^Wf*p:^ OORKONDENBOEK DER GRAAFSCHAPPEN GELEE EN ZUTFEN. aV 5 /< & ■ ii November 1272 af, hoezeer hij eerst den 19 dl!n Augustus 1274 gekroond werd, 970 N°. 1002. Florens, graaf van Holland, geeft aan Theuderich van Kuppel du curtis Olbergen in leen , zullende de pacht er van betaald worden aan de ridders van St. Jan van Jerusalem te Nijmegen. 26 Juli 1279. Nos Florentius, eoines Hollandiae, notuin lacimus universis, prae- sentes literas inspecturis vel audituris, quod nos curtem uostram, que Olberch appellatur, cum hominibus, decimis et cum omuibus caeteris suis pertinenciis, prout ius proprietatis dictae curtis ad nostros progenitores pertinuit et adhuc ad nos pertinefc, dilecto et fideli nostro, domiuo Theoderico, militi, domino de Keppel, conservatori praesen- tium, de consilio fidelium nostrorum, libere et integraliter possidendam contulimus et teueudam a nobis et nostris successoribus , comitibus Hollancliae, iure tituli foeudalis, hoc semper proviso, quod illa pensio sive pactum, statutum ad solveudum Hospitalariis, uianen- tibus in Noviomagio, ex bonis dictae curtis, singulis annis ibidem persolvatur. In cuius rei testimonium praesens scriptum sigillo nostro fecimus communiri. Datum et actum Traiecti, in crastinum beatorum Iacobi et Cristolbri, anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo nono. Testes igitur, [qui] dictae collationi interr'uerunt, sunt hü : dominus Simon de Herlem, dominus Theodoricus de Gelingen, dominus Nicolaus de Catz, dominus Wilhelmus de Egmonde, milites. Datum ut supra. Bondam, Charterbook, n°. 21, bl. &M. N°. 1003. Reinald, graaf van Gelre, stelt zieh ten behoeve van Jan, hertog van Bra- bant, borg voor den graaf van Kleef voor 1820 Leuvensche ponden, als schade- vergoeding te betalen voor hetgeen aan Brabanders ontnomen was , waai'voor bij jaarlijks 550 Sterlingsche marken uit den toi te Lobid aanwijst, waartoe de graaf van Kleef en zijne vrouw Margaretha liem in het geuot van dien toi stellen. 7 Augustus 1279. Nous ßenaus, cuens de Ghelre, faisons savoir a tous, ke nous avons en convent ä tres-noble prinche, no chier signeur Jehan, par le grasce Dieu, duc de Lothier et de Brebant, ke pour raison de cou , que li 971 cuens de Cleves, qui ore est, a pris ä sentens, puis qu'il fu cuens, de gens no cliier signeur le duc devant dit, c'est ä savoir dis et wiit cens et vint livres de Lovignois, nous volons, que nos ehiers sires li dus preigne et lieve cascun an a no tonnieu de Lobeke cliinc eens et chinc- quante marc de Esterlins, et qu'il les lieve et preigne tout ensi com ilvienent, dusques ä tant, que les dis et wiit eent et vint livres soient paies, et chou qui defaura en une anee, que on le preigne en l'autre, sans boisdie , [sauf kondit ?] que nous ne lieve riens fors qu'il deu chou qui venra a tonnieu devant dit, et doient entreir les anees, que nos ehiers sires li dus doit comrnenchier a leveir, a le close Pasque prochaine, qui vient, et les devons tenir dedens le tonnieu, tant qu'il soit per- paies. Et s'ensi estoit, que li cuens de Cleves desist [?], qu'il ne eust mie tant comrae le somme devant dite, et nos sires li dus ne le puest rnonstreir par bonne veriter, tant doit-il mains prendre ä no tonnieu devant dit et doit-on tant rebatre de le somme devant ditte. En tesmoignage et en fermete de quele chose nous avons fait pendre no saial a ches presentes lettres. Donnees en l'an de le incarnacion nostre Seigneur mcclxxix , le lundi devant le jour sains Lorens. Register der Rekenkamer no. i, p. 38v», te Brüssel. Nos Theodericus , comes Clevensis, universis, presentes litteras visuris et audituris, notum faeimus, // quod nos virum nobilem Keynaldum, comitem Gelrie, sororium nostrum dilectum, de voluntate // Margarete uxoris nostre karissinie, ex parte illustris viri, domini Iohannis , ducis Lotharingie et Brabancie, // in pereeptionem quingentarum et quin- genta marcarum Coloniensium denariorum, quas ex parte dicte uxoris mee singulis annis in theloneo Lobede reeipimus et habemus, in oetavo diei Pasche proximo nunc venturo, instituimus nee ipsum comitem a pereeptione dictorum denariorum aliquatenus ammovebimus vel ammo- veri faciemus, donec hominibus dicti ducis, seeundum dictum ipsius comitis, quautum ipsis a nobis et nostris, domino Everhardo, avun- culo nostro tarnen excluso, a tempore, quo comitia Clevensis nobis successit, usque nunc est ablatum, plenarie fuerunt persolutum et huiusmodi dominus dictus comes infra festum Pasche nunc futurum permanebit. In cuius rei testimonium et robur presentibus sigillum nostrum dirxinms apponenduni. [Et nos Marjgareta, comitissa Clevensis , premissis consensum ad- hibentes, sigillum nostrum in testimonium apponi [curavinius]. 972 Datum anno Domini mcc septuagesimo nono, feria tertia proxima ante diem beati .... Naar het oorspionkelijke in liet Rijksärchlef le 's Gruvonhage. Aan ilc linkerzijde is in de Schuinte een gedcelte afgeschcurd, waar de zc^els aan losgesneden siaarlen gehangen en liet tussehen [] gcdrukle geslaan kau liebben. De naam van den heilige is geheel weg, doch is waarschijnlijk voJgens het bovenstaande. stuk St. Laurentius. No. 1004. Verzoening tussehen Reinald, graaf van Gelre, en Willem Schardenberg van Cruchten, wäarbij de eerste verkrijgt eene somme gelds en als pand de helft der tiencle, die de ander van Rutger Orolf in leen had, en waarbij bepaald wordt, dat genoemde Willem en zijn broeder Tilman leenmannen van den graaf zullen zijn, terwijl velen, onder verband van leisting, zieh borg stellen. 9 Augustus 127 9. Nos Wilhelmus de Thuschenbruc, Franco de Halla, Goswinus de Gonpichoven et Henricus, filius Caroli, milites, et insuper Luf de // Merchenhusen, Wilhelmus de Tigele, Theodericus dictus Duberc, Theodericus de Blondenric, Wilhelmus de Lovenieh, Baudewinus de Opheym, Zegesth, // Henricus , filius dicti Dyaboli, Rutgherus de Mat- chenrode, Egidius de Lovenieh, Rutgerus, filius Alexandri, et Iohannes dictus Iudeus protestamur presentibus, recognoscendo expresse, nos nobili viro, domino Reynaldo, eomiti Gelrie, super reconciliatione inter ipsuin comitem et Willelmum Scardenbergh de Cruchten omnesqne ipsius amicos ac consanguineos ordinata, fideiussorie obligasse, forma cuius talis est: dictus Willelmus quinquaginta marcas Coloniensium deuariorum in crastino Nativitatis beate Virginis proxime venturo dicto eomiti dabit et persolvet. Item ipse comes medietatem deeime, quam Willelmus predictus a Rutgero dicto Orolf tenet, loco pingnoris ha- bebit faciendi de ipsa suam voluntatem. Item condictum est, quod Willelmus predictus erit homo ligius comitis predicti de sexaginta marcis denariorum Sterlingorum, et Thilmannus, frater ipsius, similiter erit homo ligius ipsius de quadraginta marcis Aquensium denariorum. Preterea qualemcunque reconciliationem ipse comes inter Rutgherum dictum Orolf et Willelmum predictum dixerit et ordinaverit, illam ratam habebunt et obser^abunt. Si vero idem Willelmus aliquod premissorum in parte vel in toto infringeret infra annum, nos fide- iussores , de omuibus premissis obligati, ad monitionem comitis predicti vel eius certi nuncii, Venlo intrabimus ad iacendum, tanquain 973 boni et legitimi fideiussores, inde nullatenus recessuri, donec ipsi comiti de quadringentis marcis Sterlingorum denarioruni plenarie fuerit satisf actum. Si vero dictus Willelmus hanc reconciliationem bene et legitime, sicut predictum est, per annum observaverit, ipso anno revoluto nos fideiussores predicti ab huiusmodi iideiussione liberi erimus et absoluti, et nicliilominus dictus Willelmus hanc reconciliationem in posterum tenebitur observare. In cuius rei testimonium et robur nos fideiussores sigilla nostra, qui sigilla habemus, presentibus duximus apponenda, qui vero sigilla non habemus, sub sigillis confideiussorum nostrorum, sigilla haben- tiuni, ad omnia premissa et singula nos recognoscimus esse obligatos. Datum et actum anno Domini mcclxxviii, in vigilia beati Laurencii. Naar het oorspronkelijke in het aruhief van Gelderland, met drio zegels in wjt was, aan doorgestoken strooken, zijnde het derde zeer geschonden. No. 1005. Vredeverdrag tussohen den heer van Ahuis en de burgmannen van Nycnborg, ter eenre, en de burgers van Groenlo, ter andere zijde , waarbij o. a. bepaald wordt, dat de burgmannen , die den graaf van Gelre schade bebben gedaän, zijne Ieenmannen zullen blijven of worden en 8 dagen te Zutfen in leisting koinen. 26 Augustus 1279. Nos Everhardus, Dei gratia Monasteriensis episcopus, notum facimus universis, quod guerra. que inter dominum de Nahuys et castellanos de Novo-Castro et eorum adiutores, ex parte una, et opidanos de Gronlo et eorum adiutores, ex altera, vertebatur, taliter est sopita, quod castellani de Novo-Castro solvent opidanis de Gronlo danip- num eis allatum ad arbitrium domini comitis Gelrie iuxta veritatem vel per iuramentum. Et hoc opidani de Gronlo facient econverso. Ttem quia dominus comes Gelrie sibi reputat in verecundiam illatam in hac guerra, hoc castellani predicti taliter emendabunt. videlicet dominus de Nahüs, Rembertus de Stoch[em], Otto, filius Mathei, Henricus de Keppelo, Egidius de Asbeck, Gerardus de Ramesberch, Hermannus de Gemmetlie, Nycolaus de Horstelo, Cesarius de Reche- bercke, quod, qui fuerunt vasalli ipsius comitis, vasalli remanebunt et quilibet eorum suum feudum viginti marcis augmentabit et a cornite tenebit. Uli vero de castellanis, [qui] vasalli non fuerunt, feudum ad estimationem triginta marcarum ordinabunt et a domino comite tene- bunt, et vasalli ipsius erunt et heredum suorum. Dictique castellani 974 Zutplianiam intrabunt et iäcebimt ibidem octo diebus in expensis suis, qüibus finitis, licite reeedent abinde. Item dicimus, quod si comes alios castellanos de Novo-Oastro culpaverit, quod dampno suo operam dederint, consilio vel facto, illi, qui se reos confitentur, fa- cient, quod de aliis superius est expressum, qui vero negavermt, se per iuramentum expurgabuut, quod non t'ecerint dampnum domino comiti Gelrensi, consilio sive facto, post tractatum nuper habitmn apud Marehulsen. Item dicimus, quod captivi utrobique quiti sunt, expensis suis solutis competenter. Ab illo autem, qui non expendit, nichil requiretur. Item pecunia, que restat liinc iude in credito, quita erit. Item dicimus, quod super treugis, quas dedimus illis de Gronlo per literas nostras, et de pecunia, quam proinde ipsi a nostris ho- minibus extorserunt, in dominum de Borcio, dominum de Bronchorst et Fredericuni de Retbe, milites, arbitramur, quod quidquid duo ex ipsis iuxta tenorem litere nostre et secundum veritatem dixerint per fidem suam faciendum, lioc faciemus. Item illi castrenses de Novo- Oastro, qui pro homicidio liottheri Kempien sunt positi extra pacem, paci restituentur, [dummodo incusati se per iuramentum voluerint expurgare, quod non dederint operam illi facto. Et sie omnis rancor et discordia, inter predietas partes exorta, et omnia, que exinde provenerint,] sopita erunt, et firma est et erit compositio inter ipsos. Nos autem Everbardus, Monasteriensis episcopus, Vestelus de Leinberg, Gellarius de Beveren et Gerardus de Bermethvelde, milites, premissa promittimus domino comiti Gelrensi, tamquam boni fide- iussores, procurare adimpleri dominica post Edigii proxima Ventura. Super quo presens scriptum fieri feeimus et sigillo nostro communiri. Datum apud Bucbolte, anno Domini mcclxxix, sabbatlio post festum beati Bartholomei apostoli. Liber i der xiv Registers, p. 59v", in hei arehief van Gelderland'. De woorden tussehen [•] zijn genomen uit Dat altsto register., p. 20, in gezegd arehief. N°. 1006. • SifWed, aartsbisschop van Ketüen, Johan, hertog van Brabant, Reinald, graaf van Gelre, en Theoderich, graaf van Kleef, verbinden zieh oi'de en rust tussehen den Rijn en den Dender te liandhaven. In het belang van den Jiandel doet de aartsbisschop afstand van het geleidegeld tc Woeringen, TJrdingen en Rcinberk, de graaf van Kleef van dat te Orsoy. De graaf van Gelre zal te vreden zijn met den toi, die hetn wettig toekomt. Zij verlangen tc zamen, dat de hertog 075 van Limburg den niet gewettigden toi te Duisburg zal intrekken en Hendrik van der Lei? zieh zal vergenoegen met den wettigen toi te Smithuizen. 28 Augustus 1279. Sifridus, Dei gratia saacti Coloniensis ecclesie archiepiscopus, sacri imperii per Ytaliam archicancellarius, et Iohannes, eadem gratia dux Lotharingie et Brabantie, universis, ad quos presentes littere perve- nerint, salutern in Domino et rei geste cognoscere veritatem. Quoniam, sicut ex turbatione pacis regna quassantur, iuris et legis leditur observantia et omnis tranquillitas naufragatur, sie eadem re- formata et roborata sub eius umbraculo, quasi iu quietis gremio quodam, omnia conquieseunt. Talis igitur ac tanti boni, quod ex observantia pacis provenire dinoscitur, instinetu allecti, ad reformationem et conservationem pacis, tarn in terris quam in aquis firmiter obser- vande, nostrum animum inclinantes, una cum nobilibus viris Reynaldo Gelrensi, et Theoderico Glevensi comitibus, nostris fidelibus carissimis, fedus pacis ineundum dnximus sub liac forma, quod quicumque ho- minum, cuiuscumque Status aut dignitatis seu preeminentie fuerit, clericos, ecclesiasticas personas, milites, mercatores, peregrinos ac alios viatores, neenon et alios quoscumque inter ßenum et Denram et in ipsis aquis, sive in terris sive in aquis, spoliaverit aut capti- vaverit, seu iniuste ab eis aliquid extorserit, seu quicumque monetam falsaverit, vel in loco non debito vel sub signo alterius domini monetam cudi fecerit aut permiserit, in cuiuscumque nostrum districtu aut in conterminis finibus seu iurisdictionibus cuiuscumque existant, tale facinus fuerit perpetratum, ille primum contra predictos, si mo- niti non emendaverint, potenter et patenter consurget, aliis minime exspeetatis, et nos ad monitionem eius , qui hoc intereeperit, sibi ad prosequendum huiusmodi negotium communiter auxilium prestabimus pro posse nostro et nosse infra tres septimanas, postquam fuerimus requisiti, et ad vindietam talis facinoris potenter et patenter unani- miter procedemus, nee aliquatenus persecutione desistemus huiusmodi, donec passo iniuriam ea, que perdidit, sint sine dampno suo inte- graliter restituta, et captivi fuerint absoluti, et nobis quatuor congrua prestita sit emenda, vel Judicium factum fuerit de ipsis spoliatore vel spoliatoribus seu captivatoribus, sicut dietaverit rigor iuris. Si quis vero dominus terre, nobilis vel alius aliquis, spoliatores vel captivä- tores sive falsarios monetarum reeeperit et reeeptos defenderit, quo- minus ipsi restituant spoliata, vel solutos dimiserint captivos, aut congruam nobis quatuor predictis prestent emandam, ant prohibuerint 976 iudicium de ipsis fieri, contra "talem omnes unanimiter consurgemUs, nee ab ineepta prosecutione cessabimus, donec talis temeritas pena congrua puniatur, nee ipsos spoliatores seu captivatores aut eorum reeeptores seu defensores aliquis nostruin smgulatün admittet ad gra- tiam vel compositioneni faciet cum eisdern, sed, sicut communis est nostra obligatio ad pacis conservationeni , sie etiam inter nos communis erit communio et communicatio ad compositionis et emende reeeptionem, nee aliquis nostrum supportabit alterum in premissis. Volumus etiam, quod mercatores et alii, quicumque mereimonia que- cumque, videlicet in vino, sale, calibe et aliis, que selaist vulgariter appellantur, in Reno et Mosa transeant et stratas suas et vias obser- vent, sicut consuetum est ab antiquo. Ad maiorem etiam ipsius pacis observantiam et mercatorum favorem, nos archiepiscopus Coloniensis predictus denarium conduetus, quem reeipere consuevimus apud Worinc, Urdingen et Berke, deponinms, volentes, ut merces et alia per alveum Reni descendentia et ascen- dentia ibidem libere transeant et ducantur. Et Theodericus, comes Clevensis, denarium conduetus, quem reeepit apud Orsoy, similiter deponit et deponet. Comes etiam Gelrensis suo iusto tbelonio contentus erit, sicut est consuetum. Volumus insupor nos archiepiscopus, dux Brabantie, comes Gelrie et comes Clevensis predicti, quod dux Lim- burgensis thelonium, quod minus iuste apud Dusburg reeepit et reeipit, omnino deponet, et Henricus de Lecka, si quod iuris habet in thelonio Smithusen, eo contentus erit et ultra non reeipiet aliquid ibidem. Et quia ad conservationeni pacis eiusdeni speramus plerosque nobiscum aspirare debere favorabiliter, unauimiter duximus admittendum, ut, si quis dominus terre, sive spiritualis sive secularis, existat, aut nobilis aliquis sive etiam aliqua civitas aut bona villa, inter Renuni et Denram commorantes aut iacentes, huiusmodi f'edus nobiscum inire decreverint et ad observationem pacis huiusmodi se nobiscum duxerint obligare, talis vel tales ad cummunionem huiusmodi federis reeipientur, non tarnen sine unanimi consensu omnium nostrorum ad fedus pacis huiusmodi admittentur. Nos vero archiepiscopus Coloniensis et dux Brabantie predicti ad observationem omnium premissorum, fide prestita corporali coram po- sitis ewangelis et tactis sacris relliquiis, nos firmiter obligamus, salvis fide et iuramento, quibus tenemur civibus Coloniensibus et Aquen- sibus, que inviolabiliter volumus observare, quos etiam in hac pace, quoad nos, volumus includi. Nos vero Renaklus, Gelrie, et Theodericus Clevensis comites ad observantiam omnium premissorum, fid<> prius 977 prestita corporali corani positis ewaugeliis, tactis sacris relliquiis et iuraniento prestito, nos obligamus, hoc salvo, quod cives Golonienses et Aquenses, quoad nos, in hac assumptione pacis generalis nolumus includi, ita tarnen, quod si cives Colonienses et Aquenses nobiscuni concordaverint, extune, quoad nos, predicte paci generali sint inclusi. Hoc quidem fedus pacis observare proniittimus exnunc usque ad festuiu beati Iohannis baptiste proximo futurum, et ab ipso festo Iohannis per continuuni succedens trieimium, nisi de coinmuni con- silio et consensu omnium nostrum ipsum terminuni duxeriraus proro- gandum. Hec omnia et singula premissa promisimus, salvo per omnia iure imperii, quod speramus per huiusrnodi Ordinationen! debere recipere incrementuui, conmiodum et honorem. In cuius rei testimonium, robur et notitiam nos Sifridus archiepiscopus, Iohannes dux Brabantie, ßaynaldus Gelrensis et Theodericus Clevensis comites predicti, sigilla nostra appendi fecimus huic scripto. Actum et datum apud Wancheim, presentibus multis probis viris et honestis, anno Domini millesimo mcclxx nono, quinto kalendas Septembris. Lacomblel, Ürkuhdenbuch, 11, n°. 728, S. 427, naar het oorspronkelijke. No. 1007. Reinald , graaf van Gelre, maakt Godfried Berg tot erfelijk kastelein van zijn bürg te Kessel en kent hem toe 30 Keidsclie marken uit zijn toi te Kessel en de beden van het land, af te lossen met 300 marken, waaromtrent genoemde Berg eene verklaring afgeeft. 27 Öctober 1279. Nos ßeinaldus, comes Gelriensis, uuiversis, presentes litteras vi- suris et audituris, notuni facimus, quod nos Godefridum dictum Bercth, militem nostrum, fecimus hereditarie fidelem et castrensem in castro nostro de Kessel pro triginta marcis Coloniensibus. Si ipsum non esse contigerit, dabimus annuatim , videlicet de thelonio nostro Kessellensi viginti marcas et de petitione terre predicte decem marcas monete supradicte, ita tarnen, quod, si in dicto thelonio nostro non tantum nobis emerserit, quod nos viginti marcas persol- vere poterimns, tunc ipsum defectum in aliis bonis nostris tenebimur adimplere, si autem in ipso thelonio viginti marce quoinodocuuque 978 emerserint, ille in usus nostros convertentur, hoc adiecto, quod, si dictas viginti marcas rediuiere voluerinius, illas cum trecentis marcis monete supradicte redimere poterirnus et quitare, ita, quod quaudocumque ipsi Godefrido vel suis heredibus ceutum marcas dederiraus, hinc ipsi de viginti marcis predictis decem marcas nobis defalcabunt, et cum eisdem centum marcis bona alia comparabunt et illa a nobis et a nostris heredibus tenebunt, iure videlicet castrensi supradicto. Godefrido autern predicto universe carnis viam ingresso, duo filiorum suorum de dictis triginta marcis vel bonis cum eisdem comparatis, si que fuerint comparata, nostri castrenses remanebunt, ita quod quilibet filiorum predictorum pro feudo suo castrensi quindecim obtinebit marcas monete supradicte, et duo feuda ex tunc remanebunt. Et sie cum condicionibus predictis de ducentis marcis, quas dictus Godefridns pro nobis apud dominum Henricum , quondam comitem Kesselensem, persolvit, quiti erimus penitus et absoluti. In cuius rei testimonium et robur presentem litteram sigillo nostro duximus roborandam. Datum anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo nono, in vigilia beatorum Simonis et lüde apostolorum. Naar een ond afschrift in het archief van het slot tfi Kessel, mij welwillend medegedeeld door den heer Habets, te Berg-Terblyf. Nos Godefridus dictis Berch, miles, castellanus de Castro de Kessel, nniversis presentes litteras visuris, notum faeimus, publice recognos- cendo, quod Reynaldus, comes Gelrie, dilectus dominus noster, vel sui heredes a nobis et a nostris heredibus redimere poterunt illas triginta marchas Coloniensium denariorum , quas idem comes vel sui heredes nobis et nostris heredibus dabunt annuatim, videlicet tarn de theloneo suo Kesselensi quam de peticione ipsius terre, pro trecentis marchis monete supradicte. ita quod, quandocumque idem comes vel sui heredes nobis vel nostris heredibus centum marchas dederint, tunc nos ipsi vel suis heredibus de triginta marcis predictis decem marcas tenebimus defalcare et cum eisdem centum marcis alia bona comparare et illa ab ipso comite vel suis heredibus tenere iure castrensi supradicto. Cum autem viam carnis universe ingressi fuerimus, tunc duo filiorum nostrorum de dictis triginta marcis vel bonis, cum eisdem comparatis, si qua comparata fuerint, ipsius comitis predicti vel suorum heredum castellani remanebunt, ita quod quilibet filiorum predictorum nostrorum quindecim marcas monete predicte obtinebit, et sie duo feoda extunc remanebunt. Nos eeiam dictum comitem de 979 ducentis marcis, quas pro ipso domino Hentiöö, quondam coraiti Kes- selensi, persolvimns. quitum clamamus et absolutum. . In cuius rei testimonium et rbbur presentem literam sigillo nostro duximus roborandam. Datum anno Domini ircci.xxrx. in vigilia Simonis et Inde apos- tolorum. Dat altste Register, f". 35v", te Arnhern. Boven dit stuk Staat met dezelfde band geschreven: Nola, quod in litteris , super vendicione et empcione comicie territorii Kessellensis confeetis, continetur ex- presse, si aliqni miuisteriales et fideles iuxta Gladebach et in terminis ibidem inve- nii'entnr, qui solebnnt attinere comiti Kesselensi, cum haberet terram Kesselensem, dicti rainisteriales et fideles erunt comitis Gelrie et sibi debent attinere. Yan Spaen , Inleiding , iv, bl. 313, verbeterende vvat hij n, bl. 119, omtrent Hendrik, graaf van Kessel, had medegedeeld, zegt: Den 27sten October 1279 was hij reeds over- leden , want toen werd hij genoemd dominus Henricns, quondam comes de Kessel. eri graaf Reinald van Gelre was in 't bezif van 't slot, 't land en den toi van Kessel. In zijne Historie, bl. 412, komt hij hierop terugj schrijvende : Vöor 1279, na den dood van Hendrik, graaf van Kessel, kocht hij [graaf Reinald]'bet slot. en land van Kessel en op "t jaar 1297 [1279] wordt een nader brief hierover gevonden. Het schijnt echter, dat deze koop niet is doorgegaan, dewijl na dien fijd verscheiden graven van dien naam voorkomen en dat Kessel en Kriekenbeek eerst in 1326 door Reinald den n llen aan Gelderland gehecbt zijn. De bovenstaande stnkken, waarvan het eerste nn voor hei. eerst wordt nitgegeven , bewijzen, meen ik , het tßgendeel. De eenigste graaf van Kessel, die mij na bet jaar 1279 voorkwam, is bovengenoemde Hendrik, die in het jaar 1285 met zijne vrouw Liese ten behoeve der abdij te Gladbach een grondstuk uit de voogdij ontsloeg, docii dit goed lag buiten bet. graafschap en daar kan hij den personeelen litel van graaf nog gevoerd hebben. In 1288 is hij dood en wordt olim comes de Kessel genoemd. I.acomblet., ürkutidenbuch, n, n". 800 en 840, S. 476 en 498. Hei blijkt uit deze en andern stnkken, dat hij zeer met schulden bezwaard was. tater komen er uit het geslaehl Kessel personell als leen- en dienstmannen in het land van Gelre en als ridders voor. Zie het Register op het iste Dl. der Gedenkwaardigheden van Nijhoff. Ook omtrent Kriekenbeek verkeert Van Spaen in dwäling. Den 4den December 1312 veniieuwde graaf Reinald de stedelijke vrijhoden er van. Nijhoff, a. w. i, Oorkonden, n". 141, hl. 140. N°. 1008. Theoderich Lam ontvangt tegen tins van het kapittel van St. Marie in erf- pacht een Imlven mansus te Larshem, behoorende tot de. curtis Seihorst. 19 November 1279. Ego Theodericus dictus Lam notum facio universis. presentia visuris, qnod ego recepi a venerabilibus viris decano et capitulo ec- clesie beate Marie Traiecteitsis dimidium mansum eornm, pertinentem ad curtem suam in Seiehorst, sitnm in Larshein . mihi et heredibus 62 980 meis sub annuo pacto perpetue possidenduin, ea videlicet conditione, quod ego vel heredes mei, ine defuncto, singulis annis infra octavas beati Martini hyemalis vm solidos talis monete, ut in curte sua de Seiehorst generaliter dari solet, ipsis pro censu annno exbibebo, et si infra dictas octavas dictum pactum non persolvero vel mei heredes, me mortuo, non persolverint, in secunda septimana pensionem solvam duplicatam, et, si in dicta secunda septimana non persolvero dictam pensionem duplicatam, in tertia septimana incidi in sententiam ex- communicationis, late ab ordinario, qui pro tempore fuerit, ad quam presentibus spontanee me obligo et adstringo , et tarnen ipsam pensionem persolvam duplicatam. In cuius rei testimonium et munimen presentem literam ipsis do- minis decano et capitulo sancte Marie predicte contuli, sigillis domini omcialis curie Traiectensis et domini Giselberti, decani sancti Petri, et Gerardi dicti Frisonis, civis Traiectensis , que rogavi apponi pre- sentibus, roboratam. Datum anno Domini mc'Clxxix, octava beati Martini hyemalis. Liber pilosus, p. 408, te Utrecht. N°. 1009. Reinald , graaf van Gelre, hertog van Limburg, en zijne vrouw Irmingar- tlis, gravin en hertogin van die landen, nemen de stad Duisburg in hunne beschertning, bevestigen bare Privilegien en ontslaan haar van de verplich- tingen aangegaan jegens Cunegunde, de kinderloos overleden tweede vrouw van wijlen Walram, hertog van Limburg. 20 Maart 1280. Universis , tarn presentibus quam futuris , Reynaldus , Dei gratia comes Gelrensis, dux Limburgensis, et Irmengardis, eadem gratia dic- tarum terrarum comitissa et ducissa, salutem et cognoscere veritatem. Ne aimul labantur cum tempore ea, que in tempore aguntur, etc. In cuius rei testimonium et firmitatem premissorum sigilla nostra presentibus litteris apponi fecimus , cum sigillis nobilium dominorum Wilhelmi de Hürne, Goswini de Borne, Ger. de Battenbroych et Wilhelmi dicti Doys, nostri dapiferi Gelrensis, Arn. de Iuleymont, God. de Hucelbach ac Henrici dicti Mulrepaz , dapiferi nostri Limburgensis, militum, que apponi rogavimus huic scripto. Actum et datum anno Domini mcclxx nono, feria quarta ante Annuntiationem beate Marie virginis. 981 i Et nos W. de Hörne, Gos. de Borne , Ger. de Battenbroych , nobiles predicti, Wil. Ar. God. H., milites predicti, profiteuiur nos ad petitio- nem domini comitis et eomitisse sigilla nostra presentibus appendisse. Actum et datuui ut supra. Lacomblet, Urkundenbuch, 11, no. 739, S. 435, naar het oorspronkelijke te Duisburg. Up denzelfden dag beloofden Reinald en zijne vrouw Duisburg van zekere schulden te bevrijden. De oorkonde, het volgende n°. bij Lacomblet, heeft hetzelfde slot als de bovenstaande. Walram, hertog van Limburg, was, blijkens n<>. 1006, bl. 974, den 28«teii Augus- us 1279 nog in leven , zoodat in bovenstaande oorkonde de Keulsche tijdrekening gevolgd is. Hij werd opgevolgd door Irmingardis, de vrouw van graaf Reinald , welke den titel en de waardigheid van hertog van Limburg aannam. Die stukken, waarin hij als zoodanig handeleud voorkomt, deel ik in den regel niet in hun geheel mede. N°. 1010. Johan , gekozen bisschop van Utrecht ,■ schrijft aan de dekens van Eramerik en van Zutfen, dat de proost en de kanunniken van het klooster Bethlehem, de kleeding van het Duitsehe Huis aangenomen hebbende, hem hadden trachten te misleiden, alsof zij niet tot de Augustijner orde behoorden; niettegen- staande zijn verbod in hunne ongehoorzaamheid bleven volharden; zonder vergunning van den paus en toestemming van den bisschop zieh als leeken gedroegen ; en beveelt hun zieh terstond naar het klooster te begeven en de kanunniken, onder bedreiging der zwnarste straf, te vermanen de afgelegde kleeding weder aan te nemen. 23 Maart 1280. Iohannes, Dei gratia Traiectensis electus, discretis viris Embricensis et Sutphaniensis ecclesiaruui decanis salutem in Domino. ('•um olim prepositus et conventus eeclesie regularis // Bethlebe- mensis, etc. Datum anno Domini mcc octogesimo, sabbato ante dominicam, qua cantatur Oculi. Oorspronkelijk in het archief van Gelderland, met een gedeelte van het zegel van wit was aan een door- gestoken strook, uitgegeven in Codex diplomaticus ördinis s. Mariae Theutonicorum, n, n". 024, p. 750. Zie n». 977, bl. 950. No. 1011. Reinald, graaf van Gelre en hertog van Limburg, verkoopt aan het klooster 's Gravendal het bosch Kamervorst voor 300 Leuvensche ponden en een 62* 982 jaarlijkschen uitgang van 6 malders rogge en 2 kapoenen voor iederen mansus groncl. 31 Maart 12 80. In nomine Domini. Amen. Reynaldus, Dei gratia comes Gelrensis et dux Lymburgensis, universis, tarn presentibus quam futuris, presentes litteras visuris, imperpetuum. Notum esse volumus, quod nos, pro quadam certa pecunie summa, videlicet trescentis libris Lovaniensium denariorum nobis numeratis atque integrum persolutis, vendidimus abbatisse et conventui sancti- monialium de Valle Oomitis funduni et ligna silve nostre, que Ca- mervorst dicitur, libere et hereditarie imperpetuum possidendum, ita videlicet, quod dicta abbatissa et conventus predictus singulis annis in die beati Martini hyemalis de quolibet manso fundi sive terre silve predicte sex maldra siliginis et duos caponee nobis in pensione persolvent et hanc pensionem nöbis primo persolvere quatuor annis imrnediate subsequentibus evolutis incipient, et pro tali pensione predicta abbatissa et conventus predictus prefatam silvain et fundum memoratum perpetue et hereditarie libere possidebunt. In testimonium vero predicte vendicionis et contractus inter nos mntuo et predictam abbatissam et conventum celebrati, ut premissa omnia ipsis abbatisse et conventui firmiter et inviolabiliter observentur, ipsis presens scriptum nostro sigillo tradidimus sigillatum. Acta sunt hec presentibus Wilhelmo domino de Brunchurst, Fre- derico de Baren et Iolianne dicto Buch de Mere, viris nobilibus, Wilhelmo dicto Dous ; milite, Wenemaro capellano nostro et Petro de Tule, famulo nostro. Datum anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo nono, dominica, qua cantatur Letare Iherusalem. Naar het oorspronkelijke te Gaesdonk, mij welwillend doov den heer V. Huyskens, pastoor to Hommersum bij Goch, medegedeeld. Zie n<>. 1021, bl. 991, en ovor de jaartelling no. 1009, bl. 980. N°. 1012. Elisabeth, dochter van wijlen Otto, graaf van Gelre, vromv van Adolf, graaf van Berg, wordt bij schepensordel geleid in een hnis to Kenlen , haar uit de nalatenschap van hären vader aangekoraen. April 1280. Notum sit, tarn presentibus quam futuris, quod domina Lisabet, filia quondam domini Ottonis, comitis de Gelria, uxor domini comitis 983 de Monte, comparavit in iudicio et obtinuit per sententiam scabinorum in Niederieh, quod eessisset ei de morte patris sui predicti, domus. vocata Domus comitis Gelrie. cum coquina, proxhna adiacente, versus domum, vocatam Synionis comitis, ante et retro, suptus et superius, et dictavit sententia scabinorum, quod de iure in proprietatem pre- dicte bereditatis immitti debetur, et fuit missa in eandem, et fuit postea eidem domine Lisabet dies prefixa, prout de iure competebat, et ex quo nullus predicta die venit, qui se de predicta bereditate vel- let intromittere, iudicatum fuit, quod ipsa asscriberetur ad bereditatem predictam, ita quod iure et sine contradictione predicta Lisabet pre- dictam hereditatem optinebit. Actum anno Domini mcclxxx , mense Aprili. Kulme, der Cölner Dom in seinen Umgebung, S. 86. Kahne, a. \v., S. 56, 5'J, geeft de gesehiedenis van dit huis, het Geldersche Hof of het Huis van Gehe genoeind, tot in het jaar 1791. Hot lag buken de oude stad, tussehen den toren in de Dranc-gasse en de Jodenpoort. No. 1013. üerard, graaf van Holstein en Stormarenen de stad Hamburg verklären. dat de veete met de burgers van Harderwijk, door tusschenkomst der schepenen van Deventer, Zwolle en Kämpen, is bijgelegd, dat de gevangenen zullen worden vrijgelaten en dat die van Harderwijk 200 Sterlingsche marken in vier jaai'lijksche termijnen betalen zullen. In de week na Paseben 1280. Gerardus, Dei gratia comes Holtsacie et Storniarie, consules et universitär de Hamborcb universis, presencia visuris, // in perpetuum. Dignum et rationi consentaneum est ea, que providorum virorum iuvamine gesta sunt, ne ab bumana eva//nescant memoria, seriptu- rarum patrocinio perhennari. Noverint igitur universi, quod discordia inter nostros burgen//ses, ex una , et oppidanos de Herderwibc , ex parte altera, de niaturo prudentum virorum, scabinorum videlicet de Daventria,. Suollis et de Campen, consilio sopita est, ut in subsequentibus continetur : si ali- quis post bec ex una parte in alium ex parte altera ausu temerario, sive in rebus , manu vel vita, quod absit , delinqueret, seeundum delicti sui quautitatem emendare deberet eidem, concordia et pace nichilominus perdurante. Preterea omnes capttvi utriusque partis ab- solvi debent et bona, adliue in navibus observata, cum instrumentis earum ex utraque parte restituentur et quinquaginta quinque marce 984 Sterlingorum, marcam per decem solidos eoinputando , fidciussoTi Alvevici de Kilo restitui debent in festo Pasche nunc instaute, sed dicti oppidani de Herderwihc post instans festum Pasche in .quatuor annis ducentas marcas Sterlingorum, marcam per decem solidos computando, nostris bugensibus [sie| restitueut et dabunt quinquaginta niarcas Sterlingorum quolibet i'esto Pasche. Insuper, si famuli naute aliquarum navium ex parte una aliqueni ex parte altera, quod absit, oflenderent, dominus navis, si ipsum tueretur, quod leso non emen- daret, pro eodem faniulo teuebitur respondere. Conditione autem hac prehabita, compositio autiqua suis iuribus stabilis permanebit. Ut autem hec omnia i-obur perpetuej iirmitatis optiueant, preseutem sigillorum nostrorum appensione duximus roborandum. Testes huius compositionis sunt scabini de Daventria, Suollis et de Campen, Theodericus de Grove et Fridericus Miles, consules Ham- burgenses, et alii quamplures. Datum anno Domini millesimo duceutesimo octogesimo, in septi- mana Paschali. Naar het oorsptonkelijke in het archiel der stad Harder- wijk, waaraan twee zegels aan doorgestoken strooken gehangen hebben. Pasehen viel op den "Mitm April. Zie het volgende stuk en n«. 1023, bl. 993. N«. 1014. Verklaring der schepenen van Harderwijk en Zutfen over den vrede, ge- sloten tusschen de eerste stad en Hamburg, en de schadevergoeding door Harderwijk te geven. In de week na Paschen 1280. Universis, presentia visuris, de Herderwic et de Sutphania scabini salutem et noscere veritatem. Sciat vestre honestatis discretio, quod discordia, que inter opidanos de Herderwik, ex una parte, et burgenses de Hamburg vertebatur, ex altera, de maturo providencie nostre consilio plenarie est sopita, ita videlicet, quod captivi utriusque partis absolvi debent et bona, tarn illorum de Herderwik, quam de Hamburg, que adhuc in navibus et mstrumentis eorum observata sunt, ex utraque parte in integrum restituantur eisdem. Insuper quinquaginta marce Sterliugorum, marcam pro decem solidis computando, fideiussori Alverici de Kilo restitui debent in festo beati Michaelis nunc instante. Preterea cives de Herderwik in quatuor annis ducentas marcas Sterlingorum, inarca pro 985 decem solidis coinputata, illis de Hamburg solvent in nunc modum , videlicet, quod in proximo festo Pasche dabunt quinquaginta marcas Sterlingorum et sie deineeps qnolibet festo Pasche totidem marcas, donec predieta peeunia fuerit persoluta. Item si aliquis ex navibus illorum de Herderwich in aliquem de Hamburg in rebus sive membris aut vita delinqueret, dominus navis, si ipsuni abduceret et alienaret, ita quod leso non satisfieret, pro eodeui tenebitur respondere per omuia. Et illi de Hamburg civibus de Herderwich teuebuntur siinilia facere versa vice, pace et concordia nichilominus observata. Condicione autein hac prehabita, compositio antiqua, que inter opidanos de Herderwich et bnrgenses de Hamburg facta est, cum suis iuribus stabilis et valida permanebit. Ut autem hec omnia robor perpetue firmitatis optineant, presentem paginam sigillorum uostrorum appensione duximus muniendam. Testes huius compositionis una nobiscum sunt Theodericus de Grove et Fridericus dictus Miles, consules Hamburgenses, Iohanues Luscus et Nicholaus Albus, consules in Reinoldesburg, et alii quam plures. Datum anno Domini mcclxxx, in septimana Paschali. Lappenberg, Hamburgisches örkundeiibuch, i, 785, S. 646, uaar het oorspronkelijke, met uiihangtsnde zegels, te Hamburg. Zie het voorgaandu sink en n°. 1023, bl. 993. No. 1015. Geraid, graaf van Holstein en Storniaren, en de stad Rensburg verklären, dat de veete met de burgers van Harderwijk, door bemiddeling der schepenen van Deventer, Zwolle en Kampen, is bijgelegd, dat de gevangenen zullen worden vrijgelaten en dat nader geregeld zal worden, wat die van Harderwijk tot schadevergoeding zullen geven. In de week na Paschen 1280. Grerhardus, Dei gratia comes Holsatiae et Stormariae, consules cum universitate civium in lieynoldesburch universis, praesentia visuris, in perpetuum. Notum vobis i'aciinus, quod discordia, quae inter nostros cives, ex una, et oppidanos de Harderwihc vertebatur, ex parte altera, de maturo prudentuin virorum scabinorum de Daventria, Swollis et de Campen consilio, sopita est, quod captivi utriusque partis absolvi debent, sed tres de scabinis et totidem de consulibus de Harderwihc nostris civibus 986 propcment et dabunt, quantuin se de bonis nostrorum civiuni credi- deriut recepisse, et iurabunt ad hoc, quod pro hoc ipsis sunt sua bona perdita restituta. Insuper, si aliquis ex navibus nostrorum civium in äliquem de Harderwihc delinqueret. sive in rebus, luembris vel yita, dominus na vis, si ipsuui abduceret et alienaret, ita quod laeso nou satisfieret, pro eodem tenebitur per orunia respondere. Et illi de Harderwihc tenebuntur siniilia facere versa vice, pace et concordia nihiloniinus observata. üt auteni baec omnia robur perpetuae tirwitatis optiueant, prae- sentem paginam sigilloruni nostrorum appensione duximus roboraudam. Testes buius compositionis sunt scabini de Daventria, Swollis et de Campen , Theodericus de Grove et Fredericus dictus Miles , consules Hamburgenses, Iohannes Luscus et Nicolaus Albus, consules de Rei- noldesburga, et alii quam plures. Datum anno Domiui mcclxxx, in septimana Pasehali. Naar een afschrift op papier, in liet avchi.ef der stad Hardeiwijk. Zie liet volgende stuk. N". 