qualesfunt de Sceptro, Ma- jeftatis Injigni, de Regali Alluviomim infularumque in -Flumine publico natarum Jure, de Appio Claudio Cen- temmano. Extat ejus Jus Pegafianum, five ea Jufti- miani Pandeclarum capita, qua Pegafi JCti fententias iS opiniones de Jure referunt, Annotationibus & Com- inentariis perpetuis ilkiftrata, cui Dijfertatio de Pegafo Juris Confulto accedit; quod opufculum ejus imagine -seri infculpta decoratum ibidem anno quadragefimo primo prodiit. Extat denique, qui cantus ipfius cy- gneus fuifle videtur , Recloratus Tertius , five Oratio de Advocatione Cafarienfi, cui me iterum perpetuum mutuie amicitis pignus votivo applaufu apponere vo- luitj fuperiore annoinlucem prolata; nede aliis ejus clegantiffimis monumentis fupra paffim in rerum ejus •geliarum 8c fatorum narratione memoratis ukerius lo- quamur. Ipfis etiam hebdornadalibus rerum varia- rum narrationibus, in hac urbe more aliarum quarun- •dam publicari, & infueto Intelligentiarum nomine vul- go defignari folitis fuas olim aliquoties obfervationes eruditas inferuit, quarum unam Filius ipfius nuper defunttus fuis Adverfariorum Libris ante annum Tra- je&i Batavorum editis ob materias raritatem ac leporem anne&endam, acfic rurfus inprimendam curavit.
Facile hinc, Auditores, de ingenio & doQrina celeberrimi defun&i Collegas noftri, quosque labores ad tuendam fuorum fimul IludiQrum &; Academix gto-
riam

ORAtlO.
31
fiafn exantlaverit, judicare poteftis. Fafces Academieos ter gefflt non fine follicitudine tanto muneri debitn. In primum ejus pracipue Magiftraturn extat quoqae non valde eruditum quidem illud, fed tamen, ut opi- nor, non vulgare aliquod monumentuni noftrum, Lemgovia; deinceps inter qu^cdam opufcula ejus denuo recufiim. Decani perfonam graviffimam creberrime cum honore & dignitate fumma fuftinuit. Denique nihil praztermifit, quod ad Academiam, adUrbishu- jus Palladium, hoc, inquam, cceli depofiturn fartum te&umque confervandum pertinere arbitraretur. Tan- ta tamque fingularis Viri virtus cum peculiari 8c P<t- genflecheris propria dexteritate ftudiofbs artium qua- rumvis ingenuarum epoptas trattandi conjun&a efficie- bat, ut ante quinquennium circiter nobis eum Harde- •rovicenfes- inviderent, quem fcilicet ad fufcipiendas celeberrimi Fratfis fui paulo ante defuncti vices dili- genter invitabant. Sed multo decentius, & d re fua magis ei futurum videbatur, omiffis Geldris apud Cii- venfes noftros fubfiftere, eorumque porro Duisbur- genfi Sacrario operari.
Quod autem ad mores ejus vitsque genus attinet, eandidus ac minime fucatus erat, ita ut &; fales adama- ret, & gravitatis minime oblivifceretur. Motibus animi celerrimis in utramque fa;pe partem facile age- batur, ut qui temperamenti fanguinei ac cholerici eflet. Contingebat hinc aliquando, ut indigna aliqua rerum fpecie oculis repente objecla facile irritaretur & excan- defceret, fic tamen ut placabilis eflet, dc ingenitse man- fuetudinis memor, ac fere talis, qualem fe fuiffe pru-
dentif-

33
O B A T I O.
;)■
dentiftimus ille Vates Venufinus aperte ac fincere con- fitetur; qualemque nihil extra numerum modumque ira&urum elle conftaret. Kerum omnium divinarum facrarumque cultor erat religiofus, ab omni impietate, ferocia, temeritate penitus abhorrens, adeo etiam ut toto nonnunquam corpore ad Cyclopicam quorundam profanorum audaciam, ad quaelibet effutiendi &. per- mifcendi libidinem contremifceret, omnes etiam hu- jusmodi bombomachidas & irrifores ex animo detefta- retur, quod nos quoque, quibus interiores mentis co- gitationes non femel aperuit, ex animo teftamur. Par- tium ftudia 8>C obtre&ationis intemperiem penitus evi- tabat. Erga pauperes & egenos erat munificus &. li- beralis, magis etiam affabilis, quam quisquam morta- lium cogitaffet, ut qui mukum ex generofo illo men- tis habitu poffideret, qui debellare fuperbos 8c fub- je£lis parcere nos monet. Denique talis erat, qualem, f\ ignorares, non facile aut temere adires, li paulo familiarius noffes, nunquam dimittere cuperes 5 adeo crat fuavis, elegans, 6c quarumvis eruditarum aut utilium rerum curiofiflimus indagator. Ipfi hoc lon- go rerum inter nos mutuo aftarum ufu didicimus, quarum argumenta non folum in Specimine noftrarum Emendationum ad Guntheri Ligurinum, fed- etiani alibi, ipfo hsec talia non adipernato, exftant. Res non modo Romanorum, Graecorum, aliorumque populo r rum, fed etiam res patriae, res majorum tam fuorum, quam cujusvis aliorum ei auditu erant jucundiflima;. Lubentiflime praeteritoruni memoriam refricabat. His fabulis fru&uofis fimul & dulcibus oble&abatur. Ha- rum ope velut coagulo quodam amicitia noftra.con-
creve-
\iv.A

0 R ATIO,
n
ereverat & aiebatur, nobis jucundifllaw, noxia ne- mini.
In omni vitas genere domi fbrisque mirificus appa- rebat nitor, isque non vanus& inanis, nec vernili le- vitate quadam, fed fingulari judicio & gravitate, quac fimul perpetuo emicabat, qusefitus. Quod Scriptor antiquus de quinto Romanorum Rege Tarquinio Pri- fco, fapientiffimo principe, teftatur, eum Gracum ingenium Italicis artibus mifcuifle, hoc eft, elegan- tiam ac nitorem induftria & frugalitate temperafte, idem revera de PAGENSTECHERO noftro af- firmari poterat. Uxorem fibi dilectiffimam, & cujus- nunquam fine interiore mentis cultu & amoris priftini fignificatione recordabatur, jam Hammonae in flore' setatis ejus amiferat, non fine infigni, quem ex hac ja- ftura ceperat, dolore. Venerat huc teneris liberis ac' partim adhuc infantibusornatus magisau£tusque,quam- oneratus; adeo ftatim incredibili cura & follicitudinc' omnes cogitationes eo converterat, & perpetuo dein- ceps convertebat, ut eorum cultui, educationi, curx- que univerfe nihil omnino deeflet. Blandiffima Sc vere beata illa focietas conjugalis interrupta erat impor- tuna: Mortis invidia; fed domefticarum rerum admi-' niftrationi per incredibilem ac vere paternam vigilan- tiam ipfius, attentionem & follicitudinem, tum alio- rum hominum, quorum peculiari fervitio confilioque diligenter uti confueverat, fidem nihil propemodum deceffifle videbatur. Neque enim ex eorum numero erat, qui dum nitorem & elegantiam fe&antur, dum omnis generis lautitias, dum vafa Deliaca, 8c xs-Co-
E rin-
'
>ii

34
O K A T 1 0.
')■
rinthium, dum marmora, rariores tabtilas Sc imagu nes infino pretio conquirunt, parum referre exifti- mant, exornentne magis res fuas domefticas, an pro- fligent, Nec de eorani erat gente, qui adverfus pau- cos fepe indignos, & fatis ipfos, unde cuticulam cu- rent, habentes funt fplendidi ac liberales ex iis, quas eos mille pauperibus, imo viduis & orphanis eri- puiffe, ex a>re alieno poft totnefariasfraudes, circum- fcriptiones &, mendacia deinceps contract,o ac nunquarrt fblvendo apparet: qui dealieno funt munifici, dealie- no comeflantur & faginam faciunt, de alieno inflati turgent, de alieno cum pompa & apparatu velut Ju- noniaSacraportanr.es lente incedunt, & dumfe fuos- que gradus in umbra metiuntur, crebro fubfiftunt ac circamfpiciunt. Hos ille fimilesque viperino fanguine pejus oderat, & nos omnes quoque jure meritoque odifie debemus. Hi enim funt, qui prater infinita cetera mala incommodaque etiam aliis longe honeftio- ribus quafi regulas praefcribere videntur; ne, nifi pa- rem & ipfi infaniam infanire, pari rapacitate &. fcele- rata latrocinandi confuetudine humanam focietaterrt perturbare, & fimul res proprias in aliorum ardelio- num gratiam perdere voluerint, quafi extra numerurrt ponantur, aut ab ineptis judicibus non fine maligno. odio&Iivore contemnantur, deinceps in ipfas has hi- rudines quafi loco gratiarum a£h'onis, fi contabuerint, pariter inveSturis. Et fane Nofter ut honefte ac cum dignitate vivendum, ita fuum cuique tribuendum efle> ex tribus illis Juris praxeptis, qux olim ipfe luculenta oratione adeo commendaverat, pulchre meminifle fb- Jebatr Quamvis itaque poftea ex tenerrimo amore
fuo-

O" R A T i o;
35
fuorum in perpetua viduitatis folitudine remanferitj, nihil tamen domefticis ejus rationibus erat accuratius> nihil politius, nihil decentius, rectius ac magis ordi- natum, nihil, ut paucis omnia compleclar, elegan- tius fimul atque frugalius. Et ut appareat, talia ejus indoli atqueingenio, propriisque animi fenfibus, non fortuito cafui adfcribenda efle, eadem, fi non major elegantia, idem plane nitor ex tota libraria fupellectile eminebat, quam tanta cura, feleclu, judicio, tantis fumptibus & impenfis fine rei domefticse perturbatione conquirebat, & non in afpeclum ac vanam oculorum voluptatem, fed potius in ufum deliciasque fuas 8c fru- 6tus quotidianos coacervabat, ut manifeftum unicui- que fieret, nihil eum nifi confulto & rationibus bene fubductis fufcipere; nobis certe, qui ante tres quatuon- ve etiam menfes, cum in prioribus adhuc sedibus age^ ret, ab eo fera quadam vefpera in Bibliothecaa facra- rium, ad difpellendum aut mitigandum animi mcero- rem ex Filii prseftantifiimi obitu conceptum, invitati eramus, nobis, inquam, certe manifeflum effet, has fimilesque delicias tam ex facris quam civilibus Scripto- rum monumentis nafci folitas, tales thefauros, talia pabula ipfi poft Deum immortalem pra; reliquis fem- per curae cordique fuifTe. Nec hujus affe£tus fui ma- gnitudinem etiam paucis ante mortem hebdomadibus celavit, cum fe quamvis vaide languentem e cubiculo in proximum Bibliothecas jam fatis iterum nitentis 8c ab apparitore Academico talium rerum gnaro in ordi* nem reda&a; conclave a fuis duci voluit; quo fa&o poftquam ultima vice has delicias fuas quafi falutaffet 8c iis in asternum. valedixifTet, mox animadverfa ingenti
E 2 debi-
1

36
0 R A T i O,
^lebilitate fua fe kerum cubitum deducere prsecepik .nunquam videlicet eodem, ut jam ipfe ominabatur, re- verfurum. Idem dc nobis, cum ad eum ultima vice jam valde laborantem inviferemus, & optaremus, ut no- vas, quaspaulo anteincolerecaspifiet, aedes adhuc diu fanus valensque, difcuflb hoc morbo> inhabitaret, pla- •cide refpondebat, talia nempe fibi vix fperanda videri; ^empusefle, ut totofeanimo, totaque mente ad seter- fii domicilii meditationem componeret; quod eum etiam, donec fenfuum animique compos fuit, diligen- ster & enixe fecifle confidimus.
Statura corporis fuit eminenti, & fpeciofa, quali «etiam celeberrimum Parentem ejus extitifle narratum jneminimus, oculis vividis & amcenis, inceffu magis tardo gravique quam accelerato, colore fatis bono fa- jioque, nifi quod ha*c omnia paulatim a biennio, fibe- jie meminimus, nonnihil mutari cajperint; donec prce- terito autumno & ultima hieme ei fuccedente manife- fte hasc omnia in pejus ruere, vires penitus fatifcere, greffusvacillare, acnihil profperi jamnobis annuncia- re. Accedcbant no&es infomnes, inedia &c quorum- yis ciborum grave faftidium. Sed quot quantisque jnalis & incommodis Vir optimus 8c nunc poft tantas yitae hujus miferias vere tandem beatus a clementiffimo Deo quafi luftratusfuerit, dicam, Auditores, uberius clariusque; in quo fi paulo peritius, quam a me ex- fpe£tari potuiffet > loquutus fuifle videbor, cogitate, me ufum verbis monituque experientiflimi Medici, qui defunfti curam geflit, honoratiffimi Collegas noftri D. heidenfroflii, hoc anno magnificos Academia: fafces ha-
bentis»
i