101(3. Verklaring der suhepenen vaii Hardeiwijk en Zutfeu üver den vrede tus- schen de eerstgenoemde stad en Rensburg. In de week na Paschen 1280. Universis, presencia visuris, de Herder wich et de Öutphania scabini salutern et noscere veritatem. Sciat vestre honestatis discretio, quod diseordia, que inter opidauos de Herderwich, ex una parte, et burgenses de Reynoldesburg verte- batur, ex altera, de maturo nostro consilio, plenarie est sopita, ita videlicet, quod captivi utriusque partis absolvi debent et bona, tarn illorum de Herderwich quam de Reynoldesburg, que adhuc in navibus et iustrumentis eorum observata sunt, ex utraque parte in integrum restituentur eisdem. Item, si aliquis ex navibus illorum de Herderwich in aliquein de Reinoldesburg in rebus sive membris aut vita delinqueret, dominus navis , si ipsum abduceret et alienaret, ita quod leso non satistieret, pro eodem tenebitur per omnia respondere, et illi de Reinoldesburg civibus de Herderwich tenebuntur siinilia facere versa vice, pace et concordia nichilominus observata. Ut autem hec omnia robur perpetue firmitatis obtiueant, presentein paginam sigillorum nostrorum appensione duximus muniendain. 987 Testes huius conipositionis una nobiscum sunt: Theodericus de Grove et Fredericus digtus Miles, consules Haniburgenses, Iobannes Luscus et Nicholaus Albus, consules in Rejnoldesburg, et alii quam plnres. Datum anno- Domini mcglxxx , in septimana Pascbali. Lappeuberg, Hamburgisches Urkundonbuch, i, ii»; 788, S. üi7, naar hei oorspronkelijke, inet 2 uithai}- gende zegels, te Hainburg. Zic bot voorgaahde stuk. N«. 1017. Itudolf Kok viiu Waardenburg pacht van het kupittel van St. Jan te Utrecht vbör den tijd van 10 jaren de tienden van Hiern, Neer- en Opijnen, füllende hij het eircatuii; betalen, doch de collatie bij ]iet kapittel blijven. 1 Me'i 1280. Ego Rodoliüs (.locus miles de Werdenberghe notum lacio universis, praesentia visuris, quod decimas de Hyre, Ynen et Oppinen, tarn maiores quam minutas, et decimam, quam Gosuinus dictus Helle liabuit in pacto, quas Iacobus, decanus, et capitulum sancti lohannis Traiectensis nunc libere possident et quiete, cum omni onere, quod dictis decimis incumbere poterit, recepi de dictis decano et capitulo in pacto ad terminnm sedecim annorum proximo subsequentium possidendas, ita tarnen, quod ego Rodolfus miles tactis saerosanctis iuravi, quod dictas deciinas sine divisione retinebo et quod ego ineis laboribus et expensis camerario dictorum decani et capituli, nomine eorum, octoginta duas libras Lovaniensium legalium denarioruni sin- gulis annis, videlicet in octava Peutecostes quadraginta unam libras, et in octava beati Iacobi apostoli residuas quadraginta unam libras , cum integritate persolvam in Traieeto, talibus conditiouibus inter- positis, quod, quocunque casu contingente, si dictis decimis usus non i'uero, nicliilominus singulis annis antedictis persolvatn eorum camerario , nomine universitatis capituli eorum, praefatam pecuniam integraliter in terminis praenotatis, hoc excepto, quod, si quandocun- que Üuvius generalis emerserit sive generale bellum evenerit et propter boc ego dictus Kodoliüs eis praedictas octoginta duas libras integre persolvere non potero, tunc ego, quicquid de ipsis decimis optimiero, camerario eorum exhibebo meoque firmabo iuramento, quod de ipsis non plus optinui nee eis inde plus solvere tenear. Et meo stabunt iuramento, non amplius a me requirentes. Adiectum est insuper, quod, si ego K. voluero resignare easdem 988 decimas vel optiiiere ad praedictum terniinum sedecini annorum, ipsas in eo statu, quo ipsi mihi concesserint in pacto , eis ab omni inipe- dimento liberas et quietas exhibebo. Insuper ego ßodolfus miles circatuiu ecclesiae de Hyre persolvam et collatio ipsius ecclesiae apud eos remanebit, durante pacto praenotato. Si autem ego R., quod absit, non solvero dictis terminis aut aliquo dictorum terminorum pecuniam antedictam, extuuc cadam a pacto et omni« conventio supradicta inter eos et me cessabit, et salvum erit eis de supradictis decimis eorum pro beneplacito eoruin disponendi, et nichilominus ego R. miles ine periurum et fidei meae transgressorem praesentibus litteris recoguosco, constituens nichilouiinus dominum Swederum de Bosinchem , militem, Alardum ipsius fratrem, Hubertum de Bosinchem et S>plinterum fratres, famulos, fideiussores meos, manu coniuncta et in solidum, ita videlicet, quod si ego R. miles praedictam pecuniam debitis temporibus non solvero, praefati fideiussores mei, ad monitionem eamerarii dictorum decani et capituli, vel nuntii sui, civitatem Traiectensem intrabunt et onus solutionis meae in hac parte subibunt in suis propriis laboribus et expensis, inde nullatenus exituri, nisi pecunia subtracta a me Rodolfo milite vel a meis iideiussoribus dicto camerario persolvatur vel de dicti capituli processerit voluntate. Praenominati vero fideiussores mei in fideiussione permanebunt, quo- usque praedictus camerarius ipsos a solutione dicte' pecunie et fideiussione nomine capituli pronuntiavit absolutos. Promisi etiam, dece- dente aliquo fideiussorum predictorum, quod alium vel alios, prout ingruerit, constituam aeque dignos, infra annum a tempore mortis, ut indempnitati capituli per omnia consulatur. Praedicti etiam fideiussores et quivis eorum in solidum, una mecum principali debitore, ad singula praedicta observanda, per fidei suae securitatem sese stric- tius obligarunt. Praeterea est condictum, quod, si me R. medio tempore mori conti- gerit, senior filius, qui pro tempore fuerit, donec praedicti sedecim anni expleti fuerint, mihi, patri suo, in pacto succedet. Qui etiam, sicut ego, praedictum pactum solvere et praedictas conditiones iurabit per omnia observare et cautionem fideiussoriam et consimilem cau- tionem mei, patris sui, et sufficienteni praelatis decano et capitulo praestabit, si dictas decimas modo praedicto voluerit optinere. Praedicte vero cleeimae, tarn maiores quam minores, post elapsos sedecim annos, contradictione mea sive filii mei aut filiorum meoruni aut quorumcunque non obstante, ad ecclesiam dictorum decani et capituli libere revertentur. 989 In cuius rei testinionium ego saepedictus Rodolfus miles de Werden- berghe praesens scriptum praefatis decano et capitulo libere contuli, sigillis meo et fideiussorum meorum, sigilla habentiuui, roboratum. Et nos alii fideiussores praedicti sigillis carentes, contenti sumus sigillis , quae praesentibus sunt appensa. Datum anno Domini mcc octogesimo, in prima die Maii, in die Walburgis. Bondam, Cbarterboek, no. 28, bl. 638, haar het oor- spronkelijke in de archieven van liet kapiltel van St. Jan te Utrecht. Zie n». $83 , bl. 860. Onder de at'sehriften, die k. Malthaeus nain van stukken van geiioefh'd käpittel, p. 160, te Utrecht, en in de archieven van Van Spaen, n°. 109, bij den Hoogen Raad van Adel te 's Gravenhage, is het afschrif't eener paehtverlenging van het jaar 1287 voor den tijd van 58 jaren. No. 1018. Gydelendis, abdis van het klooster te Elten, verkoopt Naardingeiiand, tegon cen jaarlijkschen uitgang van 25 Utrechtsehe ponden , aan Floren?, graaf van Holland. 6 Mei 1280. Nos Gydelendis, Dei gratia abb atissa ecclesie Altynensis, uotum esse eupimus universis, presentia visuris et audituris, firmiter protes- tantes, quod de omni eonsensu conventus nostri contulimus sive concessimus illustro viro, domino Florentio, comiti Hollandie, et suis heredibus, terram, que vocatur Nardingerlaut, cum omnibus pertinentiis suis, deeimis, iurisdictione , reditibus, obventionibus, lio- minibus et mediis agris, terris eultis et incultis, silvis, paludibus, paseuis, pratis, aquis, aquarum cursibus et omnibus iuribus, quibus- cumque nominibus censeantur nobis in dieta terra pertinentibus, tenendam ac possidendam omni iure, quo ad nos et ad ecclesiam nos- tram dieta terra pertinet. ad firmam pensionem pro viginti quinque libris Traiectensium legalium denariorum. Quam cjuidem, etc. Axtuin et datum apud Vredelant, anno Domini mcclxxx , in die beati Iohannis evangeliste ante portam Latinam. Oorkondenboek van Holland en Zeeland , n, n». 394, bl. 167, naar het oorspi'onkelijke in het Rijksarchief. Den 13'l en Mei daai'aan volgende verklaarden graaf Klorens Naardingerland ontvangen. te iiebben en de abdis de overdraebt door liaar klooster te Julien doen bevestigen, en . 45 en 46, bl. 6(35, en Van Spaen, Inleiding, n, bl. 232, en Historie, bl: 272, hebben de onmogelijkheid van dat jaarlal ingezien, en zij hadden recht: de oorkonden zijn van 29 Mei 1287. De Berchen , De prineipatu Gelriae, p. 77, stelt het overlijden op 13 Juni 1290, en Quix, Schloss und ehemalige Herschaft Rimberg, S. 20, op 12 Mei 1282. Een der dagen kan goed zijn, doch de jaren niet. Zie 18 Juli 1283 Onbegrijpelijk is het, dat Willems, die in Codex diplomaticus, achter zijne uitgave van Van Heelu's Slag van Woeringen, de bedoelde oorkonden op het wäre jaar heeft opgenomen en de arbitrale uitspraak kende , Introduction, p. xlh, de geldigheid van het vruchtgebruik in twijfel trekt op grond, dat Irmingarde, toen het gegeven werd, reeds overleden zou zijn. 1018 N«. 1054. Koning Rudolf i sielt da beslissing over het gescliil, dat hij met Reinald , graaf van Gelre , heeft wegens den bürg en de stad Nijmegen, 5 jaren uit, en belooft zonder de toestemming van den graaf, de zonen van wijlen Willem , graaf van Julich, van Willem van Valkenburg en Theuderich van Heinsbergen geene verandering te maken in het provineiale iudicium tusschen de Maas en den Rijn. 19 Ju)ii 1282. Rudolphus, Dei gratia Roinanorum rex semper augustus, universis sacri imperii Romani fidelibus, praesentes litteras inspecturis, gratiam suara et omne bonum. Intuentes perspicue devotionis insignia menioranda, quibus specta- bilis vir R., conies Gelrie, dileetus fidelis noster, ad instar proge- nitorum suoram nobilium, ergo nos et sacrum Romanuni imperiuni luminosa semper claruit claritate, quaestionein, quam habemns contra ipsum super Castro et oppido Novimagii et suis attinentiis nomine nostro et imperii, usque ad quinque annos a festo Nativitatis beati Iohannis Baptistae nunc proximo completos contiuue, benivole duxi- mus suspendendam, et idem comes ob inde tenebitur nobis in ex- pensis nostris suum servitium medio tempore impartiri, ita tarnen, quod, completo praedicto termino, ipsa quäestio nobis competens in praemissis in illo statu , in quo prius fuerat, debeat permanere , nisi praefatus comes Gelriae medio tempore suis gratis obsequiis meruerit apud nos ampliori gratia praeveniri. De provinciali vero iudicio inter / Mosam et Rhenuni nihil nos iimovaturos promittimus sine praedicti comitis Gelriae et nobilium virorum, filiorum quondam W., comitis Iuliacensis, W. de Valkenburg et de Heinsberg consilio et assensu. In cuius rei testimonium praesens scriptum exinde conscribi et maiestatis nostrae sigillo fecimus communiri. Datum VVormatiae, xiii kal. Iulii, indictione x, anno Domini mcclxxxii , regni vero nostri anno nono. Kremer, Beiträge, in, Urkunden-, nu. 147, S. 171. Zie no. 693, bl. 692 en n°. 790, bl. 771. Op denzelfden dag stelde de koning' de beslissing van oen ander gescliil over de stad Duisburg uit tot den i9. 977, bl. 950. N°. 1061. God friert, graaf van Sayn, doet als scheidsman uitspraak tusschen den graaf van Gehe ter eenre en den graaf en gravin van Kleefen den proost van Xanten ter andere zijde, over geschillen , hoofdzakelijk ontstaan door een aanval der Emmerikers op Kaikar en Mehr. 6 September 1282. Nos Godefridns, comes Seynensis, super diseordiis et questionibus inter viros nobiles ßeynaldum, eoraitem Gelrensem // et ducem Lymbur- geneent, ex utia parte, Theodericum, comitem, et dominam Aleydem , maiorem [iuniorem] comitissam Cleyvensem, ac Theodericum, prepositum Xanctensem, // ex altera, de novo ortis et in posterum oriendis , de quibus in nos compromissum existit, nostrum dictum pronunciamus in hune modum, dicendo // primo: captivos, ex utraque parte captos, esse liberds et absolutos, hoc adhibito, quod expense captivorum infra treugas ab illis, qui eos captivarunt, persolventur, illorum vero expense , qui extra treugas capti existebant, ab ipsis captivis persolventur. Item dicimus, quod omnia dampna, illata civibus [omnibus] in Kalcker et hominibus prepositi Xanctensis apud Mere ac hominibus comitis Cleyvensis ab illis de Embrica, a die dominica ante Nativitatem beate Marie ad quindenam, ipsis hominibus integre restaurari debeant et resarciri a civibus in Embrica supradictis, et similiter ea, que dicti cives Embricenses preposito Xanctensi in domo sua apud Mere ab- stulerunt, reddent et destructionem domus ipsius prepositi reparari facient et eam reduci ad illum valorem, in quo ipsam invenerunt, infra quindenam supradictam , tali apposita conditione, quod omnia [ea], que dicti cives in Embrica de ablatis non habuerint, in parata pe- cnnia persolvent, supposita et data dictis hominibus quantitate aliquali. Insuper iurabunt iudex Embricensis et sex fide digni, quos ad hoc assumpserit, quod illa quantitate supposita et data hominibus comitis, 1024 comitisse et prepositi predictorum ac [quod] ipsi preposito, de dampnis ipsis illatis ab eisdeni civibus, tarn in destructione doraus ipsius prepositi, quam in ceteris dampnis, per oninia sit satisfactum et solutuni. Item dicimus, quod Wachardus [Waytsardus] super eo f quod incendium, apud Altynis factum, non fecerit nee per amicos suos aliquomodo [ali- quos] fieri procuraverit consüio vel facto, si voluerit, se poterit per iuramentum expurgare. Item dicimus de nomine prepositi Xanctensis apud Embricam capto et fugiente super eimiterium, si ex iussu scabi- norum eimiterium exivit et sub illa conditione vulneratus fuerit, com- petens emenda sibi fieri debeat et exhiberi. Item dicimus , quod vina comitisse Cleyvensi maiori ablata ab illis de Embrica in eo valore, quo tempore ablationis existebant, infra summam sexaginta marcarum in festo beati Martini hyemali, nunc instante, debeant persolvi a civibus predictis, et simili modo vina, illis de Embrica a comite Cleyvensi ablata, persolvi debent infra summam quinquaginta marcarum in festo beati Martini supradicto , adbibitis iuramentis , ab utraque parte ,' iudicis et sex fide dignorum, prout superius est expressum [in de plaats van adhibitis tot expressum: ita videlicet, quod valor utrius- que vini ab utroque parte iuramento unius famuli bone nationis debeat comprobari et comprobans a parte illorum de Embrica de ipsorum existat civitate]. Item dicimus, quod, si quid pretermissum fuerit de bominibus comitis Cleyvensis, apud Embricam in oppidanos reeeptis, occasione quorum vina illorum de Embrica existebant ipsis ablata, et de eis, que inde aeeiderunt", hoc adimplebitur iuxta dictum et arbi- trium dominorum de Brunchurst, Willelmi Doys , Tli. de Momunde [Monemento] et Lurconis de Humpoule [Lusonis de Honepul], et si omnes huiusmodi pronunciationi interesse non- poterunt, tres eorum babebunt potestatem ipsum dictum seu arbitrium proferendi. Item dicimus, quod ratione hominis, ab illis de Embrica apud Kalcker inter- fecti, titulo emende tredeeim marce et • im solidi persolvi debeant ab illis de Embrica domino [amicis] ipsius hominis interfecti. Item dicimus de ablatis et dampnis civium Embricensium a parte comitis et comitisse Clivensis ac prepositi Xanctensis, quod iudex eorum, super- posita aliquali quantitate et data eisdeni, iurabit cum sex fide dignis, sicut superius est expressum, quod, illa quantitate superposita et data illis de Embrica satisfactum sit et solutum. Item dicimus , quod do- mina Margaretha dieta de Anworpe [Nuendorp] in possessione bonorum suorum permauere debeat ulterius, sicut hueusque permansit, nisi per ius ab ipsorum possessione fuerit eieeta. Item de piseatura predicte domine, que Anworpe [in Worpe] appellatur, compromitti volumus in 1025 dominum Nycholaum Tengenagel et dominum Genekinum de Ossen- bruch [Ossenbrinc], milites, ut ipsi de iure discutiant et ipsam pis- cariam adiudicent illi, cui de iure i'uerit adiudicanda. Item dicimus, quod iudex et omnes [eius] scabini Embricenses hoc suo firmabunt iuramento, quod illo tempore, quo armata manu ad villam Mere et ante opidum Kalcker equitaverunt, omnino nicbil ipsis constitit de aliquibus treugis. inter eos et comitem Clivensem ordinatis. Item dicimus, quod pro illo forefacto et excessu, quod cives Embricenses ante opidum Kalcker et Mere, treugis durantibus. manu armata venire presumpserunt, ratione emende et satisfactionis in octava Nativi- tatis beate Marie apud Cleyve mittentur, ibidem mansuri, sex milites, quousque nos comes Seynensis eis dedimus licentiam recedendi. Item de hominibus comitis et comitisse Clivensis niaioris, ante opidum Kalckar vulneratis, et eorum lesionis qualitate dominus de Genepe et dominus Gerlacus de Merhem, quos ad hoc deputavimus, discernent et rationabiliter ordinabunt emendam, ipsis faciendam, et si in eo concordare nequiverint, quicquid nos ratione emende, ipsis vulneratis exhibende, faciendum duxerimus, pro rato erit observandum. Item dicimus], quod nullus hominum comitis Cleyvensis, condicionis cuius- cunque existat, aut vice versa comitis Gelrensis, in terra predictorum comitum spolium, panditiones seu inpignationes aut hominum cap- tiones perpetrabit, iudice non requisito, sub cuius officio iniuria vel violentia fit, aut illis sex non requisitis, quoruin arbitrio omnis questio inter predictos domiuos et eorum homines, suborta vel adliuc sub- orienda, deponi debet et terminari, videlicet domino Everhardo de Hussen, domino Th. de Monmunde et domino Gerlaco de Merheym, pro parte comitis Cleyvensis, et domino de Genepe, domino Wilhelmo Doys et domino Ottone Borre [Bozre]. pro parte comitis Gelrensis depu- tatis. Quod, si huiusmodi excessus ab aliquo presumptuose fuerint attemptati, personis predictis non requisitis, ille comes, ex parte cuius excessum fuerit, illum excessum plenarie faciet restaurari, et, si delin- quens tante potestatis [potentie] existeret, quod ad factionem emende ab altero comitum predictorum induci non valeret, alter alteri ad moni- tionem ipsius assistet et auxilium prestabit in compellendo delinquentem ad emendam debitam faciendam de excessibus perpetratis. Item dicimus, quod quilibet istorum comitum ab altero securus erit in persona et rebus, et de castris suis, opidis et munitionibus, nisi alter alteri (l^dixerit et diffidaverit ad spacium quatuor septimanarum antea per literas suas patentes. Item dicimus. eo non obstante , qnod superius est expressum , quod valor vini ab utraque parte, scilicet domine 1026 comitisse predicte et civiurn Embricensium, iuramento iudicis et sei üde dignorum debeat comprobari, quod valor predicti vini pro utraque parte iuramento unius famuli bone nationis et fanie debeat obtineri et qui ex parte illorum de Einbrica hoc affirmaverit, erat eorura oppidanus. [Deze laatste bepaling ontbreekt]. Et, ut huiusmodi dictis, iuramento nostris et arbitrio maior fides adhibeatur et ad maiorem observantiam eorundem, sigillum nostruni una cum sigillo viri nobilis comitis Cleyvensis presentibus duximus apponendum. Anno Douiini mcc octogesimo secundo, dominica proxima ante festum Nativitatis beate Marie. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland , met twee zegels van wit was aan doorgestoken strooken. Laeomblet, Urkundenbuch, n , no. 7G9, S. 452 , gaf deze oorkonde uit naar het ooi'spronkelijke te Dusseldorp, dat van het bovenstaande nog al verscliill. De voor- naamste afwijkingen heb ik tussehen [ ] aangewezen. N". 1062. Koning Rudolf i bevostigt de Nijmegenaren in liet genot dei - tolvrijlieid te water en te land. 10 September 1282. Rudolplius, Dei gratia Romanorum rex semper augustus , universis imperii romani fidelibus imperpetuum. Ex innata nobis regia benignitate et provida discretione, nostrorum et imperii fidelium iustis petitionibus favorabilem auditum praebere tenemur, et, si rationi ac aequitati consonuerint, more divorum prae- decessorum nostrorum, ipsas debemus favorabiliter exaudire. Quapropter ex insinuatione praesentium ad universorum notitiam cupimus pervenire, quod fideles nostri cives de Noviomagio, nostram accedentes praesentiam , nobis humiliter supplicarunt, quod talia iura et libertates, quemadmodum Aquisgranum ac aliae civitates nostre et imperii, a divis imperatoribus et regibus Romanorum, nostris ante- cessoribus, sunt privilegiatae, ipsis et civitati eorum indulgere et concedere dignaremur, affirmando asserentes, exinde nobis et imperio utilitatem et honorem non modicum profuturum. Nos vero, deliberato consilio nostrorum familiarium, eorum petitioni annuentes, auctoritate regia, ad instar clarae memorie Henrici regis et Frederici imperatoris, praedecessorum nostrorum, omuia iura et libertates, et ut, absque qualibet exactione thelouii, libere cum bonis eorum, sive per ten-am 102? sive aquam, transeant, per totum regnum nostram, praenominatis eivibus perpetuo concedimus ab etiam indulgemus, plenam insuper ipsis gratiam facientes , nt quoscunque in concives recipiant, qui ad ipsorum civitatem se duxerint transferendos, dura tarnen servilis con- ditionis non existant, quos eorum dominis. infra annum venientibus et secunduni ins ipsos repetentibus, restituere tenebuntur, post lapsum anni non astricti de personis huiusmodi quaerelantibus respondere. Proinde est, quod sub obtentu nostrae gratiae firmissime praecipiendo raandamus. quatenns nullus. ausu ductus temerario. memoratos nos- tros cives de NoviomagiÖ vel eos, qui ad ipsos se transtulerint niore civium. gravare vel molestare vel ullam exactionem praesuniat exi- gere ab eisdem. Quod qui atterntaverit, gravem offensum nostrae celsitudinis se noverit incurrisse. Ad maiorem itaque evidentiam et certitudinem praemissae nostrae donationis praesentera paginam scribi f'ecimus. Testes huius rei sunt: Everardus de Oatzenellenbochen et Egeno de Driburg, comites , ac nobiles viri Crasto de Hoenlocli , Johannes de Brunskorn, Albero de Bochenn. Heinricus de Banacher et quam plures alii. Signum domini Rudolphi, Romanorum regis invietissimi. Datum in Castro Cochine. im idus Septembris , indictione decima, anno Domini moot.xxxii , regni vero nostri anno nono. In de Betomv, Pfand vesten van Nijmegen , hl. 11. Zie aanteekening bij n". 389, bl. 387. Het stuk was bij na geheel vergaan en het zegel van wit was, aan rood en geel rijden koorden , gesellenden. No. 1063. Koning Rudolf l handhaaft de Nijmegenaren in linn recht van nie), door den granf van Gelre of iemand anders gepeind of bezet te kunnen worden. 21 September 1282. Rudolphus. Dei gratia Romanorum rex semper augustus. aniyeiisis imperii fidelibus, praesentes litteras inspecturis. gratiam suain et omne bonnm. Cum dileeti cives nostri Noviomagenses. nobis et imperio specialiter attinentes, praetextu spectabilis viri. comitis Gelrensis vel alterius cuiuscunque pignorari non debeant nee etiam airesiari. universi.s vobis et singulis rlrmiter iniungimus et mandamus, quatenus, eosdem nostros cives in suis libertatibus et iuribus conservantes , ipsos occasione 65 1028 quacmique nullius pignorationis vel arrestationis iucouimodo moleste- tis nee in vestris districtibus molestari ab aliis permittatis. Datuni Boppard, xi calendas Octobris, indictione xi, anno Domini hcclxxxii, regni vero nostri anno nono. In de Betouw, Handvesten van Nijmegen, bl. 15. , N°. 1064. GeraVd van Oye maakt zijn bürg Oye een ledighuis van den gräaf van Kleef. 7 Deceniber 1282. Ego Gerardus dominus de Oye universis, presens scriptum visuris et audituris, notum facio, quod manifeste recognosco et fateor do- mum meam, videlicet castrum de Oye, esse lygiam domum, quod vulgariter ledegehuse dicitur, nobilis viri, domini mei Theoderici, eomitis Clyvensis, contra quoslibet, preterquam contra imperium Ro- manum. Preterea recognoscimus et promittimus per presentes , quod predictam domum neque vendemus neque titulo pignoris exponemus, sine voluntate et consensu domini mei supradicti. In cuius rei evidens testimonium presentem litteram meo sigillo feci sigillari et ad petitioncm meam Wilhelmus dominus de Brunehorst. dominus Henvicus de Wilre, avunculus meus, Wilhelmus dictus Dous et Wolterus de Sälen, milites, consanguinei mei , in premissorum testimonium etiam sigilla sua presentibus appenderunt. Datum auno Domini mcci/xxx secundo, in crastino Nycholai episcopi. Lacomblet , Urkundenbuch, n, ii°. 773, S. 455, naar het oorspronkelijke. Zie n°. 704, bl. 750. N". 1065. Reinald, graaf van Gebe en hertog van Limburg, verklaart, dat Willem van Hörne en zijn zoon Willem aan de abdij te Thorn verkocht hebben het recht van bcden in de villa Thorn , die zij van hem in leen bailden. 42 December 1282. Reyuoldus, comes Gelriae et Dei gratia dux Limburgensis. Etc. Praemissis interfuerunt vocati et rogati coram nobis nobilea viri Walramus de Paleomonte. dominus Goswinus dominus de Borne, dominus Theodorus advocatus de Ruremunde et dominus Gerardus de Battenburgh. quibus etc. Datum anno Domini millesimo ducentesimo octuagesimo secundo, in vigilia beatae Luciae virginis. Ernst, Histoire du Limbourj, vi, n n . 249, p. 308. 1029 JSJo. 1066. Körting Hudoli' i vcrklaail,, dat Johan , hertog vait Brabant, die op zijn vei-zoek do betaling van hei, verschuldigde wegens het tei-ugbrengen van Nijmegen onder het Rijk op zijn verzoek had uitgesteld , daardoor geene schade zal Jijden. 17 Februari 1 288. Rudulphus, Dei grafcia Romaiiorum rex semper augustus, universis. presentes litteras inspecturis, gratiam suam et omne bonum. Noveritis, quod, cum illustris Ioannes, Lotbaringie et ßrabantie Jux , priaceps noster karissimus, ad instantiam et rogatuni nostruin. ad petendum sexaginta carratas vini. restaurationeni Novirnagii et etiam regalia ecclesie beate Gertrudis Nivellensis. nostris temporibus omnino supersederit et taeuerit |petere], ita tarnen, quod dicta taciturnitas et dictarum suarum petitionum supersessio, in aliquo iure suo sibi vel heredibus suis nulluni preiudicinm generet in futurum, nos super premissis eidem duci cavere volentes, volumus et concedimus eidem, ut in nullis iuribus, rebus, bonoribus, privilegiis et instrumentis, a divis Romanorum imperatoribus et regibus seu a nobis eidem vel suis antecessoribus collatis, sua taciturnitas vel petitionum suarum supersessio sibi vel suis successoribus preiudicent vel possint a nostris successoribus eidem opponi vel pretendi in futurum. Volumus etiam, quod petitio nostra, quam sibi fecimus, ut de supradictis taceret articulis tempore vite nostre, nobis vel successoribus nostris vel imperio, aliquod possit preiudicium generare, nee volumus, quoddux, vel successores sui, predietam petitioneiu, per nos sibi faetam, possit in futurum aliquatenus trahere in exemplum, nee etiam nos seu nostri successores, vice versa. In cuius rei testimouium presentes litteras maiestatis nostre sigillo iussimus roborari. Datum Basilee, xm kal. Martii, indictione xi, anno domini mcclxxxii , regni vero nostri anno x. Register der Rekenkamer, 11°. 1, p 1 V, In Brüssel. Vgl. n°. 412, bl. 419. ' N°. 1067. Hendrik, irivestitutus van Varsevel'd, doet ten behoeve van het klüoster Bethlehem afstand v:in 5 marken, hera jaarlijks door dat klöoster uit te keeren, doch waarvän hij er eene besternt voor zijne memorie. 14 Mei 1283. Universis, presentia visuris. ego Heuricus, investitutus iu Versevelde, 1030 notum facio , quod pensionem quinque mar//carum, a religiosis viris . domiuis preposito et eonventu canonieoruni regularium in Betlileem, mihi singulis annis, // quoad vixero, solvendam, in remissionera pec- caminum meoruni et salutem anime mee, remitto eisdem ac eos de // eadem exnunc in antea quitos proclamo per presentes, ita tarnen, quod prepositus , qai pro tempore fuerit, singulis annis in Assump- tionem beate Virginis unam marcam Sterlingnorum in ref'ectorium ad consolationem fratruin assignabit, ut per hoc mei memoriam canonici ibidem in perpetuum observentur. In cuius rei testimonium ego Heuricus predictns presentem kartam sigillo meo et domiui Levoldi dicti de Honhorst, decani, venera- bilis viri, domini Gerardi de Loyn, archidyaconi mei. feci communiri. Et nos prepositus, recipientes dominum H., plebanum, de consensu fratrum nostrorum, in plenam nostram confraternitatem, promittimus per presentes, bona fide, dictam marcam singulis annis dicto festo Assumptionis nos soluturos. In cuius testimonium sigillum nostrum et ecclesie nostre preseu- tibus sunt appensa. Datum et actum anno Domini mcclxxxiii, in crastino beati Servatii. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland, waaraan vier zegels van wit was, het eerste gaaf, hei tweede en derde zeer geschonden, het laatste weg, aan geel zijden draden gehangen hebben. Op denzelfden dag verklären proost en convent van Bethlehem, datzij, ten verzoeke van Gerard van Loun , kanühnik en aartsdiaken te Mnnster , aan gezegden Hendrik in vruchtgebruik geven de goederen en inkomsten, die van onds tot de kerk van Varseveld behooren. Getuigen waren de dekon Levold , Giselberf van Silvolden en magister Johannes van Xanten. N°. 1068. Reinald, graaf van Gelre, hertog v.an Limburg, geeft aan het klooster Gods-Dal vrijheid van toi in het hertogdom Limburg, nnder verplichting van jaargetijden voor hem en wijlen zi.jne vrouw Irmingardis. 18 Juli 1283. Religiosis viris, in Christo sibi karissitnis, abbati et conventui mo- nasterii vallis Dei, Cisterciensis ordinis, Leodiensis dioecesis, Raynaldus, comes Gelrensis, dux Lymburgensis, sinceram in Domino caritatein. Devotioneni, quam predecessores nostri ad vos et alia pia loca ha- buisse dinoseuntur, imitari cupiens , ut nos et domina Irmegardis, nxor nostra karissima, bone memorie, benefactormn vestrorum et orationum partieipes habeamur, vobis tenore presentium indulgemus, 1031 ut omniaque [omnia, que] vestris usibus necessaria [sunt], per duca- bum nostruni Lymburgensem, in aquis aut fcerris quibuseunque niodis deduountur, a theloneis et pedagiis habeatis absoluta presentium testi- monio litterarum. Datum apud Lyiuburgum, aiiuo Domini mccxxx. tertio, xv kaleiidas hiensis Augusti. Ernst, Histoire du Limbourg , vi, n". 250, p. 309, naar het oorspronkelijke. Het is duidelijk, dat loeu graaf Reinald deze vrijheid gaf, sijne vrouw Irmingardis overleden was. Vgl. Ernst, a. w. iv, p. 38!) cu n<>. I05o, bl. 1017. Ilij yerkreeg bij baar gcenc hinderen, docb haar oyerlijden wikkelde beni in i:cn slrijd oyer bei vruchtgebruik van Limburg; die 5 jareu laier inet den verloren slag vau Woeringen eindigde. N«. 1069. Adolf, graaf van Berg, niaakt bekend, dat bij met toesleinrning zijner broe- ders en met bet oog op bot liuwelijk van Margaretha, dochter yan zijn broeder Hendrik, met Godfried , zoon van .Tohan, hertog van Brabanl. het liertogdom •Limburg aan genoemden hertog gegeven heeft. 13 September 1288. Adulphus, cpmes de Monte, heres ducatus Lymburgensis, universis väsallis, Hiinisterialibus, castrensibus, infeodatis et universis homi- nibus, ad ducatum Limburgenseru pertineutibus, sälütem et omne bonum. Cum nos, de conseusu t'ratrum uostroruui, ducatum Limburgensem cum castris, munitionibus et universis bonis, que tenebant bone me- morie Waleramas, dux quondam'Lymburgensis, fratruus noster, et domfna Ermengardis, comitissa Gelrie, filia dicti ducis, ratione matri- monii contrabendi inter filittm domini nostri, ducis Brabantie, Gode- f'ridum videlicet, et Margaretam, filiam Henrici, nostri fratris, trans- tulerimus et douationis titulo assignaverhnus dicto domino nostro possidenda, prout in instrumentis, super hoc confectis, plenius conti- netur, mandamus vobis et sub debito fidelitatis , qua ad ipsum ducatum estis obligati, vos monemus, presentium testimonio litterarum, quatinus sine omni contradictione eandem tidelitateiu et idem homagium, quod nobis factum essetis, si dominium dicti ducatus in nostris manibus remansisset , facialis et prestetis ipsi domino nostro, duci Brabantie memorato, cum tali promptitudine id facientes , quod ipse, tarn dominus dux quam ups, fidelitatem vestram debeamus merito com- mendare. 1032 Datum anno Domiui mcc octuagesimo tercio, die lune post Nativi- tatem beate Virginis. Register der Rekenkamer, n°. 1, p. 49v, te Brüssel. Bondam , Charterboek, im. 58, bl. 680, die een gedeelte der oorkonde volgens Butkens rnededeclt, heeft de. dagteeking verkeerd op den 8 5,en gesteld. Blijkens een stuk in het vermelde register der Rekenkamer, p. 55y?, zond de graaf van Berg l'eria tertia post Vincula s. Petri , — 3 Augnstus 1288, — propter infirraitatem et debilitatem notpriam, gezanten aan den hertog van Brabant, diu belecnd te worden met zijn feodiim , waarop liij wegens het hertogdom Limburg aanspraak ineende te bebben. De rechten van Adolf van Berg op het hertogdom Limburg blijken uil dil genealogisch overzicht. Irmingarde, erf'dochter van Borg, was getrouwd met Hendrik van Monjoie , die, na het overlijden van zijn vader Walram, hertog van Limburg werd. Zie bij n°. 353, bl. 350. Uit dat huwelijk zijn gesprolen : 1" Walram, die bij Jutta van Kleef verwekte Irmingarde, vrouw van Reinald, graaf van Gelre , kinderloos overleden ; 2 1 Adolf, graaf van Berg, getrouwd inet Margaretha van Hostaden, bij wie hij verwekte: a. Adolf, die in de bovenstaande oorkonde voorkoml. en die in huwelijk bad Elizabeth, halve zoster van Beinah!, graaf van fielre, — zie hij n". 871, bl. 850, — b. Hendrik, c. Willem, d. Konrad, e. Engelbert, f. Walram, deze drie proosten van den Dom, Gunihert en Man» ad gradus te Keulen, en g. Irmgard, getrouwd met Everhard van der Mark. Adolf overleed kinderloos tusschen den 28si«i .f un i |296 en 10 Februari 1297. Lacomhlet, Urkundcnbucli. h, S. xxx. De gift.door Adolf aan den hertog van Brabant gedaan, schijnt geenszins om niel te zijn geschied. Althans in het Regislor der Rekenkamer, n°. 1, bl. 114 en 115, te Brüssel staan 15 kwituntien, de oerste van 23 November 1283, de laalste van 1 Augustus 1293, waaruit blijkt dat deze aan genon heeft betaald ruiiu 14.000 Keulsche en Leuvensche marken. No. 1070. Sifried, aartsbisschop van Keulen, sluit met Reinald, graaf van Gelre , hertog van Limburg, eene overeenkomst over de verschillen wegens Wa.ssenberg en van onderlinge hulp en bijstand tegen den hertog van Brabant, die in Limburg gevallen was. 23 September 1 283. Nos Sit'ricluH. üei gratia sanete Coloniensis ecelesie arcliiepiscopus. sacri imperii per Italiam archicaneellarius. notum esse yolumus nni- versis, quod cum intet nos, ex parte una, et vivum nobilem, // dominum Reynaldum. comitem Grelrensem, ducem Limburgensem, fidelem nostrum, ex altera, super Castro Waasemberg ac bonis aliis, questio verteretnr, que nos per mortem ducisse // Limburgensis ad ecclesiam nostram dieebamus devoluta, tandem inter ipsüin comitem et nos taliter exstitit concordatuin, quod nos archiepiscopus dictum comitem de ipso Castro Wassenberg // et omnibu.s aliis boxiis terre Limburgensis, que 1033 nos ad ecclesiam Coloniensem dicebamus pertinere, hereditarie infeo- davirnus et infeodamus in hiis scriptis , propter quod idem comes castrum et opiduni Wassenberg, cum vasallis, ministerialibus, iuribus et iurisdictionibus, pascuis, pratis. saltibus, nemoribus, aquaruru de- cursibus et omnibus aliis pertinentiis suis. nobis, titulo pignoris, pro octo uiilibus marcarum legaliuru Ooloniensiuin denariorum obligavit, pro qua summa dictus comes aut aliquis consauguiueorum vel ami- corum suorum infrascriptorum, videlicet dominus Henricus de Monfort, de Lutzellenberg, de Iuliaco, comites, de Valkenburg, de Heinsberg, dominus. Walramus de Lutzellenberg, de Hengelbach, de Lewenberg, de Bercbeim et Gerardus de Iuliaco, castrum et opidum predictum cum vassallis, ministerialibus, pascuis, pratis , nemoribus, saltibus, aquarum decursibus et Omnibus pertinentiis p[redictis, r]edimere pote- runt, contradictione qualibet'non obstante, hoc condicto, quod, si nos in dicto castro aliquid munitionis fecerimus infra trescentarum marcarum estimationem, ad taxationem discretorum, ab utraque parte adhibendorum, castrum ipsuin pro dicta taxatione erit obligatum cum summa principali. Nosque castrum et opidum ac perfcinentia non deteriorabimus ex culpa nostra, neque etiam pandabimus, nee tene- bimus contra comitem et prenominatos ad faciendum de munitionc supradieta aut pertinentiis eiusdem, similiter, si comes et predicti contra nos et ecclesiam nostraui aliquid habueriut, non pandabunt in Wassenberg aut pertinentiis eiusdem. Promittinius etiam, quod Philippuni dictum de Porsele aut fratres suos, dicti comitis inimicos, nostros non faciemus officiatos nee tenebimus in Wassenberg contra predictum comitem et suos adiutores. Oeterum, quia dux Brabantie comitem Gelrensem, ducem Linibur- gensem, fidelem nostrum, et terram suam Limburgensem invasit in- cendiis et rapinis, sibi dicti comitis et, ducis ac nostrum dominium usurpando, tarn de bonis Liniburgensibus, quam de aliis , que tenet a nobis , se intromittendo. promisiiims et promittimus in hiis scriptis, iuramento interposito et üde presfcita corporali. dicto comiti duci ac suis cousanguineis et amicis prenominatis, dtetorum bonorum here- dibus, fidelibus nostris, assistere potenter contra ducem Brabantie, comitem de Monte et eorum adiutores in expeusis nostris, ubicumque et quocieuscumque t'uerit oportunum , domino nostro, illustri Romanorum rege, duntaxat excepto. Dictusque comes et sui adiutores predicti, unusquisque pro se.. proiniserunt nobis assistere potenter et patenter contra dictum ducem, comitem de Monte et eorum adiutores, in expeusis suis, quocienscumque et ubicumque i'uerit opportununi. 1034 Interposito tali pacto, quod cum dicto duce Brabantie, comite de Monte et ädiütötibüS eorundeui compositionem non f'aciemus, nisi de dicfci comitis et oruniuni ac singulorum prenominatorum expresso con- sensu proeesserit et voluntate, adeo ut, si aliquis ex omuibu.s nobis eaderet a tali pacto , illum habeamus periurum, (idei violatorem et iiiimicuui nostrum, ac propter hoc euut oumes invademus. Protes- tautes, quod nos Sifridus archiepiscopus et omnes prenominati simul manebiuius et in omnem eventum non dividemm - in hac guerra et in eo, quod ex ea fuei'it | subsecutu'Jm. Predicti etiam coinites et nobiles reeognoverunt et recoguoscunt dictum castrum cum suis attinentiis, prout est premissum, de sua voluntate et consensu fbre obligatum ac alia premissa iurasse et pro- misisse. Et ut dictum casjbrum et opidum Wassenberg cum omnibus suis pertinentiis restituatur libere, summa superius expressa, cum pecunia taxanda, nobis persoluta, dicto comiti aut cuilibet premisso- vum, ipso eomite pfiüä defnncto, vel suo accedente consensu, pvesens scriptum nostro et capituli nostri sigillis duximus niunieudum. Et nos capitulum Maioris ecclesie Ookmiensis sigilluin nostrum apposuiuius liuic scripto, in premissoruin testimoniuui et mummen. Est etiam adiectum, quod Adam de Undereck, miles, iurisdictionem ville Beke et proveutus triginta maldrorum annone, que tenet ibidem in pignore pro centum niarcis (Joloniensium denariorum, retinebit, donec redimantur. Datum et' concordatuin apud Wannele, anno Domini millesimo ducentesimo octuagesimo tertio, in crastino beati Mathei apostoli et Ewangeliste. Naar het oorspronkelijke inol twee zegels van bruiu was aan geele en groene zijden draden , in liel archief van Gelderland. Wal lusschen [] staat, onleesbaar door scheinen in het perkament, is genomen uit een stuk van geüjken inhoud van graaf Reinald bij Laeomblet, Urkundenbuch, n , n*. 782, S. 458, ook riaä'r liet oorspronkelijke. Hoe Wassenberg aan Limburg was gfekOffien blijkt uit n°. 21 1 , bt. 209. No. 1071. Reinald , graaf van üelre en hertog van Liniburg, staat aan zijn zwager Theuderich, graaf van Kleef, af de tieiule te Honnef; belooft, dat na zijn overlijden, aan heui terug zal komen het huwelijksgoed van wijlen Jutta, zuster van den graaf van Kleef en vrouw van Walram, hertog van Limburg; doel teil zijuen behoeve afstand van liet Rijkswond en wijst heni uit den toi te 1035 Lobid jaarjljks 60 Engeische marken toe, wanrtegen de andere zieh verhindt beiii in den oorlog tegen den hertog van Brabant bij te staan. 13 October 1283. Universis, presens scriptum visuris et audituris, nos Reynaldus, eonies üelrensis et dux Lymburgensis, uoturu f'acinius, quod consilia- riorum nostrorum deliberatione prehabita sufficiente, fidei nostre inter- posita datioue , reliquimus omneiii deeimam in Hiinyppe vinoruin et aliarutn reruin dilecto sororio nostro, douiiuo Theoderico, comiti Olevensi, quidquid iuris haetenus habuhuus in illis, ad usus ipsius et lieredum suorum simpliciter resignantes, pruiuittendo ipsam deeimam, in quaeunque parte per nos post mortem ducis Lymburgeusis generi nostri extiterit obligata, ad usus comitis et heredum suorum liberam faceie et solutam. ]usuper publice protestantes, quod omnis dos predicto domino duci Lyniburgensi cum doinina Jutta eius uxore, sorore quondam comitis Clivensis, assignata et omnia alia bona ipsis duce et ducissa viventibus coimuuniter acquisita post mortem nostram ad comitem Olivensem et eius heredes libere devolventur, in quantum de iure poternnt et debebunt. Et de quingentis marcis ratione feodi domini Loef, bone memorie, ad nos devolutis, super quibus comitem Clevensem monuimus et uupotiviinus, quitum ipsum comitem et heredes eius dimittimus, dictorum deiiariorum solutioni plene renunciantes. Preterea homines comitis Olivensis, ubieunque residentes fuerint in oppidh nostris, si per veritatem sui esse apparuerint, ipsi comiti Olevensi preseutari proeunibhuus et relinquemus. Si vero dominus Iohanues dictus Boyc de Merhe et dominus Theodericus, advocatus de Ruremunde, homines, quos in opidis nostris ofBciati comitis Olivensis ex parte ipsius comitis impetierint, suis affirmaveriut iuramentis comiti Olevensi non attinere, nostri de cetero permanebunt, et similia fient nobis de hominibus nostris residentibus in opidis sororii nostri, comitis Ole- veisis, quos, si aliqui de nostris officiatis ex parte nostri impetierint et dominus Theodericus de Vomieren et dominus Arnoldus de Nyel suis iuramentis non esse uostros affirmaverint, eos extunc ipsi sororio nostoo relinquemus, uec aliquis nostrum homines alterius a nunc in- antea iL nostris opidis ubieunque reeipi patietur. Oeterum renunciamus omnibus conditionibus iuter nos et comitem Olevensem de Nemore [mperü peordinatis, relinqueudo eum in omni iure antiquo, quod pater suus ex hugis retroactis teniporibus ab iuiperio dignoscitur habuisse. Item dedinus eidem sororio nostro et assignavimus sexagiiita marcas Angliensiun denariorum et suis heredibus singulis annis ex thelonio nostro in Lbede reeipiendas ultei'ins u nunc inantea , preter summam 1036 pecunie ipsi ratioüe dotis ibidem cum sorore nostra assignate, quas quidem sexaginta marcas anno presenti et singulis annis percipiet, statim snis denariis de dote integre perceptis. Et propter amiciciam sepedicto sororio nostro in premissis exhibitam a nobis, idem soröfcius noster potenter et patenter promisit et debebit, quando indiguerimus, defen- dere comitatem Gelrensem et ducatum Lymburgensem in nostris ex- pensis contra ducem ßrabautie et eius adiutores. Et nos vice versa, si dux Brabantie vel eius adiutores oceasione istius belli contra soro- rium nostrum bello procedere voluerit, ipsum iuvabimus defendere suam terram, quando nostri indiguerit, potenter et patenter contra ducem Brabantie et eius adiutores. In cuius rei testimoniuin et premissorum observantiam maiorem presentibus litteris nostrum sigillum duximus apponendum. Datum anno Domini mcclxxx tertio, ieria quarta post festum Victoria. Lacomblet, Urkundenbuch, n, n", 783, S. 159, naar het oorspronkelijke. Van Spaen gaf deze oorkönde uil Inleiding, u, Codex diplomaticus, nu. 36, naar een gebrekkig afschrift in de Farragines van Gelenius, u, p. 100, le Keulen. Hem volgde Willeras, Codex diplomaticus, n". 39, p 420, achter zijne uitgaaf van De Slag van Woeringen van Van Heelu. 2ie 6 Maart 1287, en over de rechten der graven van Gehe op het Eijkswoud n». 767 en 896, bl, 776 en 872. N°. 1072. Everhard, bisschop van Munster, verbinclt zijne curfcis te Zelhem aan Johan van Ludinghuizen, genaamd Morrian, zijne vrouw Aleidis en erven voor 1-10 marken , onder verplichting eener jaarlijksche uitkeering van 3 marken en 6 soJidi aan het klooster te Werden. 10 Maart 1284. Nos Everardus, Dei gratia Monasteriensis episcopus, universis, vi- suris presentes literas, volumus esse noturn, quod nos Ioann ; de Ludinchusen, militi, dicto Morriau, Alheydi uxori eius ac eorum iistis heredibus curtem in Selhem, cum omnibus suis attinentiis, pro centum et decem marcis obligavimus. tali paeto, quod idem Iohannes et sui suecessores viris religiosis abbati et conventui Werdinensi, singdis annis, tres marcas et sex solidos de eadeui curte ministrabunt nominepensiouis. residuum convertendo in suos usus, uxoris sue et beredum morum. Quod si, etc. In cuius rei testimoniuin presentes literas ei dedimus wstro sigilln et nostri capituli, quod presentibus apponi petinius, sigilatas. 1037 Datum Monasterii, anno Doraini mcclxxxiij, feria sexta ante Gre- gorii pape. Kindlinger, Münsterische Beiträge, 1, Urkunden, no. 143, S. 398. N». 1073. Baldewijn van Steinford , zijne vrouw Elisabeth, zijn zoon Ludolf en zijne dochters Lisa, Elisabeth en Ludgardis verkoopen aan Everhard, bisschop van Munster, de noorder helft van het erf van den bürg Bredevoord , de curtes Ahof, Bardinkhof en Honhof, de goederen Bennink, Brunink, Honepe en Weling in het kerspel Aalten, Hiing in het Wookl in het kerspel Win- terswijk , Enting in het kerspel Varseveld, de tiendgoederen Buklo , Schare en Markwarding in het kerspel Aalten, en het advokaat- en schoutrecht der curtis in Winterswijk. 1 April 12 8 4. Nos Baldewinus dominus de Stenvordia, Elisabeth uxor eius, Lu- dolphus filius noster, Lysa, Elisabeth et Ludgardis filie nostre, nobiles, nee non universi nostri heredes omnibus, presentia visuris, cupimus esse notum, quod nos medietatem aree castri in Bredevort versus aquilonem, ad nos et nostros iure hereditario pertineuteni, cum Omnibus iuribus ac attinentiis suis. videlicet pratis, paseuis , nemoribus, cespitibus, piscariis seu aliis quibuseunque ad nos pertinentibus, item curtem dietam Ahof in Alethen, item curtein Bardinchof, item curtem Honhof, item domum Benninch, item domum Bruninch, item domum Honepe, item domum Welmch in parochia Alethen, item domum Hiinch Willikini in Silva in parochia Winterswich, item domum Entinch in parochia Versevelde sitas , ad nos proprietatis iure perti- nentes, item tres domos decimales, videlicet domum Buclo, domum Schare et domum Marchwardinch , perfcinentes ad nos iure decimali , quod vulgariter tentlose dicitur . in parochia Alethen sitas, item ius advocatie et sculteti curtis in Winterswich et decem mansorum ad ipsam pertinencium, cum omnibus suis iuribus et attineneiis eo iure, quo ad nos et nostros progenitores pertinebant et pertinent, venerabili patri, domino Everhardo, Monasteriensi episcopo, et ecclesie sue ven- didimus. contulimus et assignavimus pro quadringentis marcis Monas- teriensiuiu legalium denariorum, uobis traditis et assignatis, renun- ciantes et effestucantes nos et nostros heredes omni iuri et exceptioni non numerate, non tradite peeunie ac alii euiuseunque iuris auxilio , quod ilobis vel nostris heredibus seu successoribus possit contra pre- missa quomolibet suffragari. Promittentes nichilominus nos Bälde- 1038 winus, Elysabeth ac eorum heredes predicto domiuo E.. Monastei-iensi episcopo, et ipsius ecclesie Mouas teilen si warandiam dictoruui bonorum eo iure, quo uos et nostri predecessores ea teuere cousuevimüs et habere , ad tempus, quu ipsam warandiam prestare de iure teueinur. In ouius rei testimouiuiu presenteru literam uos B. dominus de Sten- vordia et E. , uxor eius predicti, nostris sigillis feeimus coiumuniri. Actum et datuni in capitulo Mouasterieusis ecclesie, preseutibus iufra- scriptis, videlicet: B., decauo, Gerardo de Mouasterio, Suedero de Asbeke, Burchardo , magistro Luberto , Ludolplio de Rechede, Hunoldo de Beveren , Ludewico et Wilheluiq de Holte , Detmaro de Thunen, Weruliero de Rede, Theoderico cellerario, canonicis eiusdem ecclesie Monasterieusis; Hinrico, plebauo ecclesie saneti Lamberti Mouasterieusis ; H. buregravio de Stromberge, Hermauno et Gerhardo de Bermentvelde, Gerlaco de Beveren, Heurico de Mervelde, Adoltb de Landerikeshem, Ryezardo de Legden, Hermauno de Rechede, Bruuoue de Verrenhove, Eugelberto de Bilrebeke et Brunsteuo de luddeuvelde, militibus; Mathya de Rasvelde et Tyderico de Gronlo, famulis; Iolianne Leone, Henrico de Oti'erhus , Hermanno Keyser, Iohanne Oleyliorst, Ber- nardo Rikeu et Eugelberto de Dekenbroke, scabinis Monasterieusibus, anno Domiui duceutesimo octuagesimo quarto, in vigilia Palmarum. Wilmans, Westfälisches Urkunden-Buch, in, n". 1243, S. 652, naar het oorspronkelij ke t.e Munster. In ile vollende oorkunde in het a. w, maken Baldewijn en zijne vrouw zieh sterk , dat hunne dochter Elizabeth, in partibus reinolis existens, binnen een bepaalden ter- mijn den verkoop zal goedkeuren. Zic n°. 665 en 775, bl. 670 en 761. N«. 1074. Het kloostcf Ter Hunuepe koopt van Arnold van Oxe en zun zoon Robert tienden en grondstukken in ßramet, Swormerenk en Nederkamp , inet toe- stemming van den proost van Deventer, aan wie die goederen leenroerig waren ; deze geeft ze tegen tins aan het klooster. 3t Mei 128 4. Nos Goswiuus, Dei gratia prepositus ecclesie Daventrieusis, notum esse cupiiuus ,/ universis , presentia vismis et audituris , tirmiter pro- testautes, quod,'/ domina Margareta, abbatissa, et conventus mouasterii in Huunephe, Cisterci//eiisis ordiuis , per mannm et cousensuin nostrum, emerunt erga Arnoldum de Oxe, layeum, deeimas quinque agrorum, quorum duo siti sunt super Bramete et alii duo super SwöEmerih,eaig et unus super Nederkamp ; item erneruut erga predictum Arnoldum 1039 proprietatem illorum duorum agrorum , qui siti sunt in Nedercarap et in Swormerheng in niedio cum deeimis eorundem, ac itlera Arnoldus et ßobertus , filius eins, cum heredibus suis renunciaverunt expresse in manus nostras omni iuri, quod eis in predictis bonis competebat. et nos agros et decimas predictos, quia a nobis dependent, porreximus abbatisse et conventui supradictis pro anuuo censu, videlicet pro uno denario Daventriensi legali, singulis annis in die beati Bonifacii super altare capelle nostre nobis et nostris successoribus persolvendo. Acta sunt hiis presentibus: Wenemaro iudice, Henrico de YVeatliere, llodolpho de Woldis , Wolbertus, megero in Colmescote, Wilhelmo de Doveide et aliis quam pluribus lide dignis, anno Domini moo octo- gesirao quarto. in die beate Petronille Virginis. Naar het oorspronkelijlte in hetarchief van Overijsel, met weinig geschonden zegel van wit was aan een doorgestoken strook. N°. 1075. Eduard t, koning van EngelanH , zendt den bisschop van Durliam., Jan de Vescy, Jan van Lunetöt en Thomas van Sndington als gezanten aan Johan , liertog van Brabant, om te trachten de geschillen met Reinald . graaf van G-'elre, bij te leggen. 20 Juni 1284. Eex egregio vii'o et amico suo karissimo, domino I. , duci Bra- bantiae, salutem et successibüs prosperis babundare. In. desideriis nostris potissime gerimus et instantia multae sollici- tudinis excitamur, ut cunetis Christi fidelibus et proximis nostris, et presertim hiis, quibus sumus affinitate vel amoris contracti foedere aliquatenus colligati, dissensionis materiam pro nostris viribus praeci- damus. cum ipse Dux noster et Auetor omnium, pacem pre ceteris dili- gens , illam in terris duxerit velut donum gr'atissimum reliquendum. Audito igitur, quod inter vos, ex parte una, et nobilem virum comitem (xelrensem. ex altera, gravis noviter est discordia ex causis aliquibus suscitata. pensantes perspicue et mentalibus oculis intuentes, quod multa discrimina nedum corporum, set etiam animarnm in per- sonis partium et subditornm earumdem. nee non et sibi adhaerentium, quoquo modo emergere posäent, quod absit. ad totius Christianitatis dispendinm ex turbatione tarn gravium personarum, ad extinguendum fomites odioruju, pro commodo ac salubri quiete discordium refor- manda, viros providos et discretos, venerabilenr patrem A., Dunelmensem 1040 episcopuni, lohannem de Vescy , Iohannein de Luuelot, uiilitea, et magistrum Thornam de Sudington, clericum, secretarios et fideles nostros, ad vos duximus destinandos, rogantes, quatenus, Patreru pacis habentes prae oculis et guerrae fatis ambiguis imiainentibusque cir- cnmquaque periculis cautius obviantes, aniinum convertatis ad pacem, et quae dicti fideles nostri pro bono pacis ex parte uostra vobis duxerint suadenda, credatis, viam, si quam invenerint ad extenninandam dis- eordiam sie subortain, pro uostra instantia benignius aeeeptantes. Datum apud ßaladeuchlyn, xx die Iunii. Ilymer, Acta et foedera, i, pars n, p. 2M2, N». 1076. Johan, hertog van ßrabant, onderwerpt zijne geschillen met Reinald, graaf van Gclre, wegens het hertogdom Limburg aan de uitspraak van Guy , graal van Viaanderen, markies van Namen, en Johan van Avenues . graaf van Henegouwen. 1 7 Juli 1284. Nous Jehans, par le graee de Diu dus de Lothers et de Brabant, f'aisons savoir a tous, que come // debas fast entre nous, dune part. et noble homme Renaut, conte de Ghelre, dautre part, // dendroit ee que li cuens devant dis disoit, quil devoit tenir le duchausme de Lamburg // toute sa vie, et nous desissiemes dautre part, quil neust droit es choses devant dites, et seur ce fnst comeneie grans guerre entre nous et lui, nous faisons savoir a tous. que nous de tous les debas et de toutes les calenges devant dites et de la guerre, qui de ce est esmute, somes mis et metons seur nobles homes Guyen, conte de Plandres et marchis de Namur, et seur Iehan d'Avesnes, conte de Haynnau, en teil maniere, que ce que li doit dit conte de Ffaridres et de Haynnau en diront et ordeneront, nous obligons nous et nos hoirs a tenir bien et loialment, et par nos fois francies lordenance et le pais entierement ensi, come li devent dis doi conte diront et ordineront. Et pour ces choses bien et fermement tenir, avons nous ces pre- sentes lettres seelees de nostre seel. Qui furent faites et donnees lan del incarnation nostre Seigneur mil deus cens quatre vins et quatre, le lundi apres le Division des apostles. Naar het oorspronkelijk, met gedeeltelijk afgebroken zegel en tegeniegel in bruin was aan een doorge- stoken strook, in het archief van Gelderland. In het Register der Rekenkamer n". i, p. 82v°, te Brüssel, is eene gelijkluidende 1041 acte van graaf Reinald, uitgegeven door Willems, Codex diplnmaticus, n». 53, p. 429, achter De Slag van Woeringen van Van Ileeln. Zie het vollende stuk. No. 1077. Uitspraak van Guy, graaf van Viaanderen en markies van Namen, en Johan van Avennes, graaf van Henegouwen, in de gesnhillen tnsschen Reinald, graar van Gelre, en Jan, hertog van Brabant, waarbij aan den ee'rsten het bezit van het hertogdom Limburg voor zijn leven wordt toegekend. 18 Juli 1284. Nous Guis, cuens de Flandres et marchis de Natnur, et Iehans de Avesnes, cuens de Haynnau, // faisons savoir a tous, ke comme grans debas et grans contens fust et eust este entre nobles homes Jelian, // par le grasce de Deu duc de Lothers et de Braibant, dune part, et Renaut, conte de Ghelre et duc de Lenibourg, // dantre part, sour chei, ke li cuens de Ghelre devant dis disoit quil devoit tenir le duchee de Lenibourg tout le cours de sa vie, et li dus de Braibant disoit ke li cuens de Ghelre ne devoit niie tenir le dite duchee ains auferoit a lui duc de Braibant le dite duchees si co il disoit, et sour chei et pour chei grans guerres et grent besteng eussent este et fussent entre iauls, les parties devant dites ale par defin, par le conseil de mout de preudomes, por bien de pais et por esciuer les maus apparans. se sont mis sor nous de tous les debas des contens et des guerres devant dites, et ont enconvenent loialment et en bonne foi et par leur sens franchies, li dis dus por lui et por ses hoirs, et li cuens devant nomes por lui et por ses hoirs aussi, quil tenront et empliront et feront quanke nous dirons et ordenerons de haut et de bas des contens, des descors et des guerres devant dites, et nous par le requeste de preudomes et por bien de pais, qui avons ces compromis et chozes prises sour nous, enquis et seu par preudomes et par bones gens, les raisons des parties devant dites, par le conseil de bones gens et par grant avit et grant deliberation, disons et raportans en no dit et no ordenance, ke li cuens de Ghelre devant dis doit tenir le duchame de Lembourg tant le cours de sa vie, en tel maniere, com il le tenant au jour ke sa ferne ala de vie a mort. Et chei doit il tenir quite et paisiule sans werre et sans plait decresciente ne de cours laies ne ne poons nous, ne nostre enfant aiwer celui , qui encontre eeste pais iroit, fors mis le evesque de Liege, et par mi chei est bone pais, deu dit duc de Braibant, des siens et de ses aiwes, de une 1042 pari,, et eleu coiite Guelre, des siens et de Se's aiwes, dautre part, de tout chonquis pour ceste werre est esineut jusques au jour dui. Et tout prisou et tout ostaige, quiconques les tingue por le okison de ceste werre, quite et delivre por mi leur despeus paiant raisenauble. Et li honie dune part et dautre doient riestre eu leur fies et en leur yretaiges comme devant. Et pour chon ke ce foit ferme choze et estaule, nous avons mis nps saiauls a ces presentes lettres tiesmoiguaige de verite, les queles füren t donees el an del incarnation nostre Segueur mil deus eens qnatrevins et quatre, le mardi apries le Division des apostles. Naar het oorspronkelijke in het arehief van Gelder- land, met twee zegels van bruin was, het tweede gesohonden, aan doorgestoken strooken. Anno Domini sicclxxx qu.irto, in vigilia beati Petri ad vincnla — 31 Juli — gav.en de scheidsmannen die uitlegging aan hunne uitspraak, dat de bürgere van Aken ook in den vrede begrepen waren. Krnst, Histoire du Limbourg, vi, n". 262 , p. 321. Van Heeln, Slagvan Woeringen, boek i, laat op de vermeldingvan ileze uitspraak volgeri ! .....die hertoge van Brabant, Noch om sterven noch om leven , En woude hi den coep begeven 2505 Van Limborch, in ghere wys. Si bilden daer af te Parys Beide die partyen dadinge Voor twee böge eoninge Van Vranckerike ende van Ingelant. 2510 Daer wert die hertoge van Brabant Van diere saken int recht vonden Openbare: nochtan en conden Die twee eoninge niet gemaken, Dat hem sine wedersake 2515 Dlant van Limborch wouden taten. Alsoe begonsten si doen weder Dat oorloge yelanc soe felre. 2520 Dat seeen wel den grave van Gelre, Waiit in dat selve jaer Wert dat oiloge soe swaer In beiden siden , ende soe herde, Dat van Veemle [V'enlo?] tot Bomelwerde, 2525 En geen huus ints graven lant Van Cielre en hleef sonder braut. Van deze nadere uitspraak is mij tut oorkonden of geiijktijdige schrijvers niets gebleken. 1043 N». 1078. Johan van Reif'erscheid verklaart, dat de som van 44 Keulsehe marken uit de inkomsten van Venlo, waarvoor hij leenman is van Reinald, graaf van Gelre, door dezen steeds afgelost kan worden. 19 Juli 1284. Omnibus, presentia visuris, nos Iohannes de Ryffersceyt, nobilis, notum esse cupimus, quod proventus xliiii marcarura, quas nobilis vir, dominus noster Reynaldus, comes Gelrensis, cui homagio astricti sumus, nobis assignavit in redditibus suis apud Venle et heredibus nostris, rediniere potent ipse et quilibet successorum suorum a nobis et heredibus nostris, quadringentis et quadraginta marcarum Coloniensium denariorum usualium, conditione qualibet non obstante, quocunque tempore ipsis videbitur expedire , nosque et heredes nostri tenebimur eidem et suis heredibus, ratione dicti feodi, fidelitatis ligamento. Super quo presens scriptum sigillo nostro dedimus communitum, anno Domini mcclxxxiiii , feria quarta ante festum beate Margrite virginis. Het altste Register, p. 48, te Arnhem. De dagteekening is de 19 de en niet de 16de, zoo als Bondam, Charterboek, n°. 09, bl. 694, heeft. S No. 1079. Reinald, graaf van Gelre, enFlorens, graaf van Holland, onderwerpen luinne hoofdgeschillen aan de uitspraak van Eduard, koning van Engeland, en over daden , gedurende een wapenstilstand bedreven, aan die van Arnold van Heemskerk, den heer van Borkulo , Giselbert proost van Deventer en Geranl van Leden met Swoder van Bescentam [Beusichem?] als opperscheidsraan. 9 Augustus 1284. Cum inter nobiles viros , dominum. Florentium, comitem Hollandiae, ex uua parte, et dominum ßeginaldum, comitem Gelrensem et ducem Lymburgensem, ex altera, diversae contentiones subortae fuissent, etc. Datum in civitate Troiacensi [Traiectensi], vigilia sancti Laurentii, anno Domini wcci.xxxnii. Rymer, Acta et foedera, i , pars n, p. 234. Uit Rymer geheel overgenomen door Bondam, Charterboek, n°. 68, bl. 696, en uit Van Mieris in Oorkondenboek van Holland en Zeeland, n, n». 510, bl. 224. Den 10de" October 1283 had Jan, hertog van Brabant, Florens, graaf van Holland, ontslagen van den leenplicht en beloofd hem met raad en daad bij te staan tegen elk, behalve den koning en den graaf van Viaanderen. Aangehaald Oorkondenboek , n". 786 en 787, bl. 215 en 216. Daarop viel de graaf van Holland in Gelderland , waar de Zeeuwsehe koggen , de Maas en de Waal opvarende, veel schade veroor- zaakten. Van Heelu , Slag van Woeringen, vs. 2840 vlg. De bovenslaande overeen- komst was daarvan het gevolg. Zie n°. 1088, bl. 1052. 66 1044 N». 1080. Roinrtlrl, graaf van Gelre. hertng van Limburgj, verbindt zieh met Sigfried, aart.sbiRsr.hop van Koulen, tegen Jolian , hertog van Brabant, A.dolf, graaf van Berg en zijn broeder Hendi'ik van Windek en Everhard , graaf van der Mark. 16 iugustus 1284. Nos Reynaldus, comes Gelrensis , dux Liinburgensis, notum esse eupiraus universis, quod nos cum reverendo patre, domino nostro Sifrido, sanete Coloniensis ecclesie archiepiscopo, sacri iinperii per Ytaliam archicancellai'io. specialis fedevis inivimus unionem , ita vide- licet, quod nos eundem dominum nostrum archiepiscopuin iuvabimus et eidem assistemus contra quoscumque suos inimicos et specialiter contra nobiles viros, dominum Iohannem , Brabantie ducem , Adolphum, comitem de Monte, et Henricura de Windeche. fratrem suum, ac Ever- hardum, comitem de Marca, potecter et patenter, toto posse nostro et sub expensis nostris. Romanorum rege duntaxat excepto. Inter nos etiam est condictum, quod, si eundem dominum nostrnm guerram contra nostros consanguineos, nobis in seeundo vel in tertio gradu coniunetos, habere contigerit, nos eidem in def'ensione terre sue assistemus. ut superius est expressum. Verum, si idem dominus noster auxilium nostrum contra aliquem de consanguineis nostris predictis ad intran- dum terram dicti consauguinei nostri requisierit et voluerit habere, tunc ex condicto speciali posse habebimus a domino nostro archiepiscopo cognoscendi et dicendi ius inter ipsos et tenebuntur stare dicto nostro hinc et inde, quod, si aliquis de consanguineis nostris predictis acquiescere nollet et dicto nostro stare recusaret, ipsum dominum nostrum arehiepiscopum iuvabinius et eidem assistemus contra nostros consanguineos predictos, intrando terras eorum et districtus cum domino nostro archiepiscopo memorato. Super quo presens scriptum eidem dedimus, sigillo nostro communitum, et simile reeepimus ab eodem sub eadem forma. Actum et datum apud Vennebrucce, anno Domini moclxxx quarto, in crastino Assumptionis beate Marie virginis. Lacomblet, Urkuiidenbucb, n, n«. 798, S. 467, naar het oorspronkelijko. No. 1081. Reinald, graaf van Gelre, hertog van Limburg, stelt Walram van Luxemburg, heer van Ligny, aan tot bewaarder en beheerder van de bürgen en steden Limburg en Hertogenrade en van het hertogdom Limburg. 1045 23 Augustus 1284. Nos Walramus de Luceleborg, nobilis dominus de Lyny, recoguos- ciniiis in hiis scriptis. quod nobilis vir, dominus // Reynaldus, comes Gelrensis, dux Lyrnburgensis, castrum suum Lymborg, oppidum ibidem et terram et castrum suum /,' Rothe, oppidum ibidem et totam terram, ad ducatum suum Lymburgensem pertinentem, nobis et fidei nostre commisit // custodiendam et gubernandam in expensis nostris, sub hac forma, quod, quicquid acquirere poterimus ab inimicis dicti domini nostri, comitis et ducis, hoc nostrum erit. Si autem castra aut oppida contra dictos inimicos acquisierimus, illa dominus comes et dux habebit ad suam voluntatem. Item si quis extraneus, qui in oppidis aut villis domini comitis predicti non fuerit residens, contra hominem domini comitis in iudicio contenderit aut egerit, si quid ab illo ex- traneo provenerit, nostrum erit. Officiatus autem, quem dominus comes et dux predictus posuerit in ducatu Lymburgensi, tollet omnes proventus in denariis et annona et in omnibus, que spectant ad ducatum predictum, ac obventiones sive foref'acta thelonen[sia] in ducatum, preter ea, que superius sunt expressa. Et sie terram ipsam guberna- bimus in expensis nostris. Quod, si non sufficeremus in expensis de hoc, quod nobis est assignatum, compromissum est inter nos et dominum nostrum, in quatuor, videlicet in dominum de Wacenbergc, dominum Winandum, marscalcum Lymburgensem, dominum Wilhelmum Dous et Henricum de Lumphin, de quorum ordinatione dominus noster addet expensis nostris, quod dicti ordinabunt, et ita dominus comes habebit libera castra. Est etiani condictum , quotienscumque placuerit eidem hoc cedere, quod ipse nobis predici faciet ad sex septimanas, quando placuerit eidem quod cedamus, et nos similiter predicemus domino nostro ad sex septimanas, quando cedere placet nobis, et reddemus domino nostro onrnia predieta. Que premissa promittimus, data fide nostra, fideliter adimplere. Super quo presens scriptum dedimus, sigillo nostro communitum. Datum anno Domini mcc oetagesimo quarto, in vigilia beati Bar- tholomei apostoli. Naar het oorspronkelijke met vvat gesehonden zegel, met tegenzegel in bruin was aan een doorgestoken strook , in het archief van Geldei land. Walram was broeder van Hendrik , graaf van Luxemburg. Zie ho. 4-100 en 1110, bl. 1005 en 1078 , en 23 Mei 428*. 66* 1046 N°. 1082. Met kapittel van Emmerik koopt van clat te Luik de villa Pannerden voor 1000 Leuvenscke ponden en 180 dergelijke ponden, waarvoor deze verbünden is. Bij wanbetaling is de koop ontbonden. Johan, gekozen bisschop van Utrecht, staattoe, dat het kapittel van Emmerik zieh in dat geval onder- werpt aan de rechtspraak van dat van Luik , waaraan Reinald, graaf van Gelre, zijn wereldlijken arm belooft om het terug te krijgen. 6 November 1284. Universis, presentes litteras inspecturis, decanus totmnque capitulum Erubricense, Traiectensis dyoeesis, saluteni et cognoscere veritatem. Universitati vestre cupimus notum esse, quod, cum nos erga vene- rabiles viros, Dei gratia prepositum, decanum, arekidyaconos toturaque capitulum Maioris Ecclesie Leodiensis villam ipsorum de Parmarden, cum omnibus suis attinentiis, legitime comparaverimus titulo emp- tionis, prout continetur expresse in litteris super ipso contractu con- fectis, nos per presentes litteras recognoseimus, quod nos nomine pretii, pro emptione dictorum bonorum conventi, tenemur in mille libris Lovaniensibus parvorum denariorum bonorum, quorum tres duos denarios Leodienses debent valere, dicte ecclesie Leodieusi pro medietate in festo [beati Iobannis] Baptiste proximo nunc instanti, et pro alia medietate eodem festo beati Iobannis Baptiste anno revoluto, ad bec conventis terminis persolvendis in Leodio suis periculis et expensis, ita quod nos, ultra summam dietarum mille librarum, predieta bona tenemur redimere infra Epypbaniam Domini proximo instantem de laicis, qui ea tenent, ut dieunt, pignori obligata pro centum et octuaginta libris Lovaniensibus monete predicte, tali conditione appo- sita et conventa, quod, si nos termino prime solutionis faciende de medietate pretii supradicti essemus aliqualiter in defectu, nos ipso facto cademus a iure dictorum bonorum et ipsa bona, cum omnibus suis iuribus et attinentiis, ad predietam Leodiensem ecclesiam libere et simpliciter revertentur et predicte centum et octuaginta libre Lova- nienses, quas solvemus pro bonis buiusmoeli redimendis, nobis erunt nomine pene totaliter perdite et pactum faeimus de illis in perpetuum non petendis. Item si, redemptis dictis bonis et facta solutione primi termini, in termino seeunde solutionis partis dicti pretii persolvende essemus etiam in defectu, dicte centum et octuaginta libre Lovanienses et medietas pretii, pro primo termino persoluta, nomine pene nobis totaliter erunt perdite et dieta bona de Pannarden, cum omnibus suis attinentiis, ad predietam ecclesiam Leodiensem absolute et libere revertentur , et paciseimur, quod solutum non petemus aliquatenus in futurum. 1047 Insuper, ut ad preinissa facienda, prout conventa sunt, firmius obli- gemur, de consensu venerabilis patris nostri Iohannis, Dei gratia Traiectensis electi, nos iuridictioni capituli ecclesie Leodiensis predicte subicimus [sie] , et in hoc consentimus expresse, quod, si in aliquo terminorum predictoruin defecerimus in solutione pretii supradicti , decanus et capitulum ecclesie Leodiensis, ad hoc, ut cedaruus et renuntiemus simpliciter dictis bonis et possessionem eorum quietam ipsi Leodiensi ecclesie diinittatnus, possint nos omnes et singulos, monitione trium dierüni dumtaxat preinissa, per censuram ecclesias- ticam coercere. Item de consensu reverendi patris nostri predicti, iustitie domini Gelrensis comitis temporali nos subicimus [sie] eatenus, quod, si nos, existentes in defectu solutionis et conventionum predic- tarum, bonis predictis de Pannarden ad prefatam Leodiensem ecclesiam seeundum ea, que a contractus convenerunt initio, devolutiv, nollemus cedere dictis bonis seu vellemus predietam Leodiensem eccle- siam impedire in ipsorum possessione bonorum, quamquidem possessionem predieta Leodiensis ecclesia eo ipso, quod nos de premissis totaliter faciendis existimus aliqualiter in defectu, legitime recupe- rasse censebitur, ipse comes nos et singulos nostrum de predictis bonis poterit et debebit arcere per brachium seculare et dietam ecclesiam Leodiensem in eorum possessione pacifi.ee conservare. Item promitti- mus, fide data, quod dieta bona non alieno, sed ecclesie nostre nomine et ad usus illius emimus, nee illa alienabimus casu aliquo in futurum, nisi talis necessitas nobis incombetur, quam sine enormi lesione et detrimento ecclesie nostre non possemus alias evitare. Item promit- timus, quod dietam villam de Pannarden et homines illius pro posse nostro conservabinius eo iure, quo venerabilis Leodiensis ecclesia eos tenuit seu tenere debebat, nee eis novas exaetiones vel aliqua inconsueta onera imponemus. Nos autem Iohannes, electus Traiectensis predictus, consentientes , quod decanus et capitulum Embricense predicti iurisdictioni capituli Maioris Ecclesie Leodiensis predicte se, ut predictum, subiecerunt, ipsi capitulo Leodiensi animadvertendi in sepedictos decanum et capitulum Embricense et singulos de ipso capitulo, prout dictum est, per censuram ecclesiasticam, plenam conferimus potestatem. Nos quoque Reynaldus, comes Gelrensis supradictus , promittimus bona fide, quod, si supradieta bona de Pannarden ex causa predieta ad prefatam ecclesiam Leodiensem devolvantur, nos ipsam ecclesiam Leodiensem in possessione dictorum bonorum conservabinius, aliis in- iustis detentoribus eiectis totaliter et ammotis per brachium seculare. 1048 In quornm omnium testhnonium et muniinen, nos Iohannes, electus Traiectensis . et R., comes Gelrensis, supradicti, rogati a inemoratis decano et capitulo Embricense, sigilla nostra, una cum sigillo ecclesie Embricensis predicte, presentibus duximus litteris apponendum. Actum et datum anno Domini millesimo cc octogesimo quarto, feria quinta ante festum beati Martini hyemalis. Naar het oorspronkelijke in de archieven van het kapittel van St. Lambert te Luik , raet gedeelten der zegels van het kapittel van Emmerik van wit en van den graaf van Gelre van bruin was, zijnde dat van het kapittel van St. Lambert weg. Zie de n°s 133, bl. 133, 180, bl. 179, 279, bl. 273. het volgend n°., n». 1085 en 1087, bl. 1050 en 1051. N°. 1083. Willem Doys en Theuderich zijn zoon beloven het kapittel te Emmerik niet te zullen bemoeilijken over het koopen van de villa Pannerden , maar het te zullen bijstaan en het 100 marken te leenen. 24 November 1284. Omnibus, presentes visuris, nos Wilhelmus dictus Doys et Tkeo- dericus filius eius eius [sie], milites, notum faeimus et fideliter protes- tamur, quod venerabilibus viris, decano et capitulo Ernbricensi pro- misimus fide data et promittimus in hiis scriptis, quod in emptione ville de Pannarden, cum Omnibus attinentiis eius, quam fecerunt cum venerabilibus dominis, preposito, decano, arebidiaconis et capitulo Maioris Ecclesie Leodiensis, quod ipsis in emptione ville de Pannarden, fruitione, conservatione et emendatione alieuius gravis impedimentum ullatenus faciemus nee fieri procurabimus, quod ipsis, scilicet de- canum et capitnlum Embricense, permanebunt bona fide, et non tantum ad emptionem dicte ville cum suis attineneiis, sed et ad l'rui- tionem, conservationem et emendationem, quibuseunque modis pote- rimus, ipsis, pro omnibus viribus nostris, bono modo et sincero corde, favorabiliter faciemus consilium et iuvamen et contra quoslibet ad- versantes, molestatores vel impedimentum ipsis prestantes, defensa- tionem, pro posse et nosse nostro, ipsis favorabilem et amicabilem prestabimus cum effectu, et centum marcas, quaram una marca valet viginti quatuor solidos Leodiensium denariorum, ipsis prestabimus a festo beate Walburgis proximo venturo ulterius ad duos annos et diutius, ad dictum discreti viri, domini Goswini, prepositi Daventriensis, se- eundum quod ei visum fuerit expedire, uti ante dictum tempus dietas centum marcas a dicto decano et capitulo quatenus requiremus. 1049 In cuius rei testimonium et niuuiinen presenti litere ego Wilheliuus predictus sigillum meuin apposui, et ego Tk., niiles predietus, quia sigillo non utor, rogavi dominum meam et socerum Henricum, mi- litem, dominum de Lecka, sigillum suum apponere. Ego vero Heuricus, miles, dominus de Lecka, rogatus a Tk., uiilite , socero meo, sigillum meam in testimonium presentibus ieci apponi. Datum anno Domini mcclxxx quarto, in vigilia beate Katerine vir- ginis et martiris. VanSpaen, Repertoriuui Gelrioum, iv, Stukken, n«. Ü2», bij den Hoogen Raad van Adel te 's Gravenhage, naar het oorspronkelijke te Emmerik, met nog een zegel. Zie het vorige n°. N°. 1084. Simon van der Lippe, door bemiddeling der graven van Gelre en Kleef met Sigt'ried , aartsbissehop van Keulen, verzoend, belooi't liem 800 marken tot schadevergoeding te betalen, onder borgstelling , ook van eeuige Geldersehe edelen, ouder welken Hendrik van Gehe, zoon van Karel. 29 November 1284. Nos Simon, dominus de Lippia, notum facimus universis, presens scriptum inspecturis, quod, cum super dampnis, venerabili patri et domino nostro Siirido, arckiepiscopo Coloniensi, et ecclesie Coloniensi illatis, inter eundem dominum nostrum et nos questio verteretur, median- tibus tandem Gelrie et Oleive comitibus, viris nobilibus, nostris consan- guineis, kuiusmodi questio et discordia taliter est sopita, ita videlicet etc. Et ut eidem domino arckiepiscopo magis cautum existat, dedimus et constituimus fideiussores prefato domino arckiepiscopo Ottonem, comitem de Waldecke, Adolpkum, comitem de Sualenberg, Eudolpkum de Difkoltke, Henricum, prepositum de Sterrenberg, Hermann um de Monasterio, Arnoldum de Goiterswick , Henricum de Gelria, filium Karoli, Suederum de Alpen, Henricum de Burcio, filium domini de Burcio, Hermannum de Ludinckusen, Bernardum fratrem eius, Ber- nardum de Strungede, Henricum, filium B. de Ludinckusen, Hermannum, iuniorem filium domini de Witkene, Bernardum de Dungele, Iokannem de Becckede, lokannem de Linge, Fredericum dictum Wint, Gerardum de Wederde , Willelmuni de Hervene , Lubertum Wint et Hermannum Wint, qui se una nobiscum, fide prestita corporali, in solidum obligantes, promiserunt etc. Actum et datum apud Esseden, vigilia b. Andree apostoli, anno Domini jicclxxx quarto. Laeomblet, Urkundenbueh, II, ho. 794, S. 467, naar het oorspronkelijke. 1050 N°. 1085. Daar het kapittel van Eininerik Willem Doys niet kan leiden in de villa Panneiden, onderwerpen beide partijen zieh aan de uitspraak van den proost van Deventer. 21 Deceniber 1284. Universis , presentes litteras visuris, decanus et capituluin ecclesi Embricensis, Traiectensis dyocesis, et Willielmus dictus Doys et Theo- dericus eins priniogenitus, milites, salutem et coguoscere veritatem. Cum villaru et bona de Paunarden, cum suis attineutiis, que uos, decanus et capitulum ecclesie Embricensis, emimus erga venerabiles viros et dominos decanum et capitulum Maioris Ecclesie Leodiensis ad usus Wilbelmi, militis, dicti Doys, ad presens non possumus dedu- cere, sicut fuerat nostra intentio principalis, compromittimus hinc inde in discretum virum G., prepositum Daventriensis ecclesie, tan- quam in arbitrum seu arbitratorem, sub hac forma videlicet, quod quidquid predictus prepositus super premissis bonis, eorum contractu, ipsorum accessoriis, inter nos ordinatum duxerit vel dicendum, hoc nos hinc inde observabimus et promittimus observare, fide super hoc a nobis interposita corporali. In cuius rei testimonium nostrum, decani et capituli Embricensis et nostrum Wilhelmi pro nobis et filio nostro, carente sigillo, quo ego predictus Th. sum in hoc casu contentus, sigilla, una cum sigillo prepositi Daventriensis, presentibus litteris sunt appensa. Et nos predictus prepositus Daventriensis, rogatus a predictis decauo et capitulo Embricense ac W. et Th., militibus, sigillum nostrum, in signum omnis predicti compromissi in nos aeeepti, presentibus litteris duximus apponendum. Datum anno Domini mcclxxx quarto, in die beati Thome apostoli. Van Spaen, Repertorium, iv, n". 