0 K A T I 0.
57
bentis, 8c pro fua benevolentia ac facflitate harum rerum imperitiam noftram, ficut cupiebam, in- ftruentis :
Morbus itaque, cujus impetu Vir celeberrimus vivere defiit, nomen cachexias atrabilarize gerit, quam fere ignoratam fuperiorum feculorum Medicis folus ex propria obfervatione 8>C ex veterum monumentis reSe defcripfit Boerhavius. Diriffimus quidem ille morbus ex affidua fedendi per multos annos cupidine, 8c ex perpetuo meditationis 8c acriorum ftudiorum exercitio beato Vironatus,per bimam deinde anorexiam& omni- modum fomni defe£him continuo au£fcus fub initium hujus anni propter mcerorem ex optimi Filii morte tur- gere ccepit. Et quamquam in procero 8c bene fa£to eorpore non mediocre folidarum partium robur fede- bat, tamen fub iniqua mole 8c acredine materia;, quae putri proxima erat, fenfim natura defecit. Non mo- do enim vertigo frequens 8c leipothymias, tum febris continua, quaz ex epidemica horum annorum conftitu- tione typum tertianas mentiebatur, ac infuperabilis fonQnonum animaliumdebilitas, 8c quse alia fe junge- bantnon Istacerebri incommoda, ipfam vitae radicem male adfectam docebant; fcd etiam externis non par- cebatur artubus, quorum carnes arthriticis fimiles do- Iores primo, dein his fuccedentia ulcera maligna, 8c cedemata ultra modum excruciabant. Poft variam im- tur pugnam, tentatisque per naturam 8c per medici- nam auxiliis non paucis, Vir beatus morbo vi£tus, apo- pleclico fe dedit per ukimos vitx dies fopori.. Anima- les fun£hones> fenfus motusque videlicet, primo con- _*... .. £ 3 ticue-

1
n
I
5«
0 K A T I 0:
ticuerunt, dein fra&is viribus refpiratio magnopere labefa&ata eft. Inter omnia vifcera cor optimum fuit, poftremosque expugnaturi hoftis impetus diu fuftinuic illaefum, donec fubito pulfus remittens indicaret rem efle confe£tam. Sic igitur exfpiravit celeberrimus PAGENSTECHERUS nofter, cum non fine ad- miranda novitate & rerum humanarum viciffitudine, eadem propemodum hora ei duo nepotes exFilio nafce, rentur, quorum aker adhuc vivens hinc deinceps me^ morabilem nativitatis fiue epocham conftituere poteft, alter exanimis in lucem protra&us eodem paulo ante fimul cum Avo fuit conditus fepulcro, in quo pariter Abavus requiefcit. Sic, inquam, vixit, fic obiit, fic exfpiravit Vir praeftantiffimus optimusque, quondam infigne Academis noftra ornamentum & decus, fepti- mo hujus Junii menfis die circa quartam fere matuti- nam, annum setatis quinquagefimum fextum agens, unoque, fi Parentis aetatem conferamus, minor. Tu vero, beatifiima Anima, in ccelo tandem poft tantos tamque graves ergaftuli tui cruciatus exantlatos omni- bus aeterni domicilii deliciis fruere, dum offa cineres- que avitis offibus ac cineribus adjuncti usque ad felicem inftaurationem quiefcant.
V_) quid Numidico warmore Jplendidcts Magnis Jape domos Jumptibus , Incola x Sublimique juvat condere proxmias
Ccelo Pyramidum Jirues ? ■ ■ {
Laxis,
i

0 R A T I O.
Laxis, ctmcla regens Sors ita du?n tulit, Ipji nos etiam forfitan atriis Non qutejijfe nihil credimur, £f nimis Amplis degere fedibus.
Ne prater meritum Zoilus invidce In nos, dum canimus tale, calumnia Latrans dira tamen fpicula dirigat, Et virus tacitum vomens;
Nil prater requiem mentis in angulo, Produci Tyrio ?nurice nefciam, Mufarumque mihi neclareas dapes In votis puero fuit.
Has ?nirabar avens, has modi&e capaxr Tantum fortis opes; has ego vel bonis Luculli veteris rebar y Attali Majores £f Achce?nenis.
Ridebat viridis fcena fuperlice, Quu?n rivus tenuis lamberet hortulum : Harebat teneris vivida fenjibus Tranquilke faeies caf<e;
39
ffwi !
Tu?n

')
>'
#> ORATia
Tum parvo miferis degere libernm, Ques fortuna foret } fub lare debitis, Nec faftu jumidum, nec ti?nidum metu, Sed Mufas colen $3 Deum.
Optabam, meiftini, jam puer, ut foret Talis vitamihi, fic fluerent dies, Quadam pulchra fimul naclus opufcuh Poft fpretas fueram nuces.
In mufco recubans hac tener ad facr<e> Qua fons friget, aqu<e munnura voveram, Orbus matre Jimul cwn patre, non tamen Gratis orbus amiculis.
Qua, natale folum, culta Tecelia Simplex forma mea, qua Vifarim bibis, Altrix Brema, tuum > qua tenui fecat Rhenus parte Bataviajn,
Majus forte dein fi quid &f unclius AdjeMum fuerit, gratia Numinis Indigno, fateor, contulit, & volens Clementi tribuit. manu.
In

0 R A T I 0.
In Lix/s ftrepitum nec tctmcn adibus Novi parva fequens, qnem Sybaritki Luxus dulce 7//alum, quem famuhntiuni Infidi pariunt greges.
TJnus turba diu qui fuerat fuo Manes vifus hero, quinn fugeret, fophiiS Neglexit Cynicus: nos agitmt pigri Ventres, pulpa frequentior ?
Hcec jam nunc igimr nil inetuens cano% Ccclefti fti?nulum pe&oris impetu, Et vati folitam concipiens facem: Quid magnas ftruimus domos?
Curis follicitum peclus Hymettice Nut/i mulcere trabes, mim poterit lapist Quem formofa Cypros, quem Paros, & cavis Mittit Synnada collibus ?
Vefantf nimium frena cupidini Num Jic i?icipi?nus contrahere, & moram Aut rugis aliquam, lanificis tribus Aut ajferre fororibus ?
4*
Duo

4* 0 R A T I Q.
Quo nos cimque leves teniiimis impetu Aias fepe gravi, quicquid inanihus Votis concipimus, nos fpatium manet Tres tantum cubitos patens.
Quanto nobilium fyrmate fplendida Nos civcumdederit Gloria nomimim Vartorum fiudiis > aut opibus Tagi, Et fumus fumus %3 fmus.
Arcbytce Calabro litore y Parthico CraJJi membra jacent ludibrium Notis, fompeji Phario ; Nirea reddidit Therfitce fimilem rogus.
Magnis en iterum vocibns intono : Seu fimus tenues, feu Ducibus pares Et Regmn titulis, nos tamen ultimb Claudent quatuor ajferes,
d
D I X I.
Xi» (tJf
1*
\i
^^
ANNO-

tsjL* *A* »»V *%&■* *A» «iV *«** ^4** "A" 4- "4** r A* *A* •■Jb* '"JV 'i- i>Jt* 'Ju-
. ^rX;cX5c^ 1 -JOtJC5^J.?tX?OC5^c • XXrXrX.rXr.AA\AlxX:
3»
•V* »>v\* kV>* •*•« *v* ^r* w*r* **J\* **|p» * «T* "*ST* *V* v*j% *v» *V« v"#» *TWj "T*
ANNOTATIONES
ad prtecedentem Qrationevu
F O ^>uoniam permulta ad gcnus & originem defun&i f> ^^4 celeberrimi Coiieg^e noitri HENRICI THEO- ^■j/ D P R1 PAGENSTECHERI pertinentia a no- bis in ipfa. Oratione fludio prastermiffii funt, quiE videlicet melius legentium oculis exhiberi, quam vel atten- riifimae concionis auribus inculcari poffunt, ideo nonnulk memoratu digniffima ad ulteriorem eorum , quas diximus, lucem & confirmationem, tum & alia quaedarn fortaifis non injucunda hic anne&enda cenfuimus. Multis variarum co- gnationum & affinitatum circumftantiis ambagibusque , qua- rum ampliifima defcriptio cum juitis quoque documentis & narrationibus nobis ad manum eft, reciiis, ea, qus potiffima funt, ipfosque Viri clariifimi Majores tangunt, in compen- dium redigemus.
Pag. io. lin. 14. Akxandrum Arnoldum Pagenfteche- vum, primum &c. Infignis hujus Antecefforis, quoParen- te gavifiis elt clariifimus quondam Coilcga noiier, vitam ac merita defcripfk Vir doctiffimus AJamus Menfo Ifinckius r Hiftoriar. & Eloquent. in Academia Groningana Profeffor, Oratione funebri ibidem proximo pofi ejus obitum anno 1717 in lucem edita- unde procul dubio Au£lores i)er neuei* ^itungen *>on cjefcf>rten ©acben notitiam fuam hauferunt, fic- ut inde iterum Vir cl. Cbriftiamis. Gottl Jochmis. j'm ftlj#cnwi*
F 3. mn
I

44
ANNOTATIONES.
Itttt Q$tkl)tfttt *. ScjrfCO materiam decerpfit. Sed etiam ipife hic Alexandcr Arnoldus Pagenftechenis plurima de origine, vita fatisque fiiis ac ftudiis attigit in luculentiilima Oratione, quam Mcmonaiu Bockelmaumanam appellavit , quamque olim GroningfE anno ciorocxciv. a. d, v. Kalend. Qtiintil. in aufpiciis ordinarise ibidem Juris Profellionis habuit, ac dcin- ceps jf-ohannls Friderici Bockehnamii , Heidelbergeniis ac Leidcnlis Anceceflbris, fiii iimul popularis ac quondam etiam Docioris, Juvi pubhco Imperii Romano - Germanici a fe itc- rum edito adjungendam curavit. Ejus liic tanto' libentius mcntionem fkcimus, quia plurima illic fmgularia ad Pagen- ftecheranas non modo cognationcs & affinitatcs, fed ctiani ad hujus Duisburgeniis Academise notitiam egregie facientia occurrunt, praetcr alia fcitu jucundiffima has oc vicinas rcgio- nesfpeciantia, quorum Vir ille ccleberrimus mirificus ac ve- <re curiofiffimus indagator erat.
Pag. n. lin. i. Henrici Schluiteri, j^udiascf Qucefto- ris Gronovicnfis &c. Ita in Oratione Cl. Jfmckii mocio me- morata hunc Collegce noftri Avum maternum deprchcndi nominatum. Sed in Manufcripto Viri illuftris Guerneri Ju- ftini Pagenftccheri , Procancellarii quondam Haffiaci, lucu- Icnto & totius Gentis Pagenftccherana: Gencalogiam iimul Hiftoriamque comprchendente, video cundem Arnoldum Scbluiterum adpellari; ut fortaffis non immerito celcberrimus Harderovicenae Acadcmia: Jurisconfiiltus Gerhardus Schro- dents in Oratione funebri memoriae Viri confultiffimi Joh. Friderici Wilhelmi Pagcnftecheri Anno crj iocc xlvi. habita pag. ii. eundem utroquc praenomine Arnoldum Hen- ricum Scbhdtcrutu vocaverit. Erat vero hic Schhdterus non modo ipfe Judex & QtiEeftor Gronovieniis, nominc illnftrif fimi Comitis Tcklenburgici, fed etiam Patrem habucrat Georgium Schluiterum , Tecklcnburgenfem, ab codcm Co- mite PrcCtorcm in patria conftittitum, Matrcm vcro Ahidanz Saetkampiam. Uxorem autem duxerat Adclheidam de Bent- bcim, ampliffimi & iniigni ftcmmatc progeniti Chriftophori de £entbeim, Stcinfurtenhs aulas quondam Preefeeti, filiam.
Rcfer-
v\

£££-=»■ I
ANNOTATIONES.
45
Referri prseterea memoratus Amoldus Henricus Schluiterus ifte inter eruditos Scriptores meretur. Tefte enim Ifmckio loc. cit. is Julii Pacii Inftituta Juris variis acceffionibus lo- cupletavit.
Pag. eadem, lin. zr. Amoldum Gishertum Pagenfle- cherum, ante fexaginta £f quatuor annos ', &c. Obiitnempe hic Avus paternus clariffimi quondam Collegas noftri in hac urbc Duisburgo Ao. cio ioc lxxxviii. die xxviii. Junii, tctatis lxxiii. Natus enim fuerat Patre jf-ohanne Pagenfte- cbero (de quo mox plura dicemus) & Anna Lolcvmckia Bentheimii Arino cididcxv. die 1. Aug. habuerarque in facro baptifmate fponfbres Arnoldum Jodocum , illuftriffi- mum Bentheimicum Comitem, & Gisbertum auf bcn S&MQt/ Commcndatorem, ut adpellant, in Othmarfchen, nec non Viri anriquitaie gcncris & eruditionc ac Scriptorum multitu- dinc nobiiis Johannis a" Munfter in Vortlage prope Lengeri- cam in Comitatu Tecklenburgenfi Filiam. A tcneris hic un- guiculis conlccratus ftudiis & miffus cft deinceps Stcinfurtum, Lugdunum Batavorum, Franequeram , Groningam , & Trajcclum ad Rhenum, gavifiisque fuit inter alios fiimmos viros ctiam Doctoribus Saimafio, Hcinlio, Grotio, Voffio, Boxhornio, Scriverio, Borgeiio, ac fimilibus. Anno a°tatis xviii. in comiratu illuitris fbederatarum Civitatum Bdgica- rum Legati adivit Galliam, ibique pcr aliquod tempus in Au- la regia commoratus eft. Reccptis deinde fummis in utro- quc Jurchonoribusredux in Patriam a Comitc Bentheimico primo in numerum Confiliariorum cooptatus, iimulque Au- Isc Judex conftitutus, mox ctiam poft obitum Parentis ia ejus locum Secretioribus Confiliis adhibitus, ac Cancellarius crcatus fuit. In hac dignitare ab anno c 13 i o c l i . usque ad annum cio ioclxvii. non fine fiimmo honore & gratia permanfit, usque dum ob inconftantiam Domini fui, Erne- fti Guilieimi, Comitis Bcntheimici, proximo anno pontifi- cia Romanenfium Sacra amplexi, omniaque vchcmenter in- ftin£tu Monafierienfium non fine fiibditorum graviffimo Ju- #u & mcerore turbantis, £ patria difcedere maluit, tantae
F } vide-
■
IWrlii' I