62 b , bij den Hoogen Raad van Adel te 's Gravenhage, naar het oorspronkelijke te Emmerik , met nog een zegel. Zie n», 1082, bl. 1046. No. 1086. Reinald, graaf van Gelre, hertog van Limburg, ontslaat van vrijgeld en andere lasten twee akkers bij Noord-Empe en eene weide te Voorst in het kerspel Voorst, door het gasthuis van den heiligen Geest te Zutfen gekocht van Theoderich van Emse. 1051 22 Maart 128 5. Nos Renaldus, Dei gratia comes Gelrensis, dux Limburgensis, omnibus, presentia // visuris, notum facintus, quod uos, divine pietatis intuitu, bona sita in parro//chia de Vorst, que magister, fra- tres et sorores domus Hospitalis sancti // Spiritus apud Sutphaniam eruerunt contra Theodericum de Emse, videlicet duos agros, sitos prope Nordempe, et unuin pratum apud Vorst, ab exactione denario- rum , qui vulgariter dicuntur vrighelt, et ab omni exactione exemi- mus et exempta in posteruin esse volurnus ab omni Servitute in subsidium infirmorum ibidem degentium et levainen, presentium tes- timonio litterarum, quibus sigillum nostrum est appensum. Datum Sutphanie, anno Domini mcc octogesimo quarto, feria tertia post Letare. Naar het oorspronkelijke in het archief van de stad Zutfen, waaraan het zegel aan een doorgcstokcn strook gehangen heeft. Oj> den rüg slaal: Bensihk , een goed, dat aan het gesticht Boruhoi" te Zutfen behoort N». 1087. Willem Doys belooft voor de villa Pannerden , het rechtsgebied , de tien- den en het patronaatrecbt jaarlijks aan het kapittel te Emmerik te betalen een tins van 26 gewone ponden. Reinald, graaf van Geli-e en hei'tog van Limburg, is medezegelaar. 2 April 1285. Universis, presentia visuris, Wilhelmus dictus Doys, miles, salutem et cognoscere veritatem. Universitati vestre cupio notum esse, quod de villa, iurisdictione, decimis, iure patronatus ville in Pannarden, cum eins attinentiis, vene- rabilibus viris decano et capitulo Embricensis ecclesie promisi et per presentes litteras promitto solvere singulis annis annuum censum pro me et meis heredibus, videlicet viginti sex libras legalium denariorum usualis monete, sub meo et meorum lieredum periculo et expensis, nunc et in perpetuum, tertia feria in ebdomada Pasche in ecclesia Embri- censi, sub tali conditione, quod, si eadem die vel infra sex dies proxime sequentes predictas viginti sex libras non solverem vel post me aliquis meus heres, ego et meus heres, quicumque non solvisset termino constituto, tenerer in duplum et similiter meus heres, et si illud duplum nee ego nee meus heres solvemüs infra quatuor septimanas proxime subsequentes, extunc subiicio me et successive oinnes heredes 1052 meos iurisdictioni veuerabiüs in Christo patris, doiuini lohanuis, Traiectensis electi, vel quieuinque pro tempore fuerit Traiectensis epis- copus vel electus, uec non prepositi Enibricensis ecclesie , qui pro tempore fuerit, scilicet, quod terna trium dierum monitione predicta, si dictam duplicatam suminani uon solverein vel quicumque fuerit pro tempore meus heres, ine et ipsum heredem alter ipsorum possit et debeat excommuuicare, et si in ipsa excommunicatione, tarn tgo quam meus heres, per annum perduraremus, extunc, secundum quod arbitrati sumus et per presentes litteras arbitramus, cademus ab omni iure bonorum predictorum et eadem bona extunc libere et absolute ad ecclesiam Embricensem revertentur. Ut autem hec rata permaneant et per processum temporis non tra- dantur oblivioni, sigillum meum presenti carte apponi, et reverendos dominos, dominum Iohannem, Traiectensis electum, Reynaldum, comitem Gelrensem et ducem Lymburgensem, rogavi sigilla sua apponere. Nos vero Iohannes, Traiectensis electus, et comes Gelrensis et dux Lymburgensis, rogati a dicto Wilhelmo, sigilla nostra presentibus duximus apponenda in testimonium premissorum. Actum et datum anno Domini millesimo ducentesimo octuagesimo quinto, sabbato post Dominicam, qua cantatur : Quasimodo geniti. Van Sptien, Repertoiium Gelricum, iv, Stukkcn, n<>. ö2 c , Mj den Hoogen Raad van Adel te 's Gravenhage, naar het oorspronkelijke te Eraraerik, met drie zeg.els. Zie n°. 1085, bl. 1050. No. 1088. Florens, graaf van Holland, zendt geinaohtigden aan Eduard, koning van Engeland, die de verschülen tusschen hem en Reiuald, graaf vau Gelre, zou beslissen. 10 April 1285. Serenissimo principi, domino Edwardo, regi Anglie magnifico et illustri, Plorentius, comes Hollandie, paratam in omnibus voluntatem cum obsequio semper prompto. Dominum Stephanum, decanuni ecclesie Traiectensis, dominum Gerar- dum de Watheringhen, militem, et magistrum Simonem clericum, dilectos familiäres nostros ac secretarios, serenitati veste duximus destinandos, ut ipsi de discordia inter nobilem virum, dominum Reynaldum, comitem Ghelrie, et nos, iani dudum habita et vestre ordinationi utrimque commissa, ex pai'te nostra vos instruant et informent, ratum ha- 1053 bentes et gratum, quidquid vestra celsitudo in premissis decreverit ordimmduin. Datuin anno Domini millesiino ducentesimo octuagesimo quinto, decimo die mensis A])rilis. Rymer, Acta publica Angliae , i, pars 11, p. 239. Zie n". 1079, bl. 1043. No. 1089. Sigfried, aartsbisschop van Keulen, keurt goeri, dat het kapittel der Apostel- kerk aldaar de tienden van Hülsen en Hees aan de dekanie te Nijniegen heeft toegevoegd. Opgaven der bezittingen van die Apostelkerk te Smithuizen, Silvolde, Nijniegen en ornstreken, Oie, Persingen en Ubbeigen. Th. Vullink en zijn zoon Araand dragen hun recht op de keik te Nijniegen aan den proost van Xanten op. 8 Juni 1285. Sifridus, Dei gratia sancte Ooloniensis ecclesie archiepiscopus, sacri iinperii per Italiain archicancellarius, dilectis in Christo decano et capitulo ecclesie sanctorum. Apostoloruni in Colonia eorumque succes- soribus salutem in Domino. Devotorum nostroruin supplicacionibus, cum a racionis tramite non discordant, libeater annuimus et officium nostrum propeudimus, ut perpetuum ell'ectum habeant, maxime in hiis, que animarum salutem et ecclesiarum respiciant honestatem. Sane devocionis vestre nobis oblata peticio continebat, quod, iure patronatus ecclesie parochialis Novimagiensis et pertinenciarum eius, nostre dioecesis, ad ipsam ecclesiam vestram sanctorum Apostolorum plenarie pertinente, ab eo tempore, quo fuit et est honorabile colle- gium vestrum in ipsa ecclesia vestra a sanctis et venerabilibus patribus, archiepiscopis Coloniensibus, nostris predecessoribus, salutabiliter in- stitutum, ordinatum est et a longissimis temporibus observatum, quod decanus ecclesie vestre, pro tempore existens, ipsam ecclesiam parro- chialem Novimagiensem, cum eius pertinenciis, cum ipso decanatu ecclesie vestre habeat et teneat ut annexam et in ipsa ecclesia vestra, utpote inaiori, residenciam faciens. dictam ecclesiam Novimagiensem per presbiterum ydoneum, perpetuum vicarium canonice institutum, deservire teneatur, cui de proventibus ipsius ecclesie et oblacionibus seu obvencionibus talis et tanta porcio miuistretur, ut idem perpetuus vicarius sustentacionem competentem, liospitalitatein congruentem tenere, et de iuribus [archiepiscopalibus , archidiaconalibus et aliis, sicut est consuetum, competenter valeat respondere, aliis ipsius Novimagiensis ecclesie et pertinenciarum eius iuribus] et proventibus et 1054 obvencionibus decano ecclesie vestre, pro tempore existenti, ad decanie et canonicorum prebendaruin, quarum fractus tenues suut et exiles, melioracionem deputatis et licite reservatis. Verum, quia supra pecnnie sunimam, quam decauus eisdem canonicis ad prebendarum suarum meliorationem ministrare consuevit, de ipsis proventibus, decano ceden- tibus, modicum supercrescit et alias proventus decanie modici sunt et exiles, ut cum difficultate quis ydoneus valeat inveniri, qui sine temporali commodo sive fructu onus accipiat prelature, et proventus perpetui vicarii pi-edicti loci tantum excreverunt et abundant, ut eidem detrahetur et decanatui vestro per commune statutum vestrum addicere decrevistis, videlicet fructus decimarum in Hülse et in Heze, in pa- rochia ecclesie Novimagiensis constitutarum, cum preter illas decimas proventus ipsius vicarii ad sexaginta libras usualis monete in dicto loco annis singulis non improbabiliter estumentur, quare supplicastis, ut, quod hactenus in ecclesia vestra circa dictam ecclesiam Novio- magiensem et ins patronatus ipsius est obtentum et adiectiouem dic- tarum decimarum ad decaniam vestram in perpetuum duraturam, rata et grata habentes et aüctoritate nostra confirmantes, ea l'aciamus firmitatem et robur perpetuum obtinere. Nos igitur vestris suppli- cacionibus inclinati, que premissa sunt rata et grata habentes et aüctoritate presentium confirmautes, inhibemus, sab poena excommu- nicacionis late sententie, ne quis contra huiusmodi nostre confir- macionis tenorein attemtare presumat vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemtare presumserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum et actum Brule, vi nonas Iunii, anno Domini mcc octo- gesimo quinto. Liber rubeus ecelesiae ss. Apostolorum, p. 2v<>, te Keulen. Wat tusschen [] Staat is, met een verwijzingsteeken, door eene latere band boveu bet stuk geschreven. Zie no. 1121, bl. 1088. Ego magister Lutginus, scolasticus ecclesie ss. Apostolorum, inveni in cista domini Priderici de Waldeckin, bone memorie, decani eius- dem ecclesie, ista , que sequuutur : Hec sunt vinie, quas habet ecclesia ss. Apostolorum in Linse etc. In Smithusen invenimus xiiii mansos, de quibus quilibet solvit in messe vi denarios Xanteuses. Quilibet ex eis solvit in i'esto s. Lamberti unum porcum, secundum quod dictaverit sententia familie. Uno manso excepto, quilibet solvit xn denarios Xanteuses, pro eo, quod solebant arare salicam [terrain.] In festo saucti Thome apostoli quilibet solvit in pullos, in Cathedra sancti Petri quilibet solvit xxxv denarios Xan- tenses, in vere quilibet solvit xvi denarios Xantenses. Pro eo, quod solebant arare salicam terram, quilibet solvit vn maldra avene, ex- cepto uno nianso, qui solvit v maldra avene, et alio excepto, qui nihil solvit. Summa denariorum, quos solvit f'amilia de xnn mansis, lxxx solidos et vi denarios. Et sunt ibidem xii feoda. Ex ipsis feodis, quodlibet habet vi ior- nales, de reliquis vn quedam habent iornales, quedam vi iornales. Quodlibet istorum xii solvit in messe n denarios Colonienses in festo s. Lamberti. Ex tribus ipsorum quodlibet solvit in solidos Xantenses, de reliquis ix quodlibet solvit xvm denarios Xantenses. In vere quodlibet ex hiis solvit vni denarios Xantenses, pro eo, quod arare solebant salicam terram. In festo sancti Thome apostoli quodlibet ex bis xii solvit n pullos. Insnla domini H. Grus solvit l solidos Xantenses. Item de quatuor molendinis quodlibet solvit dimidium maldrum tritici, quintum non solvit. Si moritur mansionarius solvit quantum potest pacisci. In Cathedra sancti Petri datur fanrilie servicium, quod constat in denarios Colonienses. Comiti de Cleve datur dimidium maldrum tritici et vn solidos Xantenses , pro eo, quod decem porci et unus verris pascantur in sylva. In festo sancti Lamberti dantur advocato n porci, valentes xii solidos Xantenses, et unus porcus, xvin denarios Xantenses et i maldrum tritici et in maldra avene et tria sextaria vini et xii sextaria cerevicie et vi pulli. In nativitate Domini tantum, in Penthecoste tantum, preter hoc, quod arietes et agni dantur, ubi prius dabantur porci. In festo s. Gertrudis dantur v solidi Xantenses eidem. Summa servicii, comitis, advocati, familie xxiiii solidi Colonienses et vni denarii Colonienses, preter triticum et avenam. Item curia de Selvolde solvit xxiiii solidos Xantenses et in solidos Daventrienses. Item solvit vn porcellos et dimidium, et xi maldra ordei et dimidium, et dimidium maldrum siliginis. Si moritur aliquis de familia, ille dabit curmedam tantum, quantum bona sua solvunt. Aangehaald Liber rubeus, p. 42 en 44. Hec sunt bona, qüe habet ecclesia ss. Apostolorum in Novimagio et in confmibus ibidem, a decano et capitulo eiusdem ecclesie pro hereditaria pensione concessa. Priuio videlicet domino de Oye decimas magnas et minutas de agris 1056 suis dictis fluyswert et Rysvvert, prout nunc siti sunt apüd Oye, pro pensione vm maldrorum tritici, vu i maldrorum ordei et vm maldrorum avene, que singulis annis in festo beati Martini persolventuv, modo, quo in literis, super hoc confectis, plenius continetur. Item Waltard o de Persinghen decimas de agris curtis sue in Persingen , quos aratro suo colit, pro pensione unius maldri tritici et duorum maldrorum avene, in festo beati Martini persolvendorum, sicut in literis suis, super hoc confectis, continetur. Item Gerardo de Luttelenhave medietatem äliarum decimarum mag- narum et minutarum in Oye sitarum pro pensione xxx solidorum Ooloniensiuin bonorum, in festo beati Martini persolvendorum, prout hoc in literis, super hoc confectis, continetur, et alia medietate ecclesie ss. Apostolorum reservata. Item Tilmanno Weremberti de Novimagio et Rimboldo Sebars no- vam decimam, dictam Aide Radelant, in campo Novimagensi sitam, pro pensione xxx solidorum Coloniensium denariorum, in festo beati Martini persolvendorum. Item Remboldo, nato Petri et Thome, [sie] nato de Wosich, medietatem decimarum magiiarnm et minutarum in Novimagio sitarum, quam prius habuit Gerardus de Luttilinhaven pro pensione xxx solidorum (Joloniensium denariorum, in festo beati Martini persolvendorum, et alia medietate decimarum predietarum dicte ecclesie ss. Apostolorum reservata, prout in literis, super hoc confectis, continetur. Item Tilmanno de Novimagio decimas in Ubbrugen, videlicet ne- moris, paludis et suarum arearum noviter excultarum cum tribus agris, videlicet agro dicto Hundertmaldersait, seeundo agro sito iuxta anti- quum cymeterium, et tereio agro, dicto ßorgbacker, pro hereditaria pensione dimidie marce antiquorum Brabantinorum denariorum, in festo beati Martini persolvendorum, ut apparet ex litteris, super hoc confectis. Aangehaald Liber rubeus, p. 4öv<>. Deze opgaven zijn zönder dagteekening. Die van de eerste kan daardoor bij bena- dering bepaald worden, dat Frederik van Waldegge, dezelfde deken , die voorkomt in n". 809, bl. 791, in het jaar 1286 overleden was. Het komt raij voor, dat beide stukkon liier eene plaats kimnen vinden. In hetzelfde Liber rubeus is geboekt eene ongedagteekende oorkonde, waarbij Th. Vulling en zijn zoon Amand hun recht op de kerk te Nijmegen opdragen aan den proost van Xanten Bij Binterim und Mooren, Die Erzdiözese Köln , in, n°. 105, S. 308. is eene verklaring, gegeven , feria seeunda post diem sanetum Pasche — 29 Maart — 1216, door Iohannes, miles, dictus Vulling, waarbij hij afstand doet van zijne rechten op goederen, door het kapittel te Xanten gekocht. Theoderich Vulling kan zijn zoon geweest zijn, en daar zijne opdracht voor de geschiedenis der Nij- meegsche kerk niet onbelangrijk is , ruim ik er hier eene plaats voor in. 1057 Prepositus de Verseberg, Iohannes cantor, Iohannes de Sevle, Theodericus de Hertehnse , Curvinus, canonici Xanctenses, omnibus, ad quos presentis scripti noticia pervenerit, salutem in Auetore salutis. Notum faeimus , quod nos iuterf'uimus , vidimus et audiyimus ubi Tb. Vulling, miles, et filius eius Amandus quiequid iuris in ecclesia de Numegen habebant, in nianus domini prepositi Xanctensis, mnltis clericis et layeis presentibus, libere et absolute resignaverunt. Ne autem super hoc cuiuspiam, calumpniante malicia, contencio, quia dies mali sunt permodum, oriatur, nos canonici Xanctenses presentem cartulam, quia propriis sigillis carernus, sigillo ecclesie nostre feeimus roborari. Aangehaald Liber rubeus, p. 6v°. Zio over de betrekking tnsschen de Apostelkerk te Keulen en de kerk te Nijmegen 11". 530 , 66-1 , 702 en 809 , bl. 533 , 667, 748 en 791 N°. 1090. Everard van Echeren geeft aan het klooster Bethlehem tegen tins een stuk land bij het goed Merreneel, behoorende tot de curtis Rekkeii. 20 Juni 1285. Universis. presentem visuris, nos Everardus dictus de Edieren salutem et cognoscere veritatem. Noveritis, quod nos peciam terre arabilis, sitam in Merrencel, // pei^tinentem in curtim nostram Rechene, quam quidem peciam ex eadem curte a nostris antecessoribus et nobis Gerardus dictus de ... . tenuit, // habuit hactenus et coluit et que adiacet domui seu bonis in Merrencel ecclesie Bethlehemensis, de consensu et peticione dicti Gerardi et heredum suorum, // preposito et capitulo dicte ecclesie Bethlehemensi nee non et ipsi ecclesie, sub annuo censu unius de- narii levis, persolvendi singulis annis in festo Chathedre beati Petri, habendam et possidendam perpetuo concessimus et concedimus per presentes, omni dolo et fraude exclusis. In cuius rei testimonium presentem kartam dictis preposito et capitulo sigilli nostre munimine dedimus communitam. Actum et datum, presentibus decano Embricensi et Wilhelmo dicto de Bruche, Henrico Hoygero, fi-atre dicte ecclesie, et aliis quam plu- ribus, anno Domini mcc octogesimo quinto , feria quarta post Viti. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland , met zegel van wit was aan een losgesneden staart, met randschrift: S Everardi de Hekere. Waar .... slaan kon ik den naam niet lezen. 1058 N». 1091. Gozewyn van Borne verzet, tun overstaan der schepenen van Venlo, zijne inkomsten te Blerik en Berkel voor eene schuld aan N. Maberit en zijne vrouw, personis consenatoribus, te Venlo. 31 Juli 1285. Universis, praesentes litteras visuris, Goswinus, nobilis dominus de Born, notitiam veritatis cum salute. Universitati vestrae notum facimus, tenore praesentium protestantes, quod nos obligamur N. domino Maberit et suae uxori N., oppidanis de Venlo, personis consenatoribus, in xxi malderis bladorum titulo debiti, pro quo debito videlicet ponimus imo et posuimus ac consti- tuimus ipsos N. et N. praedictos in perceptionem nostrorum redituum apud Blericke et Berkele, nobis attinentium, tarn in censibus quam in decimis, dictos autem reditus immediate capiendos tarn diu, donec ipsi levaverint et receperint in ipsius domum debitum suum, scilicet xxi mald. bladorum plenarie. Haec acta et contracta sunt in praesentia scabinornm de Venlo et sub testimonio eorumdem. Ut autem haec praemissa rata permaneant a nobis et a nostris here- dibus, in testimonium praemissorum praesentes litteras, quas dominis N. et N. contulimus, sigilli nostri robore duximus muniendas. Actum et datum anno mcclxxxv, i'eria Vi post festum Iacobi apostoli. Publications de la Societe historique et archeplogiq.ua dans le duche de Limbourg, vn, p. 310. i . N°. 1092. De hanzestad Wismar deelt aan de hanzesteden, waar onder Zutfen en Har- deiwijk, de onderhandelingen mede, door bemiddeling van Magnus, koning van Zweden, gevoerd met de Noorwegers over de gewelddadigheden door hen ge- pleegd, en verzoekt haar dien koning als scheidsrechter aan te neinen en v6ör den 27 aten Deceraber gevolmachtigden te zenden. In hetjaar 1285, na 31 O et ob er. Honorabilibus viris et discretis, iudicibus, scabinis necnon universis civibus civitatum de Stadhe, Osnabrugis, Munstere, Cusfelde, Susat, Tremonia, Lewart, Groninge, Stoveren, Campe, Swolle, Deventer, Sutphan, Herderwic et Mudhen, advocatus, consules et commune civitatis Wismarie, quantnm potuerunt, servitii et honoris. 1059 Memorie vestre houestatis impressmn opinamur esse pariter et inuexum, quod Normaimi ante revolutionem iam fere duorum annoruin nostros concives et quosdam alios mercatores, in eorum regno tune temporis constitutos, primitus in bonorum taxatione irrationabiliter dampnificaveruut, deinde, sub spe pacis, interfectionibus eosdem, spoliis et aliis penis afflixerunt, communibus mei'catoribus in con- temptum. Quod cum perciperimus et in omni bono prosecuti essemus ; seutientes nos per pat.ientiam nostram in nullo posse proficere, decre- vimus velle expensas inire de consilio principurn, dominorum, nobi- lium ac quarumdam civitatum atque vestro, ae quosdam de melioribus nostris et alios concives nostros, armis expeditos, cum navibus ad pugnam preparatis, emisimus ad inpugnandum Normannos, communis libertatis violatores, et ad resistendum eorum insanie ac refOTmandum libertatem pristinam communium mercatorum, nullo tarnen iuvamine quoadiuti, nisi quarumdam civitatum nobis adiacentium et duarum alterius provincie civitatum. Speramus nicliilominus, quod multe civitates communium mercatorum , gaudere volentes privilegio libertatis , licet in emissione nostri exercitus nos non iuvarint, nobis et communibus mercatoribus compati velint, nos in expensis, quod pro communi libertate fecimus, adiuvando. Postremo, nostris concivibus in insidiis sie iacentibus, illustris prineeps, dominus Magnus, Swecorum rex, perpendens, quod ex tali dissensione possent hominum occisiones et animarum perditiones provenire, cum pluribus prineipibus et domiuis per multas preces kuiusmodi negotium de concensu partium intereepit. Diem placitandi posuit in die beati Iohannis Baptiste nunc proximo supra Groltbergekeyde celebrandum, ubi ipso tempore per multa media de eodem negotio traetabatur, nee illa vice poterat ter- minari, cum partium nuntii procuratoriis et aliis instrumentis, ad talia negocia pertinentibus, non essent sufficienter premuniti. Attamen seeundario dies placitorum Kalmarie habendas in festo beati Michaelis, nunc preterito, proximo ibidem de consensu partium ponebatur, sicut vobis plenarie tunc constabat. Statuebatur eciam dictus illustris rex Swecorum in iudicem, partibus consentientibus sicut supra, tali modo videlicet, quod ipse rex, si partes inter se concordare non possent, amice deberet, coassumptis aliis duobus iudieibus, infra unius mensis spacium equitatem, seeundum sui conscientiam et iuris sentencias, iudicare. Tali siquidem appropinquante termino placitandi, nuncios nostros discretos, una cum nuneiis civatum nobis adiacentium, versus Kalmariam misimus, procuratoriis membranis et aliis instrumentis sufficienter premunitos. Qui quidem nuncii nostri, cum in iudicio 67 10G0 causam proponere incepissent et adhuc nichil penitus terminassent, in excellentem regem Swecie iam dictum compromittere decreverunt. Qui rex compositionem, nobis et uostris complicibus tolerabilem, sta- tuendo ordinavit, ab utrisque partibus inviolabiliter observandam, quam et privilegiis stabilivit. Sed cum ibidem nemo ex parte vestri in iudicio compareret, cum eciam nostri nuncii sufficiens mandatum seu procuratorium ex parte vestri non haberent, nee insuper de dampnis vestris et aliis causis circumstantiis ipsis plene constaret, niebil tunc amplius facere poterant, sed sepedictum dominum regem Swecorum ad boc induxerunt, quod sibi assumeret causam vestram, tamquam amicabilis compositor sive iudex, et ita causam inter vos et Normannos terminaret, si vobis complaceret, iudicio vel amore. Et si eundem regem in iudicem assumere volueritis, destinabitis vestros nuncios ad eundem cum vestris patentibus litteris ante festum Nati- vitatis Iohannis Baptiste nunc instans, et aeeeptabitis extunc ab ipso terminum de parendo iure coi-am ipso, quem vobis et Normannis duxerit statuendum. Ipsi vero Normanni iam aeeeptaverunt prelibatnm regem in iudicem , et, quandoeunque ipse illis diem presignaverit, coram rege ad vestri instanciam comparebunt, nam ad hoc se suis litteris astrinxerunt. Sane igitur, salva honestate vestra, consulimus, quod ad sepedicti domini regis presenciam vestros discretos nuncios transmittere festinetis cum litteris et instrumentis connotatis, ne gra- vari forte in posterum vos contingat. Unde, si cum ceteris civitatibus compositionem habere volueritis, nuncios vestros, ut citius poteritis, ad prelibatum regem cum litteris et aliis instrumentis, sicut superius pretaxatum est, transmittatis. Die Recesse und andere Akten der Hansetage von 1256—1430, i, n°. 44, S. 25, naar het oorspron- kelijke te Lübeck. Van den 29 ste " September tot den 3l8ten o.tober 1285 werd te Kolmar een Hansedag gehouden. No. 1093. Reinald, graaf van Gelre, belooft aan Florens, graaf van Holland , de gebroeders van Amstel niet tegen hem te zullen helpen. 11 November 1285. Wy Reynout, grave van Gelre, maken cont allen denghenen, die desen brief sien sullen ofte hören, dat wij gelovet hebben ende loven met desen brief enen hoogen man ende edelen hären Plorense, den grave vanHollant, ende syne nacommelingen , als van der zoene, die 1061 har Grhisebrecht, heeren vau Amstelle, ende sine broedere, voir hem- lieden ende höre maghen ende höre helpers, jegens deser voergeno- meden grave van Hollant geinaket hebben ende besegelt ende doen besegelen, waar dat sake, dat sy, joff höre nacommelinghen of eenich van hören niaghen , dese voirgenomede zoene brake in eenighen stucken, dat wy noch onse nacoranielinghe deze voirgenomede broeders van Amestelle, noch höre nacommelinghe , noch negheen van hören niaghen helpen ne seien noch doen helpen jegens den grave van Hollant ofte sine nacommelingen. In oirconde van desen brieve, die wart gegeven in ons Heeren jaren duysent twee hondert ende vyf en tachtich, in sente Martyns- dage in den winter Van Mieris, Charterboek van Holland , 1, bl. 413 Deze verklaring was het gevolg der verzoening, den 27 8ten October te voren door de gebroedeis Willem , Gijsbert en Arnoud van Amstel met Johan, bisschop van Utrecht, en Florens, graaf van Holland, gesloten , waarin voorkomt: Vort so hebben wi gheloeft onsen here van Hollant inet goeder ti'ouwen , dat. wie verwerven solen letteren des scraven vanGhelre, des sgraven van Cleve, des hertoghen van Brabant ende des bisscops van Utrecht, dat si nemmermeer sterken ne solen ons noch onse maghe, noch onse nacomeliughe te orloghen den grave van Hollant. Oorkondenboek van Holland en Zeeland , n, n°. 571 , bl. 249, naar het oorspronkelijke, en bij Bondam, Charterboek, n«. 72, bl. 700. Vgl. Van Spaen, Historie der heeren van Amstel, bl. 51. No. 1094. Steven van Wisch en zijn broeder Johan staan, wegens den overlsist van boos- doeners , aan het klooster Bethlehem toe den weg längs den molen te sluiten. 25 November 1285. Ego Stephanus domicellus de Wische et Iohannes f'rater meus omnibus, presentia visuris, notum facimus, quod , ad // corntnodum iiostrum et ecclesie de Bethlehem et ad securitatem terre, propter varias insolentias malefactoruni, terram /'/ infestantes, concessimus fratribus de Bethlehem, ut via iuxta molendinum in Bethlehem, actenus omnibus habita, // omnibus penitus intrantibus et exeuntibus percluderetur et presentibus litteris nostris protestamur. Datum anno Domini mcclxxxv , in die beate Katherine. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland, De zegels van wit was hangen aan twee losgesneden staarten, doch het achterste voor. Zie n<>. 1044, bl. 1011. 67< 1062 N°. 1095. Steven van Wisch geeft aan het kloostei' Bethlehem tegen tins het goed Indem in de villa Otslo, kerspel Doetinchem. 21 Januar i 1286. Ego Stephanus doniicellus et legitimus heres de Wische omnibus, // preseutia visuris, notuni facio, quod ego, de consensu heredum meo- rum, // concessi ecclesie in Bethlehem et fratribus ibidem existentibus bona // in villa Otslo, Indem nuncupata, cum omnibus attinenciis, in parrochia Duttinchein sita, sub tali pensione xxx denariorum Lova- niensium, in die beati Martini hiemalis in Castro meo Wische dandorum. Ut autem hoc factum meum dicte ecclesie ratum permaneat, pre- sentem litteram meo sigillo roboravi. Acta sunt hec anno Domini mcclxxxvi , in die beate Agnetis. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland, met zegel van groen was aan een doorgestoken strook. No. 1096. Paus Honorius iv gelast den prior van den Nikolaasberg te Deventer te zorgen, dat aan het klooster Ter Hunnepe terug komen de goederen , die er aan onttrokken zijn. 15 Maart 1286. Honorius episcopus, servus servoruin Dei, dilecto filio , priori Montis Nicholai in Daven//tria, Traiectensis diocesis, salutem et apostolicam benedictionem. Dilectarum iu Christo filiarum, abbatisse et conven//tus monasterii de Honepe, Cisterciensis ordinis, Traiectensis diocesis , precibus inclinati, presentium // tibi auctoritate mandamus. quatinus ea, que de bonis ipsius monasterii alienata inveneris illicite vel distracta, ad ius et proprietatem eiusdem monasterii legitime revocare procures, eontra- dictores per censuram ecclesiasticam , appellatione postposita, compes- cendo, testes autem, qui fuerint nominati, si se gratia, odio vel timore subtraxerint, censura simili, appellatione cessante. compellas veritati testimonium perhibere. Datum Rome apud sanctam Sabinam , idus Martii, pontificatus nostri anno primo. Naar het oorspronkelijke in hei archief van Overijsel , met looden bul aan een linnen koord. Honorius iv werd paus den 2. 871 en 1034, bl. 850 en 1004. No. 1131. Koning Rudolf i schrijftj aan den aartsbisschop van Keulen, dat hij de samenkomst wegens de geschillen tusschen hem , aartsbisschop, en den graaf van Gelre, ter eenre, en den hertog van Brabant, ter andere zijde, verdaagd heeft tot den 25 3ten Juli, met last inmiddels niets te ondernemen. 9 Mei 1287. Rudolfus, Dei gratia Romanorum rex semper augustus. 1097 Venerabili Coloniensi archiepiscopo, principi suo kärissiuio, gratiam suanx et omne bonum. Noscat tua sineeritas, quod nos diem colloquii, quam post festuin Pentecostes apud Bopardiam habere decrevimus, propter ardua nostra et imperii negocia et alias causas legitimas, usque ad festum beati Iacobi duximus' prorogandam. Propter quod sinceritati tue studiose couimittimus et mandamus, quatinus super causa, que inter te etco- mitem Gelrie, ex una, et illustrem ducem Brabancie et suos fautores, ex parte altera, vertitur, usque ad predictum festum beati Iacobi et abiude ad quindenam sub omnibus pactis, modis et condicionibus, quemadmodum nuper de Herbipoli a uobis recessisti plenius infor- matus, tamquam pacis et concordie zelator precipuus, treugas invio- labiliter teneas et observes, et iu eadem causa tempore medio nicbil iunoves vel attemptes, sed. in termino et loco predictis presentiam nostre maiestatis accedas, nam cum predicto duce ibidem.te inten - dimus finaliter conplanare. Datum Maguntie, vii idus Maii, regni nostri anno xiiii. Lacomblet, Urkundenbuch, n, n°. 826, S. 490, naar het oorspronkelijke. Hot stuk heeft den briefvorm met het zegel op den rüg.' Koning Rudolf hield den 24 ste » Maart eene curia solemnis en den 26«ten een eon- cilium te Wurtzburg. No. 1132. Adolf, gi-aaf van Berg, maakt openlijk bekend, dat . hij het hertogdom Limburg gegeven heeft aan Johan, hertog van Brabant. 29 Mei 1287. • Magniflcis et honorabilibus viris, dominis suis charissimis, cuius- cumque status, dignitatis aut preminentie existant, ad quos presentes littere pervenerint, Adulphus, comes de Monte, cum debite fidelitatis promptitudine, quitquid potest obsequii, reverentie et honoris. Cum nos ducatum Lymburgensein cum omnibus bonis et iuribus, ad ipsum ducatum pertinentibus, cum aliis bonis , que felicis recor- dationis dominus Walramus, dux Lymburgensis, patruus noster, nee non domina Ermengardis, filia sua, olim comitissa Gelrie, tenebant dum viverent, ad nos ex morte utriusque, tanquam ad heredem legi- timum, devoluta, donationis titulo transtulerimus in illustrem prineipem, dominum Ioannem , ducem Lotharingie et Brabantie, dominum nos- truni, simpliciter et de piano, dominationem pariter et honestatem 1098 vestrain devote requirimus, quatenus ipsi domino nostro, duci, ducatum ipsum et bona ad ipsum ducatuni pertinentia, nee non et alia bona ad nos, ut predictum est, ex successione hereditaria devoluta, con- cedere dignemini cum sollempnitatibus, ad huiusmodi concessionem debitis et consuetis. Datum anno Domini mcclxxx septimo , die Iovis post Pentecosten. Register derRekcnkamer, n°. 1, p. 49v>, te Brüssel. De ornstandighoid, dut koning Rudolf zieh het gosohil, als oene rijksaangelegenheid, aangetrokken en de behandeling tot den 25steu Juli verdaagd had, zal den graaf van Berg aangezet hobben, .den afstand zijner rechten vöor dien dag openlijk bekend te maken en zieh tot den koning te wenden. Zie het vorige en het volgende sluk, en n°. 1069, bl. 1031 en het aangeteekende bij n°. 1053, bl. 1017. No. 1133. Adolf, graaf van Berg, verzoekt koning Rudolf i, Johan , hertog van Bra- bant^ rnet het hertogdom Limburg te willen beleenen. , 29 Mei 1287. Serenissimo domino suo, domino Rudolpho, Dei gratia Romanorum regi semper augusto, Adulphus, comes de Monte, cum debite fidelitatis promptitudine, quidquid potest obsequii, reverentie et honoris. Cum nos ducatum Lymburgensem cum omnibus bonis et iuribus, ad ipsum ducatum pertinentibus, cum aliis bonis, que felicis recor- dationis dominus Waleramus, dux Lymburgensis, patruus noster, nee non domina Ermengardis, filia sua, olim comitissa Gelrie, tenebant dum viverent, ad nos ex morte utriusque, tanquam ad heredem legi- timum, devoluta, donationis titulo transtulerimus in illustrem prineipem loannem, ducem Lotharingie et Brabantie, dominum nostrum, sim- pliciter et de piano, dominationem pariter et magnificentie vestre celsitudinem devote requirimus et rogamus, quatinus ipsi domino duci ducatum ipsum et bona, ad ipsum ducatum pertineutia, prout a vobis dependent, concedere dignemini, cum sollempnitatibus ad huiusmodi concessionem debitis et consuetis. Datum anno mcclxxx septimo, feria quinta post Pentecosten. Register der Rekenkamer, n°. 1, p. 49vo, te Brussel. Zie het aangeteekende bij het vorige stuk. 1099 N°. 1134. Bijlegging dei' geschillen tusschen de Duitsche orde en het klooster Bethlehem over een huis en erf te Doeshurg, de kotpenningen en den tins genaarnd hovencamp. 16 Juni 1287. Universis presentia visuris Adulphus, Maior ecclesie Traiecteusis, ac Gozwinus, Daventriensis ecclesie Dei gratia prepositus, salutein et cognoscere veritatem. Noveritis,. quod cum iuter commendatorem et fratres domus Theu- tonice per Alimauniam, ex una parte, prepositum et capitulüm Betle- heinenseni, ordinis beati Augustini, Traiecteusis dyocesis, ex altera, altercatio, questio seu controversia super domo et area sitis in Dose- burch, que quondam domini Stephani de Lantdorp , militis, fuerunt, denariis, qui kotpenninge dieuntur, neenon et censibus, qui dieuntur bovencamp, orta fuisset, tandem dicte partes coram nobis, etc. In cuius rei testimonium sigillis dicti commendatoris, prepositi et nostris • presentes litteras feeimus communiri. Actum et datum anno Domini mcclxxx septimo, crastino Viti. Codex diplomaticus ordinis s. Mariao Theutonicorum, ii, no. 634, p. 762. No. 1135. Wapenstilstand .tusschen Jan, hertog van Brabant, en Florens, graaf van Holland, ter eenre, en Reinald, graaf van Gelre, Sigfried, aartsbisschop van Keulen, en den graaf van Luxemburg, ter andere zijde, die duren zal tot den 15 dcn September. 2 Juli 1287. Nous Jehans, par le graee Diu dus de Lother et de Brabant, et nous Florens, cuens de Hollande, faisons a savoir a tous, // ke nous avons donei triwes pour nous et pour tous nos aidans en le terre de Lembourc. et en toutes nos autre terres ou ke nous les // aions, a nobles hommes Renaut, conte de Gelre, larcheveske de Cologne et a conte de Lussembourcb et a tous leur aidans et a // toutes leur terres ou kil les aient, dont el soüt saisi au jour dui suques a un mois apres le jour nostre danie de le Assumption prochainement venant, ensi ke ci apres est devisert. Cest , etc. Oorspronk,elijke in het archief van Gelderland , uitgegeven door Nijhoff, Gedenkwaai'digheden, I, Oorkonden, no. 5, bl. 7. Van de twee zegels van geel was, aan doorgestoken strooken, is het eerste, met tegenzegel, zeer gosehonden. 1100 Pontanus, Historia Gelriae, p. 163, vermeldt een stuk, waarbij Johan, hertog van Brabant, Rcinald , graaf van Gelre, en Florens, graaf van Holland, Dominica post festum Dionysii — 12 October — den wapenstilstand verlengen , usque diera divae Catharinac — 25 November. N°. 1136. Walram, heer van Montjoie en Valkenberg, en zijne vrouw Philippa doen ten behoeve van Reinald, graaf van Gelre, afstand van zekere som gelds, hun verschuldigd door den beer van Kuik en zijne vrouw. 7 Juli 1287. Lettres en latin de Waleram, seigneur de Montjoie et de Faulque- mont, et de Ph 1 . sa femme, scellees de leurs sceaulx, per lequelles ils renoncent au prouffit de Reinault, comte de Gelre, ä tout droit qu'ilz pouvoient avoir en certaine sonime d'argent, que le sire de Cuyk et sa femme, soeur de la dicte Ph 1 ., lui devoient pour cause de douaire de la dicte soeur. Donnees l'an mcciiii xx et vn, le lendemain des octaves de saint Pierre et saint Pol. Inventaris van de chartres in het jaar 1569 van Vilvoorden naar Brüssel, en in het jaar 1587 weder'derwaarts gebracht, p. 273vo, in het archief van Gelderland. Het stuk is onecht of de omsehrijving onjuist. Philippa, de vrouw van den heer van Valkenberg, was de zuster van graaf Reinald, n°. 975, bl. 949, doch geone andere zustcr was getrouwd met Jan van Kuik, wiens vrouw Jutta heette. Nijhoff, Gedenk- waardigheden, i, Oorkonden, n°. 99, bl. 103. N°. 1137. Reinald, graaf van Gelre, hertog van Limburg, bekent aan Baldewijn van Steinford schuldig te zijn 33 marken. 28 Augustus 1287. Nos Reynaldus, comes Gelrensis, dux Lymburgensis, omnibus cu- pimus notum esse, quod nos nobili viro Baldewino., domino de Stey- vordia, fideli nostro dilecto, jn triginta et tribus marchis teneniur, quam pecuniam in festo Martini liyemalis, nunc venturo, in peticioue nostra persolvemus eidem presentium testimonio literarum. Datum anno Domini mcclxxx septimo , feria quinta post Bartbo- lomei apostoli. Wilmans, Westfälisches Urkunden-Buch, ni.no. 1334, S.696, naar het oorspronkelijke te Munster. 1101 No. 1138. Zuaneldis, weduwe van Ludolf, veerman te Arnhem, en hare dochters Ava, Aleidis, Gertrudis en Zuaneldis verklaren in erfelijko pacht van het kapittel van St. Peter te Utrecht yerkregen te hebben het veerschip te Arnhem, onder voorwaarde van haar recht niet te mögen overdoen, dan aan een keurmedige van het kapittel. Schout, schepenen, raden en burgerij van Arnhem zullen de voorwaarden doen naleven. 17 September 1287. Universis, presens scriptum visuris, scultetusj, scabini, cousules et universitas hominum opidi de Arnem salutem et cognoscere veritatem. // Ne ea, que geruntur in tempore lapsu temporis ab bominum memoria dilabantur, gesta bumana, ad perpetuam rei memoriam, testiuin solent presencia // et scripti immortalis presidio communiri. Noverit igitur universitas vestra, quod, constitute coram nobis Zuaneldis , relicta Ludulpbi, quondain // naute sive transvectoris in Arnem, et quatuor filie eiusdem, videlicet Ava, Aleydis, Gbertrudis et Zuaneldis , recognoverunt se a viris bonorabilibus, decano et capitulo ecclesie beati Petri Traiectensis, navem transvectoriam apud Arnem recepisse in conducto, sub annuo pactu sive pensione decem librarum et triginta denariorum, pro tempore dativorum et legalium apud Arnem, quam navem ipse sub expensis suis servabunt et guberu abunt ac perpetuo possidebunt, tali pacto videlicet, ut in die beati Martini byemalis eisdem dominis, decano et capitulo , in curte ipsorum apud Broeckerhove quinque libras et quindecim denarios monete predicte et tantundem feria quarta infra octavas Pascbe conferant et persolvant, quod, si aliqua predictaruni sororum portionem suam in aliquo predictorum terminorum solvere ne- glexerit, negligenciam buiusmodi recuperare poterit exsolvendo eandem portionem infra octo dies immediate subsequentes et addendo quolibet die octo denarios Sterlingenses pro expensis nuncii, qui per dictum spatium temporis solutionem buiusmodo exspectabit, alioquin elapsis dictis octo diebus cadat a iure sibi competente in locacione predicta et extunc alie tres sorores solvent predictam quartam partein infra octo dies immediate subsequentes una cum expensis nuncii, ut predictum est, et eadem quarta pars ad ipsas iure bereditario devolvetur, et, si iterum dictarum trium sororum aliqua pars portionem suam, ut dictum est, non persolverit, consimiliter cadet a iure suo, et alie due, si debitum predictum cum expensis nuncii, ut dictum est, persolverint, ius partis non solveutis iure bereditario possidebunt, et, si tres partes ipsam pensionem , ut dictum est, non persolverint, quarta pars similiter infra octo dies alios subsequentes solvendo debitum cum expensis, ut 1102 dictum est, alias tres partes iure liereditario possidebit, quod si omnes infra qnatuor ebdoruedas antedictas pensionem prenominatam cum expensis , ut predictum est, non persolverint, cadent ab omni iure locacionis supradicte et predicta navis transvectionaria, cum omni iure et pertinentiis 3uis, absque omni contradictione et exceptione, ad pre- dictam ecclesiam et decanum et capitulum sancti Petri absolute et libere revertetur. Adiectum est etiam, quod eedem sorores omnem exactionem, ecclesia premissa quoquomodo contingentem, in se reci- pient et eam deponent suis periculis et expensis, quamdiu uti voluerint. Locacionem predictam nee aliqua predietarum partium alienare poterit vel locare dietam naveru alicui persone, nisi attineat predicte ecclesie sancti Petri iure - cormedii, quod ' cormedium solvendum est viginti solidis monete Arnemmensis supradicte. Preterea dieta locacio requi- renda est et innovanda a predicta ecclesia beati Petri de herede in beredem sub recognitione et solutione decem solidorum, predicte monete eisdem decano et capitulo' faciende. Nos vero ipsis decano et capitulo premissa omnia faciemus. firmiter observari et curmedos, eos contingentes, si necesse fuerit, promit- tlmus depandare. In cuius rei testimonium et munimen sigillum nostrum duximns presentibus apponendum. Datum anno Domini mcclxxx septimo, in die beati Lamberti. Naar het oorspronkelijke in het archief van Arnhem, waaraan het zegel aan een doorgestoken strook gehangen heeft. Deze oorkonde is in den Inventaris van het archief verkeord op den 14dcu April gebracht. De eerstgenoemde dochter wordt er onjuist Anna genoemd. No. 1139. Johannes, gekozen bisschop van Utrecht, verklaart, dat, wanneer liij aan Otto, heer van Buren, gegeven heeft de novale tienden in zijn gebied, hij die gift herroept. 2 2 September 128 7. Iobannes, Dei gratia electus Traiectensis, universis, presens scriptum visuris, salutem in //'Domino. Ad nostram pervenit audientiam, quod nos Ottoni, domino de Buren, // militi, deeimas novaliuni, sitas in dominio et iuredictione sua, dieimur // concessisse, verum quia liuiusmodi concessio, si quam sibi faeimus , super deeimis antedictis in preiudicium virorum venera- 1103 bilium ctecani et capituli ecclesie sancti Petri Traiectensis, nee non aliarum ecclesiarum, ad quas maiores et antique decinie dicti dominii et iuredictionis pertinent, dicitur redundare, nee etiam equitatis esse videtur layco concedere deeimas , que tribute sunt egentiuni animabus, cum etiam de iure communi in laicum ius pereipiendi deeimas non posse cadere videatur, unde, si quid super premissis a nobis incon- sulte actum est, et si quid in concessione predieta sequtum [sie] est, revocamus et denunciamus penitus non teuere, decet enim nos, si tanquam homines erravimus, errorem nostrum corrigere, qui ad hoc positi sumus, ut aliorum corrigamus errores. In cuius rei testimonium sigillum nostrum duximus presentibus apponendum. Datum anno Domini m ducentesimo octogesimo septimo, die beati Mauritii. Naar het oorspronkelijke in het archief van St. Peter te Utrecht, met zegel en tegenzegol van wit was aan een doorgestoken strook. Zie no. 1149 en 1123, bl. 1087 en 1090. N°. 1140. Jan van Herwen, door Reinald, graaf van Gelre, hertog van Limburg, voor een jaarlijks'ch inkomen van 30 kleine ponden, aangesteld tot erf-kastelein van den bürg Renooi, belooft dien met 10 man ten zijnen koste te zullen verdedigen, en er gedurende een jaar 30 te onderhouden, waarvan de kosten hem door den graaf voldaan waren. 28 Septembe'r 1287. Universis, praesentes litteras visuris seu audituris, nos Iohannes, dictus de- Herwen, notüm esse cupimus, quod nos etc. Datum anno Domini mcclxxxvii , in vigilia beati Michaelis. Das altste Register, p. 39, te Arnhem. Omnibus, presentia visuris et audituris, nos Iohannes de Har- wen notuni esse cupimus, // quod nos promisimus et promittimus per presentes domino nostro karissimo, domino Reynaldo, comiti Gel- rensi, // etc. ; Datum in vigilia beati Michaelis, anno Domini mcclxxx septimo. Oorspronkelijk in het archief van Gelderland, met zegel van geel was aan een doorgestoken strook. Beide stukken zijn uitgegeven door Nijhoff, Gedenkwaardigheden, i, Oorkonden, n». G en 7, bl. 9 en 10. ' 1104 N°. 1141. Toi te Dordrecht te betalen door die van Doesburg, Zutfen, Tiel on Nijmegen, van bier in vaten en kruiken en van wijn. 10 October 1287. In 't yerste van 1 roeden wins, die te Dordrecht binnen coenipt xx drs. Holl. Van Duysborch biere van den vate u drs. Holl. Item van hären scepe ende van cruycbiere daers boven vn vaten in een seip n ß Holl. Item van Zuytvensschen biere, dat binnen Dorderecht comt, van den vate n drs. Holl. van hären scepe ende van cruycbiere x-x drs. Holl., ende daers min is, dan vir vate, van elken in drs. Holl. Item ander lüde, die tolbaer ende dit bier Tordrecht copen ende wech varen, die siin sculdich van den vate i dr. Holl. Item die van Niemaghen gheven niet, dan van eenen wiinscepe, al hadt hondert vaten binnen, dan vin drs. Holl. Item die van Tiele en gheven niet dan sciptol, wat goede dat si hebben. Item enz. Tolregten van 's graaven toi te Dordrecht, by Luzac, Hollands Rykdom, l, ßylagen J, p. 69. . No. 1142. Agnes, weduwe van H. van Borculo, geeft aan het klooster Bethlehem 8 molders rogge tot jaargetijden voor* hären man, zieh zelve , Otto, graaf van Gelre, hare bloedverwanten en weldoeners. In het jaar 1288. Ego Agnes, vidua de Borcio, litteris presentibus protestor, quod ego contra prepositum et con//ventum de Bethlehem octo maldra siliginis de bonis ipsius ecclesie de Bethlehem, que vocantur // Cro- welscamp, liberaliter comparavi et ad tres memorias annuatim eadem octo divisimus, // partita videlicet in anniversario domini, mariti mei, H. de Borcio, et in anniversario mei ipsius, cum defuneta fuero, similiter in anniversario domini 0., comitis Gelrie, parentum et benefactorum nostrorum, eidem conventui in perpetuum assignavi. In cuius rei memoriam presentem litteram sigillo domini Godefridi, prepositi Sutphaniensis, atque meo feci communiri. Datum et actum anno Domini mcclxxx oetavo. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland, met zegel en tegenzegel van den proost van wit en van Agnes van groen was, aan doorgestoken strooken. Zie n«; 804, bl. 785. 1105 In het omschrift van het zegel noemt Agnes zieh : domina de Borcio et de Covordia. In het Cartülarium van Bethlehem is f°. 5 een gedeelte van eene ongedagteekende oorkonde geboekt, dat ik wegens de genealogie van het geslacht van Borculo hier laat volgen : Universis, presentes litteras inspecturis, Godefridus, Dei gratia prepositus Sutpha- niensis, Henricus , Beynoldus, Godefridus, Otto, Xoharines, fratres, dicti de Borculo, salutem et cognoscere veritatem. Noveritis, quod , sana et bona habita deliberatione inter nos, unanimi et libero consensu, voluimus et mandavimus, ut Iordanus, canonicus Belhlemiticus, dedenariis ac rebus aliis quibuseumque, aputl eundem a pie memorie' Agnete, matro nostre, depositis, illustri viro Reynoldo, comiti Gelrensi, ac domicelle Marie, sorori eius, nostris consanguinqis. N°. 1143. Het kapittel van St. Jan te Utrecht geeft, na afstand van Alard van Puiflijk, de curtis Balgooi in pacht aan Lambert Friso, zijne vrouw Elisabeth en zijne erven. 13 Januari 1288. Omnibus, presentes litteras inspecturis, nos Wilkelmus de Ames- telle, Dei gratia prepositus ecclesie saneti Iohannis in Traiecto, notum esse voluinus, quod, cum olim viro nobili et honesto Wilhelmo de Puflike, militi, ac demum ipso Wilhelmo viam universe carnis in- gresso , Alardo de Puflike, eius filio , curtem nostram de Balgoye, cum omnibus suis attineneiis et iuribus, hereditario iure possidendam sub annuo certo pacto, de voluntate et consensu decani et capituli ecclesie nostre, prout in instrumentis nostris, inde confectis, continetur ple- nius, locassemus, demum idem Alardus predictus, deliberacione pre- habita et libera voluntate, in nostrorum plurimorumque proborum et discretorum presentia constitutus', dietam curtem, cum omnibus iuribus et attineneiis suis, prout eam a nobis tenuerat, ad opus honesta viri Lamberti Frisonis, nobis in manus nostras pure et iibere resignavit, renuncians expresse libero animo pro se suisque successoribus per- petao omni iuri, convencioni et condicioni, quod vel que sibi vel suis successoribus ex locacione huiusmodi competere posset in eadem. Nos itaque, Iibere huiusmodi resignacione ipsius Alardi reeepta, de predic- torum decani et capituli ecclesie nostre consensu, contulimus dietam curtem, cum omnibus suis pertineneiis et iuribus, terris, silvis, agris eultis et incultis, pratis, campis, paseuis, aquis, aquarum decursibus, piscariis, censibus, hominibus, cum omnibus suis iuribus, ad presens ad dietam curtem pertineiitibus vel que acquiri poterunt, Domino con- cedente, in futuro ibidem, memorato Lainberto iure hereditario possidendam sub annuo pacto, videlicet viginti librarum Traiectensium 1106 et pro tempore usualium , talibus condicionibus adiectis , qnod nobis nostrisque successoribus, qui pro tempore fuerint, sive nuntio nostro nostrorumve successorum, a nobis ad hoc vel ab ipsis deputato, eandem pecuniam in Traiecto suis laboribus et expensis omni Dominica proxima ante festum Walburgis exhibebit. Predicto vero, etc. In cuius rei testimonium presens scriptum sepedicto Lamberto et domine Elisabet libere contulimus , sigillis nostro et capituli nostri publice communitum. Datum anno Domini mcclxxxviii, in die beati Eemigii. Liber rubeus, p. 6v 0 , te Utrecht. In het Cartularium volgt p. 7vo de verklaring van Lambertus Friso, feria tertia post Remigii — IG Januari — van hetzelfde jaar, dat hij de voonvaarden aanneemt. No. 1144. Reinald, graaf van Gelre en hertog van Limburg, belooft na te komen de overeenkomsten, die Walram van Valkenberg aangegaan heeft met Cons de Lunchis. 26 Februari 1288. Lettres en latin de Reynault, comte de Gelre et duc de Limbourg, scellees de son scel, par lesquelles il promet d'accomplir, dedens certain temps, toutes les convenances, que mess. Walram de Faul- quemont a faites pour ledit comte ä mess. Cons de Lunchis. Donnees Tan mcciiii xx et vn, le vendredi apres le dymence de Reminiscere. Inventaris van de charters in het jaar 1569 van Vilvoorden naar Brüssel en in het jaar 4587 weder derwaarts gebracht, fl>. 273v°, in hat archief van Gelderland. N°. 1145. Verzoening tusschen Herman van Woerden en Florens, graaf van Holland, waarin Inj belooft eene verklaring te bezorgen van den graaf van Gelre, dat deze hem niet tegen den graaf zal bijstaan. . 21 Maart 12 8 8. Ik Herman, here van Worden, make cont alle denghenen, die dese letteren solen sien of hören, dat ic enen tvist hadde mit minen here den bisscop Janne van Utrecht ende met enen edelen manne, minen here, baren Florense, grave van Hollant, ,waer bi ic ute minen goede verwiset waert ende ut mire heerscap van Worden, ende uten lande, 1107 wilke tvist bi ininen goeden wille ende bi rade mire maghen ende mire vrienden nedergheleghet es ende verzoent, e. z. v. Voert so heb ic gheloeft minen here van Hollant met goeder trou- wen, dat ic verwerven zal letteren des graven van Ghelren, des graven van Cleve, des hertoghe van Brabant ende des bisscops van Utrecht, dat si nemmeruieer sterken ne zoelen nii, noch mine maghen, noch niine nacomelinghen te orloghen den grave van Hollant of sine na- comelinghe. Ende want e. z. v. Ghegheven in ons Heren jare, als men screef dusent twee hondert seven ende tachtich, op ten Sonnendach van Palmen. Oorkondenboek van;Holland en Zeeland, n, n<\ 032, bl.275. N». 1146. Kunegonde, vroeger hertogin van Limburg, doet ten belioeve van Jan, her- tog van Brabant, afstand van de rechten, die zij op het hertogdom Limburg mocht hebben. 18 April 128 8.. Nos Cunnegonda, olim ducissa Lymbnrgensis, notum facimus uni- versis, praesentes litteras visuris et audituris, quod nos ob specialem magnificentiam etc. Datum anno Domini mcc octogesimo octavo, Dominica, qua caii- tatur Iubilate. Register der Rekenkamer, n°. 1 , f°. 49v n , le Brüssel. Kunegonde was de tweede vrouw en weduwe van hertog Walram, den schoonvader van graaf Reinald. No. 1147. Gerhard, graaf van Dietz, belooft aan Theuderichi graaf van Kleef, wiens leenman hij voor 400 Keulsche marken geworden was, hem tegen Reinald, graaf van Gelre, bij te staan met 12 ridders, 12 famuli en 0 boogschutters. 2 5 A-pril 1288. Universis , presentes litteras visuris et audituris, nos Gerhardus, comes de Detse, notum facimus, quod nos effecti sumus ftclelis nobilis viri, domini Theoderici, comitis de Cleve, pro eo, quod quadringentas marcas Colouiensium denarium solvere et dare promisit, etc. Et, propter amicitiam nobis ab ipso factam, nos contra nobilem virmu ßeynaldum, comitem Gelrensem, et suos adiutores sibi cum duodecim militibus, duodecim famulis et sex sagittariis, armis prehiu- nitis , potenter et patenter bello durante, sub expensis suis, assistere 70 1108 promisimus et assistemus bona fiele. Et licet gwerra inter comitem Gelrensem, ex parte una, et ipsuni dominum comitem de Cleve, ex altera, sedata fuerit et paeificata, attamen ratione predictorum ipsi domino comiti et suis lieredibus nos et nostri heredes tempore et loco assistere et iuvare , ut tenemur sumus obligati, sub testimonio presen- cium litterarum, quibus nostrum sigillum est appensum. Datum anno Domini millesimo ducentesimo octuagesimo oetavo. Dominica die, qua cantatur Cantate, scilicet post Georgii. Lacomblet, Urkundenbuch, u, n n . 839, S. 497, naar het oorspronkelijke. N°. 1148. De abdis van Elten geeft aan Hendrik van Borculo tegen tins de akkers Vroschehove. 9 Mei 1288. Nos Godelindis , Dei gratia abbatissa ecclesie secularis Altinensis, omnibus, presens scriptum visuris, salutem et noscere veritatem. Ea, que fiunt in tempore, ne labantur cum tempore, solent litterarum testimonio perhennari. Notescant itaque presentes et futuri, quod nos damus et conlerimus nobili viro Henrico, domino de Burcio , et suis legitimis lieredibus agros, qui vulgariter vocantur Vroschehove, in annuo censu pro uno parvo denario, singulis annis in festo beate Walburgis in domum nostrum, qiie vulgo vocatur Wederscbe, presentando. Goncedimus etiam dicto domino de Burcio, quod, si dictum censum per oblivionem forte non daret tempore prenotato, in hoc nicb.il perdere poterit sui iuris, nisi suflicienter monitus per nos vel nomine nostro contumaciter dare non curaret. Testamur nichilominus per presentes, quod dictus Slabbart, qui predictos agros a nobis possidebat, ipsis coram nobis ex libero arbitrio effestucando renunciavit, presentium testimonio litterarum. Datum et actum Altinis, anno Domini mcclxkx oetavo, Dominica post Ascentionem Domini. Wilraans, Westfälisches Urkunden-Buch, in, n". 4350, S. 703. No. 1149. Reinald , graaf van Gelre,- verkoopt, voor 40,000 Brabantsche marken, aan Hendrik, graaf van Luxemburg., en aan Walram van Luxemburg en Ligny, zijne reobfen van vruchtgebruik op het hertogdom Limburg. 23 Mei 1288. Lettres en Latin de Regnault. conte de Gelres, scelees de son scel, 1109 par les quelles il coguoist avoir vendu plaiuement a Henry, conte de Luxembourg, et a Walram de Luxembourg,'seigueur de Linej, l'usu- fruit et tout le droit, qui pouvoient competer a lui et a ses hpirs, en la duchie et seignourie de Lembourg, ses chasteaux de Lemboufg, de Eode, Spreinont, de Hornes [Herve],-de Duysbourg et de Grulpen, pour xl m. niarcs, deniers de Brabant, en la maniere et sur les eoiiditions contenues es dites lettres. Donnees l'an mil cc iiti xx et vin, les octaves de la Penthecouste. Inventaris der charters in het jaar 1569 van Vilvoorden naar Brüssel en in het jaar 1587 weder derwaarts gebrächt, p. 274v°, in het archief "van Golderland. Op denzelfden dag gaf graaf Reinald van den verkoop kennis aan zijnc Vasallen , dionaren cn ondordancn , en deden de koopers eenige betonen aan den verkooper, Aangehaalde Inventaris, p. 278v° en 268v°. De verkoop was het gevolg eener mislukte vredes-ondcrhandeling. Van lleelu, De Slag van Woeringen , n, vs. 3961 vlg. Het viel op eenen sinxen dach Dat een parlement gelach Te Valkenborch, daer men soude maken Soene ende vrede van allen saken, 3905 Tusschen den hertoge van Brabant Ende die heeren, die hem dat lant Van Limborch wouden ontkeeren : Te dien parlemente quamen die beeren Die vorsle van Coelne, ende die grave 3970 Van Gelre.'ende her Waelrave Van Monyoye ; ende die gravinne ■ . Van Viaenderen quam mede inne Te Valkenborch , met geleide Van Luthsenborch haer broedere beide, 3975 Ende die hertoge van Lansi Dese warenre alle bi Ende waren ten parlemente comen. Doen parlement wert ghenomen, Dedemen den hertoge verstaen, 3980 Dat men die soene soude ane gaen, Ende elcken syn recht laten Dies si loeslike vergaten; Waiit. doen si alle vergadert waren, Lieten.sie tparlement varen 3985 Ende dat spreken om die soene, Ende daden alsoe si waren ghewoene , Ende ginghen dichten ende viseren Hoe si den hertoge mochten weren , Ende dlant van Limborch onthouden. 3990 Doen vonden si raet, dat si souden Met coepe toe driven,, 1110 Dat laut van LimborCh soude blivcn Den grave van Luthsenborch te male; Want daerbi waenden'£si wale 3995 Dat den hertoge soude ontverren. Die coep ginc voort, al sonder merren. Die grave van Gelre gaf daer thant Bi coepe Limboreh ende al dlant Den grave van Luthsenborch op. N°. 1150. SLAG VAN WOERINGEN. Reinakl, graaf van Gelre, zoejit in het gevecht Jan, hertog van Brabant. Gozewijn van Borne wordt zwaar gewond. Hendrik van Borculo en Helmich van den Damme sneuvelen. Van Keppel neemt schandelijk de vlucht. De ba- nierdrager van Gelre wordt onder de banier doodgestoken. Arnold van Loon, hoezeer voor Brabant strijdende, tracht den gewonden graaf Reinald door ver- kleeding uit liet gevecht te brengen. De graaf wordt herkend, met velen der zijnen gevangen genomen en met een schip naar Keulen gebracht. 5 Juni 1288. 6365 Die .coene grave Reynout Van Gelre, met gewout Ware hi alse gerne, m'etter hant, Selve ten hertoge van Brabant Int vergaderen ghereden Den grave Reynoude wert benomen , Dat hi selve niet comen 6405 Met striden toten hertoge en mochte. Daer hi die Brabantre sochte Toende hi ende oec sijn here, Dat hi hem bleef te ghewere Soe groote coenheit ende ange, 64lü Soe seere ende alsoe lange, Beide met slagen ende met stehen, Dat men ter waerheid wel mag spreken (AI viel dat si onder bleven) . < Dat soe groote daet wert gedreven 6415 Onder die baniere van Gelre. 1111 6420 Die heere vau Borne, her Goswyn, Die liilt, in den selven tas, 6425 Biden grave Reynoude Van Gelre. 6460 Aldus quam hi in dinde gevaren Onder die feile gheboeren, Die hem doen toe voeren Met hären cluppelen gheprikelt. Daer wert hi inet ghevelt, 6465 Ende geslagen syn aerm ontwee Ende alle sine, dat hi van wee Niet nieer en conste ghespreken. Met dien wert syn ors dorsteken. 6530 Daer hilt bi eerlike ende wale, Biden grave Reynoude Van Gelre, ene baniere van goude, Daer waren in drie coken root: Die heere daer af bleef eerlike doot 6535 In weringe ende in grooter daet. Het was den grave van Gelre quaet Dat hine achter hem liet. Des vrdmes ridders name hiet Her Heinric van Brukelloe. 6540 Daer hilt een ander bi, die vloe Met sire banieren al geheel. Hem volgeden na een groot deel Riddere en cnapen, sonder noot. Des ridders baniere was root, 6545 Drie witte mosschelen daer in. Hi geberde, meer noch min, Ochten die duvel hadde gejaegt, Hi maecte menegen versaegt, Van Kepple was die here genoemt. 6550 Van Gode moete hi syn verdoemt, Dat hi soe scandelike henen seiet, Daer hi sinen heere in node liet; Want ewelike sal Gelrelant 1112 Voort ane te rueer bliven gescant 6555 Van sinen blöden wederkeere. (5585 —--------Heu [die Brabantre] dochte Dat iiiden niet die strijt en mochte Alsoe lange als die baniere duerde Van Gelre, die daer vuerde Een vrouie ridder ende een stout, 6590 Van Greverode her Arnout: Hem gingen alsoe toe Die Brabantre met erachte doe: Aldus keerde hi vanden velde, Die baniere wert, met ghewelde , 6595 Weder op gehouden thant Eerlike, van enen seriant, Die vromich'was ende coene. Dien staken die Brabantsoene, Onder die baniere doo't. Van Loen die grave her Arnout, AI was hi daer ten stride 6610 Coinen in des hertoghen side, Alsoe sciere als hem wert cont Hoet metten grave van Gelre stont, Toghene natuere van maechscape, Ende dede doen sciere enen knape 6615 Den grave van Gelre. sonder vieren, Wapenroc af ende richieren. Dus brachte hine uter porsen Ende dedene haestelike ontorseii, Ende enen maten hinxt bescriden. 6620 Alsoe wert hi, te dien tiden, Den Brabantren verstolen, Ende enen riddere vort bevolen, Den borchgraye van Montenaken, Die men beval op die sake 6625 Dat hine vanden velde soude vueren. Doent gevielt«, met aventueren, Dat daer viere serjante quamen Van Brabant, die vernamen 1113 Dat inen daer eenen heere bar cli, 6630 Om te houdene, sonder arch; . Maer sine wisfcen niet wi hi was. Met dien quam een tas, Beide van lieden ende van orssen, Die ter vaert metter porssen 6635 Den grave van Gelre reden af, Van den riddere. Ende grepenne ane ter vaert, Ende leiddene ten logen waert Met hen, doen die stryt seiet. Noch doen en kenden sys niet; 6645 Maer doen si sine wapene ontbonden Ende syn teken daer ane vonden, Doen kinden si wel openbare Dat die grave van Gelre wäre, Dien si hadden in haer gewout. In dat conroot waren dese heeren : Van Batenborch, van Brunencorst, Van Murse, van Kenellenborch, van Vorst, Van Genepe, van Masene, van Sole 6920 Her Ernest, her Knif, her Ote Bole, Pape Otte van Borne, die proefst van Nerre, Her Hombrecht van Viane, die Boc van Mere, Van Gelre her Heinric, die bastaert, Enne oec van Driele her Alaert, 6925 Ende her Vrederic van Baren, Ende andere vele die daer waren Menich ridder en menich seriant, Die beste van al Gelrelant, Die ic.genoemen al niet en conde; 6930 Her Geraert van Keine, ende van Rumönde Die voget: dese bleven allen gevaen. Daer bleven dood (sonder seriante, Ende sonder ghewonde, ende sonder lamme) Een riddere , her Helmich van den Damme, Ende met hem daer toe si achte, 1114 6940 Die vromste riddere, die daer brachte . Die grave van Gelre ute siuen lande. 8755 Daer onder [de gevangenen] wert die grave vonden Van Gelre, ende ten selven stonden Heeren Godevaerde van Brabant Ghegeven, diene metter hant Leidde toten hertoge voort. Die hertogbe dede daer na thant, Doen bi badde beeten leiden 8770 Den grave van Gelre in sekerheiden, In den Ryn een sceep gewinnen, Daer bi bem met te Colene binnen Des selfs dages vueren dede, Ende den proest van Aken mede; 8775 Want si waren beide gbewont. Die ierste bertoge, die Jan In Brabant ye biet, bi verwan Den stryt, daer af sprect dese ieeste, 8910 Voor sinte Jans Baptisten feeste, Op den negentiensten dach, Die doen lach opten saterdach, Te dien selven tide dat was Iunii nonas, 8915 Dats vander maent die vyfste dach, Daer die feeste op gelach , Die doen die heilige kerke Om syn doegdelike werke, Van sinte Bonefacius dreef, 8920 Int selve iaer dat men sehreef, Van Gods geboorte tote daer, Dusent ende cc jaer Ende daer toe tachtentig ende achte. Van Heeln, De Slag van Woeringen, u, vs. 6365—8923. BIJVOEGSELS. (De stukkeii knuuen losgesneden cn op liumie plaats ingevoegd worden., 8 7 bif N°. 92bis. Koning Otto 1 geeft aan de kerk van St. Florentijn te Coblenz goederen, die de gebroeders Hatto en Aladram te Beek en Ooi in de Gennepgöuw bezeten hadden. 14, 21 of 28 November 950. C. In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Otto, divina auxiliante dementia rex. Noverint omnes fideles nostri, praesentes et-futuri, qualiter nos, pro interventu ducis nostri Cuonradi, eius coniugis, filiae nostrae, Luit- gartae, ad aecclesiam, in loco, qui dicitur Confluentia, constructam , omne praedium, quod Hatto Aladramque fratres ipsis pertinens ha- buerunt in villis, quae dicuntur Bechi et Awi, situm in pago Ganipi in comitatu Arnulfi, illisque fratribus ob infidelitatem eorum direptum nostraeque regiae potestati redactum, cum Omnibus ad hoc iure perti- nentibus, aedificiis, mancipiis, agris, pratis, pascuis, molendinis, in proprietatem donavimus. pt ut haec nostrae auctoritatis traditio facta ad praefatam aecclesiam , in honore sanctae Mariae Christi confessorisque Plorini dicatam, et ad fratres, inibi Deo servientes, firma permaneat, iussimus hoc praesens praeceptuin conscribi anulique nostri impraessioue corroborari. Signum domni Ottonis Serenissimi regis. Brun cancellarius, ad vicem Ruodberti archicapellani, recognovi. Data anno dominicae incarnationis dccc . .. ., indictione .... kal. Decembris, feria v. Actum Prosa palatio, anno xv regni Ottonis, piissimi regis. Stumpf, Die Reichskanzler, in, 3te Abth., Acta imperii inedita, no 219, S. 298 [1873], naar het oorspron- kelijke te Brüssel. De gift kan oqk een jaar vroeger gedaan zijn. De dagteekening wordt dan 15, 22 of 29 November. Waar___staan zijn onbeschrevene ruimten. Daar Hatto goederen had in Holland, Utrecht en de Betuwe — zie het volgend no'. — kan ik met Stumpf wel aannemen, dat pagus Ganipis bij het togenwoordige Gennep aan de Niers lag , doch dat Bechi en Awi zouden zijn Beek en Ooi bij Nijmegen , zoo als hij opgeeft, moet ik betwijfelen. Die plaatsen behooren kennelijk tot de Düffel. 90bis N°. 95^1«. Koning Otto i geeft aan het St. Peters klooster te Maagdenburg goederen te Borculo in Hameland en in Groenlo, Tongeren, Wie en Hunderen in de Veluwe en Salland. 28 Augustus 959. In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Otto, divina favente dementia rex. Noverint omnes fideles nostri, praesentes scilicet et futuri, qualiter nos, pro remedio animae nostrae seu dilectissimae coniugis nostrae Adelheidis necnon et parentum, res nostrae proprietatis, quas nobis Uda, nostra nepta, legitime hereditando permisit, hoc est in civitate, quae vocatur Daventri, # curtem dominicalem cum aliis curtilibus xxn et in ipsa marca de terra salaritia mansum, et in villa, quae vocatur Burgila, mansum ledilium, et in villa, Ruocuon nominata, mansa ledilia n, et in loco, Bursion vocato, mansum unutn, necnon et Sidram mansum unum, et in villa Borglo mansum unum, hoc est situm in pago Hamulant, in comitatu Wichmanni comitis, et in loco, Grunlon nominato , mansum i, hoc est situm in .pago, qui vocatur Velua, necnon et in pago, qui vocatur Salalant, in comitatu Ever- hardi comitis, in villa Congoron [Tongeron] mansos viii et in villa, Wie nominata, mansum i, et in villa-Hundere mansum i, cum Omnibus appendiciis ad praedictos mansos iure pertinentibus, mancipiis utriusque sexus, aedificiis, campis, pratis, pascuis, aquis et aquarum decursibus, piscationibus, viis et inviis, quaesitis et inquirendis, cultis et incultis, ad monasterium, quod nos construximus in civitate, quae vocatur Magdeburg, in honorem s. Petri, principis apostolorum, necnon et sanctorum martyrum Mauricii, Innocentii sociorumque, eoruni patrociniis interesse, illorum obsequip,, quautum suppetit humanitas, inibi ut peragantur cupientes, et fratribus, inibi Deo famulantibus iure perenni in proprium donavimus. Et ut nostrae traditionis auctoritas plenn vigeat firmitate , iussimus hoc praeceptum conscribi, per quod sanximus, ut nullus succes- sorum nostrorum vel heredum temere illud praesumat confringere. Et si ullus homo in eis rebus aliquid iniuriae facere praesumpserit, summi Iudicis vindictae subiaceat iramque praenominatorum martyrum incurrat. Et ut hoc a üdelibus nostris verius credatur, manu nostra subtus illud firmamus et annuli uostri impressione sigillari praecepimus. Signum domini Ottonis invictissimi regis. 90ter Datum v kal. Septembris, anno incarnationis Domini ixclix , in- dictione m, praecipiente Ottone piissimo rege xxv. Actum Magdeburg felieiter. Amen. Forschungen zur Deutsehen Geschichte, xin, 3, S. 622 [1874]. De indietie en het regeeringsjaar zijn niet juist. i Zie de beide vorige n°s. 168M* No. 168bis. Paus Victor n neemt, als zijne voorgangers, het klooster te Elten in zijne bescherming en geeft er het recht aan om zelf, onder goedkeuririg van den bisschpp van Utrecht, de abdis te kiezen, mits, zoo als door den stichter graal'Wichnian bepaald was, jaarlijks aan St. Peter te Rome betaald worde 1 pond zilver. Tusschen de jaren 1055. en 1057. Victor episcopus, servus servorum Dei, dilecte in Christo filie Riclinde, abbatisse venerabilis monasterii domini nostri Iliesu Christi et sancti Viti, quod vocatur Heltena, suisque successoribus abbatissis in perpetuuni. Credita nobis eeclesiaruni sollicitudine commoniti, iustis desideriis et probabilibus benignum assensuin prebere debemus, proeuldubio scientes eternum nobis inde provenire prerniuni, si per nos venerabilia loca defensata suumque retenuerint vel rnelioraverint statum. Quapropter, carissirna filia, incliuati tuis petitionibus, secunduin previ- legia antecessoruin nostrorum, pro l'uturi temporis cäuthela necnon per- petua securitate, eoncedimus confirmaniusque tibi tuisque successoribus in perpetuuni predictuni monasteriuni per hoc nostre apostolice auctori- tatis previlegium, cum omnibus rebus et facultatibus, quas modo lega- liter habere vel per preceptum regum sive imperatorum iuste sive pie possidere videtur et deinceps, auxiliaute Domino, sive a regibus sive a cuiuscunque domini status vel ordinis hominibus iuste et legaliter acquirere poterit. Diffinitive vero tibi tuoque monasterio confirmamus ea bona, que previlegiis predecessorum nostrorum seu preceptis regum vel imperatorum, sicut iam dictum est, noscuntur concessa vel confirmata. Sane ipsum inonasterium in integro eoncedimus tibi et confirmamus ea ratione, ut omnibus diebus vite tue sub tua ditione vel regimine, sicuti tibi seeundum Deuui visum i'uerit, permaueat. Cum autem, divina voca- tione de hac presenti luce ad Deum migraveris, statuimus de propria congregatione, quam sibi unanimitas prefati monasteri ancillarum Dei concorditer et seeundum Deum elegerit, absque cuiusvis hominis contra- rietate vel obstaculo, consensu tarnen Traiectensis episcopi, in cuius diocesi posite sunt, fieri abbatissam, ita sane ut, sicut Wichmannus ' comes, fundator prefati loci constituit, de eodem monasterio adlimina beati Petri, prineipis apostolorum, Romam quotahnis deferatur libra argenti. Quin eciam presenti decreto nostro interdieimus, ut nullus imperator vel rex aut cuiuscunque ordinis vel dignitatis homo audeat, sub quolibet obtentu vel occasione, prel'atum monasterium, quod pre- nominatus comes Wichmannus, pro amore Dei et sempiterna anime 168ter sue remuneratione, beato Petro per donationis paginam dedit, impe- dire vel raolestare, aut ad ins suuni vel alienum sive canonicali iudicio vel legali transferre, sed neque in honiinibus aut familiaribus eius contrarietatem aut malum quocunque tempore facere. Insuper liceat eiusdem loci ancillis Dei' cum propria abbatissa in Dei servicio quiete vivere et sub sancte sedis apostolice perpetua protectione, quatenus ipsas pro nobis iugiter exorare melius delectat, persistere, decernentes, nt, si quis contra hoc previlegium nostrum venire ausuque temerario infringere temptaverit, perpetui anatbematis vinculo innodatus, nisi resipuerit, maneat condeinpnatus, sin autetn verus custos ac öbser- vator extiterit, benedictionis gratiam et misericordiam a domino Deo consequi mereatur. Afschrift uit het midden der 14 e eeuw in het archief van Gelderland. Het afsehrift is gebonden in het katern, vermeld in de noot bij Elten in het Register der plaatsnamen. Het sloi van het stuk ontbreekt. Victor werd paus in November 1054, gewijd 13 April 1055 en overleed 28 Juli 1057. Hopp, Kurze Beschreibung des Clevischen Landes, S. 117 [1655, herdrukt 1781], die den inhoud der breve onjuist inededeelt, stelt haar op het jaar 1055. Uit deze oorkonde blijkt, dat het klooster aanvankelijk door den Stichler gewijd was aan Petrus, die evenwel spoedig door St. Vyt werd vervangen, mogelijk wegens de in lateren tijd zoo bekende markt, die op den dag van dien heilige — den 15den Juni — gehouden werd, en oudor dan de stiehting van het klooster geweest kan zijn. 198M» N«. 200bis. De proost Theuderich geeft aan de St. Adalbertskerk te Aken een predium te Beuningen. In het j aar 1 10 0. In nomine sancte et individuo Trinitatis. Notuni facimus presentibus et futuris, quod domnus Theodericus prepositus predium quoddam, quod habebat in Boninge, absolutum suum et quod ipse de suo proprio emerat, tradidit eeclesie sancti Adalberti ad usum fratrum, ibidem Deo servientium, ea videlicet conditione, ut Heinricus, filius fratris sui Hezelonis., teneat idem predium in hereditate et solvat inde singulis annis fratribus tres solidos Tilensis monete in festivitate sancti Martini et post enm proximi heredes ipsius. Huic legitimae et devotae traditioni testes interf'uerunt legitimi et idonei, ipse prepositus Theodericus, • nuntius imperatoris Heribertus iudex, decanus Folbertus, Everwinus, Hildeboldus, E.lgerus, Elbertus, Arnulfus et ceteri fratres; laici : Radulfus advocatus, Albertus, Ecuinus, Rodulfus, Lobertus, Stefanus de Vals et Giselbertus et alii quam plures boni viri et fideles- Facta est haec traditio anno incarnationis dominicae millesimo c, indictione n, presidente Romanae aecclesiae Pascale apostolico, reg- nante Heinrico, iv huius nominis imperatore, Otberto episcopo Leodicensis aecclesiae. Quicumque infregerit aut quoquomodo alienaverit commodum huius elemosinae, perpetuo feriatur anathemate. Zeitschrift für Archivkunde, Diplornatik und Geschichte von Höfer, H, S. 566, naar het oorspronkelijk chirographuin De indictie is niet juist. 219H6 N°. 221^3. Hendrik i, koning van Engeland, machtigt den graaf van Gelre een huwe- lijk te bewerken bij den graaf van Viaanderen. In het jaar 1112. Itein eenen openen brief van procuratien oncler den. segele des conincx van Engelauts gegeven de grave van Gelre, om sekere huwe- lick te maecken metten grave van Vlaendereii, anno xi° en xn. Register van Grave, n°. 355, in het archief van Gelderland. De koning trouwde in het jaar 1120 met de doehler van Godfried mel den Baard — le Barbu —, graaf van Lcuven. Varonbergh , Histoire des relations diplomatique« entre le comte de Flandre et l'Angleterre, p, 72 [1874]. 220bii No. 223bis. Hendrik I, köning van Engeland, beveelt, dat een Geldersch schip losge- laten zal worden. In het jaar 1113. Item drie besegelde brieven aen een gehecht, dairmede onder anderen de coninck van Ingelant beveelt, dat men seker Gelre schip ende coopinanscap soude ontslaen ende vry wech laeten vaeren. A.ctum xi xiii. Register van Grave, n". 435, in het archief van Gelderland. 