46
ANNOTATIONES.
.
vidclicet, & adhuc majoris calamitatis ac turbarum impert- deutium pertccfus. Deforipfit ilias praeter alios Jobannn ah Alpen in Vita Chriftophori Bernhardi, Epifcopi Monafte- rienlis; ubiLibr.VI. num.28. pag. 88.Tom. II. deiftisagit. At minori partium ftudio omnibusque cum circumftantiis haec omnia enarrantur in Libro, cujus Titulus eft, IUuftrif- fimorum quatuor Comitum Bentheimenfuau Clamor adCalum* qui Vefaiiae in Fol. apud Andream Lupium A. cio 10 c- lxxxvii. imprcftus, ctiam hic Duisburgi & Francofurti ad Mcenum proftare dicebatur. In hoc amplo fatis Volumi- ne non modo aliquoties hujus Aruoldi Gisberti Pagenftecberi fit mentio, ex qua fides in Patriam, ipfiimque illuftriffimum Comitem, ejusque legitimam Uxorem & Liberos luculenter elucet, fed etiam non pauca occurrunt ftudio & labore ipfius confe£ta. Rcli£to itaque fponte natali folo, & fiimmis, quas ibi adminiftraverat, dignitatibus A. cidioclxvii. hucin Cliviam noftram fe cum tota familia contulit, ftatimque a potentiifimo Ele£tore Brandenburgico, ac Ducc Clivenfi, Friderico Guilielmo Magno, in numerum Confiliariorum receptus, & Legatus perpetuus, qui in Aula Ncoburgica, quae tum Dufteldorpii commorabatur, refidcret, creatus, iimul etiam Academiae hujus Duisburgenfis Curator conftitutus eft. Ob ultimam hanc dignitatem cvcnit, ut heic Duisburgi Duf- feldorpio fcilicct vicinae domicilium figcrct. Duas uxores habuit, primo Annam Elifabetham de Fbkkersbaufen , Viri nobilis, Johannis de Volckcrshaufen , Domini in Volckers- haufen & Duncum, & Adelgundae de Werdum Filiam ; ex quo matrimonio, nobiliilimas cognationes & affinitates Wer- dumorum, Beningarum, Beverorum de Langen , Etzba 7 chiorum, Onftarum, Tammingarum, Welefeldiorum, No- bilium de Hanen, ut ctiam de Diepenbrock, fimiliumque generofarum familiarum apud Friiios & Benthcimenfes ei contrahente, inter plures alios liberos natus eit Erneftus Phi- lippus P agenftecherus-, de quo in ipfa Oratione nonnulla jam diximus; deinceps vero hac priore Uxore anno cididclv. morrua alteram Barbaram de Rodenberg , defuncli Collegae
noftri
iki

ANNOTATIONES.
4?
noftri Aviam, Diderici de Rodenbcrg Civis & Magnarii Vefalienfis, nec non Sufannae dc Bcyer Filiam, illi fimiliter nobilifiimas in Clivenfi traftu alibique Beyerorum, Roden- bergiorum , Bachmannorum , Raesfcldiorum , Motzfeldio- rum, aliorumque fimilium plurimorum familias fanguine. vel affinitate conciliantem. Ex hac praeter tres alios liberos ci preecipue nati fuerunt A/exandcr Amoldus Noftri Pater, & Patruus Guevnenvs Juftinus Pagenjiecberus. Mortua illa fuit heic Duisburgi A cio ioc lxxxvii. die xv. Scpt. & in temploSalvatoiis fcpulta, cujus lateri moxMaritus, ipfc videlicct Amoldus Gisbertus fcquente anno defun£tus, in eo- dcm fepulcro appofitus eifc Utrique Parenti fcqucns Epi- taphium confccit, ac cippo fcpulchrali infculpendum curavit pius filius modo memoratus Guernerus Jujiinus, Procan- cellarius deinccps Hafiiacus, ut ipfe in MSto de Pagcnfteche- rorum gente & familiis cap. XII. commemorat;
STA. VIATOK.
ATQUE, EX. PRAETERITIS.DE.
FUTURIS. JUDICA.
REPERIUNTUR. HIC.
OSSA. CINERESQUE, PIE. DEFUNCTORUM. CONJUGUM.
VIRL DUM. VIVERET. AMPLISSIMI. STRENUL ET. PRAENOBILISSIMI. DOMINI.
Dni. arnoldl gisbertl pagenstecherl
JC 1 * 1 - CONSILIARIL bkandenburgici,
ET. LEGATI. RESIDENTIS. AD. AULAM.
NEOBURGICAM. NEC. NON. ACADEMIAE. DUISBURGENSIS. CURATORIS.
ANTEA,
m

i I
9
\ l>
43
ANNOTATIQNES.
ANTEA.
CONSILIARII. INTIMI. CANCELLARII. ET. JUDICIS. AULICL BENTHEIMIENSIS.
NATI. BENTHEIMII. A. D. KAL. AUG. M. D. C. X. V. DENATI. DUISBURGI. A. D. IV. KAL. JUL. M. D. C. L. XXXVHfc
vr. ET.
AMPLISSIMAE. PRAENOBILISSIMAE. ATQUE. ORNATISSIMAE. MATKONAE.
Dnae. BARBARAE. DE. RODENBERG.
NATAE. VESALIAE. A. D. XVIII. KAL. FEBR. 1639. DENATAE. DUKBURGI. A. D. XVII. KAL. OCTOB. idg 7.
JUCUNDAM. EXPECTANTES.
RESURRECTIONEM. QUAM. JUDEX. UNIVERSUS.
IPSI5. BENIGNE. CONCEDET.
AMEN.
Hgcc paulo prolixius de vita, fiitis obituque hujus Arnoldi Gisbevli Pagenftecheri adjicienda cenfuimus, quoniam ejus, ut & Alexandri Amoldi, nec non Henrici Theodori, defun- cti CoilegcC noftri, hoc eft, Avi, Filii & Ncpotis, noritia paulo uberior etiam ad hiitoriam hujus Academice pertinere videtur. Practer narrationem Gnerneri Jufimi Pagenfiechcri de hocParente fuo manufcripram, exftant etiam Joh. Jac. Ghntesvileri S.Th. Prof.Duisb. Programma de eodem, CaJ. sJul. 1688. Johannis de Blecourt, Paftoris Duisb. £etcftpre* i>\Qt ubej." t)t# %)tn, Arnoldi Gisberri Pagcnftechers tybjltlbm > HermanniHonnii, Recl. Sch. Duisb. &bm$* UilD 'So&e^QjC*
fohnc&n bc\) bcm fe&l. «£intrirt t>es '£)0cl;*<£bfen/ 2}efr* imb ®c* frrencjcn i 6l'tt. Arn. Gisb. pagaiftccbcrs &c. nec non <£m% job*n 2foolf6 v<m tcv 2\ecf ©>j>reffcn *QMat msm 2(bfter* bm Der $r. 2$arbara x>on Ixo&cnbcra;.

ANNOTATIONES.
49
Pag. iz. lin. 19. Guilielmian Jacobum, virum marnt ftrenuum &c. Is Arnoldi Gisberti ex Barbara Rodenbergia /iiius naru maximus, & Alexandro Arnoldo Frarre fuo bien- nio major, natus erar Bentheimii Anno cioioci.vii.dic 7. Aug. Primo amplexus Palladem ftudiis operam navabac Duisburgi, Leida:, Groningae & Traje£ti Baravorum, fed deinceps militiam fecutus Electori Brandenburgico, ac porro Regi Danise infcrvivit, ad Optionis feu Locum tenentis, ur ad- pellanr, dignitatcm promotus, altiores etiam gradus brevi meriturus, nifi Oldcnburgi inter prsefidiarios milires ardenti febre correprus, &inflore artatis, Anno cio ioc lxxxv^ x Januar. vit<e xx vi 11. extinclus fuifler.
Ibid. lin. zz. Guernerum Juftinumprocreavit. Hic jam fiipra nominarus Arnoldi Gisberti ex Rodenbergia filius natu minimus, & defuncti Collega: noftri Patruus, inprimis ttkra infignem promeretur laudem. Natus eft hic Duisbur- gidiexxm. Decemb. Anno cio 10 c lxxi. acmatureftu- diis confccrams rudimenta dcpofiiit fiib Joacbimo Neandro t runc Scholie Diiffeldorpienfis Moderatore, ac poltea apud Bremenfes facrorum Oraculorum Interprcte, celebri illo piorum Canticorum Auctore. Hic Duisburgi deinceps ea- dcm Studia continuavit, ubi d. xin. Scpr. cioidclxxxv/. ad pubiicas Lectiones promonis eft, ibidcmque fiib Frarrc fuo Alexandro Arno/do, ficut deinceps Francofurti ad Ode- ram, Hala: Saxonum, & Rcgio Montc in Boruffia, ducln illuftrium virorum Henrici Cocceji , Samuelis Stryckii , aiio- rumque egregia juridicce doctrina: incremcnta cepit. Ama- bat autem praeter hanc regiam, ut a Platone vocatur, fcien- tiam eriamHumaniora, inprimis Heraldica, Hiftorica, Ge- nealogica, ac fimilia ftudia. Videtur fane ha?c caufa fuifle, cur luculentam de univerfa Gente Pagenftecbcrana Commen- tationem magno fhidio & laboreconcinnaverit, quse ob mul- ta fingularia ad has & vicinas rcgioncs, inprimis ad Weft- phaliam, earumque familias & fuperiorum tcmporum hiftb- riam illuftrandam pertinentia mcrcretur, ut piiblica luce do- nata proftarCf. Lx ea praecipue pauca aliis innumeris rebus
^K

5»
JVNNOTATIONES.
& perfbnis omiffis decerpfimus. Poft varia irincra per Bel- jginm, Germaniam, Poioniam, Boruffiam, Bohemiam & Daniam initituta redux huc Duisburgum iummos in utroque Jure honores A. cio ioc xcv recepir; ac primo quidem Cauiarum Patronum apud Clivcnfes fere per biennium, dein- <ie publicum Juris Dottorem in Arhenaco Sreinfurrcnii per ieptennium iingulari cum Jaude egit, multis iimul negoriis aulicis, Legarionibus, aiiisque magni momenti rebus cxpc- diendis inrcrea adhibims, donccA. cio iocc m a Scrcnif iimo Hailfe Landgravio Marpurgum primo ad publici Pro- feiforis & Confiliarii, deinceps etiam omiifa doccndi ncceifi- tare ad Procancellarii dignitatem vocaretur. Ejus diligcnriae .& erudirionis monumenra exftanr non pauca. Obiir randcm Marpurgi anre decennium, anno nimirum cio iocc xlii. jDoirquam ex duplici marrimonio, cum Jobanna Dorotbea Winckelfia, eaque vero defunfta cum Anna Magdakna Jung- ttumnia conrracto, duodccim Liberorum parcns effcrfacfus, quos omnes, narasque hinc affinirarcs commcmorare praercr- mirrimus. Ur nec illa, quae de quibusdam fequioris fcxus in. ipiaorarione, aur quae de Ernefto Pb/Iippo, AlexandriArnoI- <di Frarre germano, ejusquepofterisdiximus, hic uberius il- iuftranda iiimemus, conrcnti de praecipuis defuncli cekbtrri- xrd Collegas noftri Majoribns in recla fere ranrum, ur ajunt, Sinea quaedam heic adjeciifc, licet alia quoque plurima infigne decus huic genti afferenria fuperiinr.
Pag. ij. lin. i. Joanne Pagenftecbero nonfolum eadem Cancellariatus dignitate %fc. Proavus hic Anrecciforis noftri nuper defuncli, vir plane iniignis, praecipua ulrerioris Pa- genftecberorum digniraris fundamenra jecir, fimulque Majo- ribus fiiis per fe jam longo remporum tractn in Dioecefi Mo- nafterienfi honeftiifimis lucem addidir ampliorem. -Natus is erat fVarendorpii (municipium illud in ditioneMonafterien- fi non portrcmum eft) Ao. cid 10 lxxv circa Penrecoftenj Parre Guemero, ibidem Confiile. Poftquam acquifira multa- rum artium, inprimis vero Jurisprudentias infigni notitia Do- itoris tirulum habita folenni Difpurarione Marpurgi recepe-
rat,