466M» No. 463°«. Engelbert, aartsbisschop van Keulen, het Cistercienser-klooster te Roermond gewijd hebbende , schenkt een aflaat aan de bezoekers. Na den l ate » October 1220. Engelbertus, diviua favente gracia Ooloniensis ecclesie archiepis- copus, omnibus Christi fidelibus , presenteni paginam inspecturis, in perpetuutn. Notum esse eupinius, < quod, cum ecclesia de Ruremunde fabrice sue consommacionem accepisset, , de assensu venerabilis fratris nostri Hugonis, Lpodiensis episcopi, eiusdem loci dyocesani, eiusdem ecclesie a nobis consecrationis munera sunt impensa. Quibus omnibus rite adimpletis, obtentu nobilis matrone Richardis, quondam comitisse Gelrie, que in eadem ecclesia conventum sanctiinonialiuin Cysterciensis ordinis instituit, quibus et ipsa postmodum in abbatie regimine pre- lata est, nos, de Dei misericordia confisi et gloriose genitricis eius semperque virginis Marie, in cuius lionore prefatam ecclesiam dedi- cavimus, omnibus, qui orationis et devotionis causa in anniversario eius dedicatiouis die ad ipsam confluxerint, ex aliena parochia, dies xl ex eadem vel xx u de iniunctis sibi penitentiis duximus relaxandos. Acta sunt hec anno domini mccxx. Liber privilegiorum van het Cistercienser- klooster te Roermond. In de nalatenschap van den heer Guillon te Roermond bevonden zieh Liber privilegiorum en Liber chartarum van het genoemde klooster. Beiden zijn op perkameiit geschreven; het eerste, in het midden der xmirgihis Marie in Ruremunde, in quo divino estis obsequio manei- pate, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus. Imprimis siquidem statuimus, ut ordo monasticus, qui secundum Domini et beati Benedicti regulam atque institutionem Cysterciensium fratrum in eodem monasterio institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Preterea quascumque possessiones, quecumque bona idem monasterium in presentiarum iuste ac canonice possidet aut in futurum concessione pontificum, largicione regum vel principum, oblacione fidelium seu aliis iustis modis, prestante Domino, poterint adipisci, firma vobis et eis, que vobis successerint, et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis : locum vestrum, in quo prefatum"monas-, terium situm est, cum omnibus pertinentiis suis ; quadraginta areas, eidem monasterio adiacentes, cum omnibus pertinentiis suis; curtem de Herten, cum omnibus pertinentiis suis; possessiones, quas habetis in Werden, cum omnibus pertinentiis suis; possessiones, quas habetis in Betenrode, cum omnibus pertinentiis suis; possessiones, quas habetis in Wetten, cum omnibus pertinentiis suis; domos, quas habetis in 4fi8ter Ruremnnde, cum omnibus pertinentiis suis; molendina, que habetis in Rura, cum .omnibus pertinentiis suis, et alias pessessiones cum pratis, vineis, terris, uemoribus, usuagiis et pascuis, in bosco et piano, in aquis et molendinis, in viis et semitis et omnibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Sane laborum vestrovum de possessionibus, habitis ante concilium generale, ac eciam novalium. que propriis manibus ac sumptibus Colitis, sive de ortis et virgultis et piscacionibus vestris vel de ves- trorum animalium nutrimentis, nullus a vobis decimam exigere vel extorquere presumat. Liceat quoque vobis personas liberas et absolutas, e seculo fugien- tes, ad conversionem recipere ac eas absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli sororum vestrarum, post factam in monasterio vestro professionem, fas sit sine abbatisse sue licentia de eodem loco discedere, discedentem vero, absque cömmu- nium litterarum vestrarum cantione , nullus audeat retinere. Tllud districte inhibentes, ne terras seu quodlibet beneficium, ecclesie vestre collatum, liceat alicui personaliter dari sive alio modo alienari absque consensu, totius capituli vel maioris vel sanioris partis ipsius. Si que vero donationes vel alienationes aliter, quam dictum est, faete fiierint, eas irritas esse censemus. Insuper auctoritate apostolica inhibemus, ne ullus episcopus vel que- libet alia persona ad synodos vel conventus forenses vos ire vel iudicio seculari de vestra propria substantia vel possessionibus vestris ^subiacere compellat; non ad domos vestras, causa ordines celebrandi, causas tractandi vel aliquos conventus publicos convocandi, venire presumat; non regulärem electionem abbatisse vestre impediat aut de instituenda vel removenda ea, que pro tempore fwerit, contra statuta Cysterciensis ordinis se aliquatenus intromittat. Pro consecrationibus vero altarium vel ecclesiarum, sive pro oleo sancto vel quolibet alio ecclesiastico sacramento ullus a vobis sub obtentu consuetudiuis vel alio modo quicquam audeat extorquere, sed hec omnia gratis episcopus diocesanus impendat. Alioquin liceat vobis quemcumque malueris catholicum adire antistitem, gratiam et eoni- munionem apostolice sedis habentem , qui nostra fretus auctoritate, vobis, quod postulatis, impendat. Quod si sedes dyoeesani episcopi forte vacaverit, item omnia ecclesiastica sacramenta a vicinis epis- copis accipere libere et absque contradictione possitis, sie tarnen, ut ex boc imposterum propriis episcopis nulluni preiudicium generetur. Quia vero interdum propriorum episcoporum copiam non habetis, si 599bii No. 589Ws. Met Maria-stift te Aken geeft zijne curia entiende te Budel in erfpacht aan liet Cistercienser-klooster te Roeimond. . Juni 1236. Sibodo, Dei gratia decanus, totumque capitulurn sancte Marie Aquensis nniversis, hanc paginam inspecturis, salutem in Domino. Notum esse volumus presentibus et futuris. quod nos curiam nostram et decimani in Budele, cum omnibus eisdem attinentibus, de consensu et consilio Conrardi, cantoris nostri, ad cuius officium, cantorie scilicet, pertinent ipsa bona, concessimus abbatisse et conventui sancte Marie in Ruremunde perpetuo possidenda, tali pacto, quod prefatus conventus cantori nostro, qui fuit, pro tempore, singulis annis in festo sancti Andree x marcas et in oetava Pasche octo marcas Colonienses persolvet apud Aquis, quo idem conventus eandem pecuniam sub periculo suo transmittet. Si vero infra sex ebdomadas post aliquem terminorum prefata pensio, secundum quod promissum est, persoluta non fuit, memoratus conventus de Ruremunde cadet a iure suo et deinceps se de eisdem bonis non intromittet et instrumenta, super hoc conscripta, robur non habebunt. Dabit nichilominus annuatim supradictus conventus unam marcam Henrico de Widemortel et suis heredibus , quam a cantore nostro tenet in feodo. Si autem idem Henricus vel sui heredes feodo iam dicto renunciaverint, tunc cantor remittet homi- niutn et sepedictus conventus a solucione illius marce omnino liber erit. Quicquid autem solvendum fuit episcopo vel archidiacono sive decano seu eciam procurationes legatorum domini pape de ecclesia de Budele, hoc totum solvet cantor supradictus. Cetera vero omnia, que de iure de eadem ecclesia vel curia facienda fuerint, ad que tenebatur cantor noster sive capituluin nostrum, faciet conventus memoratus. Promisimus et conventui supradicto , quod si quis iniuriam sibi fecerit in eisdem bonis, nos eidem astabimus bona fi.de et quamcumque possumus defendemus. Ut autem premissa robur habeant et quod de communi consilio tocius capituli nostri actum est, a nostris posteris non revocetur, presens scriptum sigillis ecclesie nostre , S. decani et C. cantoris predictorum sepefato conventui tradidimus roboratum. Acta sunt hec apud Aquis, in capitulo nostro ,■ anno Domini mccxxxvi , mense Iunio. Liber privilegiorum van het Cistercienser- klooster te Roermond. Zie no. 643 bi ". N°. 570tis. Ten gevolge eener verzoenmg tusschen Theoderich, aclvokaat der parochie- kerk te Roermond, en het Cisteroienser-klooster aldaar, hevestigd door Konrad, bisschop van Porto, pauselijk legaat , verkoopt hij met zijne vrouw Fridola en zijne kinderen aan het klooster een tins van 20 Keulsche solidi voor de smalle tiende van 42 areae. Otto, graaf van Gelre, is medezegelaar, Juli 1234. Notum sit, tarn presentibus quam futuris, quod ego Tlieodoricus, advocatus patronus ecclesie parochialis in Rurenmnde, una cum uxore mea Fridola, de consensu liberorum meorum, vendidi abbatisse et conventui sancte Marie in Ruremunde xx solidos Colonienses pro xvii marcis Coloniensibus, quos xx solidos idem conventus annuatim in festo Martini mihi vel meis heredibus pro minuta decima vel pro quocumque alio iure, quod habebamns vel videbamus habere in xl duabus areis, quas possident, solvere tenebant, sicut in confirniacione felicis memorie domini-C., Portuensis episcopi, apostolice sedis legati, super pacem et concordiam inter conventum et nos habitam, plenius continetur. Ne autem de cetero hoc alicui ut dubium, vel ne ratione prefate confirmacionis aliquibus in posterum detur occasio prefatos xx solidos a conventu repetendi, presentem cedulam , super hoc con- scriptam, conventui tradidi, quam sigillo proprio munivi sed et sigillo nobilis nostri domini mei, 0., comitis Gelrensis, et sigillo conventus de Ruremunde petivi roborari. Ad maiorem vero certitudinem promisi, bona fide, quod, si conventus super ista emptione ab aliquo impeti contigerit vel gravari, ipsum indempnem conservabo. Interfuerunt autem iste vendicioni, qui ad hoc vocati fuerant, Gerardus , plebanus de Ruremunde , Cono, Thomas, Iacobus, sacerdotes, Gerardus , scultetus , Gunterus , Ioannes , Cunradus , Lambertus , Henricus et Henricus, Basilius et Gerardus, scabini de Ruremonde, Godefridus, Sixtus, Gozwinus et Reinerus et alii quam plures, coram quibus ego et uxor mea renunciavimus et omnes liberi nostri effes- tucaverunt. Acta sunt hec anno dominice incarnationis mccxxxiiii, mense Iulio. Liber privilegiorum van het Cistercienser- klooster te Roei'mond. 577Ws No. 569Ws. Hendrik, graaf van Nassau, zijne vrouw Mechtilde en kinderen geven aan het Cistercienser-klooster te Roermond goederen bij Coblenz. 13 April 1234. Universis Christi üdelibus, ad quos presens scriptum perveuerit, H., Dei gratia comes de Nassowe, salutem in oranium Salvatore. Notum sit omnibus, presentes litteras inspecturis, quod ego Hen- ricus, comes de Nassowe, necnon et dilecta mea Mechtildis, uxor mea, cum liberis nostris bona quedain propria, iuxta Confluentiam iacentia, vineas scilicet et agros et census cum omnibus sibi attinen- tibus, que pecunie nostre precio quondam nobis emimus ab illustri viro Burchardo de Kurvurda suisque fratribus, contulimus dilectis nobis in Domino sororibus sanctimonialibns sancte Dei genitricis et perpetue virginis Marie in Ruremunde, Cysterciensis ordinis, sibi suisque successoribus libere et absque omni contradictione perpetuo possidenda. Ne vero labente tempore nostre tarn legitime pieque donationi pro oblationi facti possit suboriri calumpnia, presentem paginam, meo meeque iam prefate coniugis sigillis roboratam , supradictis sororibus consensimus exhibendam. Actum anno incarnationis dominice mccxxxiiii , idibus Aprilis, in Nassowe, presentibus nostris viris Roricbo seniore et fratre suo Enulfo de Duzzenowe, Enolib de Nassowa, suoque fratre Sifrido de Luxo pluribusque aliis, quorum nomina ponere non est necesse. Liber privilegiorum van het Cistercienser- klooster te Roermond. Mechtilde of Mathilde , de vrouw van graaf Hendrik , was eene dochter van OUo, graaf' van Gelre en Zutfen. 532bU N°. 528Wi. Otto , graaf van Gelre , bevestigt het Cisteroienser-klooster te Roermond in het bezit der goederen door zijn vader geschonken. In het jaar 12 3 0. In nomine sancte et individue Trinitatis. Ego Otto, comes Gelrensis, omnibus, hoc scriptum inspecturis, salutem in Eo, qui est salus omnium. Que geruntur in tempore, ne labantur cum tempore, poni solent sub- lingua testium et scripture memoria perhennari. Ideo siquidem notum esse cupio, tarn presentibus quam futuris, quod ego Otto reverende domine Richardis, abbatisse in Ruremunde, ac ceterorum amicorum meorum precibus ammonitus atque devoto consiliariorum meorum consilio suffultus, predictam ecclesiam beate Marie semper virginis, ibidem in predio meo constructam, cum omni iure suo, quod mihi dinoscebatur attinere, et preterea xl areas circum- iacentes et tres areas, quas contulit quidam Hermannus, cum Auca dictus, cum omnibus attiuentiis suis, atque bona alia, que in presenti pagina consequenter inveniuntur expressa, in remedium aniuiaruiii cunctorum fidelium defunctorum seu parentum ac predecessorum meorum , Deo et beate Marie perpetue virgini obtuli, conferens ea iam dicte domine R., in eadem ecclesia abbatisse, ac conventui ibidem domino deservienti perpetuo possidenda. Ius eciam patronatus ecclesie Gelrensis, videlicet Nove et Veteris, cum totali decima et silvis ac aliis attinentiis suis, patronatum ecclesie Rode cum totali decima et silvis atque aliis attenentiis suis. Deciinas tarnen earundem ecclesiarum statui sie, ut nunc sunt permanendas et silvas sine consensu meo ne vas- tandas, omnino nee in novalia redigendas. Statui etiam easdem ecclesias [nulli clerico seculari, sed] fratribus predicti cenobii vel, si defuerint, nichilominus secularibus clericis cont'erendas. Preterea unam marcam ad luminaria predicte ecclesie de l'ermento cerevisie, quod vulgo gruth nuneupatur, annuatim exsolvendam, et tantum eiusdem fermenti, quan- tum sepedictus conventus ad usus proprios necesse habuerit, ordinavi ipsi perpetuo administrandum. Quidam autem nomine Godef'ridus de Mirlare dimidium mansum in Herthene, qui im solidos Leodiensis monete singulis annis solvit, a me iure feodali tenuit, quem cuidam nomine" Siberto de Birsbeke simili iure , quo tenuerat, concessit, qui etiam quendam, Winandum nomine, hereclitario pacto in prefatam terram, videlicet predictorum solidorum, instituit, quam vero terram, . 532^ consensu prenominatorum viroruru , comparavit supranoiainati loci conventus, ego igitur, ut nichil de contingentibus omitteretur, sepe- dictos solidos, in reverentiain matris inisericordie, eideiu conventui perpetuo donavi. Item unum lnolendinum iu Rura et quartam partem unius iugeris, iuxta curiam Mucgenbruke, prelibato conveutui tradidi in perpetuum possidendam. Preterea ne aliquis successovum meorum, repletus invidia, sepedicta bona prenominato conveutui mindere valeat aut omnimodo auferre, presentem paginam mei sigilli munimine roboravi. Testes autem Henricus de Monte, Fridericus de Rodene, Uozwinus de Stralen, Gerhardus dapifer, Hugo sacerdos. Liber privilogiorum van het Cistercienser- klooster te Roermond. •'» Dit ongedagteekond sl.uk mcen ik te mögen breiigen op het jaar 1230, locn graaf Otto vrijheden aan het klooster Kamp, door zijn vader verleend, bevesligde. Zie no. 528, bl. 532. In beide oorkonden komen Gozewyn van Stralen en de dapifer Gerlaeh als getuigon voor. Zie no. 475, bl. 479. De mansus Herthene in bovenstaand stuk wordt daar Hamme genoemd. De afschrijvor van Liber privilegiorum zal, wat ik tussehen [ ] invoegde, vergeten liebben. 606 bls N°. 598Ws. Gerard van Wassenberg geeft aan het Cistercienser-klooster te Roerraond tolvrijheid in zijn gebied. . 21 September 1237. Universis, presens scriptum inspeoturis, Gerardus, nobilis vir, dominus de Wasseiibergfy, salutem in Eo, qui est vera salus omnium. Noverit vestra universalis discretio, quod nos, in remedium anime nostre et predecessorum nostrorum, ministros curruum et vectores bonorum sanctimonialium in Ruremunde, Cisterciensis ordinis, per nostram iurisdietionem et dominium transeuntes , ab omni exactione quitos et liberos a thelonio remisimus nuperrime. Ne hoc ^utern a posteris nostris sive ab aliquibus malignantibus • calumpniatur, presentem paginam sigilli nostri impressione robora- vimus. i Datum apud Wassenbergh,, anno gratie millesimo ducentesimo tricesimo septimo, ipso die Matliei apostoli et ewangeliste. Liber chartarum van het Cistercienser- klooster te Roermond. 615W» N». 6081™. Otto, graaf van Gelre, geeft aan het Cistercienser-klooster te Roermond de curia van Eyl, in leen bij Gerard, scholt van Gelder, onder voorwaarde dat het slechts die pacht zal genieten, welke hij ontving. 5 Juni 1238. - Nos Otto, comes Gelriensis, notum facimus omnibus, presentes litteras inspecturis, quod allodium nostrum, videlicet curiam de Eyle, sitaui in terra nostra Gelriensi, quam Geraerdo , dilecto sculteto nostro in Gelren, titulo feodali a nobis assignavimus possidenda, eandeni curiam, intuitu Dei et ad peticionem nobilium virorum nostrorum ac Gerardi sculteti nostri supradicti, monialibus beate Marie in Rure- munde, cum omnibus ad ipsam curiam spectantibus, bereditarie et in perpetuum libere et absolute contulimus obtinendam, boc excepto, quod dicte moniales vel eorum procuratores in ipsa curia non mane- bunt, sed pactum, qualem nos recipere de supradicta curia consue- vimus, recipient annuatim. Et ut bec donatio a nobis et a nostris successoribus firma perma- neat et inconvulsa, presentem paginam sigilli nostri munimine duximus roborandam. Huic donacioni interfuerunt Wilbelmus, comes de Kesseil, Wil- belmus de Huerne, Lodewicus de Randeraede, Goeswinus de Milne, Florentius de Batenborcb, Goeswinus de Burne, Rutgberus de Brempt, Thomas de Dryele et alii quam plures. Actum et datum apud Echte, anno Domini millesimo ducentesimo tricesimo octavo, sexta feria post Trinitatem. Libor chartarum van het Cistercienser- klooster te Roermond. No. 630W». N. van Saffenberg geeft aan het Gistercienser-klooster te Roermond den eigendom van 12 malders koren, die de leenhouder Theuderich van Niel zonder zijne toestemming er aan verkocht had. Juni 1242. N., Dei gracia dominus de Saffinberg, omnibus, ad quos presens scriptum pervenerit-, salutem in Domino. Notum esse volumus universis,. quod, cum Tbeodoricus de Nille duodecim maldera annone, quod a nobis tenuit in feodo, consensu nostro non requisito, vendidisset abbatisse et conventui sancte Marie in Ruremunde, licet eadem annone quantitas ad nos libere fuisset devoluta, nos in remedium anime nostre sicut et antecessorum et 1 successorum nostrorum, dominium dicte annone , quod a nobis atti- nebat legitime, et quidquid iuris in eadem annona videbainur habere, libere contulimus predicto conventui perpetuo possidendum et ad usus suos, sine omni contradictione, pacifice convertendum. Huic donacioni interf'uerunt domina Oda, abbatissa, C., prior, et totus conventus supradictus , Th., advocatus de Ruremunde , et S., iilius eius, Wilhelmus de Morsboven, Hinricus de Tuitio et quam plures alii. Acta sunt hec in ecclesia de Ruremunde, anno Domini mccxl secundo, mense Iunio. Liber privilegiorura van het Cistereienser- klooster te Roermond. 650bis No, 643^. Edward van Hörne, die als advokaat van Budel rechten kon doen gelden op dat goed, door het Maria-stift te Aken aan het Cistcrcienser-klooster te Roermond in erfpaclit gegeven , doet daarvan ten behoeve van dat klooster afstand. 6 Pebruari 1244. Edewardus dominus de Huerne, advocatus in Budele, omnibus, ad quos presens scriptum pervenerit, saluteni in Domino. Cum prepositus et capitulum Aquense allodium suum et decimam in Budele cum omni iure, quod habebat ibidem , abbatisse et con- ventui de - Ruremunde contulerit ad pensionem annuam perpetuo possidenda, licet forte primum ius liabeamus in eisdem bonis ad eandem pensionem tenendam racione advocacie, quam ibidem liabe- mus, volentes tarnen memorati conventus de Ruremunde utilitatem et comodum omne, pietatis intuitu, in omnibus promovere, omni iuri, quod in pensione dictorum bonorum habere videbamus, hereditarie renunciamus omnino , sepedictum conventum ad eadem bona, sicut pre- dictum est, admittimus perpetuo possidenda, salvo iure advocacie nostre in omnibus conservato. Volentes igitur memoratum conventum in omni iure, sicut ecclesiam Aquensem, tarn a nobis quam a nostris succes- soribus, perpetuo conservari. Presens scriptum ad maiorem certitudinem ipsis tradidimus [sigilli nostri munimine] roboratum. Datum anno Domini millesimo ducentesimo quadragesimo quarto, octavo kal. Marcii. Liber chartarum van het Cistercienser- sklooter te Roermond. Zie 589"". De afschrijver van Liber chartarum heeft, wat tusschen [ ] staat, of eene dergelijke uitdrukking, vergeten. Karel de Groote schonk den 34eu Mei 779 Budel aan de Maria-kerk in Novo Castello, later Chevremont, bij Aken, welke gift door Keizer Lothar den H de " September bevestigd werd, terwijl keizer Otto l in het ,jaar 972 alle bezittingen van Chevremont aan het Maria-Stift te Aken gaf. Miraeus, opera diplomatica, r, p. 496, 504 en 506, Lacomblet, Urkundenbueh, i, n«. 1, 59 en 113. Aanteekening van den Heer Habetz. 650*« No. 643^. Konrad, aartsbisschop van Keulen, geeft indulgentie aan hen , die op be- paalde dagen het Cistercienser-klooster te Roermond bezoeken, en bijdragen tot het voltooien van het gebouw en het onderhoud der nonnen. Juni 1244. Conrardus, Dei gracia Coloniensis ecclesie arckiepiscopus, sacri imperii per Ytaliam archicancellarius, omnibus Christi'fidelibus , per Traiectensem et Leodiensera dioceses constitutis, eternam in Domino salutem. Quum., ut ait apostolus, omnes stabiinus ante tribunal Christi, recepturi prout in corpore gessimus, sive bonum fuit sive malum, oportet nos diem messionis extreme mäxime operibus prevenire ac eternorum intuitu seminare in terris, quod, reddente Domino cum multiplicato fructu, recolligere debeamus in celis, firmam spem fidu- ciamque tenentes, qui parce seminat, parce et metet, qui seminat in benedictionibus de benedictionibus et metet vitam eternam. Quum igitur proprie non suppetantur f'acultates, unde ecclesia sancte Marie in Ruremunde, Leodiensis diocesis, iam diu edificiis laudabiliter inchoata, valeat consummari, nee redditus ibidem ad sustentationem sanctimonialium ordinis Cisterciensis sufficiant, nos omnibus, qui anniversario dedicationis eiusdem ecclesie devotionis causa, videlicet in festo beati Remigii, tribus diebus ante dedicationem vel post tribus ' diebus subsequentibus , et eciam in dedicatione altaris beati Nicholai et beati Bgydii, que sunt pridie ydus Iulii, similiter qui tribus diebus subsequentibus , et in festivis diebus Pasche, Penthacostes et similiter in singulis solempnitatibus beate Marie visitaverint, ad strueturam dicte ecclesie consummandam vel ad sustentationem dietarum sanctimonialium elemosinas suas transmiserint, de omnipotentia Dei omnia confidentes , ipsis unam carenam, peccata oblita, vota fraeta, si ad ea redierint, offensas patrum et matrum, sine manuum iniectione violenta, miseri- corditer relaxamus, non obstaute revocatione, quam feeimus de indul- geneiis, nisi de nostris novis litteris facere mencionem. Datum Colonie, anno Domini millesimo ducentesimo quadragesimo quarto , mense Iunii. Liber chartaruin van het Cistercienser- klooster te Roermond. Zie no. 495 bi '. 660M6 N°. 651Ws. Het kapittel van St. Servaas te Maastricht verklaart, dat het Cistercienser- klooster te Roermond zijne curtis te Echt met de tiende der parochie en die van Weert in erfpacht heeft. Inhetjaar 1245. Otto, Dei gracia prepositus, decanus totunique capituluin sancti Servatii Traiectensis, omnibus, ad quos pveseus scriptum pervenerit, salutem. Notum esse volumus universis, quod abbatissa et conventus de ßuremunde, Cisterciensis ordinis, curtem nostram in Ecbt, cum omnibus pertinenciis suis, et decimam eiusdem parochie, tarn pre- dialem quam personalem, sicut et decimam de Werde, tarn predialem quam personalem i a nobis tenent ad annuam pensionem perpetuam et tenuerunt viginti annis et amplius, cum omni iure et integritate quibus nobis attinebant, et eisdem cedit et competit omnis repeticio substractornm sive detectorum in eisdem decimis de prefatis viginti annis bucusque et deinceps, et omnis actio contra quamlibet rem vel personam, que nobis competeret, si eandem curtim vel decimas adbuc in manu nostra teneremus. Et ne ipsis super premissis possit imposterum questio suboriri, presentem cartulam ipsis tradidimus, sigillo ecclesie nostre communitam. Datum anno domini u ducentesimo quadragesimo quinto. Liber chartarum van het Cistercienser- klooster te Roermond. 667bia N<>. 660Ws, Hendrik van Heinsbergen stemt met zijne vrouw Agnetis, dochter van wijlen Theuderich van Heinsbergen, als leenheer toe in den verkoop van de tiende t^ Venlo, met het daaraan door Gozewyn van Milien verbonden patronaatrecht der kerk, aan het Cistercienser-klooster te Roermond, hebbende hij daarvoor van den verkooper ontvangen een molen te Milien met bouwland en bosch. In het jaar 1246. H., Dei gratia dominus de Heinsberg, universis, hanc paginam inspecturis, eternam salutem. Quum labilis est hominuin memoria necesse est ea, que posteris sunt servanda, scripturis et testibus eternari. Notum itaque volumus esse presentibus et futuris, quod dominus Gozuinus de Milne decimam in Venle, tarn predialem quam personalem, vendidit abbatisse et conventui sancte Marie in Ruremunde, Cysterciensis ordinis, pro centum et xx quinque marcis Coloniensibus. Ius et patronatus ecclesie parochialis in Venle, quod eidem deeime attinebat, eisdem tradidit, ut cum universitate transiret in easdem. Cum autem plenum dominium eonferre non posset, eo, quod dictam decimam cum iure patronatus ecclesie predicte ab Arnoldo, consan- guineo suo, de Milne tenet in feodo, et' idem Arnoldus eandem decimam et donum patronatus ecclesie similiter a nobis tenet in feodo, prefatus dominus Gozuinus ipsam decimam cum patronatu ecclesie predicti in manu prefati Arnoldi et idem A. eandem in manibus meis libere resignavit, hac tarnen condicione, ut prefatam decimam cum iure patronatus iam dicte ecclesie de Venle supradictis abbatisse et conventui de Ruremunde liberaliter conferemus. Ut autem nichil ab hoc nostro deperiret dominio et ut promptiores essemus ad premissa facienda, predictus dominus G. de allodio suo in Milne unum molen- dinum, xn bonuaria terre arabilis et xn bonuaria silve, cum terra adiacente, quod vulgariter Brul dicitur , libere nobis obtulit, ut eadem bona prefatus Arnoldus a nobis et dominus G. predictus ab Arnoldo toneat in feodo eodem iure, quo tenuerant a nobis et possiderant sepedictam decimam et ius patronatus ecclesie sepedicte. Nos vero, votis poscentium annuentes , de ( consensu et voluntate uxoris nostre, domine Agnetis , filie quondam domini Theodorici de Heynsberg, de consilio feodalium ac ministrialium nostrorurn, sepedietam decimam, tarn magnam quam minutam, et ius patronatus memorate ecclesie de Venle , cum omnibus eisdem attinentibus , quorum plentim dominium ad nos principaliter pertinebat, ad honorem Dei et beate virginis Marie, 667 ter in remedium animarum nostraruin , obtulimus predictis abbatisse et conventui de Ruremunde , Cysterciensis ordinis , libere et absolute perpe- tualiter possidenda, cum omni iure, quod kabebant [habebamus?] in eadem decima et patronatu ecclesie predicte, abrenuneiantus expressim. Illud quoque scienduin, quod Gozuinus et Wilhelmus, filii domini G. prefati de Milne, omnibus premissis consenserint et omni iure, quod babe- bant ad impediendam iam dictam vetfdicionem seu resignacionem nobis factam, abrenunciaverint expressim. Insuper prefatus dominus G. renunciavit exceptioni non nummerate et non tradite pecunie et omni iuri et auxilio, quod ei competere posset occasione iam dicti con- tractus. Ne vero super premissis valeat in posterum questio snboriri, pre- sentem cartam, super hiis conscriptam, memoratis abbatisse et conventui tradidimns , sigillo nostro et domini G. de Milne supradicti communitam. Acta sunt hec aput Heynsberg in Castro nostro, presentibus Henrico, preposito de Heynsberg, Cunone, priore de Ruremunde, domino Rutgero de Wickerode , domino Godefrido de Vuirst, Arnoldo predicto de Milne, Gerardo de Vurelenberg, Thoma de Were, Lamberto de Lunenbuch .... dicto Schermus et Lamberto, filio eius, et pluribus aliis , anno domini mccxl sexto. Liber privilegiorum van het Cistercienser- klooster te Roermond. Waar .... staan is de naara niel ingevuld. De koop schijnt.geen gevolg gehad te hebben, want wij vinden bij Wolters , Notiee sur Averbode, p. 44, dat dezelfdo Gozewyn van Milien het patronaat der kerk van Venlo aan de abdij van Averbode sehonk, die dan ook tot op het einde der vorige eeuw dit recht heeft uilgeoefend. Aanteekening van den beer Habctz. 667ter N«. 660ter. Paus Innoce^ntius iv neemt het klooster Bethlehem in zijne bescherming, bevestigt het in het bezit der kerken te Doesburg, Steenderen en Varseveld en der tienden te Tinchem ; Silvolde, Zeddam, Weel, Zellem, Hengelo, Helten, Wichmond en Emmerik; staat het toe conversen aan te nemen, en bepaalt dat geene professen zonder verlof het klooster mögen verlaten; veroorlooft stillen dienst te vieren, wanneer het land onder interdict ligt; maakt bepalingen omtrent de heilige olie, het wijden van altaren, plaatsen en personen; ver- * biedt het oprichten van kapellen en bedehuizen in de parocbie van het klooster; g'eeft daaraan het recht van begrafenis, om de tienden en bezit- tingen, die in handen van leeken zijn, terug te krijgen, en het kiezen van den proost bij meerderheid van stemmen, en verbiedt misdaden binnen de grenzen van het klooster te bedrijven. 12 Januari 1246. . . Innocentius episcopus, servus servorura Dei, dilectis filiis, preposito ecclesie de Bethleem eiusque fratribus, tam presentibus quam futuris, regulärem vitam professis, in perpetuum. // Religiosam vitam eligentibus, etc. Preterea quascunque possessiones, etc. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis : locum ipsum, in quo prefata ecclesia sita est, cum Omnibus pertinentiis suis, eccle- siam de Dosburg, cum pertinentiis suis, et decimas, quas ibidem habetis, ecclesiam de Stenre, cum pertinentiis suis, et decimas, quas in eodem loco habetis, ecclesiam de Versevelde, cum pertinentiis suis, et decimas, quas ibidem habetis, de Tinchem, de Selvolde, de .... en, de Sedehem, de Wele, de Selehem, de Engelo, de Helten, de Wichmunde ac de Embrike decimas, cum terris, pratis, etc. Liceat quoque vobis clericos Tel laicos liberos et absolutes, e seculo fugientes, ad conversionem reeipere ac eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum vestrorum, post faetam in ecclesia vestra professionem, fas sit sine prepositi sui licentiam, nisi artioris religionis obtentu, de eodem loco discedere, discedentem vero, absque communium litterarum vestrarum cautione, nullus audeat retinere. Cum autem, etc. Crisma vero, etc. Prohibemus insuper, etc. Sepulturam quoque, etc. Decimas preterea, etc. 667ter Obeunte vero te, nunc eiusdem loci preposito, vel tuorum quolibet successorum, nullns ibi qualibet surreptionis astutia seu violentia preponatur vestri, quem fratres communi consensu vel ffcatiram' niaior pars consilii sanioris secundum Deum et beatum Augustini regulam providerint eligendum. Paci quoque, etc. Preterea omnes libertates et imiuunitates a predecessoribus nostris, ßomanis pontificibus, confirmamns et presentis scripti privilegio com- muninius. Decernimus ergo, etc. Si qua igitur, etc. Ego innocentius catbolice ecclesie episcopus. [Monograru]. f Ego Petrus, titulo sancti Marcelli presbiter cardinalis. f Ego frater Iohannes, titulo sancti Laurencii in Lucina presbiter cardinalis. f Ego frater Hugo, titulo sancte Sabine presbiter cardinalis. f Ego Oto, Portuensis et sancte Rufanie episcopus. f Ego Willelmus, Sa- binensis episcopus. f Ego Egidius, sanctorum Cosme et Damiani diaconus cardinalis. f Ego Octavianus, sancte Marie in Via' lata diaconus cardinalis. f Ego Petrus, sancti Georgii ad Velum aureum diaconus cardinalis. f Ego Iobannes, sancti Nicolai in Carcere Tul- lianensi diaconus cardinalis. f Ego Willelmus, sancti Eustacbii diaconus cardinalis. Datum Lugdunum, per manum magistri Martini, sancte Romane ecclesie vicecancellarii, vm idus Ianuarii, indictione im, incarnationis dominicae mccxlvi , pontificatus vero domni Innocentii pape im anno tertio. Naar het oorspronkelijke in het archief van Gelderland. Het zegel, gehangen hebbende aan rood en geel , zijden draden, is afgesneden. . Een gedeelte van een afgeschilferd woord is door .... aangewezen. Deze oorkonde is die, welke onder no. G70, bl. 674, doch onder een verkeerd jaar, vermeld werd, en teruggovonden is door den archivaris van Gelderland, Mr. Gerdes Oosterbeek. Het niet gedrukte korat overeen.met n". 571, bl. 579. y69bis N». lOOli'i». Daniel, investitus der parochiekerk te Roerrnond, vereenigt de Begijnen in een hof buiten de stad, bij de kapel van st. Nikolaas, met liet recht van eigen kapel of kerk, priester en kerkhof. Reinald, graaf van Gelre, geeft zijne toestemming en zegelt mede. Juli 1279. Universis, presentibus et futuris, Daniel, investitus ecclesie sanete Uhvistophori in Ruremiinde, eternam in Domino salutem. Notum faciinus, quod nos - - - - univesitatem Beginarum, in parochia nostra predicta periculose dispersani, - - - - in nno loeo sub una clausura cupimus et intendimus congregare - - - - Ut autum preinissa onmia perpetuis temporibus nianeant inconvulsa. sigillum nostrum una cum sigillis religiosi viri abbatis Campensis nee non Margaretlie, abbatisse de Ruremunde, dignum duximus apponendum. Nos vero R., divina gratia concedente comes Geldrie, in testhno- nium nostri consensus sigillum nostrum presentibus duximus apponendum. Nos autem Iohannes, Dei gratia Leodiensis episcopus, predietas ordinationes et concesäiones cum omnibus conditionibus et articulis supra dictis ratas habentes et gratas, eas episcopali authoritate conti rmamus et - - - - Datum et actum anno Domini millesimo ducentesimo septuagesimo nono, mense Iulio. Geheel uitgegeven in Publications de la Societe historique dans le Limbourg, xr, bl. 185. De Meer Sivre maakl bl. 167, noot 1, de aanmerking, dat in de lijst der abdissen in dien t.ijd geene Margaretha voorkomt: 1091W* N°. 1123bi s . Reinald, graaf van Gelre en hertog van Limburg, vrijdt, ten behoeve van het •Jisteraenser-kloosler te Roermond, de curtis Berkeler van dienst en schatting. 1 Pebruari 1287. Reynaldus, comes Gelriensis, dux Lymborgensis, universis, presens scriptum visuris sive audituris, salutem et cognoscere veritatem. Sepe perit humanuni negocium, quum lion roborat litterarum stabile fulcimentum. Ad noticiam igitur pervenire cupimus singulorum, tarn presentium quam futurorum, quod, , divino intuitu edocti, ob reverenciam beate Marie virginis gloriose et ob remedium nostrorum peccaminum nostro- rumque parentum, per presentes litteras indulsimus et indulgemus personis religiosis, nostris dilectis, abbatisse et conventui monasterii beate Marie in Rurenmnde, ordinis Cisterciensis, ut curtim suam de Berckler, sitam in territorio nostro, videlicet in parochia de Echt, cum omnibus attinenciis sive suis pertinenciis, liberam, quitam et ab- solutam habeant et" possideant in perpetuum, a qualibet exactione, extorcione, angariis, quibuscumque serviciis sive precaria quacumque, non obstante eo, videlicet, si ad dictam curtim aliqua bona pertineant nunc temporis, que ad exactiones tenebant antequam comparata, empta sive possessa fuissent ab abbatissa et conventu memoratis. Que quidem bona, cum omnibus aliis dicte curti attinentibus , supra- dictis personis libera, quita et absoluta ab omni onere exactionis , extorcionis, precarie, servicii et angarie concedimus perpetuo quiete et pacifice possidenda, hoc excepto et adiecto, quod predicte persone abbatissa et conventus a tempore presenti in posterum aliqua bona sibi precio non comparent aut aliquo titulo donationis seu alio sibi attrahant vel usurpent, ratione quorum exactiones seu precarias aut servicia nobis aut nostris successoribus persolvere et facere teneant. Ut autem premissa rata permaneant et inconvulsa et nulli in posterum super ipsis dubium oriatur, presens scriptum nostri sigilli fecimus munimine communiri. Datum anno Domini millesimo ducentesimo octogesimo septimo, in vigilia Pnrificacionis beate Marie vjrginis. Liber chartarum van het Cistercienser- klooster te Roermond. Hoezeer onder n°. 1124 — dat 1123 had moeten zijn — eene uitvaardiging van deze oorkonde iD het Nederlandsch is opgenomen, geef ik aan deze Latijnsche, een dag ouder dan de andere, eene plaats, om de beide lalen te kunnen vergelijken. REGISTERS PLAAT8- EN PER800NSNAMEN. Bij de oude plaatsnamen heb ik naar de tegenwoordige verwezen, voor zoover dezen uit genen niet gemakkelijk af te leiden zijn of in het Register zöo dicht bij een staan, dat zij ligt in het oog Valien. De ligging der plaatsen heb ik aangewezen. Beide is geschied zoo ver mijne kennis reikte. Van de vroegere vele politieke of admi- nistratieve verdeelingen van het tegenwoordige Gelderland ben ik afgeweken en heb eene natuurlijke aangenomen: Zutfen, tusschen Pruisen, Overijsel, den IJsel enden Rijn; de Veluwe, tusschen die rivieren, Utrecht en de Zuiderzee; de Betuwe, tusschen den Rijn, de Lek , de Waal en Zuid-Holland; Maas en Waal, tusschen die rivieren en Pruissen. De namen van vroegere Geldersche en Zutfensche plaatsen en die, waarin de vorsten eigendoramen hadden of rechten uitoefenden, zijn gespa- cieerd gedrukt. De aanduiding, waaronder de plaatsen voorkomen, zijn'aangewezen. Die van domus en bonum heb ik wedergegeven door goed. Om de onzekerheid der beteekenis vertolkte ik de anderen niet. Bij de geestelijke stichtingen zijn gevoegd de namen der proosten, dekens, abten, priors, al worden zij slechts bij hunne doopnamen genoemd. Met de plaatselijke burgerlijke ambtenaren en de plaatselijke geestelijken is dit ook het geval. Verder heb ik niet kunnen gaan in het opnemen van doopnamen alleen. Run getal is zeer groot en de kennis er van komt mij voor van zeer twijfelachtig belang te zijn. Die personen zonder geslachtsnaam, welke geacht kunnen worden tot Gelderland in betrekking te staan, zijn uitgezonderd. De namen der mancipia, hooringen en tinsplichtigen, die tot in het midden der xu ae eeuw voorkomen, zijn door Prof. Kern behandeld !. Waar geen twijfel kon bestaan, heb ik de geslachtsnamen opgenomen in hun tegenwoordigeu vorm. De getallen zijn de nommers der oorkonden. Wordt daarin een naam niet ge- vonden, dan zie men in de inhoudsopgave of aanteekening. Cm te genioet te komen aan eene juiste opmerking van Prof. Waitz, in zijne aankondiging van het eerste gedeelte van mijn werk ~, laat ik hier volgen de n os . van die oorkonden, welke, naar mijn weten, nu voor het eersthet licht zien : 28, 136, 168bis, 227, 228, 237, 249, 264, 267, 270, 278, 280, 291, 292, 305, 316,321,323, 328, 330, 353, 372, 378, 393, 397, 402, 405, 410, 418, 421, 427, 428, 429, 432, 437, 440, 441, 444, 446, 449, 457, 458; 463Ms, 464Ms, 469, 469«=, 474, aanteekening bij 475, 476, 478, 479, 481, 482, 488, 489, 501, 503, 508, 509, 511, 515, 516, 519, 520, 522, 523, 524, 528, 528«*», 529, 530, 533, 534, 537, 538, 539,,540, 541, 542, 543, 551, 552, 553, 555, 556, 557, 558, 559, 560, 561, 568, 569, 569bis, 570, 570'»s, 571, 572, 576, 577, 579, 581, 582, 583, 584, 585, 589, 589'»», 590, 591, 592, 593, 594, 598, 598Ws, 600,'603, 604, 607, 608'iis, 1 612, 613, 617, 619, 625, 627, 628, 630, 030Ws , 1 Zie: Tnal- en Letterbode, 3de jaargang, bl. 275. * Gültiugisclie gelehrte Anzeigen, Stück 47, 20 November 1872, S. 1S-U. 631, l.et laalste stuk van 633, 636, 637, 639, 640, 641, 642, 643, 643«», 643ter, 644, 649, 650, 651, 651'»», 653, 656, 658, 659, 660, 660«», 660*er, 661, 664, 669, 672,674, 677, 684, 686, 688, 691, 696, 698, 699, 704, 705, 706, 708, 709, 711, 712, 713, 714, . 716, 717, 718, 720, 727, 728, 729, 731m., 732, 735, 739, 740, 741, 741«», 742, 744,759, 761, 763, 768, 770, 772, 773, 774, 779, 785, 787, 788, 801, 802, 805, 806, ,808, 816, 817, 818, 819, 825, 826, 833, 837, 839, 847, 849, 850, 853, 854, 855, 858, 860, 863, 868, 874, 876, 878, 879, 880, 894, 898,. 899, 900, 901, 903, 905, 905«», 906, 908, 910, 911, 915, 916, 921, 923, 924, het 2de stuk van 929, 933, 935, 937, 940*, 941, 942, 943, 944, 945, 947, 948, 949, 950, 951, 957, 958, 961, 962, 965, 968, 971, 973, 974«», 982, 984, 989, 993, 995, 996, 997, 1000, het l»tis; Garsilius694. Mariastift, 54, 70, 99, 121, 200, 317, 497, 506, 589i»s, 643'iis, 969. Proosten: Otto 465, 582, 596, 694, 696, 697, 731. Aladna, Aladon = Aalten. Alamannie, 35, 56, 371, 731. Alardeshof, in Silvolde, goed 957. Alathorp, Oldenburg, predium 210. Älatinge — Eltinge. Albechowa, aan de Albe, in de Saar vloeien- de, 54. Aldekerk, Kr. Geldern, Kgbz. Dusseldorp, 178, kerk 450, patronaat 476, tiende 528>'ia, paroehie 710, 726, Rutger Sacerdos 741'»», grenzen met Nieuwkerk 962. Aide Radcia nt, in campo Novimagensi, tiende 1089. Aldenhofen, Kr. Jülich, Rgbz. Aken, 118. Alfeu, Maas eu Waal, kerk 726. Alfen, N. Brabant, 2. Alke, 63. Alm, N. Brabaut, 265. 1122 PLAATSNAMEN. 12. Boarbroek, hof van Elten in Angcrlo, 116. Baarlc, N. Brabant of Kessel? leengoed, villa 847. Baarlo, in Bemmel, villa 27, 122, 761, 1027. Babinheira , Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 65. Bagolosum '— Bakel? Bakel, N. Brabant, 4? 170. Bakenbusch, bij Odilienberg, 471. Bakhnis, in Almen, goed 373. Baladenchlijn, 1075. Baldanis villa, 51. Baldewiui regnura, 205. B a 1 g o o i, Maas en Waal, pagus 334, kork, tiende 445, 480, villa 674, 709, 726, 915, curtis 1143. Balhornon, Kr. Beckum, Rgbz. Munster, 157. Balma , Baume, depart. Jura , 54. Balveren, Betuvve, 122. Barbuogot, later Barbuek = Baarbroek. Bardinkhof, in Aalten, curtis 1073. Bardinkhove, 709, 915. Bardowich, Prov. Hannover, Landdr. Lüneburg, toi 108, 269, 456. Barduwich, Baardwijk, N. Brabant, 218. Bargen, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 835. Barlo, Limburg, in Maasbree, curtis, bosch 457, 591. Basalchowa, De, Baselgouw; 54. Basiniacum, le Bassigny, aan de Boven- Marne, 54. Batenburg, Maas en Waal, kerk 726, markt 760. Bazel, bisdom 54, stad 1066. B e c h i — Beck, Maas en Waal. -Bedagowe, aan den linkcroever van de Boven- Maas, 64. Bedbur, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, Prc- monstratenser klooster, 280, 322 ', 330, 372, 398, 404, 405, 429, 432, 437,515, 524, 542, 543, 691, 704, 705, 706. Proosten: Herman 280; Gerard 398; Bernard 432; Reinold 444; Hendrik 524, 538. Bedele, 380. Becgde , Limburg , richter en schepenen, 968. B e e k, Limburg, 299, 513, jurisdictie 1070. Beek, Maas en Waal, villa 27, 92 t »s. Beekbergen, Veluwe, Nicolaus plebaan 636. Beesd, Betuwe, 249 ', 291, 292,316, 427, 476, 539, patronaat 640, 818, 825, 847, 883, 901. Beesel, Limburg, 968. Beieren, 56, 112, 156. Beinheim, Beiuum in Angerlo, 395, villa 816, kaatpenningen 951. Bekstere, Bcesterc = Bijsteicn. Belgie, 31. Bclvacum, 234. Bcmc, 168. Bemele in Uodeweerd, goed 373. Bemmel, Betuwe, 350, 761, parochie 802, tiende 983, 1027. Benering, in Neede, goed, molen 802, tiende 944. Bennink, in Aalten, goed 1073. Ben ring, in Voorst, goed 802. Benslieim, Grooth. Hessen, Prov. Starkcn- burg? 635. Bensink, in Neede, goed 373. Bentbeim, Lauddr. Osnabrück, Kr. Lingen, 902. Berchez, 180. Bcvelderode, bij ITavert? curia 980. Berenwaarde, Z. Holland, 1073 Ms. Bejg = Altenberg, Odilienberg. Berg, Kr. Dureu of Schieiden, Rgbz. Aken, 99, 329, 980. 