ANNOTATIONES.
51
?ar, proximo anno Steinfurtum vocatus fiiit, ut ibidcm in Arnoldino Juris do£trinam publice profiteretur;. quod tanta diligentia & gravitate praeltitit, ut poft o£tennium in ea fta- tione feliciter transa£tum Anno cio ioc x ab illuftriilimo» Bentheimienfium Comite Arnoldo Jodoco Bentheimium in aulam arcefleretur, fplendidam Coniiliarii, nec non Judicis Aulici & Canccllarii perfonam gefturus; quod per plurimos. annos fumma cum integritatis 3c prudentiae gloria praeftitk, donec Ao. cid idc l die xxvn Decembris ex novi Ca- lendariiratione, aetatis anno lxxvi moreretur. Uxorem is duxerat cio ioc iv, cum adhuc Steinfurti Juris Profcf- lorem ageret, Annam Lolevinckiam , Confulis & Patritii Steinfurtenfis Georgii Andretz Lolevinckii filiam, & Andrea Lokvinckii , ibidem Confulis Anno cid io xxx & circa Monafterienfmm Anabaptifticorum tumultuum tempora, ne- ptem ; cujusquc Avia matcrna de Bentbeim di£ta ab illuftrif- limo Bentheimienfium Comite Eberzvino ex matrimonio cir- ca annum cio cccc l ad morganaticam contra£to genita fuerat una cum Fratre, unde omnes Bentbeimiorum in 1 rans- ifalania, Comitatibusquc Bcntheimienfi & Tecklenburgenli Familiae originem traxerunt. Obiit vero ifta fiiperius me- morara Anna Lokvinckia, Anteceflbris noftri Proavia, quin- quennio poft Maritum, Ao. ncmpe cio idc lv, d. iii Aprilis, cumJam per feptennium manuum pcdumque ufii ca- pta decubuiflet, quoe calamitas honeftiflimce huic Matrona; contigcrat ob tcrrorem injcdrum, cum circa finem bclii tri- cennalis Germanici, anno nimirum cio ioc xlviii, dic xxi ii Aprilis vidiflet, optimum conjugem fuum Jobanncm hunc Pagenfiecherum aprcedantibusSuecicis militibus cxVcch- tenfi Monaftericnfium oppido in Bentheimicam ditionem ir- rumpcntibus, eorumque Duce Hans Smael di£to, intempefta- nocte captivum ex lecto violenter abripi, & fine omni veititu equo lmpoiitum barbare abduci, aedibus totis non iine inii- gni bonorum ja£tura penitus fpoliatis. Nati veto ex hoc ei matrimonio o£to erant utriusquc fexus Liberi, quorum tei\ .tius Guernerus, quartus Andreas Chriftianus, uterque etiam
G * ibi-
•

m)
■
5T2
ANNOTATIO"NES.
ibidem in Orarione noftra memoratus, quintus vero Arttol- dus Gisbertus, dariffimi quondam ColJegae noftri Avus, fuit. Reliquit etiam hic Jobunnes Pagenftecberus quasdam ingenii & eruditionis monumenta. Eju9 enim Difputationes teftamcnta- rias, Steinfurti cum adhuc commoraretur, conlcriptas, dein- ceps edidit pius nepos Alexander Amoldus in unum fafti- cuium conje&as, veluta Ci. Ifinckio in Oratione funebri hu- jus pofterioris memoriae comecrata memoratum effe recor- eor y adeo ut hic tantus vir ad Mtmigardiam doEtam quoque referri mcreatur, quam optimus & honoratiftimus fenex Jo- docus Hcrmannus Nunumgius, Canonicus Fredenfis, multis- que aliis dignitatibus, fed adhuc magis candore & erudirione fiiigens promiiit. Hanc utinam cum reliquis Monumento- rum Monafterienfium partibus, fcriptisque fimiiibus pubiica* luci expofitam videremus.
Jbid. lin. ii. Sed Gnemerum etiamgeneravit ', £fc. De hoc Guemen Pagenftecbero, Johannis Filio, &ArnoIdiGis- Berti Fratre, ut leviter h linea re&a defle&entes pauca adji- ciamus, opci-ae videtur efte prerium. Natus is erat Stcinfurti A. cid ioc ix, diez4. Aug. Lireris&inprimisjurisprudenr riaeLugduniBatavorum, Groningae & Coloniae Agrippinae operam navavir, & poftqnam Aureiiie in GaJJia ftimmos" in urroque Jure honores recepiifet per Angliam iter faciens nata- le fbJum repetiit, ubi ab iliuflrifiimo Bcnrheimienfium Comi- re ArnoJdo Jodoco Bentheimii & Schuttorfii Judex, ncc non Gogravius in Emsbuhren primo conftitutus, deinde poft ieptennium ab Hermanno, iJIuftr. Limburgenfium & Geh- menfium Dynafta, ad Satrapa? dignitatem pluresque honorcs, poftremo 3 ceJliifima Landgraviatus Hafliaci Gubematrice Amalia Elifabctha ad fupremi Judicis pcrfbnam Bucholrzii rempore belli tricennalis Germanici fuftinendam, aliaque mu- nera efiam in RinteJenfium Academia obeunda invitatus fuit j quibus omnibus tandem aut abdicatis aut non rccepfis Stein- furtum in Patriam reveiti, ibique cum Praetoris & Gogravii Steinfurtenfis dignitare fimuf ordinariam Juris in ifto Athenaeo docendi Profetfiionem fufcipere maluir, & ad obitum usque
rerinere,'
a

ANNOTATIONES.
tt
rerinere/ quamvis Jautiifimis conditionibus ad fimilcm ftatio- nem inHeidcJbergenfi,& deinccps etiam in Viadrina Franco- fiirtenfium Academia obcundam arcefic-rctur. Matrimo- nuirn iniit hic Guemerus cum Maria Elifabetba Rutgerjia, Gui-> jiatidi Rutgerfii', S. Th. D. &in Gymnafio Steinfurtenfi Pro- fefforis fiiia, & Guinandi eodem nomine Rutgerfii nepte, qui Dordraci quondam in HoJJandia mercaturam excrcens inter cognatos etiam jfamim Rutgerfmm iiJum reeenfuit, Vi- rum dignitate non minus fumrna ac Legatione Succica ad Re- gcm Gufiavum AdoJphum nominc Ordinum BeJgii feederati gencralium, quam eruditionc fcriptisque aurocontra cariori- buseminentem, fimulque propter fbrorcm Ermgardin Rut-
ferfiamDanielisHcinfiiafhnem, & NicoJai Heinfii (quanti i omnes fiint Viri?) avuncuJum. Ex hoc conjugio ofto Jiberi funtnatij ex quibus fllia natu maxima Anna jfiiditba in matrimonium data fuit jfohanm Bemhardo JVippermanno, fiipremo apud Comitem Steinfurtcnfem StabuJi & Venatio- numpraefecto; ex cujus Cognatis quidam Canonicus, vulgo $#UH>@$0lfl|tei7 Bremas fuit Engelbertus fVippermannus, vir opulentiffimus, qui fine Iiberis moriens duo infignia admo- durn fiipcndia tefiamento, Ao. cio idc xxi, die g. Jun. condito inftituit, cujus unius annuis reditibus quidam ex hac familia orti ad fiudia iua excoJenda ma£hirentur, alterius vero fhi&u Juns ProfeJTor in ceiebri quadam Academia gauderct. JUud in Comitatu Lippiaco, hoc in RinteJenfium Athenaeo fimdamm fuit. Conltitutionis vcrba initialia haec fiint: Ego Engelbertus IVipperman, jturis utriusque Licentiatus, Z? Scbo- Uyiicits Metropolitana Eeclefia Bremenfis, memor infirmitatis me<£, Sfrecognofcens, quod homini conjiitutum fit femtl mori, hora autem mortis inctrta,fanus quidem mente^f animo,ftdcor- pore imbeciilis, $fc. &rV. Integra reframenti perquam Jucu- Jenti & ampJi verba exhibentur sl Viro nobiliffimo Gaemero j^ujiino FagenJiecJmo, in MS. de Genealogia gentis fuae, cu- jus jam aJiquoties mentionem fecimus. Idem, quae de Gtter- nero ifio fuperiore retwlimus, fiippediravit, fimulque ad Job. Adami Mettemacb* Paftoris quondam Steinfurtenfis,
G $ fdcf;««*

Tff
54
ANNOTATIONES.
Scidjett^rcuigt/ fcu concionem flinebrem A. cid isc lxviii. in cum habitam editamque le&ores ablegat.
Ibidem 1 i n. 14. Joannes Vinandnx genitori fuo in mun*> re Profejforio fuffeclm &c. Hujus quoque memoria hic re- novari meretur. Erat ille Guerneri paulo ante memorati fi- lius; Anno cidiocxlix. add. xn. Febr. in lucem editus, Patrique fuo ut in munere ProfefTorio, fic etiam in Judicis aulici, Praeturas, & Conliliarii dignitate nirTeftus eft. Qu-jc munia magna cum laude adminiftravit, donec die xxi 1. Mar- tii anno eK> idclxxxviii. ccelebs & fine liberis morcre- tur. Qiiia legatum, quo aedes fiias Athenaco Steinfurrenfi donavit, a pnmario Theologo deinceps habitandas , quoe- dam alia quoque notatu digna comprehendit, ipfa teltamcnri die vi. Martu A. cididclxxxviii. conditi vcrba huc fa- cientia in perpctuam rei memoriam hic lcgi voluimus. Sunt autem §. 6. talia: Sftcin (jeoauteS £aufj / t>er t>aran (iegcn&e G3artc/ unt) n>a$ t>a&oti uepenutret/ famt meiner Bibliothcc t>er* t\)xt id) biefigem ^ocrjgrafl. Arnoldino, mtt t>er Condition je* Dod)/ n>an t>ie roabre Religion unt>erfd(fd)et uarin profitivct roirD / Daf? felbigeS Den ufumfruclum Dat>on babcn folle. SBo abcr (n>e(d>e$ &Ott in ©naben abroenben roode) tnan ein m DerS erfeben fofte/ t>ermad;e td) bte Bibliothec ber Unt&erfttdt O^arburg; n>o aber aud) Diefe mficirct routbe/ t)cr $u £et)ben itt •£>o!Ianb. 2)atf £aufj/ -£>ojf unt) ©arte foll an tneincn a(3t>an nod) Iebent>cn Cognaten Derfallen fet;n: Unb ber dltcfh: Profef for Thcologiae bicfelbft £au£ unt) ©artat ol>ne 2lbaana feine* (Bebafttf beroobnen/ mitbemQ3ebing/ bafj cr annuatimin mei memoriam einc difputatiunculam ot>Ct* tractatulum foKc itl £>ruc£ gcbeti/ unt> alle 10 2ftf)rctt barab einicje fafcicuios mo* d)Ctt/ tfyeiisdivulgirctt/ tb,ei(s bct> ber Bibiiothcc btnfcf?en. !£>a$ «Daufj Utit) ©arte cum ap- unt> depcndentibus (iuc^balben fine praeta&i inqrulini onerc annuatim t>cr ©cfmUDiatr; boffentiid; nttt bcm @d;uU Dvententeifier etne Vifkation tbun mxt>) pro-
priis fuis inquilini fumptibus (bacjCCJCtt mcinc tt)Ctti<5C fiippel-
te£tilia tm #aufe o\)M 3}erfp('ttcvun« unt> babjn gcbtad;t wer*
t>cn follen )■ roolfe m £>ad> unt> gaa) J;alten / t>en ^tcin aber/.
• : / -• - - tvoiauf
&

ANNOTAAIONES.
55
ttmrouf mefn $?afjm unfciSfjrenuienft famtSBSapen $u graviren, ■itnD roorauf ju exprimircn; Da0 e$ einc SSorgmanS ^rcrjbtit fepc/ foU&iegrbfd;ajftbejar;ren, wic t>on oucb fcie anrjelcgte 3ar* be mit Ofy/ roelcbe fte aucb Dabcp gu ffyun gebaften ferm; allcS Uttter obtge Condidon $u i3;'v|rcr;Cn. Hucusque verba ifta, iic- ut in MS. Viri excellent. Guerneri J-uJHni Pagenftecberi, quod jfepe memoravimus, exhibenmr \ cujus etiam Oratio inaugu- ralisSteinfurti die zi. Jan. cididcxcvi. habita conferanir.
Pag. 14. lin. 4. Abavimi memorare Guernerum Pagen- ftccherum, Vixit iile circa annum cioidl. fuitque Confiil Warendorpii, in Diceccft Monafterienfi. Anno aetatis vige- fimo uxorem duxit Catharinam Hejfelingiam , Henrici Heffe? Jingii, Confulis & Patricii Ahufani, FiJiam ; unde praeter elios Johanncs fiipra memoratus, Cl. Anteceflbris noftri Pro- avus, eft natus. Hujus Gucrneri frater Chriftianus Pagen- ftecher.us Hamburgum fe convcrtit, qui ex uxore, quam ibi- dem duxit, practcr filios Joacbimum & Henricum iine liberis iterum idefimitos, etiam inter plures filias Sophiam generavit, Alexandro Ptccardo, Evangelico apud Steinfurtenfes Paftori, fed Ao. cio idlxxx. defiinclo, nuptam, unde Filius Jo- faiunes Pzccardm, oraculorum divinouum Interpres Benthei- micus, & Gualterm Piccardm Nepos, Paftor Groninganus, ac demum Pronepos Henricm Piccardus d. xxv. Mart. cio idc xxxv. in luccm editus, Dominus in Schlochteren, Colham & Harckftedcn, Prsefectus hereditarius Cataratta- rum Deifzyleniium, ac Groninga-Omlandorum interAma- fin & Lavicam Coniiliarius & Syndicus, prodieiunt. Cete- ri Cbriftiani illius Pagenftecheri pofteri Hamburgi ireftiterunt Lutheri partes amplexi. Ipfe circa annum cio 10 xx. ibi- tlem deceflit.
Ibidem lin. 12. Etiam Atavum , Tritavum, ceteros- quc •major-cs per plura jam fecida , $fc. Primus omnium de ■quo aliquid certi atque indubitati referri poteft, fuit Contul & Patricius Warendorpieniis (1) jtoacbimus Pagenfteche- rus, circaannufncio ccc lx; quem in Linea, ut vocant,
- . re&a

^■^■■^H
ly'
I
S6
ANNOTATIONES.
re£h & adfcendente fequuntur (z) Jobannes circa anninn ciDcqccx. (|) Balduinus Ao. cia cccc t. (4) Conra- dus circa annum ejusdem feculi o£logefimum. (f) Cbriftia- ims Ao. cid 13 xx. (6) IVernerus, paulo ante memoratus, circa annum cio ia t. (7) y-ohannes, narus cioiarxxv.
(8) Arnoldus Gisltertus, Ao. cid idc xvi. in lucem editus.
(9) Akxander Amoldus , Ao. cio 10 c lix. genitus; & randem (10) HENRICUS THEODORUS, defim- £tus CoJiega nofter in hoc ordine decimus. A prioribus va- riae etiam familia» propagatae fuerunt, quarum nonnullae in Dicecefi Monafteiienfi remanferunt, Romanenfium Sacris ad- diclae, aliae Hamburgum concefferunt, Osnabrugam, loca- que vicina, Lutheri opinioncs amplexar. Nobis nic de Li- nea Pagenfiecberormn Reformata , unde Nofter ortus, quae- que maxime honore, dignitatibus & meritis in rempublicam tam civilem quam literariam eminuit, omnis prccipue fer- mo fuir, iic-tamen, ut pauca tantum e pluribus decerpere- mus. Ceteriim ordinem feriemque Pagenftecberorum paulo ante a nobis defignatam etiam paucis exhibet Vir Pi. rev. jto- bamies Bernhardus Grimmelius , Oratione de Ufu & Abufi| Philofophiae, Bwgo - Steinfurfi A. ci3 iocc xxxi. edita; ubiquaepag. zz. & z;. dicuntur, cum his conferenda funt, cum & Nofter jam defunclus Collega ibidem inter aiios com- memoretur.
Pag. 24. lin. 9. Fiderat. Trajecli ad Rhenum, £jV. Quamquam hoc ferri poffe videtur, cum in ea Urbe Mater- tera hujus elegantiflimae Scberpenzelia , Virgo honeftiflima pmnibusque cum pietatis tum ceterarum virtutum ornamen- tls confpicua, Johanna Ten Haajf, deinde vixerit ac con- (enuerit, cujus ipfa vel potius ejus Liberi ex afTe heredes funtpofteafa&i, quamque mvifere non raro fblebat, tamen quod eo tempore Suolla in Transifalania apud Matcrteram jam nominatam, ut poftea accepimus, dcgerit, cum eam prima vice confpiceret celeberrimus Collega nofter minc de ? fun£his, illud majoris certitudinis caufa hic paucis monendum 9(Ic duximus.
Pag.
*d

il,j5ca .-
ANNOTATiONES.
57
Pag.
lin.
In Specimiue nqflrarum Emendatfo-
Fag. }i. iin. zj. Jn opecimtue nqjtrarum Emendatn- ttum adGuntheri Ligurimim, £?c. Vide illic Cap. III. 4 pag. 7 j. usque ad 87. infertam Epiftolam noftram ad Ipfum confcriptam, in qua multa non foium ipiius Guntheri, fed Fl<h ri etiam, Ciceronis-, Nazarii, Facati Depranii, Manilii, & Ovidii Nafonis Loca, eaque nonnulla defperata emendare ftuduimus, ne de aliis hujusmodi mutuae familiaritatis monu^ mentis loquar. Et quoniam talibus deliciis, dum in vivis erat, oble<£rabatur, nunc quoque in harum Annotarionum fi- ne, tum moris noftri ac confuetudinis fervandae, tum Ejus amicitiam etiam poft obitum hoc fimul (Avnpoo-vvo honoran- di caufa, pauca nova memorabiJium Emendationum exem- plaadjiciam, &quidem talia, qualia ob dudum defperatam iocorum reftitutionem vix unquam exfpe£tari pofTe creditum eft; qualiaque jam multa divcriis faepe Scriptis produximus, & adhuc peneinnumerabilia fimtin promptu. OVIDIVS paulo ante nominatus Metamorph. Libr. VIII. "ft. 284. & feqq. de Apro Calydonio, quem Diana negle&us lui pojnara exigens immiferat, ficcanit:
Sanguine & igne micant oculi, riget ardua cervix; Et feta denfis Jimiles haftilibus borrent: * Stantque velut vattum, Vel ut alta haftilia fetae. * Fervida cum rauco latos ftridore per armos Spumafiuit: dentes cequantur dentibus Indis. Fulmen ab ore venit: frondes adfiatibus ardent.
Secundus tertiusque loci citati verfiis intolerabilem TauroAa- yia.v continent; ut mirum non fif, non modo Nic. Hein- iium, virum egrcgium, ita facere foiitum, fed etiam alios alterutrum obelo configere. Hic vero videas diverfiim do- itorum hominum palatum. Heinfius, cui vox vattum bene fapiebat, utpoteexeammnumero, quae ei falivam movent, tertium verfum retinendum, fecundum vero Etfeta den- jis, &C, ejiciendum cenfet. Nec alterius fententiae fuit vir fummus J. Frid. Gronovius Libr. III. Obfervat. Cap. 18., ubi
H etiam
<«rl

S8
ANNOTATIONES.
I
etiam vaUus vel vatti reponi malebat. Sed hoc parum re- fert. Recle vero, ne tot cognatae voces infcite iterarentur, e MSS. ardua & denfis prae horrida & rigidis, ut in quibus- damfuit, probata fiint. Si etiam loco tS ardent in fine le- geretur arent, ut Nic. Heinfius divinabat, non difpliceret. Contra Cel. Petro Burmanno alius hic guftus eft; cui verba bajiilibus hoirent tantas funt deliciae, ut neutiquam ab hac Jan- ce videantur excludendae. Mavult itaque verfiun pofterio- tomStantquevelutvattum, £fc. relegari; quia tam pertina- citer contenditur alterutrum, contra jus fasque tamen, abi- gendum. Sed fi horrere eo fenfii tam latine dicitur, non mi- nus etiam voces vaUum & vallare ifto fenfu eleganter adhiben- tur. Pontic. Ubr. I. Epift. 11. tf. z 3. TeEia rigent fixis vel- Uti vattatafagittatis. Confer. Gronovium I. c. nec non Nic. Heinfium ad Ovid. Epift. Heroid. IV. "ft. if?. Amor. Lib. I. EI. XIV. f. if. & Faftor. Lib. III. f. 449- Ac nefcio, an non in hoc poftcriori major fit elegantia, quam i.n altero. Non mirum itaque., cum Heiniio Gronovioque faeere Joh. Guiliel. Capoferreura., Idem jam olim fenferat Andr. Naugerius; qui tamen asque ac Herc. Ciofanus utrum- que verfiim pro Ovidiano longe cautius agnofcit, etfi ob fb- lam evitandas tautologiae necefiitatem, cum medicina deeffet, alterutfum repudiandum cenfeat. Indicat nempe hoc ipfo viroptimus, fecredere revera, in alterutro grande, fed in- curabileulcus efle, infelicibus afterifcis in margine leclori fi- gnificandum. Et ita eft. Uterque verfiis genuinus eft, & fi vulnus curetur, ob eximia verba totiusque iiru&urae imagi- nem Nafone digniffimus. Pofterior nempe, feu tertius ver- fus fblus in his verbis, vel ut alta haftilia Jeta, fcelerate corru- ptasac interpolatus eft, novumque mihi dat praeterea argu- mentum, ut crebro notavi, in hujusmodi vitiofis repetitio- nibus fere" femper pofteriores interationes ex corruptione flu- xiffe. En vero genuinam Nafbnis fcripturam. Emenda mecum feliciter ita:
Sanguine £? igne micant oculi, riget ardua cervix;
Etjeta denfis fimiles haftilibus borrent,
Stant
d

ANNOTATTONESL
&
Stantque velut vallum, velut edira in hiftrice tdi. Fervida cum rauco latosftridore per armos Spumafluit: dentes aquaittur dentihus Indis. Fuhnen ab ore venit: frondes adflatibus ardent.
Hanc veriffimam Poetae fcripturam fuifle affirmare non em- befeo, qua nihil elegantius ab eo proferri potuit. Tela edita, id eft, in altum erecia. De bijirice omnia funt nota, deque ejus fetis inftar acutiffimorum telorum haftiliumve toto tergore editorum & femet erigentium. Vide Idyllium II. Claudiaui de Hiftrice data opera confcriptum, ubi fetae ejus vocantur te/a, jacula, haftiiia, miffilia, 8cft. 10. pari colore dicitur: Stat corpore toto Silva minax, jaculisque rigens inpralia crefcit Pififurata feges. Calpurnius Ecl. VI. yt. i$. hirfuta fpino- fior hiftrice barba; ubi etiam in quibusdam MSS. vox hijbrice in hoftice erat corrupta. Hic vero five ex genuino tela ftierit exigua mutatione/eta, & ex biftrice totidem literis haftilia corruptum, five illud poftea a mangone adjectum, poftquam ex biftrice tela eflet literis aliquot abbreviatione eiiiis haftilia depravatum, facillime ejusmodi ulcus irrepere potuit, quod nunc funditus fanatum efFe nemo in hac arena verfatus & fin- cere judicans dubitabit. Quoniam eadem vox tela praeter plures alias etiam corrupta eft in defperatifllmo SILIl ITA- LICI loco, eum hic omiffis fimilibus aliis tempeftive emen- dabo. Verba Poetae Libr. XVI. ^. f f 8. & feqq. fic hodie leguntur:
Tumjaculo petiere decus, fpeclacula Circi Pqflrema, &f meta certarunt vincere flnem Burrus avis pollens, quem mifit ripa metalli, * Qua Tagus auriferis pattet turbatus harenis, [Accola Burnus avis majorum £f ftemmate clarus,~\ Et Glagus, mfignis ventos anteire lacerto, £fc.
Defcribuntur eo libro ludi & certamina, quae Scipio in hono- rem Patris Patruique fui ad tumulum eorum in Hifpania cele-
H * branda

1}
i-.
^H
11
€o
ANNOTATIONES.
1 I»
branda curavir. Hocvero Ioco defcribirur certamen, quod in fogittis mittendis confiftebat, ultimum. Verfum quin- tum Accola Burnus uvis ', %fc. cum ob tautologiam, tum ob fenfiis abfiirditatem, in noviffima Editione Ci. Drakenbor- chii eje&um videmus, licet in MSS. plurimis ac editionibus reperiatur, praeter Puteaneum & Oxonium. Alii damnamnt rertium verfiim, Bitrrus avis pollens, cujus hemiftichium qitem tnifit ripa metalli fimiliter ineptum & fibilo dignum eft. Au- diamus ad eum notata verba Nic. Heinfii & Drakenborchii. Hunc, inquit ille, verfum Puteaneus agnofcit, fed ejur loco eji- cit illum, Accola Burnus avis majorum & ftemmate clarus. Accedit Puteaneo Oxonias quoque, nifi. quodin illo Bumisfit. Drakenborchius haec deinde addit: Uterque verfus, & qttem Mfti, fej* quem vulgati Hbri agnofcunt , abeft h prifcis editioni- kts, Romanaprincipe, Mediolanenji, Marji &r Martini Herbi- folenfis. Primus vero Nicander in Juntina iUum, -quem eum Heinjio hinc ejecimus, protulit. Qui vero ex Mftis revocatus tft, nec Marfo ignotus fuit. Nam ex eo voces Buraas &f avis txponit, idque ante vocabukm verfusfeq. pallet, cumfubditi- tius verfits, in quo eademfunt voces , verfu fequenti poftpona- tur. Ferumne Jic quidem locus integer eft. Quidenim eft ri- pa metalli? autqttisita loquiturpro ripa, in qua aurum repe- ritur? Vides hinc ntrumque, & tertium & quintum, loci ci- tati verftun in MSS. Codicibus fuiffe omnibus, uno altero- que excepto; Romanae principis editionis auctorem vero alterum ejecine, quam deinde nonnullas veteres fecutae fiint temere. Nic Heirrfius etiam fuo more, ubi defperata oc- currunt, & quibus medicinam afferre nequit, nec ab alio af- feri pofte credit, ejecit quintum, quia is fcedior appareb.1t tertio. Sed uterque genuinus eft, non fubditicius, verum graviffime correptus, & ab interpolatore fcede contamina- tus. Recte fennt Doct, Drakenborchius, inept& in tertio verfii effe di£tum quem mifit ripa metalli. Nemo ita loqui- tur, modo latine loqui didicerit, ad tale quid experimendum. Burrusille, qui praemium in hoc certamine obrinuit tan- qUam vic~tor, qualis mox jf. j6i. defcribirar, etiam Iaudaxi
hic
■ >