1 Van deze oorkonde is later door Mr. Vau Persiju, ambtenaar bij het Rijksarchief, gelezen in regel 2 , achter Philippus : Dei gratia , in regel 3, achter presentibus : Christi fidelibua, in regel 4, achter dicitur.- Deo et, in regel 6, adiacentia in plaats van alia cetera, iu regel 20, Theodericus de Uph .... Q u e voor q u i in regel 4 is eene drukfont: 2 Ik verzuimde aan te teekeneu dat het Cartularium van Marienwecrd te Brüssel is. PLAATSNAMEN. 1123 Berg, Kr. Klecf, Rgbz. Uusseldorp, aan de Niers, kerk 275. Bergen, Limburg, kerk 726. Berg, Zutfcn, bürg 237. Bergharen, Haren op den berg, Maas en Waal, kapel 726. Bergheni, Kr. Meurs, Egbz. Düsseldorf, 74. Bcrilsis, Veluwe, 14. Berinchem, in Weel, goed 553. Bork — Rheinbcrk. Berkel, thans Horst, Limburg, kerk 454, tiende 545, Rutger persona, tiende 610, 1091. Berkel aar, in Echt, 359, 1124 ', 1123'>is. Bern, N. Brabaut, 2, 266, 671, 972. Premonstratenser klooster 237, 663. Abteil: Arnold 447, Theoderich 501, Alard, 663. Bcrnivilla, depart. Sommc, 1. Bersacliere, Betuwe, 163. Bcrtanseoten, Berugtanscotan, Boersehoten , Bersehoten, -wildforstcrsgoed eu buursohap in Garderen, 24, 25. Bcrwick, Nortbumberland, Engeland, stad, inkomsten, 1107- Bethcndorp, 769, Bethlehem, by Doetinchem, klooster van reguliere kanuuniken vau St. Augustinus, overzicht der stichtiüg door magister Eranco 395, 418, 441, 446,449, 469, 478, 503, 511, 518 519, 522, 523, 527, 534, 540, 547 als 395, 553, 557, 561, 568, 569, 570, 571 ', 575, 576, 577, 579, 583, 584, 585, 589, 590, 603, 612, 613, 617, 625, 627, 628, 641, 642 s , maunen van St. Pancras en St. Odulf 650, 651, 653, 659, 660, 660ter, 664, 669, 670, zie 6601er, 677, 698, 699, 708, 711, vrij- stelling van koppelkoorn, rumediug, ploeg- beden, voogdgeld, herberge 712, 713, 714, 728, 729, 739, 740, 741, 742, 759, 779, 785, 816, 817, 826, 853, 876, 898, 921, 948, 951, 957, 977, 996, 1000, 1010, 1032, 1043, 1044, 1047, 1048, 1059, 1060, 1067, 1090; molen 1094, 1095, 1104, 1105, 1134, 1142. Proosten: Willem 395, 432, 440, 444, 446, 469, 518, 519, 538, 540, 547, 561, 583, 584; Nikolaas 653, A, moetende N zijn 708, 711, 712,713, 888, 898, 1048, 1059; Johanll04. Priors: Godfr'ied 441; Arnold 584. Bettinberche, Bettinge, Kr. Ottweiler, Rgbz. Trier, 179. Bet uwe, De, 1, 7, 13, 20, 27, 31,35, 39, 40, 43, graafsehap van Ausfried er in 45, 47, 49, 52, 54, 55, 58, 59, 62, 65, graafsehap van Dodo er in 70, 122, 140, 167, 184, 199, 380, 393, 483, 489, op- gemeten 646, 771, 844, richter van den graaf 1040 en 1050, Dekanaat 404, 972. Beinlingen, Maas eu Waal, 200 bis , 291, 292, kerk 726, 919, 998. Beuron, Kaufbeuern, Rgbz. Schwaben en Neuburg, klooster 260. Beusichem, Betuwe, 96, ke\-k, 259, 328, 342, tiende 427, broek 440, 445, tiende 480, parochie, tiende van.een aanwas 493, 947, 972, Everhard eustos 1050. Bevelanden , De beide , 380. Bidningahusum, Bidniugahem, Veluwe, Bygudenheinenhuis, goed van Ab- dinkhof in Putten? villa 14, 16, 24, 25, kerk 393. Bienen, Kr. Rees, Rgbz. uusseldorp, 235. Bijsteren, in Putten, 199, 393. Bilefurt villa 70. Biljoen, in Velp 4 , goed 185, 208, 303, 346, 1138. Büke, Kr., Rgbz. Dusseldorp, 302. Bimmen, Binbinna, Kr. Kleeff, Rgbz. Dusseldorp, 65, Arnold sacerdos631, kerk 726. Bingen, Rhein-Hessen, 205. 1 Deze oorkonde had aan de vorige vooraf moeteu gaan. a Zie 660ter. 3 Dit stuk, bl. 649, is verkeerd genommerd 641. 1 Deze en de audere oorkonden, die vroeger op den huize Biljoen waren , zijn thans door de bemoeingen van den archivaris Mr. Gerdes Oosterbeek in het archief van Gelderland. 1124 plaatsnamen: B i n g c r d e n, in Angerlo aau den IJsel, 104. B i r g e 1 e n , Kr. Heiusbergen, Rgbz. Aken, de '/ 3 kerk 232. Birrens, in Schotland, 13. Birten-, Biorzuna, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 57, 281, 302, 609, 815, 831. Bislich, Kr. Recs, Rgbz.'Dusseldorp, 503. Bisschopsgraaf, De waterleiding van Kulenburg naai' de Linge, 796, 1031. Bisschopshof, in Zyflich, curia 278. Bisschopswijk, in Emmerik, 28. Bivank, bij Ter Hunnepe, 1022. Bivank, in Reeden, goed 373. Bladrikesheim, 74. Bloemkamp, Eriesland, in Wonseradeel", Cis- tercienserklooster, Willem abt 938. Bleke, in Doetinchem, land 395, 523, 547. Blekingpol, Klein, in Wiuterswijk, goed 504his. Blerik, Limburg, villa 21, 436, kerk 454, tiende 545, Rutger persona 610, 1091. Blesitchowa, gouw aan de Blies, uitloopeude in de Saar, 54. Blidgeringmad, Veluwe, Blerinkhorst in Putten? eene weide 16. Blisna, Bliesheim Kr; Euskirchen, Rgbz. Keulen, 182. Bobbonberga = Bxidberg. Bobbonteninum, in de gouw Loguum, 91. Bocgenderingen — Gendringen ? Boeheim bij Altenberg? 180. Bocholt, Kr. Borken, Rgbz. Arnsberg, Hildebrand ecclesiasticns 817 , Johan plebaan 572, Hildebrand sacerdos, Hendrik kapel- aan 826, 827, 921, 1005. Bodegraven, Z. Holland, 795, 796. Bodelstraat, in Lauksmeer, 1031. Bodokenlo, 63. Bodonis monasterium , Bonmontier in de Vo- gesen, 54. Bögen, bij Hulm, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 307. Bohemen, 56, 731. Bokhorst, in Gaanderen, goed 898. Bokhorat, te Iluinen in Patten, 25, 393. B o m e d e , in Eibergen en in Groenlo, goe- deren 373. Bommel = Maasbommel. Bommel Zalt-, villa 41, 110, in het graafschap van Hunerik, toi, munt, gruit 120, 126, 158, 205, 387, 401, 427, 539, kerk 972, schepeneu 978, gruit 988. Bommeler weerd, weerd en paroehie 373, 400, 483, 1077, 1112, 1126. Bona Spe, De, kloostei 314. Bonn, 205, 822, 960. 998. Cassiusstift, 293. Proosten: Siegfried 204,'219; Gerard 271, 318; Lothar 332, 340, 347, 361, 364, 368, 374; Bruno 390, 392, 403 ; Johan 522. Bonniug, in Aalten, goed 699. Boppard, Kr. St. Goar, Rgbz. Koblenz, 105, 365, 415, 1063, 1131. Bordeaux, 39.. Borgakker, in Ubbergen, tiende 1089. Borghees, bij Emmerik, 28. Borkulo, Borglo, Zutfen, villa 95'«», 1142. Borne, Limburg, 545, 574. Borthusen, Borth, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 307 '. Bosg, bij Marienweerd? 427, 539. Bourgondie, 12, 35, 44, 58, 1001. Bovendorp, in Silvold, goed, tiende 817, 921. BoYiiik;, Zutfen? goed 708. Braampt, in Zeddam, villa, tiende 428, 625, 650. Braampt, Bramet, in Haaksbergen 1074. Brabant 59, 350, 380, 567, 690, 842, 954. Bracht, Kr. Kenipen, Rgbz. Dusseldorp, 458. Braclog, Veluwe, bosch 22. Bracola, in de gouw Hintingo, 33. Brake, in Weteringen, 906. B räkele, in Rijswijk, curtis , tinagoed 718 2 . Brauwciler, Kr, , Rgbz. Keulen, Benedic- 1 De naam van den ministeriaal, blz. 301, regel 13, moet zijn Eunelinus. 3 Deze oorkonde, naar het oorspronkelijke uitgegeven in Codex dipl. Ord._S ae Mariae Thcu- tonicorum, I, 228, is door vergissing in de punctuatie niet op het wäre jaar 1258 gebracht. PLAATSNAMEN. 1125 tijner klooster, stichting 156, 276, Herman, abt, 609 en 614. Breckera Wetrida, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 10. Bredemale, in Rijswijk? goed 1050. Bredevoord, Zutfen, 88, ' 374, 599, 665, bürg 699, 714, 775, 804, 994, 1073. Brebull, 1001. Breijel, Bride, Kr. Kempen, Egbz. Dusseldorp, 232. Breitenbach, Siegkr., Rgbz. Arnberg, 99. Bremen, bisdom 972. Bremt, Kr. Erkelens, Rgbz. Aken, 1099, 1103, 1109. Breukelen, Utrecht, goederen 725, 740. Brienen, Breoneras, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 10, 322, 330, 372, 429. Brimnum — Brummen. Brink, De, in Dinxperlo, goed 1029. Brinsela 380. Britanica marca, Bretagne, 35. Britannie, 112, 144. Britte, Kr. Merzig, Rgbz, Trier? 134. Brobantia = Braamt. Broek, Broekerhof, = Biljoen. B r o e k h e e s , 6 bij Emmerik , 28. Brokeler, in Aalten, goed 699, 740. Broklede = Breukelen. Bronio 180. Bronkhorsterweerd, De oude, in Steenderen, tiende 556. Brouche, — Haekenbroick? Brügge , prov. W. Viaanderen , 325. Brul, bij Mil , 660bis. Brule, Brohl, Kr. Ahrweiler, Rgbz. Koblenz, 1089, 1103. Brummen, Veluwe, villa 15, 31, 116, 254, curtis 551, Zvveder en Johan sacer- dotes 972. Brunink, in Aalten, goed 1073. B runsink, in Silvolde, goed 957. Brunsveld, in Zelhcm, goed 642, 712, 714, tiende 740, 779. Brunteslothe, N. Holland bij Weesp, 304. Bruomat aan de Zorn, Elzas , 243. Brüssel, 554, 719, 784. Bubo'» hoeve, in Gend, Betuwe, 163. Buehenhalszele, Holland, 427, 539. Buckolt, bij Sefelen? 980. Budberg, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 74. Budel, N. Brabant, curia, tiende 589 ,lis , 643bis. Budeling's hoeve, in Gend, Betuwe, 163. Baderik, in Litteren, goed 395. Bugehamnium = Bögen. Buggenum, Limburg, richter en schepeuen, 968. Buir — Puirc. Buk hörst, in Zalk, Overijsel, veen er bij 843, 990. Bukkingshove, in Doetinchem, goed 511. Buklo, in Aalten , 1073. Bulincheim, Bulkenstein in Deil? 539. Buochum, 84. Burdegala — Bordeaux. Buren, Betuwe, villa 9, 110, 122,1139. Burg, in Dodeweerd, goed 373. Bu.rg, in Harderwijk 893. Burgila, in Hameland, villa 95>)i B . Burgum, Burgio, Sieilie, prov. Girgenti, 497. Börse, Bursion, Beurse, in Win- terswijk, 951» B , legio, bosch 373. Burthe, Kr. Geldern, Rgbz. Dusseldorp, 609, 652. Burtscheid , bij Aken , klooster 240. Busco-Ducum = 's Hertogenbosch. Bußsing, in Epse, goed S94, 971. Busveld, in Varseveld, goed 650, 651. Buurlo, in Beekbergen, bosch 27, 45. Buurlo, Kr. Borken, Rgbz, Arnsberg, klooster van St. Willem, 751, 781, 804. Buurmalsen, Burgmalsen, Betuwe, 41, kerk 972. 1126 PLAATSNAMEN. C H. Cachritheim — Kckerdom. Kaylar, bij Weese, 815. Kaldcnkirchen, Kr. Kempen, ßgbz. Dusseldorp, 414. Calemons, Kalmuth, bij Remagen, Kr. Ahrweiler, ßgbz. Koblenz, 815. Calenc, baljuschap bij Harfleur ? g o e d e- r e n te, 1034. Kaikar, Kr. Kleef, ßgbz. Dusseldorp, 481, 659, 1061. Kalmar, Zweden, 1092. Calmons, graafsehap aan de Meurte en de Moesei, 35, 54. Cambach, 1. Cameracum, Kamerijk, dep. du Nord, 36, 59, kerk 287, 500. Kamervorst, Kr. Kempen, ßgbz. Dusseldorp, bosch 1011, 1021. Camin, bisdom Pommercn 972. Kamp, Kr. Meurs, ßgbz. Dusseldorp, Cister- cienser klooster 237, 271, 360, 409, 436, 439, 458, 463l"s, 475, 525, 528, 552, 561, 570, 578, 600, 604, 662, 686, 741t>is, 837, 863, 974. Abten: Theoderich 237, 322, 323; Gisel- bert 450; Gernodus 741MS; Giselbert 966, 1021. Kampen, Overijsel, 508, 1013, 1015, 1092. Kamperveen, Overijsel, 990. Cantastre,'bij Abbeville? bosch 1042. Kappenberg, Kr. Lüdinghausen, ßgbz. Munster, klooster 399, Herman abt, Frederik deken 405. Caratanum, Karintie, 56. Caribant, in Fransch Viaanderen, 1. Carnutum, Oostenrijk onder de Ens, 56. Carradesheim, — Kernheim. Casallo — Kessenich. Cas 1 e = Kessel. Casle, Kassel, Kr. Neuss, ßgbz. Dusseldorp, 347. Castellum Charnonis, Chatel-Chalon in Bour- gondie, 54. Castra = Kestereu. Castritium, aan de Maas bij Scdan , 36. Katen toi, op den Usel, 106, 116,624. Katerveer, Overijsel, Zwollerkerspel, 106. Cavallou, graafsehap, Chalons sur Saöne, 35. K e d i n g e n , Kr. Geldern , ßgbz. Dusseldorp, 962. Keeit, Maas eu Waal, 674. Keizersweerd, Kr., ßgbz. Dusseldorp, 202, 241, 282, 337 \ 366, 382, 415, 687, 688, 689, 1049. Klooster Insula S. Suiberti, Theodorich proost 399. Keken, K. Kleef, ßgbz. Dusseldorp, 477. Kckerdom, Maas en Waal, 65, 163, kerk 405, 429, patronaat 437, weerd 542, kerk 726. Keldunk, aan de Niers, 771. Celke{, bij Kleef? bosch 797. Cella, prov. Namur? 180. Kellen, Kennole, Kr. Kleef, Hgbz. Dusseldorp, 179, 310, kerk 515, 524, 543, 560, 691, 704, 705, 706, 972. Kemink, in Warken, goed, tiende 774. Kempen, Kr., ßgbz. Dusseldorp, 374,635. Kempen, De Benin ge der, Kempen- land, la Campine, N. Brabant cn Bclgic, 401, 406. Kenhein, Chinbeim, Kennemerland, N. Holland, 45, 60. Kep pel, Zutfen, 395, 589- Koppele, Kr. Kleef, ßgbz. Dusseldorp, 432. Kerkakker, De, in Smithuizen, 560. Kerkhoven, bij Hunsbergen, curia 980. Kerk weg, De, in Beusichem 947. Kern heim, in Ede, 27. Kerpen, Carpanum, Kr. Bergheim, ßgbz Keulen, Hendrik proost 459. Kessel, Kr. Kleef, ßgbz. Dusseldorp, patronaat 771. Kessel, N. Brabant, 117. Kessel, Limburg, 54, 109, 188? knpel 1 Dcze oorkonde is bij vergissing nog eens onder n°. 366 op het verkecnle jaar 1184 geplaatst. PLAATSNAMEN. 1127 457, villa, Hermau sacevdos 578, villa Peter rector 591, bürg, toi 1007, 1099, 1103, 1109, 1114. Kessenich , bij Tboru, prov. Limburg, 102 ', allodium 754. Ke st er en, Betuwe, 27, 718. K e t e 1, bosch bij Liniburgsch of Klccfsch Kessel, 109. Keulen. Stad, 62, 108, 119, 146, 181, 182, 197, 202, 209, 213, 224, 251, 252, 269, 307, 312, 319, 326, 355, 368, 370, 378, 400, 413, 417, 420, 433, 456, 459, 494, 496, 499, 525, 535, 550, 570, 618, G33, 643ter, 656, 681, 682, 704—706, 731, 736, 768, 820, 824, 852, 865, .870, 872, 875, 885, 886, 892, 904, 912 s , 922, 952, 960, 967, 999, 1006, lmis van den graaf van Gebe 1012, 1026, 1045, 1057, 1121, 1150. Bisdom, 54, 318, 327, 406, 411, 416, 490, 656, 757, 895, 934, 972, 1084, 1103. Andreasstift, 830. Proosten: Everbard 204, 219; Arnold 247, 252, 311,313; Wezelo 336, 343;Giselbert861, 364, 368; Theoderich 390, 403, 413. Deken: Kuno 494. Apostelstift, 187, 395, 522, *530, 661, 762, 809 3 , 911, 1089, 1121; Proosten: Hendrik 252; Theoderich 277, 278, 334, 340, 343, 356, 361, 364, 368/403; Gerard 448, 452, 522; Hendrik 530, 661,'734. Dekeus: Herman 356; Frederik 809, Frederik van Waldecken 1089. St. Brigidakerk , plebaau 416. Kunibertstift, Proosten: Beringer 204,219; Christiaan 252; Rodolf 343, 356: Theoderich 390, 403, 413, 422; Bruno 452, 494; Engelbert van Berg 1069. Deken: Sifried 356; Gervasius 361, 368. Domstift, 181, 224, 494, 734,780, 833. Proosten: Berenger 181; Arnold 247, 267; Hermau 181, 318,319, 320; Bruno 324, 329, 332, 340, 343, 347,356, 361, 363, 364, 368, 374; Lodewiik 390; Engelbert, ook van Deveuter en Zutfen, 402, 403, 413, 422; Konrad 459; Otto 694; Engelbert , ook aartsdiaken van Luik, 829; Konrad van Berg 1069. Dekens: Gerard 181; Luso 181 '; Hugo 247, 267; Philips 313, 318, 319; Hugo 324, 329, 340, 343; Theoderich 356; Adolf 326, 361, 364, 368, 374; Udo 390,403; Kourad 422, 452 ; Gozewijn 459 630, 633, 734, 815, 833. 1 In bot opschrift der oorkonde heb ik verkeerd Cassalo voor Kessel gehouden. Zie Publ. de la Soeiete historique du Limbourg, vn, 233. 2 Deze oorkonde, bl. 886, heeft hct verkeerde n°. 812. 8 Van deze oorkonde schijnt nog eene andere, van haar verschillende, te Dusseldorp te ziju. Onder de stukken, die daar over Nijmegen zijn, gaf de Staatsarehivarius Dr. Harless in der tijd aan onzen Rijksarchivaris Mr. Van den Bergh op en deze deelde het mij wehvillend. mede: 1258, August. Dechant Friedrich und das Capitel von SS. Aposteln überlassen ihre sämmtliehen Gefälle an Zehnten und Zins zu Nyniwegen, mit vorbehält der Einkünfte des Vicecurats daselbst, dem dortigen Johanniter Ordenshause gegen eine jährliche Abgave von 50 Mark, mit angäbe dessen was Ritter Ernst v. Ewich, die Frau v. Oje,, Ritter Otto v. Sulen, Petrus, civis Novimagensis, Berthold v. Oye, der Herr v. Winsen und "Waltard v. Per singen bisher an Zehnten und Novalzehnten in Geld gegeben haben. Het gespacieerde is anders dan in de uitgave van Lacomblet, of kernt er niet iu voor. 4 Het i ie getal achter den naam moet 1075 zijn. 1128 PLAATSNAMEN. Georgestift, 178. Proostcn: Bruno 31S, 356; Engelbert 399. Dekens: Theoderich 271; Usfried 356. Gereoiistift. Proosten : Alvold 140; Herman 204,219; Bruno 247, 252; Nikolaas 311; Simon 329, 332, 340, 343,~366; Godfried 374, 381, 382; Theoderich 390, 403, 413, 422; Arnold 494; Konrad 734. Dekens: Hugo 340; Godfried 356, 861, 368; Hendrik 422; Hermau 630. Laurentiuskerk, plebaan 416. Maria-ad-gradusstift, 182, 204. Proosten: Theoderich 204, 219, 228; Hugo 318; Bruno 356, 361, 364,368; Gerard 448; Erederik 633; Walrain van Berg 1069. Dekens: Hecil 204; Wolfram 356; Theoderich 361, 368, 374; Lupert 494. Martiniklooster, 247. Abten: Adelbold 197; Alard 318. Panthaleonsklooster, 98, 101, 187, 188, 209, 213, 252, 418. Deken: Johan 209. Abten: Herman, graaf van Zutfen/187, 188, 197, 343; Waldemar 390; Hendrik 418. St. Petersklooster, 140, 169, 178, 519. Proosten: Wickerusl40; Arnold 197, 204, 219; Johan 227, 228, 231. Dekens: Hezo 197; Johan 204, 219; Hendrik 227, 228, 231; Hugo 252. Severijnstift, 219. Proosten: Arnold 181; Wezelo 219;" Egbert 228; Godfried 235, 247; Simon 311; Konrad 343, 347, 356, 361, 368, 374; Hendrik 452, 522; Hendrik van Arnsberg 597, 633, 974««. Deken: Adalbert 271 ; Walter 356. Chevremont, bij Luik, klooster 70. Chinheim, Kinheim — N. Holland. Kipbrugge, Knipbrugge, weg in Doetinchem 523, 547. K i r e n z, bij Heinsberg , villa of curia 980. Clara Vallis 292. Kleef, Kr., Rgbz. Dusseldorp, 62, 150, 323, 434, 622, 626, 1061; land van, 797. Kleinhorst, in Putten 393. Kleveham, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp 6, 104, 116. Kloosterraad , ' in Kerkrade, Limburg, klooster 150, 211, 256. Erpo abt 329. Closcinge , Klotingen , Kr. Soest, Kgbz. Arnsberg , 197. Clotteno, Klotten, Kr. Kochern , Kgbz. Arnsberg , 182. Cluinna, Klimmen, Limburg, 299. Knechtsteden., Kr. Neuss, Rgbz. Dusseldorp, Premonstratenser klooster, 464, 655, 720. Herman proost 318. Koblenz, 62, kerk van St. Florentijn 92Ws, tollijst 205, 379,412, tollijst 436, 569'»s, 587. (Jochme , niet Cochine, Kr., Egbz. Koblenz., 1062. Codehide, niet Godehide, in Vlaanderen? 507. Koesfeld, Kr., Kgbz. Munster, 391 2 , 1092. Klooster Marienborn 828, 834, 848. Koevorden, Drente, 384, 510, 1142. Kolhorst, Keulhorst, Utrecht, 725. Kolmschate, in Diepenveen, 533; Wolbert meier 1074. Compeudium, dep. Oise, 746. Condorusto, graafschap tusscben de Maas en de Ourte, 35. Conen tot Eigenhoef, in Limburgsch Kessel, 591. Conftuentia — Koblenz. Königswinter, Siegkr., Rgbz. Keulen, 186, 307. Conradsrod, 255. Constans, 205. Constantinopel, 229. 1 De woorden: Bolduc of vervallen in het opschrift, in de "aanteekening op n°. 211 en in het opschrift van n°. 156. 2 De oorkonde is onecht. Bij de bewijzen aangevoerd door Toeche, Kaiser Heinrich vi, S. 693, noot 1, kau ik nog voegen, wat mij vroeger ontsnapte, dat Baldewijn, bisschop van Utrecht, die als getuige voorkomt, den 21 sten April 1196 overleed. PLAATSNAMEN. 1129 Contzen, Cumze, Kr. Montjoic, Rgbz."Aken, 595. Corbeia, Corbie, dep. Somme, 59. Comelimuuster, Landkr. en Kgbz. Akeu, klooster 54, 595. Hörens abt 443, 468. K ortib eke, Zutfen, 395. Kortenoever, in Brummen, 31. Corvey, Kr. | Höxter, Rgbz. Minden, Bene- diktijner klooster, Saracko abt 167; Er- kenbert abt, 210, 392; Wibald abt 297. Coslar, Kr. Jülich, Rgbz._Aken 275. Koten, Utrecht 244, Herman plebaan 636 en 637. Cremersgoed, in Limburgsch Kessel, 591. Cremona, Lombardije, 154, 310. Kreuznach, Kr., Rgbz. Koblenz, 203. Kriekcnb eek, Kr. Geldern, Bgbz. Düsseldorf 374, 635, 734, 1007, 1099,1103, 1109. Crovelskamp, Zntfen, 1142. Crovia, 179. CiTdil, in Balgooi, 674. Küit'hees, Zutfen, 28. Kuik, N. Brabant 5, 597, 1114. Kuinre, Overijsel, 397. Kulenburg, Betuwe, bürg 1031, 1039. Cumze =z Contzen. Kuniggink, bij Dinxperlo, gocd 827. Cun kenlande, Kinkelenberg of huis te Bemmel, leengoed in 1403, 163. Curcella, Courcelles, prov. Henegouweu? 99. Curia, Chur, in Graubunden, 35. Curnelo, 84. Curtehulle, Betuwe, 163. Curtevene 304. Curtraium , Kortrijk , W. Vlaandercn ,58. Kwalburg, Rgbz. Dusseldorp, Kr. Kleef 280. ». Daalhem, prov. Luik, 620, 633. D a b b o n 1 o , bij Hartskamp in Otterlo ? bosch 45. Daeiera, De, 371. Daginvilla 1. Dalen, Drente, 199. Dalen, graafschap, Kr. Lüdinghausen, Rgbz. Minister, 373. Dalheim, Kr., Rgbz. Minden, 83- Damiette , Onder-Egypten, 451, 453. Damme = Leerdam. Dangaasborg — Donsbruggen. Darnouwe, Dernau, Kr. Ahrweiler, Rgbz. Koblenz, 307. Davitslaar, 233. Deesd, Maas en Waal, 118, 375, 434, predium 468. Degese, Maas en Waal? villa 389. Dehten, 845. Beil, Betuwe, 291, 292, 316, 427, 539, villa 847, 902, kerk 972, richter enbureu, een senior loco iudicis, Johan sacerdos 1097. Deile, De, rivier, prov. Brabant, 855. Del den, in Vorden, 116, 254, tiendc 584. Delle, De, in Heerde, tusschen Hattem en Doornspijk, 152. Demer, De, niet Demel, rivier in Belgie, 4. Dender , De, rivier in Belgie, 1006. Denen, De, 5, 32, 39, 42, 47, 49, 50,59. Zie verder Noormannen. Deodatus , St. Die, dep. Vosges, klooster 54. Desertus mansus — Woeste Hoeve. Destarbenson — Teisterbanters. Deurne, N. Brabant 179. Deutz , tegenover Keulen , stad, klooster, 127, 128, 140, 145, 147, 172,205,289,302, 695, 780/843, 844, 885. Abten: Folpert 140; Rener 329; Walter 695, Johan 780. Deventer, Overijsel, 8, 66, 68, 69, 94, 95, 95Ms, 155, 161, 173, 205, 242, 264, 296,351, 384, 461, 470, 481,508,533, 584, 624, 732, 741, 759,801,802,807, 823, 888, richter, schepen en raad 906, 923, 971, 1013, 1015, 1092. Kerk, kapittel, 404, 637, 801, 802. Proosten : Philips 249; Arnold 339, 342, 350, 388; Engelbert 395,402; Theoderieh 440,488,508; Otto 518, 1130 PLAATSNAMEN. 534; Everhard- 888; Gozewijn 972, 1074,1083,1105,1128, 1134. Dckens: Himdrik 432, 440; Anton 547; Peter 584, 629, 037, 741; Thomas 801, 888. Archidiakunaat 972. St. Nikolaus kerkop den berg 971, 1096. Gasthuis 905bis. Deveuter, Het land van, 489. Deversdunch, areae in Grefrath 734. Dichteren, in Doetiuchern, 511. Di dam, Zulfen, 29 ', 152, 281, 395, 571, tieude 660tei? persona 972. Diefweg, Diefdijk, De, Z. Holland, 1073»>is. üiemnnderode, 182. Diepenheim , Overijsscl, 88, 373. Di ereu, Veluwe 152, '451, cnrtis 453, 527, veer 912, 1105. Düsen, 750 s . Dinant, prov. Namur, 180, 205. üinksperlo, Zutfen, 827, parochie 1029. Dintre, N. Brabant, 275. Diuli, Betuwe? 52. Diramme, Veluwe, 393. Dissina — Dnssen. Diteren, Limburg, in Susteren, 410, 451, 635, 838 s . Do cht er en, .in Laren, Zutfen, 421. Doddonhusun, Dotenhusen, Kr. Hamm, Bgbz. Arnsberg 141, 157, 168. Dodeweerd, Betuwe, graafschap 211, parochie en weerd 373. Doesburg, Zutfen, 60, 167, markt 529, 564, rechten 598, kaatpenningen 951, 991, 1059, 1134. Kerk, parochie: patronaat 518, 557, 571, verplaatsing 575, 660t« 972, 1059, 1111. Bier : 1141. Doesburg, in Ede, 152, goed 527. | Doetiuchem *, Zutfen, villa 33, 45, markttol 277, mark, 395, 503, richter eu schepenen 511, jaarmarkt, molen 529, schepenen 540, 547, 564, 571, lichteren schepenen 584, 585 en 612, richter, schepenen en villicus van den graaf 651, richter eu schepenen 660 en 664, gericht 699,713, richter en schepenen 950, richter van den graaf en schepenen 996, richter en schepenen 1044, 1105. ' Kerk, parochie: 33, 373, 395, 469, Philips persona 547, Amis sacerdos 553, 584 en 612, 657, Bernard Preis, persona, 00k te Jutfaas, 667, Kutger kapelaan 664, Gerhard rector 990, Gerard plebaau 1044. Doeveren, N. Brabant, 72. Uokkum, Dokkinga, Priesland , 14, 132. Dollendorf, Siegkr., Bgbz. Arnsberg, 99. Dolre , Dulder iu Weerselo , Overijsel, 480, 709, 915. D olre.Veluwe, kerk, tiende 445,480,709,915. Donimel De, Dudmala, N. Brabant, rivier 3. D 0 m m e r e in Gorsei 619. Donau, De, 112. Donauwörth, Laudger. Beieren, 170. Do 11k, iu Kessel, 457. D 0 n s b r u g g e n , Kr. Kleef, Rgbz. Dus- scldorp, 6, 434. Doorn, Thornen, Utrecht, 244. Doornik, Betuwe, iu Lent, 122. Doornik boveh Enimerik, Kr. Bees, Bgbz. Dusseldorp, 372, 429. Doornik, prov. Henegouwen, 150. Doornspijk, Veluwe, villa 14, 16, 24, 45, 152, 393, kerk 97£. Dordrecht, Z. Holland, 72, 786, 857,891, tollijst 1141. Dorenburg, Betuwe, villa 65, 163, parochie , tieude 771. Dorestad = Wijk te Duurstede. 1 In den 9 d on regel had achter Hummele , moeteu staan : et in Theodex. a Bij deze oorkonde had ik ter opheldering van het slot moeteii opmerken, dat het woord c.o mite in den 5^u reg el geschreven is boven G e 1 r e n s i. De oorkonde, waarbij graaf Otto de goederen kocht, is iu de Miscellanea van Mattheus, f° 1691, te Utrecht. 3 Deze oorkonde, bl. 819, heeft het verkeerde n°. 738. 4 Hieronder is begrepen de tegenwoordige gemeente Ambt Doetinchein. MAATSNAMEN. 1181 Dorsten, N. Brabaut? 485. Dortmund, Kr., Rgbz. Arnsberg, 118, 141, 172, 182, 365 ', 399. 587, 1092 Dekens : Ditniar 399, Theuderich 519. Dorylaeum, Eski-Schehr, Klein-Azie. 290. Draehenfels , Siegkr., Rgbz. Arnsberg, 66, bürg 293. Drenipt, Zutfen, 179, 310, 395, 402, 571, 713, paroehie, tiende 741,759,802. Drenhuizen, Zutfen, 568. Dreute, in het graafschap van Evcrhard, 87, in dat van van Balderik, 131, 384, 510. 1) r e u in e 1, Maas en Waal, 66, 179, kerk -228, 310, 485, 526 en 726. Dribure , Drieburg, Kr. Höxter, Rgbz. Muu- ster? 95, 157. Drie, in Ermelo, villa 45, 116, 254,393. Driel, Betuwe, 463, tieude 843 en 844, kerk 972. Driel, Maas en Waal 2 , 27, villa 115, 132, 153, atrium 155, 222, 349, toi 387, 397 en 401, 671, bürg 1112. Drumpt, Betuwe, 41, kerk 396, 841. Brüten, Maas en Waal, 322, 726. Dubble, Bubbeldam, Z. Holland? 480. Dubridum, Veluwe, bosch 27. Düffel, De, thaus gedeeltelijk Maas en Waal en Kr. Kleef, Rgbz. Duss.eldorp, gouw, mark 6, 13, 65, graafschaf van Irinfried er in, 90. D u f"f e 1 w e e r d, Maas en Waal, kerk 726. D u i 1 o n = Tuil. Duisburg, Kr., Rgbz. Dusseldorp, 60, 66, 205, 253, 254, 365, 687, 689, toi 1006, 1009 ', 105 7, 1149. Duitscbe orde, 453, 798, 920, 1048. Kommauderieeu: Altenbiezeu 451. St. Catarina 451. Dieren , 451, 453, 527, 541, 912, 920. Do es bürg, 1059, 1104, 1105,1111, 1134. Hemer t en Ticl 964. Reenen 983. Duitsche Rijk , Het, 370. Duiven, Zutfen, villa 33, 104, 257. D u 1 e = De Delle. Dullede, 105. D u n k e r 1 o , in Almen, 373. Dünwald, Kr. Münlheim, Rgbz. Keulen, 230 Durbny, graafschap, prov. Luxemburg, 377 Düren, Kr., Rgbz. Aken, 99, 595. Durfos = Doevereu of Dordreeht. Duma — Deurne. Dussen, N. Brabant, 179. Duuuhoofde, in Walcheren, 857.' E. Eboresbeim , in den Elsas , 54. Ecberge, Hegberge, = Eibergen. Echt, Limburg, 48, 82, toi 102, kerk 193, 248, 275, 513,.608 1 '' 8 , tieude 644, 65]l>is, 749, 980, 986, 992, paroehie 1124. Eckendorf, Kr. Ahrweiler, Rgbz. Koblenz, toi 381. Ede, Veluwe, 11, kerk, tiende 445, 480, paroehie 527, 709, 915, kerk 972. Edelkirche, Kr. Altena, Rgbz. Arnsberg, 197 Eem, De, Utrecht, rivier 11, 142, 803. Eerbeek, Veluwe 161. Eeze, bij Emmerik, 28. Engelmeertj e, Het, aan den Anierongen- schen berg? Utrecht 91. Egelo, bij Varseveld, goed 050. Egmond, N. Holland, 71, 175. E g in o n d s c h e g o e d e r c n , De, He- mert, 964. 1 Zie aanteekening bij Angera. 2 In het Leenregister Staat bij de cerste vermelding van het Huis te Driel in den Bom- nielerweerd in 1399 : Het Hooge Huis of Teisterbaut. 3 In het opschrift moet in den 4 Je » regel gelezeu worden : de kinderloze t w e e d e v r o u w , iu de plaats van : de k i n d e r 1 o o s o v e r 1 e d e n e Viouw. 72 1132 PLAATSNAMEN. Ei bergt; n, Zutfeu, parochie 373, 665. E i g e h o e f, zie Conen. Eijle, Kr. Geldern, ligbz. Dusseldorp, hon- schap 452, curia 608bis, 962. Eilenhoven, Ellenthoven, bij Wassenberg, curtis 232.' Dirne = Eminer. Einighuizen, Limburg , Limbrecht, curia 980. Eiteren, Utrecht, 110, 241. Either, gouw in het graafschap van Ereniau, 241. Ek, Betuwe, 93, 107, 163, 175, 333. Ekelenveld, Veluwe, Ekelenboom in Oldebroek? 393. Elbe, De, 313. Elbeche, 182. Elburg, Veluwe, 45, 152, 564. Eiden, Betuwe, 45. Elisa, gericht te Wilheze iu Zeddam, leen 1405, of Ten Else, goed in Didam, 152. Elipe, Eilpe, Kr. Hagen, Rgbz. Arnsberg, 289, Elischowe aau de bronnen van de Oignon en den rechteroever van deDoubs, 54. Ellekom, Veluwe, 127, kapel 246. Elmpt, Kr. Erkelenz, Rgbz. Dusseldorp, bosch 976. Elsas, De, hertogdom 35. Noord en Zuid gouw, 325, 54. E1 s e u e — Nieuwstad. Elslo, Limburg, 50, 59, 200. Eist, Betuwe, villa 7, kerk 68, 77, 125, 155, 346, allodium 488, 972. Proostdij, 194, 972. Proost: Konrad 346, 350. Eist, Utrecht, 11. Elster, Zutfen, Wcel? goed, 728. E 11 e n , Kr. Rees, Rgbz. Dusseldorp, 86, 103, curtis 104, 116, beig 125, 127, 186, 152? 254, markttol 277, 283,. 404, 564, inferius 617, 624,660^, berg 700, 1061. Kerk: Gerard rector,Everhard plebaan 972. Rijks omniddelbaar adelijk vrouwenstift, graaf Wichman stichter 103 \ 104,106, 112, 116, 142, 145, 168K in het graafschap van Gerard 189, 254, 369, 472, 568, 619, 624, 625, 642, 718, 775, 779, 896, 937, 956, 966, 972, 1018, 1148. Abdissen: Luitgard, dochter van graaf Wichman, 106; Riclinde 168'>is, Magdalena, gravin van Vreden, 277; Aleidis 624, 779; Godelendis 937, 1018, 1148. Dekanessen: Salome 568; Heilvvig 619, 62|, 625. . Kostercs: Heilvvig 956. Elt e, Betuwe, 45. E 11 i n g e , hof van Deutz, later van Elton 1 Nadat dit n u . en de 3 volgeude afgedrukt waren, kwam mij in het archief van Gelderland in haiuleu een in vieren gevouwen, in een omslag genaaid vel papi'er, waarop met ecue band uit de tweede helft der 14e eeuw geschreven ziju de oorkonden onder die n os . opgeuo- men. De tweeklank ae wordt steeds door eene eukele e aangeduid. De volgeude afwijkingeu van de uitgaaf komen er in voor. In de plaats van Grese, Nasnacheli, Hervesta en Eamelga, in n°. 104 staat Gese, Nalsnachreli, Hemesta en I'ivilga, in regel 14, bl. 99, volgt op fuis- sent: sive undecim (jue ille adcptus fuisset. In miju no. 106 in regel 9 is quondam quedam. Iu no. 116 staat vödr Arnhem: Eltiugc media pars, Selide dimidia pars, en vdor Malsme: Thricle dimidia pars. Appel Ternica heet er Aspel Toruech , Olbruch Olburg, Rathe Rothe, Wieheimulo Wiigemmerlolion, Suboirt I'ledchego, Reclo l'retlo , Merme Merime , Micheta Micheeha. In regel 19, bl. 115, is et, tusschen cervus en cerva, vel. Bij het katern is eene kopie van deze oorkoude op een vel papier met eene band uit hetzelfde tijdvak geschreveu me't het onderschrift: Collationata et auscultata est hec presens copia per nie Adam de Lacu, imperiale auotoritate notarium publicum et concordat cum suo origiuali de verbo ad verbum, quod attestor hac scriptui'a manus mee propric. Zij komt overeen met de uitgaaf, doch heeft de volgeude spelling vau eenige plaatsnamen : A speis Derinka , Oclburch , Trienden, het derde bosch heet Wiichei Mulo, het derde graafschap Euilgo. PLAATSNAMEN. 1133 in Groesseu (Zie echter aanteekeniug bij u<>. 127), villa 33, 127, 147 ', 302, 605, 780. Eltink, in IJservoorde, goed, tiende 569. Elverkink, in Reeden, goed 781. Elwangen, Jaxtkr. in Wurtemberg, klooster, Kono abt 443. Einaus, 54. Emelaar, bij Amersfoort, 861, 1041. Emethe, Zutfen, villa 395. Einmer, De, in Steenderen 395. E m m e r i k , Kr. Kees , Kgbz. Dusseldorp, 28, villa 29, 104, 116, 122, 127, 139, toi 190, 254, 277, 302, 519, 559, oppidnm 562, stadrechten 563, 565, 568, 577, op- pidum 580, 583, 596, 607, 608, richter en schepenen 617, tiende 660t« 677, schout van den graaf, schepenen 678, 695 , 843, 844, 1061. Kerk en kapittel, 348, 449, 543, 562, 583, 607, 608, novale tiende in de hengemunde 629, 677, 742, 972, 1082, 1083, 1085, 1087. Proosten: Theoderich 291, 309; Bernard 446, 449, 486, 488, 524, Otto 562, 583; Albert 742. Dekens: Gerard 449, 543, 559, 562, 563, 568, 583; Hendrik 677. Emmerik, Hoog-, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 66, varkenstiende 186, 307. Empel, N. Brabant, 27. Enchastres, 593. Enedsea, Endesle, Veluwe, 14, 199. Enekink, bij Borkulo, goed 804. Engeland, terra Anglorum, 8, 496, 1001. Engelduna, Maas en Waal, bosch 674. Engeren, hertogdom, 411. Engem, Kr. Herfort, Rgbz. Minden, klooster 91. Enghuizen, in Hummelo, curtis 912, 920, kaatpenningen 951. England in Beekbergen, villa 22, Hendrik richter 504. E n n e, bij Niedeggen ? 914. Ensdorf, Bovcn-Pfalz, Lgr. Amberg, klooster 367. Enspijk, Betuwe, 243, 291,292,316, 427, 476, 539, villa 847. Entink, in Varseveld, goed 1073. Epe, Veluwe, kerk 339, 973. Epen, Limburg, 160, 182. Epse, in Gorsei, 619, villa 894, 971,1128. Epternaeh, Grooth. Luxemburg, Benediktijncr klooster 6, 10, 54, 90, 179, 310, 380, 396, 515, 524, 602, 691, 704, 706. Abten : Gerard 310; Godfried 296; Bar- tholomeus 515, 524. Erbeue, Betuwe? 163. Erenstein , in den Elsas , 54: Erichem, Betuwe, 41, 163. Erk, in Putten, 45, 393. Erkelens, Kr., Rgbz. Aken, 99, 200, 232, curia 317, 394, 497, 969, villa 1103. Er 1 eh o v c,in Vaassen, curtis 636,goed637, 802. Erleknm, D e, in Ubbergen, vroeger onder Gend, 20. E r m e 1 o, Veluwe, villa 45, kerk 132, 155, 258, 393, Rodolf, kanunnik van den Dom te Utrecht, persona en een sacerdos, 972. Ernienkina — Erichem. Erp, N. Brabant, 266. Erpel, Kr. Neuwied, Rgbz. Koblenz, 815. Erpena, Kr. Heinsberg, Rgbz. Aken, 980. Erpenlo, in Holten, Overijsel 537. Erpesveld, in Winterwijk, goed 848. Erpesfort, Erfurt, Kr. , Rgbz., 107- Erthepe = Erp. Eschede, in Gorsei, 161, 431. Eschmar, Ascmeri, Kr. Siegen, Rgbz. Arnsberg, 74. Eschweiler, Landkr., Rgbz. Aken, 128. Essen, in Garderen 167. Essen, Kr., Rgbz. Dusseldorp, Rijks on- middelbaar Benediktijncr adelijk vrouwen- stift, 106, 111, 116, 192, patronaat in Salland 487, stad 1084. Deken: Bernard 519. Estival, in de Vogezen , 54. ■In liet opschrift had E 1 t i u g e moeten staan eu niet E 11 e k o in en in den iekst Eltingen en niet Ell in gen. 72* 1134 PLAATSNAMEN, E s t r u t a t, bij Harfleur, goederen 1034. Etlinum, 127. Etten, Zutfeu, Herman sacerdos 449. Everikesdorp, bij De Vuursche, Utrecht, 480. Everdingen,Z. Holland, 834'>is, 1073l»ä. Evirsol, bij Bheiuberk , 815. Bweg, in Reeden, goed 373. E w ij k , Betuwe , curtis , 455, 512, 769, 955. Ewijk, Maas en Waal, 184, 389, kerk 726, 919, 998. . E w i c S i 1 e k = Slijk-Ewijk. Ezich , Esch aan de Soure in Luxemburg ? 179. F Falcomons — Valkenberg. Famelga = Fivelgo F a s n a = Vaassen. Faverniacuni, Favernay, dep. Haute-Saöue, 54. Fech, Feht — Vecht. Felci, 1. Fei vi da, bij Elten? 254. Feuikinne, Venikel, Kr. Krefeld, Bgbz. Dus- seldorp, 74. Ferentinum, prov. Borne, 465, 498. Fiscamp, bij Harfleur, goederen 1034. Fischelo, 84. Fivelgo, Famelga, Fualgo, Groningen, gouw, 116, 104, 567. Flamesfeld, Kr.Altenkirchen,Bgbz.Koblenz,l 97. Flatena, Vlatten , Kr. Schieiden, Bgbz. Aken,- 225. Fledeglo, Veluwe, bosob 254. Flehite, Utrecht, gouw, 11, 45. F 1 o d o r p , Vlodorp , Limburg, 84. Floridus Campus = Bloemkamp. Florinas, Florennes , prov. Namen, 180. Foga — zoo moet gelezen worden — Foggia, Apulie , 498. Fornheze, aau de Eem , bosch 11. Forestensis pagus, 87. Fornon, bij Elten, 104, 116, 254. Fossa episcopi = Bisschopsgraaf. F'ossam, bosch bij Leuven ? 842. Fosses, prov. Namur, 180, Hendrik proos, 410. Framonia, 365, lees Tramonie. Zie bij Angera. Francia 12, 56, 58, 59, 895. Franken, De, 8, hunne wetten 2, 30, 68. De Bipuarisehe 45. De Salische 45, 68. Frankfort a/M, 63, 94, 365, 460, 4C1, 470, 474, 491, 492, 743. Frecklo, Fretlo ook Beclo, 116, 254. Freiburg, Zwitserland, 969. Friesland, 5,21,31,35,40,42,44,45,54, 56, 57, 59,61, 62, 88, 116, 199, g r a a f- schap er in 215, 226, 313,371,486, 690. Proosten: Engelbert 300; Engelmar 424. Archidiakonaat, 709, 915. Friesche wet, ewa, 45. Frimersheim, Kr. Kreveld , Bgbz. Dusseldorp, 74. Fronakker , Fraanakker, Friesland , 480. Frosa, 92t>is. Fughoute, bij Vucht, N. Brabant, 132. Fugthe — Vucht. Fulda , Kr., proy. Hessen-Nassau , Benediktiner klooster 21, 45. Abteu : Hadamar 88; Konrad 500. F u m a r h ar a, 33. Schrijäbut voor Suben- hara ? Zevenaar. Fura, Ter Vuren, prov. Brabant, 754,755,842. F u r n o n , bij Elten ? 254. , Furon, Fouron, prov. Luik, 99. ' Fiirstenberg, Prenioustratenser vrouweukloos- ter bij Xanten, 281, 520, 815, 830, 831 G. Gaadsberg — Hattem. Gaan deren, in Doetinchem, 395,441, 449, tiende 478, 519, 571, 577, 585, ticmlc 612, 677, 712, mark 898. Gallia 57, 112. Gallinghem = Gellikum. Galmia , in'de Haspengouw, 99. Ganderou, Gendereu, N. Brabant, 110. PLAATSNAMEN. 1135 G a-m e r c n , Maas en Waal, kcrk , tiende 157, kapel 288, 362. Gandersheim, Brunswijk, Kijka onmiddelbaar adelijk vrouwenstift, 106, 111, 116. St. Gangulfus , St. Gengoul, dep. Mease, 54. G a n t en v o o r t, in Groenlo, goed 373. Garderen, Veluvve, persona 972. Garniezeel, in Zijflich, brock 278, tiende 321. G a r p e r d w e e r d, bij Vianen, Z. Holland, 725, 738. Gebbink, bij Dinksperlo, goed 827. Gebennis, 1035. Geer, De, in Dodewaard, 163. Geer, De, in Paveien, 270. Geervliet, Z. Holland, 385. Gees, in Ooster-Hesselen , Drente 155. Geest, in Bemmel, 761. Geesteren, Zutfen, tiende 424, paro- cbie 665, 908. Geestink, in Almen, goed 373. Geile, Kr. Grevenbroich, Kgbz. Dusseldorp, 720. Geilenhusen , Gelnhausen , Kr., Rgbz. Kassel, 386, 419. Gein, Het, Utrecht, toi 460. -Geina, 179. Geisseren, Gesseron, Kr. Geldern, Rgbz. Dusseldorp, 192, parochie, patro- naat, tiende 701, 709, 726. Geizefürt, Kr. Geldern, Rgbz. Dusseldorp, villa 46, 51. Geishorn, Giethoorn, Overijsel, 259, 480. Geke, Betuwe? 163. Geldern, Gelleron, Kr. Geldern, Rgbz. Dusseldorp, 74, 124, kerk, tiende 178,532, bürg 596, schout van den graaf 608 1 » 8 , lichter en schepenen 672, kerk 726, 806, 871, bosch 896, 962, 1103, villa 1116, 1120. Zie Aldekerk en Nieuwkerk. Gelder sehen, De, 632; een Gelderscb schip 223l3is. Geldio, rivier in de Laumenser gouw, 46. Geldo, baljuwschap in het hertogdom Bra- bant, 879. Geldonia, tolplaats in het hertogdom Bra- bant, 755. G e 1 e e n , Limburg, 410. Gellikum, Betuwe 110, 291, 292, 316, 427, 539. Gelre, graafschap 227, 380, terra 388, 423, 438, 608«>ia, 771, 786, 905Ms, 943, 980, 1045, 1071, 1079, rechten en ge- woonten 1108 1109, 1116, 1117, 1120. Gembloux, prov. Namur, 180. Gemma, 497. Gemtinga, 179. Gemund, Kr. Schieiden, Rgbz. Aken? Gcnapia, Genappe , prov. Brabant, 879. Genavensis comitatus , Geneve , 35. Gend, Betuwe, mark 13 en, 20, villa 27, 34, 43, in het benificium van Rorik 50, 51, 52, villa, kerk 65, curtis 151, 162, curia Walter sacerdos 163, 243, 521, stad- rechten 564, 565, kerk, patronaat 771. Gend, prov. Oost-Vlaanderen, 103, kerk van St. Bavo 191, 222, 744. Genderingen , Gerderath, Kr. Erkelens, Rgbz. Dusseldorp, 329. Genderingen, Giiideren, Zutfen, Albert sacerdos 449? kerk 972. Gennep, Limburg, 26? 109, Gennepgouw, Ganapis pagus, aan de Niers, 92')is. Genua, 371. St. Germain en Laye, dep. Seine-et-Oise, klooster 12. Germanen, De, 112. Gernere = Gaanderen. Gerolsdike, Zeeland, 445. Gerslo = Gorsei. Gerstlo, 745. Gesperden, in Dodeweerd, 45, 393. Gestele, in Wetten, Kr. Geldern, Rgbz. Dusseldorp, curtis 672. Getvurd, Gezpurd = Gesperden. Gezze — Gees. Ghellendorp, 157. Gichelinga, 179. Giessen, Z. Holland, 349, 972. Giminich , prov. Luik , 182. Gisterre , Rutger sacerdos , 674. Gladbach, Kr., Rgbz. Dusseldorp, kerk 119, 1007. Benedietijner klooster, abtcn: Robert 329; Gerard 457. 