ANNOTATIONES.
6\
hic ob artem, non ob fblam originem debebar. Et fecit hoc fane Silius Italicus, ut mox videbimus, PoSta fatis pradens, &, fi per fan£tiffimos dominos Librarios liceat, minime in- eptus. Haec iraque verba queni inifit ripa metalli mendofa fiint fine controverfia. Porro in quinto verfii auda&er nunc, non fine infigni omnia plane perdcndi Jicentia, & confuetu- dine, cuifortiter&coraaterefiftendumeft, perniciofiffima, eje£k>, fedrefrituendoinordinemfuum, priora verba Acco- la burnusavis, vel Accola burrus avis fimiliter fcede deprava- ta fiint. Nam vox avis jamjam de Burri majoribus praeceP fit, &verbaipfa inepta, abfurda, reurroAoyiat pJena, ac ii- mul fine fenfii fiint. Uterque verfiis fic funditus fine dubio cmendandus, ac totus Jocus ita Jegendus:
Tum jaculo petiere decus, fpectacula Circi Pqftrema, & meta certarunt vincere fifjem Burrus avis pollens, quem miffis figere telis, Qua Tagus auriferis pallet turbatus barenis-, Laudabant quidvis, majorum $? ftemmate c/arufi Et Glagus, injignis ventos anteire Iacerto , Zfc.
Quis de tam capitali iterum reftitutione dubitare poteft, fi omnium Jiterarum apicumque fimilitudinem cum depravata leftione vulgata conferat? Quis hoc cafii contigifle putet, ut pro corruptis illis mifit ripa metaHi reftirutum a nobis fue- rit tanta fcripturae ftmihtudine, miffis figere telis^ & deinde - pro accolabur nufavis feliciffime laudabant quidvis, veJ Jitera mitiali, utfblec, omifta, audabant quidvis? Manifeftum eft, exmiffis fuifTe mifit, exfigere telis, vel convulfis fyllabis ex fige retelis fuifte ripa metalli corruptum & interpolanim j de- inde vero ex audabant quidvis ineptum illud fabricatum acco- la burnus avis. Et vide jam, quam elegans &opportunus fit fenfiis nexusque, Burrus, inquit, avis pollens, & ftem- mate majorum clarus,- quem kudabant homines in Hifpa- nia, unde fcilicet ipfe erat, quod tanta peritia in arte jacu- landiefTet, ut quidvis telis miffis figere pofTer. Quid cJa-
Hj rius,
m

Pf
6z
ANNOTATIONES.
rius, pulchriusque fingi poteft? Lauddbant fe. multi homi- nes. Sic idem Silius Libr. II. #» 410. & 411. Oftmtant* falutant, .eadem voce homines fiibintellecl£, & paliim alibi, ut & ceteri omnes. Sic eodem Libr. II. fl. iz6. ut & alibi vei-fu interpofito faepe orationis nexum continuat, ut hoc lo- co. Alioquin etiam Libr. VIII. 5^. 58 j*. dixit avis pollens. Viden' itaque , locum conclamatum & depofitum nunc tan- dem plene curatum efle? In eadem ludorum & certaminum narratione Lib. X VI. 'ft. f 06, paulo fcilicet ante, male etiam in SILIO legitur:
Necjam quem fequitur tantum, fed prima corona Spes trepidat tantis venientibus Eurytus alis.
Agitur de certamine currendi. Vitium orationi inefTe nemo fanus dubitaverit. Quam ineptum illud eft venientibus! Nic. Heinfius ulcus aliquod fentiens divinabat, taclus venientibus Eurytus alis , v&tantis eventibus Eurytus ales, quod ulti- mum Drakenborchio arridet. Sed hoc fane eft corrupta ul- teriuscorrumpere, & ex fuo ingenio interpolare. Et quo- modo tanti eventus alterius poffent dici, cum revera non evenerit, ut alter ille Theron vinceret, fed Eurytus? Omni- no legendum eft literarum apicibus paulifper mutatis hoc modo:
Necjnm quem fequitur tantum, fed prima corona
Spes trepidat tantis conterritus Eurytus alis.
Eurytus, ■ qui fperabat, fe victorem fore omnium in hoc cur- fu, conterritus erat alistantis, tanta celeritate Theronis, qui nonmodoei, quem proxime fequebatur, antevertere & an- tevolare vellevidebatur, fed etiam ipfi Euryto, qui jam in- ter currentes primus erat. Tantus erat impetus Theronis, ut pene Eurytus jam multum praecedens conterreretur, ne proe- mium perderet & vinceretur. Amat hanc vocem conterritus Silius. Sic Libr. VI. "fr. 424. conterritus alte Immenjum at- toUitcorpus. Confer. Lib. XII. ^. f4.z. XIV. 5^. i6f.8c;i9> XV. ^. ii, z?j,4;4. XVII. y. *8/ & fz}. alibique. Vir-

ANNOTATIONES.
€3
gil. JEn. Lib. fll. J0". f?7. pauUum afpecTu conterritits bafit. Jam vero vidc fcripturam vocum conterritus & venientibus, & fimiJitudinem omnium apicum in libris MSS. vetufto cha- raftcre Longobardico exaratis agnofce, fi hujus rei gnarus es. Neque enim haec rudem , & obtuii ingenii mentisque judicem requirunt. Sed miflis nunc tot ulceribus, quae in Silio fiint, vere Chironiis, ad carcinomata Ovidiana reverta- mur. Talia enim hic pauca tantum obiter tangemus ac fana- bimus, utappareat, adhuc innumera defperate Iaboranria fa- nari pofie, & fatis lcctionum variantium efle, fruftra etiam iperari meliores, nifiiis opibus, quas tanta jam copia habe- mus, utentes rem alia via, quam haflenus factum eft, aggre- diamur. Quidenim prodeft, ut hiantibus pueris fimiles ex- ipecTremus, qiiaefruftra ad finem usque mundi exfpecTrabun- tur, <Scnos a magnacrepantibus, vanamque religioncm fim- plici ac talium ignarae plebi injicicntibus deludi patiamur? Ex fexcentis hujusmodi Chironiis OVIDII ulceribus ad- huc unum modo alterumve hic attingam. Cum de Apro Ca- Jydonio egerit fiiperior Iocus, ob limilitudinem materiae con- uderetur nunc hic quoque ex Epiftolae XX. ubi Acontiusad Cydippen J0". 101. iic fcribit de Dianae iracundia:
* Tefiis erit Calydonis aper. nam fcimus, ut illo Sit magis in natumfava reperta parens. * Tefiis £f Aclaon, quondam fera creditus iUis, Jpfe dedit leto cum quibus ante feras.
Damnavit etiam Nic. Heiniius prius iftud diftichon, veltit fpurium. At illum deterrere debuiflct initium proximi Te- ftis& A&ceon') ubi ipfacopula £f clareindicat, jam aliud ex- empium de Dianse iratae violentia pr3eceflifle ; quale illud apri Calydonii fane infigne erat. Somnium efl inane de Li- brariis talia inferere volentibus. Sed locus, dicet aliquis, ad- co corruptus eft, mancus alicubi etiam mutilusque. Jmo ve- ro ipfa ilia corruptio indicium eft, diftichon effe genuinum. Novorum verfiium fabcr enim verfiis cudifiet ad minimum fibi fenfii conflantes, qui hic plane perverfus eft. Apri
enun

.
«4
ANNOTATIONES.
I
II )
cnim violentia exaggeranda erat fiipra Althaeae matris in fi- Jium Meleagrum atrocitatem, non vice verfa. In MSS, nonnullis erat namfcimus, in aliis nosfcimus, fifcimus, fic fcimus. Quidzm Jic fevus paulo melius habebant, veljcit jkvus. In Puteaneo erat literis quibusdam initio erafis, Te~ Jiis erit .... lydon . . . . ap. Scripfit Au6lor, ut muta- tione exigua emendamus:
Teftis erit Calydonis aper, tam faevus, vt ifto Vix tnagis in natumfceva reperta parens.
Tejiis tf Aclaon , quondam fera creditus iUis t
Ipfe dedit leto cum quibus ante feras.
Nihil liquidius. Teftis, inquit, erit Calydonius aper, qus faeva beftia vix mater Althaea faevior fuit, quae proprium fi- lium Meleagrum fatali ftipite in ignem conje&o interemit. Quid illis numeris, tum repetitione fevus, feva fiiavius? Sic pari Venere etiam voxfera 8zferas in proximo diftichq iteratur. Reftitui vero ifto pro illo , ne hujus Epiftoiae triat vicina hexametra eadcm voce iUa, iUo, iUis finiantur; qua fcabie nihil infulfius foret & putidius. Nota vero tota eft fabula de apro Calydonio, de Oeneo rege, uxore Althaea, <5c Meleagro filio. Vis iterum ftupendae corruptionis & inter? polationis exemplum, & tamen mox antiquae, ut puto, fani- tati reftituendum videre ? En locum apud eundem O VI- DIVM Metam. Libr. XV. ^, 4.2.2,. ubi Pythagoras in aurea illa oratione poft multa alia praeclara fic de interitu urbium in- troducitur loquens:
- - - Sic magnafuit cenfuque virisqut, Perque decem potuit tantum dare fanguinis annos* Nunc humilis veteres tantummodo Troja rumas^ Et pro divitiis tumulos oftendit avorum.
* Clara fiut Sparte: magnac viguere Mycena: Nec non Cecropia, nec non Amphionis arces.
* ViUfolum Sparte eft: altse cecidere Mycetia*
*Oedi-
iv ^

ANNOTATIONES.
*S
* Oedipodionia quid fiinr nifi notnina Thehce?
* Quid Pandionia refranr nifi nomen Athen<t?
Omnes quinque pofteriores verfiis primum k Nic. Hefn- fio, deinceps quoque a Petr. Burmanno contra omnes MSS. aliud plane indicantes, & vcJut alta voce clamantes, damna- ti, ac proptcrea uncinuJis incJuli fiint. Et fane ita Pytha- goras loqui nec potuit, nec debuit, cujus tempore has ur- bes, & inprimis Athenae ac Sparre, adhuc fJorentiflimae erant. Interim Heinfius de falfitare horum verfiium noh ita certus erat, quin adhuc dubitafle videaturj unde verfu penultimo fabula recepit pro nomina, quod pofterius efr in MSS. omnibus praerer duos, ac pofiremo verfu divinavit Quid Pandioniis reflat nifi nornen Atbenis. Sed quid juvanr ifta ad fanitarem recuperandam ? cum Pytbagoras nequa- quam fic Ioqui potuerit absque impudenti mendacio <Sc <*WojW/a. Verfiis hi horrendo quidem modo corrupti & infulfe interpolati fiint, fed revera tamen genuini omncs, quod ipfa conyerflo orationis, & oppofitionis gratia venam prorfiis Ovidianam fapiens adhuc manifefte indicat. Verfu rertio vox tantum afperrimo fono radit aures, cum jam paulo ante in praecedente occurrar. MuJtas & magnas rui- nas Trojas poft tot fecula fuperfuiffc , cum Pythagoras vi- veret, etiam falfum eft. Latet & ibi menda. Sexto verfiu par ille efi Metam. Lib. VII. ft. z}o. Nec non Penea, nec non Spercheides und<e. Ego totum locum fic a manu Nafbnis profe&um efie nullus dubito:
------- •■ fic magna fuit cetifuque virisqtte,
Perque decem potuit tantum dare fanguinis amios, Nunc humilis veteres quasdam modo Troja ruinat, Et pro divitiis tumuhs ojiendit avorum. Clara fir ut Sparte, magnaeque m honore Mycence, Nec non Cecropia, nec non Amphionis arces: File folum Sparte, Pclopeiadesque Mycena,
l Oedi-

ru
I
II )
66 ANNOTATIONES,
Oedipodionia quin nil nifi nomina Tbeba, Nil Pandionia reftare querentur Athena.
Quid, quaefb, jam non elegans, & verum, iimulque Ovi- dium decens ac Pythagorae convenientiflimum eft ? Omnia haec ultima a verbis duobus reftare querentur dependent, ut manifeftum eft. Atque ita k Nafbne vere" fcnptum fuifle credimus , cum omnia tam apte fiiccedant, quod ita cafii contigiffe, quis tam ferreus eft, ut dicere audeat? Vaticina- rur vero hic Pythagoras, ut mox de Romae imperio ac futu- ra magnitudine funiliter. Et omnino haec viciilitudo expri- menda erat, ut paulo ante de Troja. Heec enim tota erat Pythagora: intentio, hic orationis fcopus. Nunc fimul et- iam Mycenis epitheton a Pelopidis additur, ut Thebis & Athenis mox a fiio rege vel conditore. Sparte & Mycena etiam alibi junguntur, ut Faft. Lib. VI. ^. 47. Metam» Lib. VI. 5^.414. ubi Thebis dicuntur vicinae, & haec verba notanda : Argosque £f Sparte, Pelopeiadesquc Mycena. Vi- de nunc porro literarum omnium iimilitudinem & veftigia, verae le£tionis etiam in corruptis. Ccterum ut pro quamvis Ovidio ufitatum eft, ficut ctiam aliis optimis fcriptoribus. In bonoreejje ut Metam. X. "fr. 170. mc citbara, nec funt in bonore fagitta. Ecompendiofa fcriptura qionore illud vigue- re fluxit. Et fic in cetcris. Et quam pulcr& jam t<3 in bo- nore opponitur mox to Vile! Omnia haec fiint indicia ve- ritatis. Ex innumeris aliis tam tetre corruptis tantum adhuc unum adjiciam locum, mire vexatum, cum negare non poflent, ipfum revera per fe genuinum efle, etfi corruptif- limum, & fe in vanum laborare fatis fentirent viri do£ti. Locus is eft apud cundem OVIDIUM Trift. Libr. II. J^. j^j". ubi cultiflimus Poeta fic de fcribit:
Candidus d falibus fuffufis felle refugi : NuUa venenato litera ?nixta joco eft.
Inter tot populi, tot fcripti millia noftri, Quem mea QtUiope laferiti umis. cgo.
I Non

ANNOTATIONES.
Non igitur nqftris uttum gaudere Quiritem Auguror , at multos indoluijje malis.
67
Verfum tertium cfle mendofum, omnique commodo nextt & conftru£tione carere, praeterea barbarum ac iiJatinum cenferi debere, balbuties ipfa oftendit. Tanaquil Faber le- gebat tot fcriptis , millia , noftris, ut cohasreret tot populi millia , nec mittia fcripti pro fcriptorum infblenter & in- iulfe diceretur. Idem volebat Nic. Heinfius, nifi quod et- iam initio corrigeret Inter enim populi. Sed quis fibi vel cogitando fingere poteft, Ovidium ita turbafTe verba & eo- rum nexum contra totam indolem fiiam ? Burmannus etiam hariolabatur Jiudii tot millia noftri , adhuc plura corrum- pens, & fiylum nil reddens meJiorem. Corruptio fagacius detegenda efl, ut fana linquanmr intafta, & vulnera ver3 toliantur. Vox noftri mox iterum recurrens hic fimuJ vitio- fa eft. Millia vero verfiium fiiorum vel potius literarum, (praceffit enim nuttalitera) nonpopulimillia, hic intellexit fine dubio Nafb, quod etiam Georg. Merula prope fenfit, etfi ipfe fimiliter in luto hasferit. Locus in Ibicle }^. ^. huic fimillimus probe notandus eft : Nullaque, quce pqjjit, tot fcriptis mittibus, exftat Litera Nafonis fanguinolenta legi. Ncc quemquam noftri nifi nos /ajere lihelli. &c. Sine dubio pari modo etiam hic locutus efl Poeta. Nota porro, in MSS. etiam fuifle Inter tot populos. Fruftra quidem. Sed illud quoque indicat, hic aliud quiddam Jatere, ut etiam in pronomine noftri in fine verfiis. Hoc cum ignoraretur, hinc vane fudatum eft, nec Jocus fanari potuit h&£tenus. En tibi veram fcripturam Ovidii facillimo ejus ingenio congruam. Emenda me fidejuflbre fic iterum capitaliter:
Candidus a falihis fuffufis felle refugi: Nutta venenato littra mixta joco eft;
Inque tuo populo, tot fcriptis millibus olim, Quem mea Cattiope lceferit, umps ego.
I z Non
k

I
!
ii i
68 ANNOTATIONES.
Non igitur noftris uUum gaudere Quiriteln Auguror, at multos indoluiffe malis.
Quid jam clarius, tcrfms, magisque Ovidianum optari poteft ? Allocutus erat, ut ibi videre potes, Caefarem, & adhue alloqnitur. Hinc dicit tuo populo. Sic eadem cum reverentia de fe ibid. 'ft. 204. Neve tuus pofftm ci- vis ab hofte capi. Trift. Lib. IV. EI. II. ^. 48. populi rite per ora tui. Et fic alibi fa?pius. Etiam fcripta 7rM&w~ friXMg de fuis faspe dicit. Trift. Lib. V. Eleg. I. ~ft. 67. vUi nec fcripta fuerunt Noftra nifi au&wi pemkiofa fuo. Et fic hoc eodem Libr. II. 5^. Z78. ubi vide. Sed hic, ut diximus, multa litcrarum millia fcripta defignat. Satis apparet, ex millihis dim primo miUian oftri, & fic pau- latim millia noftri in vitioiis libris fcriptum corraptum- que fuifle. Hinc illa labes tam pertinax inhaefit, primum a vitiofe fcribentibus orta, deinde ab ineptis interpolato- ribus aliisque mangonibus firmata auftaque, ipfa fcilicet corruptione in ordinem aliquem reda£ta, quas res maxi- mam librorum cladem & calamitatcm peperir. Incrufta- bant enim vitia, non funditus emendabant homines malc fcduli. Et nondum fiepe deiiit haec credula dicam ? an audax fimplieitas hominum iibi etiam de aliis judicandi potcftatem arrogantium. O interioris artis infcitia ! Sic etiam SULPICIA, Poetria illa do&iffima tempore Domi- tiani, quot millia de fuis verlibus vel poematiis dixit in initio Satyra de Corrupto ftatu Reipublica. Sed quia is quoque locus plane defperatum ulcus habet, heic coroni- dis loco idem emendetur. Locus ita fe habet nnnc in omnibus Editionibus ~fr. 7.
Cetera qurn etiam, quot denique miUia lufi, Primaque Romanas docui contendere Grafts, Et falibus variare novis, conftantev omitto. Teque, quibus, princeps £7 facundifftma, calles,
Adgre-

ANNOTATIONES.
Adgredior; precibus defcende clientis, fcf audi. Dic mibi, Calliope, quidnam pater ille deorum Cogitat? an terras, $? patria fecula mutat ?
6 9
In quarto citati loci verfii effe uJcera qusedam adeo mani- feftum eft, ut dubitari nequeat. Quid enim eft quikis calles ? quorfum ro quihis pertinet ? Mire fe viri docfi rorferunt, ut loco medicinam facerent, fed fucceffu piane nulio. Ianus Douza divinabat Teque tuosque , praes queis facundiffima, colles Aggredior, non fblum auda&er, fed et- iam praeter rem. Non enim colies, fed fbJam hic Callio- pen invocat, ut verbum defcende oftcndit. Anonymus qui- aam Douzas refragatus cluvis, id eit cluis, ut ait, hario- latur pro calles, quafi Acfium Pacuviumve in manu ha- beret. Scioppius quibm' princeps es facundi[pma collis, con- jicit inepte ; cum to quibus nihii Iiabeat, quo referarur. Et quis iJIe collis fine nomine? cur non potius montem Heliconem, ParnafTum, Pindumve nominaffet? Nic. Hein- iius tamen pene fimiliter tentabat Teque tui princeps & facundij/ima collis. CJ. Burmannus haec omnia dura & coacla merito vocat. Sed quod exiftimat, rd calles poffe defendi, nova diftinctione adhibita, provocans ad Thom. Munckerum idem fentientem, Barthiumque fic citantem, errat vehementer, ut mox apparebit Iccfione genuina re- ftituta. Ipfe etiam fibi diffifus mox polles divinat. Tu vero , Iector benevole, miflis his aelhbus fecure emenda nobifcum & Jege ita :
Cetera quin etiam, quot denique milfia lafi, frimaque Romanas docui contaidere Grajrs, .Etfalibus variare novis, con/ianter o?nitto. Teque , quia es princeps £? facundiffima ccelo, Adgredior ; precibus defcende c/ientis, W audi.
I i Dic

} :
1
ra ANNOTATIONES.
Dic mihi, Calliope, quidnam pater ille deorum Cogitat? an terras, £f patria fecula mutat?
Sic, inquam, non alitcr fcripfit Sulpicia fenfu & nexu per- fpicuo. Teque, ait, aggredior, o Calliope, quia es prin=- ceps & facundiilima ccelo; age illo defcende, idque prc- cibus meis, tuae fcilicet clientis, & audi &c. Et ne quis- quam Cynicus ja&et, nos nimis arroganter talia affirmare folitos (quafi arrogantia effet, tot malis omnia veterum mo« numenta adhuc inundantibus ierio & fidenter, cum poflis, occurrere) ecce quae Sulpicia imitata fuerit, cum haec fcri- beret, quasque ante oculos habuerit. Manifefte refpexit lo- cum Horatii Libr. III. Od. 4. initio: DESCENDE COE- LO & DIC age tibia REGINA longum CALLIOPE me- los. Videsne jam, ita fcripfifie Sulpiciam? Et certe e cce- lo, non e colle aliquo, quid Jupiter cogitaret, nunciare de- bebat Calliope ; inde defcendendum. Eundem locum Ho- ratii refpexit. Statius, cum Sylv. Libr. III. Carm. I. ^. ;o. fcriberet: Sed quanam fubiti veneranda exordia templi, Dic age CaUiope. focius tibi grande fonabit Alcides ; nam etiam ultima ad ejusdem imitationem more folito pofiiit. Ac nc dubites, Sulpiciam loca Horatiana cupide imitari ; fic mox ibid. 'fr. 16. dum fcribit, Non aliter, primo quam cumfur- feximus avo &c. refpexit & imitata efi illa Horatii Lib. I. Sat. j. *fr. 100. Quum prorepferunt primis animalia terris, Mutum %f turpe pectis. Sic cum eadem Sulpicia tf. }f. loco etfi nunc corrupto Domitiani fevitiam & luxuriam defcribere tentaret, Horatium iterum imitari voluit. Ita enim legitur ibi:
Nunc igitur qui res Romanas imperat inter, Non trabe, fed tergo prolapfus, %? ingluvie albus, Etftudia, £f fapiens botninum nomenque genusque, Ornnia ahre foras, atque Urbe excedere juffit.
Nihil
A.t
lll ^

ANNOTATIONES.
7i
Nihil erat pulchrius dichim ad Domitiani tyranni imagi- nem exprimendam. Verba ingluvie albus eJegantiifima funt. Imitatur hxc Horatii Lib. II. Sat. z. pinguem vitiis album- que neque ojirea , Nec fcarus , aat potent peregrina juvare lagois. Eadem imitatus eft Periius Sat. III. ft. ?8. Turgi- dus hic epulis apque albo ventre lavatur. Sed locus SuJpi- ciac adhuc fcede corruptus eft. Barbarum plane atque il- Jatinum elt res Romanas imperat, veJ imperat inter res Ro- manas. Alluditur ad fabutam /Efbpicam de trabe vel ti- gillo primum ranis a Jove pro Rege dato , quo fpreto deinceps alius rex Serpens feu Hydrus fuit miflus, ad quem voracem miferorum fiibditorum five ranarum tyrannum pertinent verba tergo pro/apfus & ingluvie albus; & huie iimiJem.effe Domitianum indicat, non quaii Domitiani>s ipfe revera trabs vel hydrus fuiilet. Ridicule ! rd inter maxime corruptum infecit etiam proximum verbum. Omnino fic emendandum e/t unice :
Nunc igitur qui res Romanas temperat, ut rex Nott trabe, fed tergo p-olapfus, & ingluvie albus, Et ftudia, £f fapiens hominum nomenque genusquet Omnia abire foras, atque Urbe excedere ju(pt.
FaciJis erat corruptio verbi genuini temperat m ineptum jllud imperat, vel ivferat, ut in antiqua editione quadam mea exhibetur. Hanc veriifimam efTe fcripmram SuJpiciae fariJe Douza credidifTet ac certus fuifTet. Sed quia ulcus praecipuum in <ra inter Jatens, pro quo ut rex omnino emendandum eft, idque capitaliter & tamen prorfiis exi- gtia paucorum apicum mutatione, ignorabat Vir nobiJiifi- mus, ideo ex Juto ifto fe expedire nequiit. N0J0 hic ex- fibilare ridiculas ac pene fpurcas ob verbum prolapfus do- ftorum quorundgm in£erpretatipnes & aefhis. Hi fru£tus funt mendarum. Verbum prolapfus pertinet ad hydrum, regem ranis defiiper Joco trabis mhTum, non ad Domi-
tianum.

! >>
I itll'
■
7*
ANNOTATIONES.
tianum. Rex raaarum nempe non fiib trabis, fed fiib hydri figura in lacum tergo prolapfi & ingluvie albi ac voracitate turgidi conftitutus eft. £i iimilis fuifte Domi- tianus hic dicitur. Qiiid clarius & pulcrius fingi poteft ? Qiiod vero albus elcganter dicatur turgidus cum pallore» docet vel unicus Horatii locus Lib. II. Od. z. aquofus albo 'corpore languor , de hydrope j quem non modo Sercnus Samonicus cap. 27. imitatur fimiliter dc eo loquens, dum ait albentia membra , & mox langttoris aqiiofi , fed etiam Pru- dentius quater, nempe Hymn. VIII. Cathem. ~ft. 6z. aquo- fus bumor in venis. Perifteph. Hymn. I. 5^. 112. alba mor' bis corpora. Hymn. III. yj r . 25?. Hydrops aquofus lucido Ten- dit veneno intri?jfecus; & dcnique in Pfychomach. Jp. 244. fenfu nonnihil alio, albo jeyinia vultu. Tb temperat fimili- ter more Horatii pofitum, qui Lib. I. Od. 12. canit Qui mare & terras variisque mundum Temperat Horis. Sic enim & illic majore litera mitiali Horis , non horis , eft fcriben- dum. Intelligit enim quatuor anni partes, tam pulchre ini- tio Libr. II. Metam. ab Oviciio defcriptas, non viginti qua- tuor partes diei civilis, ut inepte vulgo explicatur. Dicit fere idem Poeta, quod verus fiimmusque Deus Noacho Genef cap. VIII. verf 22. feu ultimo promifit. Ceterum vide, quam proclivis librariorum fuerit lapfiis, ut ex vocu- lis iftis coalefcentibus utrex corrumperent inter. Quanta autem nonnunquam fit venuftas talium monofyllaborum in fine verfiis pofitorum, prolixe & exemplis & emendationi- bus in Pratnetio noftro Crucium Criticarum cap. VIII. pag. 107, 108. &c. ante aliquot annos docuimus. Sed defina- mus, nc nimis nunc in altum abrepti porms oblivifci vi- deamur. Reftat enim integer Oceanus, non infeliciter, ut fpero, jam dudum enavigatus.
T A N T U M.
ELE-
A

i!|
E L E G I A
Pridie Exfequiarum ad convocandam Con-
cionem Academix valvis Loco Program-
matis affixa.
RECTOR et SENATUS ACADEMICUS
L. B. S.
^
•^
3§S O&wjnnia qiia tantis meditamur gaudia
4- 7/77/z wot zAr <?r^/V zzz 0r#<? rotat? Difcite, mortales, parce gaudere, monemus;
Et parce querula voce doJere vices. §ape nimis furva circum caligine fufi
Cafibus incertis credula turba fiimus.
K Blan*
m
i I
' W< I

74
i; L E G I A.
14
Blanda fimul zephyris tnmefecit vela fecimdis,
Leniter &r nofiram promovet anra ratem, Grandia concipimus, velati latnra perenni
Latitiam noMs profperitate din. Mox nbi denfetur, capitque nigrefcere ccehm,
Spes omnis, robur mentis & omne cadit. Siccine tam longis hebetes profecimus annis^
Totius & miindi conditione nihil ? Quos meliora dies potuijfet qualibet olim
Reddere prudentes, qualibet hora docens; Ut neque, fi facilis Sors rideat ore fereno,
Infatuet nimius peffora nofira tumor: Nec, Nemefis rigido fi terreat horrida vultu,
Debilitet nimius pe&ora nofira timor. Summacaduntfubito; lapfuque refurgere pojfunl
Infima. perpetuas cernimus ejfe vices. Vifa diu felix Augufii Cafaris alta
Cladibus afflitta eft quotque quibusque
domus ! MarceJlus cecidit, pulchri cecidere nepotes,
Et fubita cekbres occubuere nece.
IUe
m ■

E L E GI A,
75
Itte potens Urbis fievit moderator &» Orbis
Tot fibi carorum triftia fata Senex. Poftremo, triplicis quirexerat orbishabenas,
Accejftt fimili jujjits obire dolo. Ipfe pater refluo Tiberinus inhorruit amne,
Et fparfit laceras uda per ora comas. Credibile eft etiam, feptem tot hiantia montes
Vulnera ferali clam gemuijfe fono. At tu mirari tantas, Tiberine, redu&o
Define turbati gurgitis amne vices. Define res alto lagere cacumine lapfas,
Ne cafus veteres ejfe reare novos. Nofti etenim, nofti, diutumi temporis ufu,
Et memor es fenii pro ratione tui, Scipiada quantas, Martis duo fulmina, quon*
dam
Mutata tulerint conditione vices; Afra quibus tettas, Afiaque patentia vi&is
Contulerant populis regna perenne decus: Qua Syttis, Mariisque tuis, qua mittibus olim
Contigerint multis Aufonis orbe fatis.
K 2 Quam
m
■t

m f
&
ELEGI A.
Quam modo floruerint titidis opibusque beati,
Ducentes fudos & fine mibe dies: Arenti penitus fortis modo flore faventis
Diverfi fuerint dijfimilesque fibi. Nee qua ftrata dolent , femper dolitura ptu
tandum;
Nec malefinunc eft, fic quoque femper erit. Tempora Sitbonias hiemes aftiva fequuntur.
Nube redit puJfa fape ferena dies. Damna breves fubeunt Juna, reparantque vi-
cijfim.
Labitur arboribus, Japfaque forma redit. Sic age Jatemur triftes quafi forte futuri,
Fortuna dubia res agitante rota. Sic quoque triftemur, ne fpem fimuJ auferat
omnem
Mente nimis fra&a foJlicitudo pavens. At nos fape modo miferi peccamus utro-que,
Quos fua caJigo perniciofa premit. Dum modo vanafides, modo defperatio vecors
InftabiJes animos infipienter agit.
Et
B

E L E G I A.
77
Et qitod tale poteft, qiio dignos effe negemus,
Mittere fupremi Numinis ira malum ? Mente parum grata toties qui Vindicis ipfam
In fera ceffantem cogimus arma manum* Aut qitod committi facimts potuiffe putemus
Ut reprimi nequeat dextra fevera Dei ? Dextra Dei vibrans nocuo letalia jaffu
Fulmina, degeneres admonitura fui: Compofitis eadem decumani flutlibus aftus
Jaffata rurfus fepe benigna rati. Senfimus hanc etiam repetito vulnere nobis,
Et cunffis, Mufas qui cohtere, gravem. Spiffa globo trifti nubes coeunte per auras
Vifa fuit nondum detonuiffe fatis ? Qua levitate Tuas, Pater o, commovimus iras ?
Crimina tam fevam qua meruere manum ? Quid loquimur ? cur non potius meruiffe fa-
temur ?
Forfitan £f fajfis lenior hora venit. Ecce brevi dirum geminatitr tempore vulnus. . Altera furripitur jam tibi gemma, Themis,
K 3 VIR

')
u
78
E L E G 1 A.
f
VIR EXCELLENTISSIMUS,
CONSULTISSIMUS ET CELEBERRIMUS
Dn. HENRICUS THEODORUS
PAGENSTECHER,
JURIS UTRIUSQUE DOCTOR, ET EJUSDEM
IN ACADEMIA HAC REGIA DUISBURGENSI
PROFESSOR ORDINARIUS , AC
SENIORj
Hunc tu, Diva, tuis poteras infcribere faftis:
Hic tibi facrata gente creatus erat. Hujus & ipfa fagax monitrix intexere nomen
Jure fuo poterat fanfta Minerva peplo. Abftulit ante diem Lachefis, qiiem torva vi-
debat Quamlibet haudjuvenem, non tamen ejje
fenem. Abftulit hunc pulchris conatibus obviafemper, Et fecuit media pendula fila coli,
In«

E L E G I A. 79
Invida, quid gaudes ? quid inani more trium-
phas, Et tibi de de firato, Parca, tropaa pa~
ras ? Non trucuknta nimis, credas licet, abftulit
illum Dextera, non falcis lex violenta tua. Vivit in orbe recens, vivetque perennia fem-
per Tempora, nec Pylio qualia vifa feni. Gratia Dis fuperis ! in dottos dextera fcetus,
In merita & famam nil tua juris babet. Nos quoque, quantumvis mortales fimus &
ipfh Cum truce certamen Morte parare decet.
Vocibus & Scriptis tibi jus minuemus, 8f
omni
Ladendi vires eripiemus ope.
Hoc celebrata VI RI Virtus, Probitasque,
Fidesque,
Hoc animi dotes promeruere pii;
QuU
%
wk
\ 4

I i:
$o E L E G I A.
Quique fimul propriis patriisque perambulat
orbem Laudibus , ingenii fatibus au&us Honos.
ORATIONEM FUNEBREM
CRASTINO DIE XII. JUNII ANNI HUJUS Cl3 IOCC LII.
t»OST FINITAS RITE EXSEQVTAS
IN ACROATERIO MAJORE EX
AMPLISSIMI SENATUS ACADEMICI D E C R E T O
HABEBIT
JOANNES HILDEBRANDUS WITHOF,
HISTORIARUM, ELOQUENTLE , ET GRJECM LINGU/E PROFESSOR ORDINARIUS.
DUISBURGI AD RHENUM, Typis JOAN. SEB. STRAUBII, Academ. Typogr.
m

Als Der Wolgebohrne/ Hochgelahrte und Weitberühmte
Herr
Herr
enrich Iheodor agcnstecher
Beider Rechten Doktor und Professor Ordinarius in Duisburg
am 8. Jun. 1752.
sanft und seelig verschieden.
und am 12. desselben Monats
in der Calvators Kirche beigesetzet ward
bezeugten hiemit
Der beiden Rechten sämtliche beflissene
ihre rechtschaffene Betrübniß.
K.
^.'KiH!?'

- !
^ ^^2^^ H'MK^ ^^^^ ^M 3ö
^,'
^3?^?^^^?^?^?^?^? ^? ^? ^3?^?^?^?^?^?^?^?^
M ,'
^
« '!,
l'Nle äe norre mal un lecret n'äicute?
^ir nicht? betrübt, gebeugt, verlassen scheinen? Wir sollten nicht dem Harm zur Seite gehn? O, mögten dan die stummen Gräber weinen, Und hinter uns der Schimpf zur Rache stehn! Wir schämen uns, wir schämen uns der Tränen, Der Wehmuth nicht, die wahrer Ruhm erwirbt: Und fangen an zum Gram uns zu gewehnen; Ein Lehrer starb: und nun? - - ein Lehm stirbt.
Melpomene! du lehrest uns die Weise, Wie man so treu, als schön und edel weint, Daß die Geduld selbst unser Klaglied preise, Wan Wehmuth blaß, doch nicht unmenschlich scheint. Kein Weiser kann, er soll kein Felse werden: Matt schämt er sich, doch nicht ein Mensch zu seyn: Er fühlt die Pein tirannischer Beschwerden, Doch Ordnung stimmt in seine Klagen ein.
Wir
>^ >

^ '
z»M^»»
iir sind zu schwach von Seinem Ruhm zu singen: Doch nicht zu schwach bei Seinem Sarg zu gehn, Und bleich und stumm die Hände wund zu ringen, Und Ihm, wie der dort Mentorn, nachzusehn. Rom dünge sich bei seinen werten Leichen Ein weibisches, ein künstliches Geheul.- Wer aber darf Natur und Kunst vergleichen? Für unsre Pflicht sind uns nur Tränen feil.
33
Aaum ist der Staub von den zerriffnen Wangen, Der Todesstaub er-st neulich abgewischt, Den unser Ach wehmüthig aufgefangen Und in das Naß der Zähren eingemischt. Wir fangen an, die Lindrung nur zu hoffen; Durch Leid wird Glück, und Glück durch Leid verhehlt? Die Hoffnung schwindt; von neuem dumm getroffen Findt unser Herz nichts gut, nichts hoffenswert.
3!ch! Wehmuth, ach! wie trübst du die Gedanken, Wan Traurigkeit des Urtheils Führer wich.' Der Starke selbst fängt taumelnd an zu wanken, Man er bei dir in düstern Lauben im. Verzweiflung nur, nichts hoffenswert zu finden, Schickt sich fürwahr für edles Beileid nicht. Dieß soll den Muth noch aus dem Staube winden, Der auch lwch Kraft von welken Aesten bricht.
l. 2 Der
i'! >

V « , !
84
(H)
Ver Kummer füllt uns freilich wol den Bechen Doch Zucker sinckt und folgt dem Wermuth nach. Dich raubt er uns, verklärter Pagensiecher, Uns drohte längst dieß kommend Ungemach. Zum minsten ist die Furcht nicht zu bestreiken, Man unvorsehn ein schneller Donner kracht. Viel stärker trifft ein Unfall, der von weiten Durch Wunden sich den Weg zu Wunden macht.
Noch lassen wir den späten Enkeln lesen, Nicht ohne Lust, und Lust vertilgt die Noch, Daß Du für uns ein Ulpian gewesen: So martert uns, so tröstet uns Dein Tod. So dringt der Muth in unsre bittre Zähren, Der gute Muth mit stillen Güssen ein. Dein Ruhm wird Dich auch in dem Tod verklären, Und uns ein Born des sichern Trostes seyn.
Nas kehrende, das Deine Schriften hegen, Die Anmuth würzt und Wissenschaft erfüllt, Soll uns den Harm der künftgen Tage legen. Der wol noch oft aus frischen Narben quillt. So wenig wir den Glanz zu dulden taugen, Der ewig nun, auf ewig Dich umgiebt, Noch folgen Dir die sehnsuchtvollen Augen: Sie lieben Dich, sie haben Dich geliebt.
^

'i
>!
'j
!',
^
>
«^ «
<D
l!)
^ 5
ci
U
l den Becher; uth nach. Zecher/
ch.
Oten, icht. veiten
den macht.
lesen, Noch,
d verklären, !epn.