1136 PLAATSNAMEN. Gladbech, Kr. Recklinghausen, Kgbz. Mun. stcr, 289. Glimmen, Groningen, 199. Glineheim, zie Ingelheim. Glislain, prov. Henegouwen, klooster 283. St. Goar, Kr., Rgbz. Koblenz, klooster 67. Goch, Kr. Kleef, Kgbz. Dusseldorp, 771, 814, 896? villa 1116, 1120. Godefriedsweerd, in Dodeweerd, tiende 373. Godehidc lees Codehide. Godebregtingen, Goilberdingen, Z. Holland, 427, 539. Godsdal — Val-Dieu. Gola 387, 401. Golda, de Goude, Zeeland , rivier 349 ? Gollekerothe, Golkrath, Kr. Erkelenz, Rgbz. Dusseldorp, 232. Goltbeke-, 141, 137, 168. Goltbcrgeheijde, in Zvvcdcn? 1092. Gomecenorde, in Spankeren, weerd 352. Gooi, Het, in Hengelo en Zelhem, 45, 395, 571, 775. Gooi, Het, Utrecht, zie Rodengooi. Goor, Overijsel, 373, 843. Gor sei, Zutfen, kerkhof, tiende 971. Goslar, Landdr. , Kr. Liebenburg, 118, 168, 244, 365, 466. G o s w.i n s h u is , bij Geldern, 962 Götterwrich, Kr. Duisburg, Rgbz. Dusseldorp, 271 l . Gotumsheim 673. Graaf, De, Grave, N. Brabant, 1025, 1114. Grafrath, Kr. Solingen , Rgbz. Dusseldorp 368. Grafhorst, Overijsel, 990. Grandivallis, Graufeld , bisdoiu Bazel, 54. Granteurothe, Kr. Erkelenz, Rgbz. Dusseldorp, 232. Grauwe veen, Het, tusschen Voorl- huizen en Hoevelaken, 262. 's G r a v e n d a 1, bij Goch , vrouwenkloos- ter 521, 734, stichtiug door graaf Otto van Gelre 771, 806, 925, 974bis, 1011, 1021. 's Gravezande , Z. Holland , 847. Grefrath, Kr. Kempen, Rgbz. Dusseldorp, kerk 345, 726, parochie 734, klooster 871. St. Gregorius, klooster in den Elsas, 54. Grese = Griet, in de Lijmers. Grevinkhof, in Aalten, curtis, molen, burgleen, holtgericht, 758. Griet, in Eiden, Leenboeken, 163. Griet, in de Lijmers, 104. Griethuizen, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 477. Grodehullen, Betuwe? 163. G r o e n 1 o , Zutfen, 199, parochie 373, villa curtis, molen, yrijplaats 588, parochie 665, 729, 828, Godfried richter, schepenen 880, richter 890, richter en schepenen 950, stad- rechten 991, 1005. Groesbeek, Maas en Waal, villa 159, kerk 726. Groesen, Gruosna, Zutfen, villa, kerk? 33, kerk 257, 972. Groningen, 132, 199, 308, 1092. Groseae, 1. Grunlo', Veluwe , 95Ms. Grus in k, in Vorden, goed, tiende 584. Gulpen, Limburg, 1149. Guntersplumen , 652. H. Haaften, Betuwe, 157, kapel 288, tiende 362. Haaksbergen, Overijsel, parochie 880. H a a u s e n , bij Limburgsch Asselt, de Haan- sche grind op de Haansche beek, leenboeken, 968. ' Deze oorkonde werd opgenomen ora eeu vcrmeend verband met Ulf, Zutfen, dat m\) Jäter gcbleken is nict te bestaun. PLAATSNAMBN. 1137 Haarlo, in Borkulo, 373, villa 643. Habedtol — Katentol. Haddenrai, iu Limburgsch Kessel, goed 591. Haekenbroick, Kr. Neuss, Hgbz. Dusseldorp, 182. H a e m i s = Kleverham. Haeslaos — Aalst aan den Doramel. Hagenbosch , vrouwenklooster, Hildegardis magistra 603. Hagenstein, Z. Holland, 725. Hairaunt, 427, 539. • Haimbecha, Heimbach, Kr. Schieiden, Rgbz. Aken, 1. Hainnoum = Hcnegouwen. Halberstadt, Kr., Hgbz. Magdeburg, 355. Halem, vrouwenklooster, Labert proost 464, 655. Haleu, Limburg, richter cn schepenen, 968. Haien; Kr. Meurs , Bgbz. Dusseldorp, 74, 302. Halfbrotowe, Betuwe? goed 163. Halhuis, bij Nieukerk, 962. Haiinge, Kr. Iserlohn, Rgbz. Arnsberg, 197. Halle, Veluwe, 45, territorium 199. Halle, Hai in Boxtel, N. Brabant, 427, 539, 847. Halmala, 1. Hallo = Hei, Haloste = Aalst, Maas en "Waal. Haltnon, 110. Halvinkhuizen, in Putten, 199,393. H a m = Kleverham. Hamborn, Kr. Duisburg, Rgbz. Dusseldorp, klooster, Gernod proost 318. Hamburg, kerk 189, 891, 1014, 1020, 1023. Hameland, graafschap 31, 35, gouw, graafsohap van Wigman er iu 45, 65, graafschap van "Wigman er in 94en95')is, Saxoniae pagus 97, graafschap 103, een graafschap er in 161, gouw, graafschap van Wecelo er in 164, 167, graafschap van Gerard er in ', 189, Hamm, Kr., Rgbz. Arnsberg, 845. Hammt — Hertena. Hammerstein, Kr. Neuwied, , Rgbz. Koblenz 365. Hamwinkel, Hamminkel, Kr. Recs, Rgbz. Dusseldorp, 485. Hanhorst, Ter Hu.i nepe Hap, moleu in den Ouden IJsel bij Doctin- chem, 529. H a r a w a — Herwen. Harderwijk, Veluwe, stadrechten 546, 564, schout, schepenen en burgers 854, 864, schepenen 881, 893, Hugo sacerdos 972, 1013, 1014, 1015, 1016, 1020, 1023, 1092. Haren — Bergharen. Haren, in Heumen, goed 373. Haren, Opharen, Limburg, 1024. II a r f 1 e u r ,. dep. Seine-Inferieurc , d e h a- ven en goederen 1034. Haristalio = Herstal. Harnse, in Enspijk, curtis 847. Harrive — Hervc. Hartert, bosch 970. Hasbanie, de Haspengouw, in Neder-Lotha- ringen aan de Boven-Maas, 1, 99. Haselune, Kr. Meppen, Bez. Osnabrück, oppervoogdij 210. Haslo - Blslo? Hasselt, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 280, 322. Hastiere ,* prov. Luik bij Vise, klooster 297. Hasungum, Hesingen, Overijsel 18. Hatelen, O. Friesland, 313. Hatnecke, Hattingen, Kr. Bochum, Rgbz. Arnsberg, 289. Hatoariorum comitatus , aan den recliteroever van de Saöne, 35. H a 11 e m, Veluwe, villa 65,152 ', 339, 393. Hattorpe, Kr. Soest, Rgbz. Arnsberg, 74. Hattuarie, tusschen den Rijn en de Maas aan de Niers, 5, gouw 46, 51, 54. Havergo, 157- Havert, Kr. Heinsberg, Rgbz. Aken, kerk 232, bosch 980. H a v i n u m , Betuwe, 27. Havurlon, 141. 1 Zie Vreden. s Er zal Hethcim en niet Hecheini gelezen moelen worden. 1138 PLAATSNAMEN. Hecra, 1 i e k e r e , in Reeden , kerspel Dieren, Tinsboekcn, 152, 373. H e d e 1, H e d i 1 a , Maas en Waal, 27. Hedikhuizen, N. Brabant, 117, Hendrik persona 447. Hedinghem, 718, zal Rcdinghem moeten zijn. Heeg, De, bij Didam, 33. Heegenbac, Heimbach, Kr. Schieiden, Rgbz. Aken, 182. H e e 1 w e g, Hellenwich 1 , in Varseveld, 29. Heemskerk, N. Holland, tien vertcl- land 813. 's Heerenberg , 28, verder = Berga. Heerewaarden, Maas en Waal, 117, 180, zalm als toi 205, 301, 397. H c e s zie Wilhees. Hees, Maas en Waal, 935, tiende 1089, 1121. Hees, N. Brabant, 406. Hees, in Zeddam, 28, 29, curtis 428. Hecsbeen, Hasbenne, N. Brabant, 110. Heesel, Hesola, Betuwe, 41, kerk 721, richtcr 978. Heijenorde, bij ArnhemP 846. Heile, Kr. Hamm, Rgbz. Arnsberg curtis, tiende 399. Heilige land, Het, kruistochten, bedevaarten, 351, 370, 371, 573, 895, 964, 972. Heimenberg, De, bij Reenen, 142, 388. Heingelon, = , Hengelsom. Heinsberg, Kr., Rgbz. Aken, stad, vrouwenklooster, 329, 363, 471, Hendrik proost 660Ws ; bürg 190 en 660Ms, onde stad 980, en 731Ws. Hciste, 301. Hei, in Putten, 199. Hclberg, berg bij Doetinchem 523. Helberga — Elburg. Helikanbele, Helibanbeeke, 116, 254. Helisatie — de Elsas. Hellow, Betu,we, villa 41, kerk, tiende 157, kapel 288, 362. Helmerkink, in Groenlo, goed 373. H e 1 m i s, Zutfen ? 23. Helnon, klooster — St. Amand. . Helvoet, Z. Holland, 427, 539/ Hern elc, in Silvolde, 957. Hemert, N e e r- Maas en Waal, 27, kerk 132, 249. Hemert, O p- Betuwe, 41, kerkl34, 155, Gerard sacerdos 560, 964, parochie, pren- tiende 1036. Hemmen, in Dodeweerd, goed 373. Hcndcrson, in Kessel? waarin het gc- slacht Wend voorkomt, villa 907. Henegouwen, 36, 747. H e n g e , in Zoelmond , 440 '. Hengebach, Heimbach, Kr. Schieiden, Rgbz. Aken, 143, 149. Hengelo, Zntfen, parochie 300, 395, 418, tiende ÖÖOter, 775. Hengelsom, in Horst, Limburg, Leen- boeken, 98. Hengestscoto, Henschoten inWouden- berg, Utrecht, bosch 11. Hengeveld in Varseveld, goed 660. Henslaar, Harselaar, in Toorthuizen P 393. H e o a, andere lezing H e c a = De Heeg. Herbipolis — Würtzburg. Herca = Erk. Here, Maas en Waal, bij Driel, 115. Hereberc, klooster 84. Herford, Kr., Rgbz. Minden, Mathilde abdis 97, 105, 205. H erghe, bij Epe 339. Heribodesheim, aan de Saar, 54. Herige ri insula, waar het klooster Marienweerd gebouwd werd, 249. Heringen, Kr. Geldern, Rgbz. Dusseldorp, ' villa 73, 212, 234, kapel 726. Heringen, Kr. Hamm, Rgbz. Arnsberg, 289, 302, 399. He ri s pich, Zutfen, bij Lobid, 62. Herken, Herkenraad, Limburg, 1024. Hermannink, in Warken, goed 774- Herncn, Maas en Waal, 440. Herodna , andere lezing Houdna, in de gouw Hintingo, 33. Is waarschijnlijk geen bepaalde plaatsnaam , maar de Zoelmondsche eng. PLAATSNAMEN. 1139 Herpen, N. Brabant, 27. Herpt, N. Brabant, 671 Hersfeld, Kr., prov. Hessen-Nassau, klooster, Lodewijk abt 500. Herstal, prov. Luik, 12, 76, 78. Hertena, Herten, ook H a m m e , Iiimburg , curtis 359, 464'>is, 475, 528 l 'is. Hertink, in Varseveld, goed 729. 's Hertogenboscli, 27, 184, 387, 397, 400, 401, 412, 501, 671, 819, 835 825,953, 954, 982, 1025. 'a Hertogenraad , Limburg en Landkr., Rgbz. Aken, 363, 1055, 1081, 1103, 1109, 1114, 1125, 1149. Herve, prov. Luik, 160,979,1149. Herveld, Betuwe, 116, 254. Hervesta, graafschap, 104. Hervibois, bosch bij Herve, 979. Herwelsem , 429. H e r w e n , Zutfen, vroeger Betuwe," villa 70, Herman, deken van Emmerik, sacer- dos 449, Aldus lichter' 504. H e r w ij n e n , Betuwe, 41. Heze, Utrecht, bij Soest? 33, 155. Heshuizerweerd, territorium over Lo- bid 799, weerd 966. Hessen, 35. Ileteren. Betuwe, weerd_, tiende 559. Hetter, De, tusschen Emmerik enRees, 241. Heukelum, Veluwe, in Bennekum, 27. Heumen, Maas en Waal, parochie, juris- dictie, bürg 373, kapel 726. Hensden, N. Brabant? 27. Hussercn — Hezzere. Hiddink, in Varseveld, goed 714, 740. H i a , II i e n, in Dodeweerd, 12% 267, 978. Hienhorst, bij Amersfoort, 861. II i e r n , later W a a r d e n b u r g, Betuwe, curtis 883, 1017, tiende, collatio 1118. Hiink Willikiui, in Woold, goed 1073. Hikelhem, 141. Hiksolde, in Dodevveerd, goed 373. Hin sb c ek , .Kr. Feldern, Rgbz. Dussel- dorp, Philips sacerdos 464, 600, kerk 726. Hintingo, Huitingo, gouw, in Dnitschland, 3 3. Hire, Hierde bij Harderwijk? 480. Hissekink, in Groenlo, goed 378. Histrie, Istrie , 105. Hodunk, bij Waseke, 837. Hoegden, bij Eindhoven, curtis 469')is. Hoei, Huy, prov. Luik, 180, 205', 499. Hoenhove, Zutfen? curia 773. Hoenkirche, Hochkirchen, Kr. Buren, Rgbz. Aken, 54? 885. Hoensele, 157. Hoenza-Driel, Maas en Waal? 27. Hoevelaken, Veluwe, 262, 1041, 1098.- Hofstede, Kr. Recklinghausen, Rgbz. Munster, in Dattelen, 197. Hoge, 259. Hoianusinun , in Aikesfelt, 91. Hoye, 876. H o ij n'e n = Oene. Hoinborch 54 '. Hoink, Nieuw enOnd, Zutfen, bij het Gooi, goed 775. Hoinowa, op een eiland beneden Straasburg, 54. Hokhinsing, in Almen, goed 373. Hokinucslcvo 141. Holewide, Holwege, in Ainmern,210. Holland 118, 313, 400, 423, 427, 539, 567, 690, 786, 799, 857, 891. Holland, Noord, 45, 60. Hollanderbroek , de Hollanderakkers bij Kam- perveen, 990. Holmuntsweerd, in Zoelmond , 440. Holthuizen, in Beesel, 439. H olthuiz en , in Steenderen , 173. Holthuizen, Veluwe, bij Twello? 393. H o 11 w ij k , in Voorst, 905WS. Holtzheim, bij Meersen., 256. H o 11 z h u z e n, Kr. Geldern, Rgbz. Dus- seldorp, 528. Hommersum, Hummersheim, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 232. Honepe, in Aalten, goed 1073. Hongaren , De, 156. Honhof, in Aalten, goed 1073. Honlo, in Varseveld, goed 651. Honnef, Kr. Siegen, Rgbz. Keulen, w ij n- en andere tiende n, 1071. 1 Achter het woord moet eene , staan en die achter:' Stephaui vervalleii. 1140 PLAATSNAMEN. II o n n e p e 1, Kr. Kleef, Rgbz. Düsseldorf 237, 409, 439 *, Bcnedictijncr vrouwen- kloostcr 481, tiende 652, curtis 814. Honstame, 158. Hooge Horst, "bij Amersfoort, kloosterl32, 155,166. Later St. Paulus-kloosterte Utrecht. Hoogland, Utrecht, 709 \ 915. Hoog Soeren, in Apeldoorn, 752. H o r d a = Ordc. Hörest, H o r s t, in Genderingeu , hooi- land 689. Horinge, in Dodewcerd, goed 373. Hörn , .Hoorn, Limburg, lichter en schepenen, 968. Hörnet in Neede 373. Hornlo, H o e r n e, wildforstersgocd in Putten, bosch 45. Hornum, 63. Horrea, thans in Trier, 54. H o r s e n, Maas en Waal, Thederich sa- ccrdos 631, kerk 726. Horst = Berkcl en Ter Hunnepe. Horst, bij Reenen, 350, 901. Horstlaren, bij Zutfen? curtis 208. Hontwik, in Groenlo, 373. Hortina — Orten. II o s 6 n h e i m = II u i s s e n. H o s 1 a — Hualerij. Ho sie, Veluwe, bosch 27. Host — Hoegden. Hostenesse, in Varseveld, kotland 572. Hostrich, Oestrich, Kr. Erkelenz, Rgbz. Aken, 99. Hotnon, 123. H o t s e r i = Husseren. Houberg, in Herwen, bürg 135, 143, 167, 302. Houmere, Hcnmar, Kr. Müllheini , Rgbz. Dusseldorp, 302. Hovesdonk — Donk. Hovestetc, Kr. Recklinghausen, Rgbz. Munster, 197. lluasenheim — Huissen. St. Hubert, prov. Luxemburg, 180. Huboldinkhof , bij Vredcn , 827. Hubsakker, Bctnwe. Hulesakkcr bij Hulhuizen? 163. Hubs hu ve, Betuwe, 163, Huckesberg — Haaksbergen. Hudenchovon, 186. Hugardis villa 696. Huijswert, in de Ooi, tiende 1089. Huijve, 66. Huisen, Betuwe 27, 43, 52, 163? toi 626, 797, toi 896. Hukeheim, Huthum, bij Emmcrik? 434. Hukengeswage, Hükeswagen, Kr, Geldern , Rgbz. Dusseldorp, 192. Hukenland, Betuwe, 163. Hukilheim = Hcukclum. Huleri,, in Twente , 17- Hulhuizen in Gend, kapel, tiende 748. Hullegisilmaris, Betuwe, Hui van Gisilmar? de Hooge Hui in Maurik?163. Hulletbe, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, 307. Hulzeu, Maas en Waal, in Hatert, bosch 674, tiende 1089 en 1121. Hummelo, Zutfen, 29, 152 395, 525, 571, 713, tiende 876. Hunborc, 180. Hunde rtmaldersaat, in Ubbergen , tiende 1089. II u n d e r e n , in Twello , eene oude mark, villa 95bis. Hundisburg, in Nijmegen, 762. Hunesco , Eriesland , graafschap 116. Hunne, Hunnepe, 116, 254, 264, 425. ' Hunnepe, Overijsel, beek bij Deventer in den IJsel v'allende, 155, 888, de oude 1022. Hunnepe, Ter, Overijsel, in Diepen- veen, Cistercienser vrouwenklooster, 264 3 , 481, 482, 516, 537. aflaat 558, 619, 636, 637, 656, aflaat 732,- 761, 773, 787, 788 1 In dit n°. had de grangia de Honnepel opgenomen moeten zijn. 1 Hoijlant is eene drukfout. ' In de aauteekening Staat verkeerd : Benodictijner. PLAATSNAMEN. 1141 , 801/802, 808, 815, 830,831,833,841 868, 888, 894, aflaat 905, 906, 923, 944 958, 961, 971, 973, 1022, 1027, 1074 1096, 1128. Abdissen: Gertrudis 537; Oda 619 Margareta 815, 841; dementia 894 906;Lutgardis 961; Margaretha 1074, Priores: Oda 537. Huanijpe — Honnef. Hunsette — Heusden of Hoenza-Driel. Hunte, 853. Huntlose, Oldenburg, ambt Wildeshausen oppervoogdij 210. Huoltena, rivier in Teisterbant, 100. Huppelo — Auf dem Loc. Huppelo, in Winterswijk, 373. Hui'land, in Warnsvcld, 373. Hursteldrehetb , N. Holland , bij het Horstermeer , 304. Huscn, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp ? 652. H u s 1 a r ij, in Groesen , 104. Hnsstin — Oplieusden. Husseren, in Putten, vicus 45, 199, 393. H u t h o r s t, broek bij MuDink , 898. Huvis, 63. I. IJ. J. St. Jan van Jerusalem, Ridders van , te Arnhem, G21, 702, 731. H e r n e n, Maas en Waal, 440. Nijmegen 440, 702, 809, 1002. Scheudorf, Kr. Bergheim, Rgbz. Keulen, 356. Idink, in Varseveld, gocd 651. I.Tbekink, in Eibergen, goed 373. IJkinhoven, 362. Unen, Betuwe, 115, 427, 539, tiende 1017. IJsel, De, 8, 14, 16, 17, 27, 31, 45, vischtol IOC, 116, 161, aanwassen 173, ' bannum ferarum aan beide zijden 214, 354, 388,5807, 943, 990. IJsel, De Ou de, Zutfen, 529, 570. IJsel, De Hollandsohe, 85, 241. IJselgonw, De, aan i den Gelderschen IJsel, 15, 17, 18, 33, 53, 167. Uselstein, Utrecht 241. IJsendoorn, Betuwe, 1040. Zic Maandra. J s e n v o o r d e , in Doetinchem , tiende, curtis 569 en 590. Immidehusen, Immighausen, Waldeck-Pyr- mont, des Eisenbergs, 141. Inda, Inden = Cornelimunster. Indem, k^Doetinchem, gocd 1095. Indoornik, Betuwe, in Randwijk, 104. Ingelheim, Hessen, Kr. Bingen. 131 ', 298. Insula b. Mariae = Marienweerd. Inslage, in Varseveld, goed, tiende 660. Joden, De, 667. Joi danink, in Groenlo, goed 373. Italie, 35, 36, 44, 53, 105, 311. Jülich, Iuliacum, Kr., Rgbz. Aken, 224. Iuodinm , 922. Jura, De, 44. Justen, 332. Jutfaas, Utrecht, 657. Laach, Kr. Mayen, Rgbz. Koblenz, Bene- j Lakewijk, in Drempt, gocd, tiende dictijner klooster, 364, 390. 741. Laca imperii = Rijkswetering. [ Lampis, klooster, Theodcrieh abt 277. Lahn, De, rivier 352. ; Langalon, Langel, Lnndkr., Rgbz. Keulen, Lakesdal, Kr. Klecf, Rgbz. Dusseldorp, 398. \ 98, 302. Door eene drukfout staat er: Gliueheim. 1142 PLAATSNAMEN. Langbroek, Utrecht, g o c d 725, b u r g 843. Lange Water, H e t — de Linge.. Langhara, Langerak, in Doetiii- chcm, 29. Langlo, L an gier, in Barneveld, bosch 45. Langsraeer, in Kulenburg, kapel 270, 291, 292, 316, 427, 539 en 847, juris- dietie 1031, 1039. Laon, dep. Aisnes, klooster, Walter abt 249. Lankarn, Kr. Borken, Rgbz. Arnsberg, 453. lansci, in Azewijn, goed 428. hLara, bij Reenen, 45, 142, 718. Lare, N. Brabant? 110. Larsheim, Lersen, Veluvve, 393,1008. Lasdorp, Lastrup, Oldenburg, oppervoogdij 210. Latbroek, N. Brabant? 469bis. latum, Zutfen 167. Latyie , andere lezing Lathuijs , 275. Latimacum, 989. Laudinium 744. Laudum = Lodi. Laudunum — Laon. Laumensergonw, JDe, aan de Sambre, 46. Lauresham, Groothertogdoin Hessen, Kr. Heppenheim, klooster 9, 20, 50, 51,65,151, 162, 163, 243, 309, 352, 521. Abten: Gandeland 9; Richbodo 20; Theotrotus 51; Gerhard 65. Lebink, in Vorden, goed 802. Lechenig, Kr. Euskirchen, Rgbz. Keulen, 331, 904. L e e d e, in Kesteren, 104, predium 118, 393. Leerdam, Z. Holland, 883, 1073W». Leeuwarden,'Friesland , 1092. Leeuwen, Maas enWaal, kerk 485, 526 en 726, 929. Lefna, Betuwe? villa 65. Legele, Betuwe,'122. hLegilo, Betuwe. villa 45. Legurlo, Veluwe, bosch 45. Leichlingen, Kr. Solingen, Rgbz. Dusseldorp, 302. Leidon, Leila — Leede. Leidou — Schieiden. Leijre, de Lier, Z. Holland, 132, 539. Leinderkirka, bij Linne.? 171. Lek, De, 11, 85, 96, 218, 241,' 601, 777, 883, 1073t>is. [ Lekdijk, De, Z. Holland, 1073i»s. Leksmond, Z. Holland, 1039. Lempt, bij Goch, 771. cm'tis 1021. Lendiughem, 74. Lenchusen, 302. Lengen, boven Limburgsch Asselt aan de Maas, 968. Lengel, in Zeddam, 281. Lensink, in Vorden, goed, tiendc 584. Lent, Betuwe, 389, patronaat 771. Leomcrike, Liemerscha — De Lijmers. Lessete, 157. Leunen, Limburg, in Venraai, 167, Letl, Maas en Waal, kerk 726. Leusden, Utrecht, 11, 33, 132, 155. Leut, Maas en Waal, 65. L e u t h, Kr. Geldern , Rgbz. Dusseldorp , 654, Kerk 726 , Hendrik Sacerdos 600 , parochie 734, patronaat 974')is. Leuven, prov. Brabant, 191, 400, klooster van St. Geertrude 648. Leuven, graafschap 377. Stad 191, 414, 549, 611, 666,586,611, 703, 736, 789, 799, 855. Kerk: Hendrik proost 396. Klooster van St. Gertrude 648. Leuvenum, in Brummen, 161. Libertshuis, bij Nieukerk 962. Lichte n voor de, Lihdanfurt, Zutfen, 88. Lidron, Liedern, Kr. Borken, Rgbz. Arnsberg, 98. Liendna, Linden, Lienden, Betuwe, 104, 116, 155, 254, 273 \ Liesborn, Kr. Bcekum, Rgbz. Muustcr, klooster, Werner abt 399. Liethorp, bij Linne? 84, 1103. Lievedink, bij Varseveld? goed 650. 1 Ik had behooren te vermelden, dat de gift. blijkeus oorkonde bij Miracus , a. w. I , p. 387, den 26 Mei 1189 bevestigd werd door Willem de Lindinia , zoon van Arnold en zijne vrouw Agnes. PLAATSNAMEN. 1143 L ij d e, bij Sustereu, bosch S38. Lijmcrs, B e, Zutfen, eil gouw 33, 104. Lijra , liier, prov. Antwerpen , 632. Ligere, de Loire 12, 35. Like, Li eck, Kr. Heinsberg, Rgbz. Aken , 329, 980. Limben, Limmeu, N. Holland, 216. Limburg, hertogdom 160, 211, 1053, 1068, 1069, 1070, 1071, 1076, 1077, 1081, 1100, 1112, 1126, 1132, 1133, 1146, 1149. Limburg, prov. Luik, bürg, stad 201, 1055, 1068, 1081, 1125, 1149. Linberg, in de Avelgouw, 99. Lindburg, klooster, Hendrik proo9t 268. Linge,-De, Betuwe, rivier 66? 218, 777, 883, 1073W3. Liugonieum, graafschap Langes, 35. Linguini, Lingia — de Linge. Linlithen, West-Lothian, Schotland, bürg, inkomsten 1107. Linne, Kr. KTefeld, Rgbz. Dusseldorp, 302.430, Liune, Limburg, 84, kerkl71, 200,374, Johan plebaan 471, Johan deken 532, op- pidum 812, 986, 992. Linnincha, Linnich, Kr. Jülich, Rgbz. Aken 497. Linse, Linz, Kr. Neuwied, Rgbz. Koblenz , 1089. Lintelo, in Haaksbergen 880. L intern, in Winterswijk, goed 5041>is. Linterwik, Betuwe, 45. Linthusen, Lijnchusen, Lindhorst, bij Emmerik of Linsberg, lecngoed inet, Wildbau tusschen Boetinchem en Tcrborg? 116, 254. Lintveld, in Eibergen? 480. 488, 709, 915. Lippe , Be , bij Wesel in den Rijn vallende, 61. Lisiduua — Lensden. Lisnere, in hct Munstersche, bosch 300. Lith, N. Brabaut, toi 501, tollijst 941. Litteren, Zutfen, 395. Liugas, Liugow, de Luikergouw, 54, 99, 160, 307. Liure = Liirbke. Livemuuster, de groote kerk te Zierikzee, 132. Lo ±t Löhrshof. Lobberich, Kr. Kempen, Rgbz. Bussel- dorp, kerk 119, patronaat 4G4, 655. Lobbes, prov. Henegouwen, klooster 180, 201. Lobid, Zutfen, toi 461, 465, 470, ver- plaatsing naar Arnhem 474 en 498, 535, 538, 552, 598, 679, 681, 684, 688, 700, 772, 799, 835, 862, 927, 931. 1003, 1032, 1033, 1037, 1057, 1071, 1120, 1129. Lochern, Zutfen, tiende 173, kerk Bit- mar van Manher, rector 268, 373, tiende 421, 564, villa, stadreehten 565, parochie 802, Hendrik schout 944, 991. Lochern, Het land van, 489. Lodi, prov. Milaan, 623. L oel, in Bidam , 395. Loenersloot, Utrecht, curia 803. Lognum, gouw, 91. L ö h r h o f f, Kr. Krefeld, Rgbz. Busseldorp, predium 662. Lombardije, 135, 371. Lomensis comitatus, tusschen Sambre en Jlans. tot de'samenvloeing, 36. Lompshem, bij den hof te Putten, 393. Lona, Loeneu, Veluwe, villa 33. Lona, Loenen , Utrecht, 93 '. Londen, 790. Loon, Kr. Ahaus, Rgbz. Munster, 199, villa 300, 599, 775. Lopene, west van Arnhem, 152. Lorb'eek, Loerbeek, in Zeddam, bosch 617. Lorch , Loricha , Kr. Rheingauw, Rgbz. Wiesbaden , Rheingauw, 205, 749. Lorsch = Lauresham. Los, Loos. Lon, graafschap in Maasland, 248. Lotde = Leut. Lothe — Leuth. Lotharingen , 56, 79. 1 Be koinma's achter dit woord en voor coucs vervallen en daardoor de woordeu g r a a 1' in Lona in het öpschrift. 1144 PLAATSNAMEN. loveuen — Leuvenum. Lovenich, Lovenich, Kr. Erkeleuz, Rgbz. Dusseldorp, 232. Luvesberc, Lausberg, Kr. Altena, Rgbz. Arnsberg, 197. L o w ij k , in Vorden , 584. Lübeck, 496. Lucginen, 986. Ludebach = Lobberich. Ludelvins, in Eibergen, goed 373. Ludeving, in Groenlo , goed 373. Lugdununi, graafschap Lyon, 35, 54. Luik, 158, 205, 245, 260, 4*90, 526, 615, 667, 675, 684, 692, 723, 967. Bisdora, 180, 301, 509, 656 Kerken, kloosters : St. Jacob 245; St. Lambert, Frederik proost, Hendrik dekeu 232 , Andreas proost 245; 279, Johan proost 410; 1082, 1083, 1085. St. Laurens 158, 191. St. Marie 410. St. Paulus, Radulf proost, 410 Herrnan van Salm proost 741. St. Peter, Lambert proost 410. Luijtgersland, in Brummen, 31. Lümmele, in Walcheren, 857, L u n n e = Haselunne. Luovesberc, Louisberg, klooster bij Aken, 118. Liirbke, Kr. Iserlohn, Rgbz. Arnsberg, 197. Lusdiu = Leusden. Lusgochesbach, rivier in Hattuarie, 51- Lussink, in Haarlo, goed 373. Lustena 54. Lutera, Lure, dep. Haute-Saöne, 54. Lu tteken Wipperke, in Winters, wijk, goed 373. Luxemburg, 315, 380. Luxoium, Luxem!, dep. Haute-Saoue, 54. m. Maagdeburg, 102, 108, bisdom 442, 972; klooster 94, 95, 95bis. M a a n d r a, Betuwe , schrijffout voor Isau- dra, IJsendoorn? 52. Maarseveen, Utrecht, 709, 915. Maas, De, 3, 4, 21, 27, 35, 36, 64, 58, 72, 82, 98, 150, 205, 212, 234, 315, 549, 554, 595, visscherij bij Balgooi 674, 749, 903, 967, lijnpad , aanwassen en visscherij bij Lengen 968, 1006, 1038, 1079, 1114. Maas en R ij n, Tusschen, iudicium pro- vinciale 1054. Maas-en Waal, Tusschen, 228, 266, 400, 483, 726, iudicium provinciale 1054,1120. Maasb ommel, Maas en "Waal, 726. Maasgouw, De, Maasland, längs de beide oevers van de Maas, 4, 21, 31, 48, subterior en inferior 54, 88, 102, 167, 248. Maasmond, Maas en Waal? 266. Maastricht, 4, districtum 54, 82, 150, 160, 172, 180, 315, 383, 400, 410, 475, 750, 755, 903, 1112. Kerken, kloosters : St. Marie, 238. St. Servaas, 78, hertog Gijselbert rector 81, 82, 109, 193, en van St. Marie dwangmoutmolens 238, 248, 275, 467, 644, 651')'s. Proosten: Philips 245; Hendrik van Loon 352, Calo 1057. Dekens: Johan 248, Godfried 696, 697. Magidera, 180. Main, De, rivier 5. Mainz, gouw 36, atad 108, 134, 192, 198, 203, 205, 207,371,385,391,460,490, 1131. Bisdom 895. Kerken, kloosters: St. Jan, Sifried proost 336. St. Mauritz , Hendrik proost 382. St. .Steven, Anselm proost 203. Malberg, in Huissen, 163, curtis 455, 512, 769, 955. Maiden, Maas en Waal, Hendrik villicus 674, kerk 726. Maiderik = Maurik. Malicalieol, 84. PLAATSNAMEN. 1145 Mailand, in Eibcrgeu, curtis 373. Maloma 180. Malsen, Betuwe, 110,116,254,445, 539, Wende 581, 597, 753, villa 847, 902. tiende 1119, 1123, 1138. Malsen, Bo'ven, Betuwe, patronaat 737, Malsme, Malsum, 116, 254. Zie aan- teekening bij Blten. Manbroch, 197. Mandelbiki , 141. Mandron, Mauder in Tubbergen, Overijsel, 155. Manhcrcs, in Twente, 17, 18. Marahensium regnutn — Moravie. Marbeke, in Eibergen, goed 373. Marcs in Winterswijk, villa 338. M a r c h w a r di n g, in Aalten, 1073. Marehulsen, in Groenlo, 1005. Mariaklooster zie Steinfeld. Maridae 1. Maria-Saal bij Saarn, Kr. Duisburg, Rgbz. Dusseldorp, klooster 513. Marienborn zie Koesveld. Marienveld, Kr. "Warendorf, Kgbz. Munster, klooster 782 \ Marienwald, tusschen Zulpich en Lechenich , 904. Marien weerd, in Beesd, Premonstra- tenser klooster, stichting 249, 291, 292, 316, 427, 440, 457, 463, 476, 501, 538, 539, 555, 581, 640, 669,686,716,717, 737, 818, 821, 825, 847, 849, 850, 901, 933, 995,1097. Abten: Robert 266, 291, 292, 316, 796; Arnold 427, 432, 457; God- fried 476, 539; Joban 669; Rodolf 716, 737, 818, 821, 85q ; B. 995. Prior: Giselbert 669. Proost: Rodolf 669. Custos : Johan 669. Marithaini, Betuwe, bürg, kerk 7. Markled c, Mar kluide, in Heerde 152. Marktveld in Diepenheim 482. Marlare, Merl, Kr. Rheinbach, Rgbz. Keulen, 302. Marresea, Marhees, N. Brabant, 4691'is. Marsne, = Meersen. Mars, D e, in Almen, goed 373. Mars, De, in Liendeu, 718. Mars, De, linker IJseloever in Zutfen, 910, huis 943. M ar s eh a lki n k , in Varseveld , goed 395, 576. Martaigneville, dep. Somme? 985, 1042. Martras, villa, Maren of Maarhees in N. Brabant? 27. Marvildc, Meerveld of Meerveldhoven in N. Brabant? 27. St. Maseentia, 12. Masemunster — Monster. Maslinas, 180. Masonis Monasterium , Maasmunsler , Boveu- Elsas, 54. Massoure, 746, 856. Mastenbroek, Overijsel, 990. Mauri monasterium , Boven-Elsas , 54. M a u r i k , Betuwe , predium 118, 274, 354, 468, 753 2 . Maximinum zie Trier. Maxtim, in de gouw Caribant, 1. Mecheleu , prov. Limburg, 747. Mechtlo, M e c h 1 e n , in Genderingen, bosch 395. Media marchia,de Middelste, nu de Milstermark, in Didam, 395. M e d i k 1 o , bij de Betuwe , 199. Mediolauae , in Vermandais , gouw 1. M e d u a , Betuwe ? 41. Meersen, Limburg, 117, 284, 299, 359, 497, 970, Mehr, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp, villa 6, 235, 434, 477, 726, 1061. Megen, N. Brabant, 275, 401. Megencnsium, de Meiengouw aau den Rijn bij Andernach, 54. 1 In 1326 werd Ludolf van Steinford door den graaf van Gclre beleend inet de voogdij van St. Marieuveld en vau het Mauriciusklooster tc Munster. Lecnboeken. * Volgens de lecnboeken is de bürg le Maurik i;i 1217 overgegevcn en leen gcmaakt aau graaf Reinald. 1140 PLAA TS NAMEN. Meginhardeswich, Meiners wijk, Betuwe, iu Eiden, 27, 39. Mcgittttm, 6. Meidikeuheim ,182. Meieni monasterium, Moyeu-Moutier, dep. Vosges, 54. Meldis , prov. Bologue, 289. Menapie. N. Belgie, 59. Men ardin ghamme, bij Zutfen? 214. Menethene, 178. Mengenich, 1058. Meuten, in Doeliucheui, goed 511. Merchdc, M a r k 1 n i d e n, in Heerdc, 152. Mere, in den Eifei? bürg 318. Merebeke, 157, 168. Meregelpe, een berg bij Kleef, 228, 280. Merbeim, niet Merchem, Landkr. Keulen, 289, 302. Merewich, bij den Oudeu IJsel, 281. MeVime Merme, Minne, 104, 116. Merrencel, in Doetinchem, goed 105)0. Mersberg , Maarsbergen , Utrecht 266. M erste, Miste in Winterswijk, villicus 890. Merwede, Z. Holland, rivier 130, bosch 144, 155. i Metelen, Kr. Steinfurt, Rgbz. Munster, klooster 504l»s, 845. Meteren, Betuwe, 883, 902. Meterne, in Dodewaard, 373. Mettis civitas, Metz, 54. Meurs, Kr., Rgbz. Dusseldorp, 74,127, 302. Micbeta, 11G. Midage, 104. Midderham, in Bemmel, 1027. Middesdo'rp, in Ardc, 801. M i e 1 a a r, Kr. Geldern , Rgbz; Dusseldorp, 821. Mijdrecht, Utrecht, 709, 915. Mil, N. Brabaut, 310, 427, 539, molen 6601üs, 847. Milinchusen, 197. M i 11 i n g e n , Maas cn Waal, villa 6 , mark 13, 179, 310, 322, 429, kerk 726. Milmekar, berg bij Linne, 812. Mocoroht, aan de Eem, bosch 11. Moesei, De, 426. Moffet, de Moft iu Ede, bosch 116, 254. M o 1 d e k e ~ M o o k. M o 1 e k e , bij Roermond , 468. Molengouw, De, Moila, tusschen den Rijn en' de Maas, 31, 73, graafschap van Eiemfried er in, 99, 119. Molregrave, N. Brabaut, 554. Monikhof, vrocger Elveter, bij Oldenzaal , 241 \ Mons , prov. Henegouweu , 724. Abten: Herman 329; Goswin 390. Mons Flasconis, Mouteiiascone, prov. Rome, 309. Monster , Z. Holland , 182. Monsteraiubacht, Z. Holland, 897. Monterberg, bij Kaikar, 146. Montfoort, Limburg, 564, 942, bürg 980, 986, 992, 1116. Mook, Maas eu Waal, 118, 408, 497 ', 506, kerk 726, 1103. Mqi-avie, 56, 731. Morbach, Muhrbach, Boven Elsas, 54. Morimunt, Muuiment = Obermörmtcr. Molinie, hoofdplaats Boulogne, 59. Moselliorum dueatus, Muslacensis pagus, rech- teroever van de Miias, hoofdplaats Trier, 35. Muckenbroek,bij Roermond V curia 475. Mugelo, N. O. Eloreuce, 13g. Muiden, Z. Holland, 107, 333, 1092. Mullink, in Hengelo, curtis 395, goed 418, 898. Munderdinga, 179. M u n ihch usen, bij Arnhcm , 66. Muuua = Mouterberg. Munster, stad, 520, 758, 827, 932, 1072, 1073, 1092. Bisdom-300, 338, 424, 490, 656, 775. Domkerk, 1 Aan het slot der aanteekening had vermeld binnen worden Lacomblet, Archicf, II, S. 216. ' In dit nommer had opgeuouieu moeten worden: Moldeclie quam Henricus tertius cum suis appeudieiis et omni iure dedit. PliAATSNAMEN. 1147 Proosten : Hendrik 300 j Rembold 424 ; Gerard 827; Walram 934. Dekens : Hemian 424; Godfried 572; Herman 827. St. Egidiuskerk, 424. St.Maria Magdalena- enGeorgeklooster,338. St. Martenskerk, 932. Ueberwasser, 827 '. Muiistereifel, Kr. Rheinbach, Rgbz. Keulen. klooster, Godfried proost 734. Manzhic, Montzen, prov. Luik, ]82. Muomeudorp, 179. Musavd , in Syrie, berg 371. Musinium . 1. ST. Naaldwijk, Z. Holland, 539, 847. Naardingerland, N. Holland, 103,116,309, 472, 1018, Nahcgouw, aan de Nahe, 121. Nakale, rivier, 101. Namen, Namucum, Namurcum, Belgie, 180, 205, 377, 1107, 1108, 1109. asnacheli, 104. Nassau, Kr. Unterlahn, Rgbz. Wiesbaden, stad 569Ws, heerschap 820. Nedere, Nehden, Kr. Brilon, Rgbz. .Arnsberg, 157. Nederkamp, bij Haaksbergen? 1074. Nederlanden, De, 375. Nederwond, Kr. Geldern of Meurs, Rgbz. Dusseldorp , bosch 814. Needc, Zutfen, parochie 373, 395, tiende 424, 537, 665, 787, 802, 808, 944, 949. Neer, Limburg, richter en schepenen, 968. N e e r'ij n e n Betuwe, curtis 883. Nemetum = Spiers. Nercstein , in de Nabegouw , 121. Ncrschina, rivier in Hattaarie bij de Niers , 51. Netterden, Zutfen, tiende 629. N e u d e , De, beneden Wagcniugen 313, 397, 718, 483, tiende 983. Neulde, in Putten, 45, 393. Neuss, Kr., Rgbz. Dusseldorp, 181, 205, 282, 318, 426, 679, 680, 707, 734 756, 757, 904, 912, 934, 967. 45, 151, Niceeu , Isnik , Klein-Azie, 290. N ich t er eim, bij het Gooi, 775. Niedeggen, Kr. Düren, Rgbz. Aken, 595 914. Niederich, gedcelte van Keulen, 1012. Niel, Kr. Kleef, Rgbz. Dusseldorp 65 ', kerk 726. Niers, De; Kr. Geldern en Kleef, Rgbz. Dusseldorp, rivier valleude bij Gennep in de Maas, 46, 51, 92>>is, 275, 771. N i e r s t a d , aan den Gelderschen Usel bij Bronkhorst, 556. N i e u w a a 1, in Gameren, kerk, tiende 157, 362. Nieuwe gracht,De, in Zoelmond, 995. Nieuwe gracht, De, tenZ. van den Usel bij Zalk, 990. Nieuwenhuis, in Arde, goed 801, 961. Nieuwhorst, Kr. Geldern, Rgbz. Dus- ßeldorp? 672. N i e u k e r k, Kr. Geldern , Philips plebaan Cesarius vicaris 450, patronaat tiende 475, 528'iis, 710, 726, grensregeling met Alde- kerk 9fr2. Nieuw-Kloost^er = 's Gravendal. Nieuwst.ad, genoemd Elsene , limburg , 564, 986, 992. Niftavlaca, in Utrecht, gouw 30. Nifterik Maas en Waal, kerk 228, 531, tiende 634, 663, 674, 726. Nidboldink, in Varseveld, goed 1000. In 1380 ontving Ludolf von Steinfurd van den Gelderscheu hertog de voogdij van dit klooster. Leeuboeken Komt ook voor in de XI eeuw, Lacomblet, Urkundenbuch I, n°. 257, S. 166. 73 1148 P.LAATSNAMEN. Nijenborg, Kr. Ahaus, Rgbz. Munster, 1005. Nijeroth, bij Wuseke, akkers 863. N ij m e g e n. Burg, palatium, 11, 32, 50, 57, 58, 59, 68,69, 116, 165, 297, 298,306, Hernian burggraaf 342, Alard burggraaf 389, 631 S 679, 680, 688, 693, 700,716, Simon van Hunseberg, burggraaf 663, 717, 763, 772, 786, 790, 792', 1054. Staa, 12, ,57, 66, 72, benedenstad 80, 89, 101, 107, 125, 144, 146, 149, 290, 325, 333, 350, 412, 426, 497, 536, schepenen 631, 634, richtcr en schepenen 663, schepenen 717, 760, richter en schepenen 762, 783, 793, 797 , 809, 811, 818, 833, 835, richter en schepenen 837, 844, richter en schepenen 850, schepenen 863, richter en schepenen 878, 896, 912, 920, 924, richter en schepenen 935, 969, rechter en scheepenen 999, 1039, 1054, 1062, 1063, 1066, 1089, 1141. Toi, 282, 365, 382, 626, 726, 797, 810, 840, 984. Kerk: patronaat530,661,verplaatsing 707, 726, 762, 809, dekanie 1089, 1121. Kloosters: Augustijuer 878; Op Marienberg, vrouvvenklooster, vestiging 685, 987; Moniales 935. Gasthuis, stichting 389, 440. Nijnardinge, Zutfen, 551. Niu-monasterium, 54. Nistera, Nierst, Kr. Krefeld, Rgbz. Dussel- dorp, 177, 220. Nitachowc, aan de Nied, die in de Saar vloeit, 54. N i t r u m — Nutterden. Niuhuse — Neuss. Niutlo = Neulde Nivelle , prov. Brabant, klooster 105, graaf- schap 377, klooster 1066. Nobiliaeus — Arras. hN o d i s, N o d a = De Neude. Nodeke, 480, 709. Nodenbeek 855. No orden, in Putten, 393. Noord-Empe, in Voorst, 1086. Noordgouw, De, in het noorden der Veluwe, 13, 65. Noordgouw, De, in Beieren, waarin Bamberg , Nunenberg, 35. Noordzee, De, 112. Noordland, graafschap in Hannover en Oldenburg , oppervoogdij 210. Noord-Twente, 17, 18. Noormannen, De, 39, 40, 54, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 67, 80, 130, 1092. Norcomag, 726,Schrijffout voorNovioma- gum. Nordha, Noordwijk, N. Holland, 63. Nordhausen, Kr., Kgbz. Erfurt, 105. Northan, Norde re — Noorden. Nova ecclesia = Nieuwkerk. Nova fossa, Novum fossatum — Nieuwe gracht. Novum castrum = Nijenborg. Novum Oppidum — Nieuwstad. Nuil, 594. Nurberg, Kr. Adeuau, Kgbz. Koblenz, 320. Nusselder, in IJsenvoordd, 569, tiende 996. Nuthlo, in Silvolde, mark 957. Nutterden, Kr. Kleef, ßgbz. Dussel- dorp, 6. o. Obbinghem, Obbendijkin Heilo-en-Oesdom, N. Holland P 45. Obermörmeter, Kr. Meurs, Kgbz. Dusseldorp, 232, Arnold abt 604. Ocanni, Oeken, in Brummen, villa 17, 18, 199, 393. Odeheim, mark aan de Niers, öl. Odehof, Utrecht, curia 725. 1 Aan de oorkonde zijn twee zegels van wit was aan groen zijden draden. De haakjes moeten staan in regel 7 en 10 achter etc. en quaito. PLAATSNAMEN. 1140 Odeslo, Zutfen, 395. Odilieiiberg, Limburg, klooster, 48, 54, proostdij 171, 194, Werner proost 259, 471, 488, advocatie 765,' villa 992. Odnige Odinge, Kr. 'Meschede, Rgbz. Arnsberg 289. Odornensc, graafschap aan den boven Orne, 54. St. Oedenrode, RodaSt. Odae, N.Brabant, 953. Oene, Hoynen, Veluwe, kapel 339, curtis 778, 864. Oer, in Genderingen, 603. Oever, in Steenderen, curtis 912, 920. Offonis villa, Ossonville in het bisdom Toul, of Bellefaux in dat van Besancon, 54. Ohtope, 123. Oihusen , Veluwe , 393. Oija, 275. O ij e n , Limburg, 457. Okse, in Diepenveen , Overijsel, 971. Olburg, in Steenderen, 116, 254, curtis 1002. O 1 d a , in Beusichem , 947. Oldehave, in Neede, goed 373. , Oldenburg, groothertogdom, 261. Oldemat in Reeden, goed 373. Oldenzaal, Overijsel, 561, kerk 643. Proosten: Liebert 190; Bertbold 395, 408, 472; Gerlach 643; Peter 888, Giselbert 1105; archidiakonaat 972. Omershem, Ommen of Ootmarsum in Overijsel, 384, 606. Ommeren, Betuwe, predium 118, 375, Gerhard villicus, 447, 468 , tiende, Gcrard villicua 733. O o i, Maas en Waal, in Persingen, Theoderich sacerdos 674, kapel 726. O o i, Maas en Waal, in TJbbergen , 92 1)is , bürg 764, 1064, tiende 1089. Oostbroek, Utrecht, Benedictijner klooster van St. Laurentius j 272, 352 , Nicolaas abt 395. Oosterbeek, Ostbac, Veluwe, 30, villa, tiende 165, met den berg 387, toi 461 en 470, kerk 972. Oostergo, Friesland, 272, 285. Oosterham, Oostrum in Veenraij, villa 800. Oosterhout, Betuwe, 122. Oosterhove, Veluwe, 864, 881. Oosterhuizen, in Beekbergen, allo- dium of predium 582. Oosterwolde, Oosterwort, Veluwe 45, 938, 972. / Ootmarsum, zie Omershem. Opheusden, Betuwe, 167. Ophoven, Kr. Heinsberg, Rgbz. Aken, Cis- tercienser-klooster 545 \ 600, 610, 980. Opijnen, Betuwe, curtis 883, tiende 1017 en 1118. Opiate — Houberg. Orde, in Beekbergen, 173. O r d e k , in de Marsch bij Reenen, goed 718. Orclo, Veluwe, bosch 45. Orsoy, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp , toi 626, 632, 930, 1006. Orten = 's Hertogenbosch. Orth', Z. Holland, 427, 539. Orthen', Orden, in Apeldoom ? 393. Orvieto, prov. Umbrie, 860, 868. Os, N. Brabant, 179. Osnabrück, bisdom 484, 656, stad 1092. Osnink , tusschen de Roer en Heimbach , Kr. Schieiden , Rgbz. Aken , bosch 276. Osprehtashem, 63. Ossenbeka, Ossenbeeg, Kr. Meurs , Rgbz. Dusseldorp, 307. Ostarhem, Oestrum, Kr, Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 74. Ostenhenge, in Almen, goed 943. Osterol, Oosterwijk, N. Brabant, 27. Osterveida, 302. Osterverde, bosch bij Kempen, 374. Othusen, Betuwe, villa 393. Otslo, in Doetinchem, villa 1095. Ottarlaun, Otter lo, Veluwe, 45, tiende 341. Otwines — Azewyn. Overwoud, Kr. Geldern of Meurs, Rgbz. Dusseldorp, bosch 814. O v e s zie Avest. Oves, bij Ter Hunnepe, goed', water 802, 1022. 1 Het dl. der aangeh. Publications is VII en nict VIIT. Het klooster werd in 125.S naar Dalheiin bij Wassenberg verplaatst. 78* 1150 PLAATSNAMEN. Pabula, aan de Bovcn-Schelde , 1. Paderborn, Kr., Egbz. Minden, stad 127, 299, stift 484. Zie verder Äbdiukhot. Palette, Pelt, N. Brabant, 27. Palutho, 74. Pannerden, Zntfen , vroeger Betuwe , oppidum 133, 180, 279, 963 , villa 1082, 1083, 1085, villa, jurisdictie, tiende, patronaat 1087. Pannonie )n .56. Parclium, Mooster bij Leuven, 648, 842. Parik, Op den, Kessel, 591. Parijs, 1077. Paterga, gouw 127. P a v e ij e n , in Kulenbnrg , 249, 270, tiende, paroebie 291, 292, 316, 427, 539, 847. Pelechcni , Pelkum , Kr. Hamm, Rgbz. Arnsberg, 289. Pepelsbrug, Pippijnsbrugj tus- schen Echt en Waldfneht, 48. Perona, Scotorum , Peronne, dep. Somme, 58. Precbm = Apricena. Persingen, Maas en Waal, kapel 726, curtis, tiende 1089. Perusium, Perugia, Umbrien, 516, 573. Petersburg = Odilienberg. Piacenza, Prov. 135. Pirna, Pier, in het bosch Osnich, 276. Piscaria, graafsebap 105. Pistorea, Pistoja, prov. Florence, 103. Plesse, iu het Göttingerbosch, 138: Podarwik, Poederooien, Maas en Waal, villa 27. Polemniacum, Poliguy, depart. Jura, 54. Polen, 731. Ponderlons, Pont-de-Loup, prov. Hencgou- wen, 279. P o n t b i e u, graafsebap in Neder-Picardic , 746, 1042. Portisiorum comitatus, aan de brönnen van de Saone, 35. Poster hör st, Posterholt, Limburg, 992. Praag, 481. Praast, De, in Eiden over Arnhem, 30. Prechm = Apricena. Procaspis, aan de Maas tusschen Herstal en Meersen, 54. Provence, 12, 35, 36, 44. Prumen, Kr., Rgbz. Trier, Benedictijner kloos- tcr 4, 44, 48, 67, 76, 89, 202, 332, 767, 770, 805, 874, 1030. Abten: Wolfram 202; Lentfried 252; God- fried 287; Cesarius 443; Joffried, 770; Walter 1030. Prumisvelt, Kr. Prumen, Egbz. Trier, 202. Prnvium, 989. Puiflik, Maas en Waal, leerk 340, 477, 485, 526, 726. Puire, Buir, Kr. Schieiden, Egbz. Aken, 128, 147. Pntheae aquae, 1. Putilinge, Kr. Ottweiler, Egbz. Trier, 179. Putten, Veluwe, vicus 45, 116, kerk, tiende 157, 199, 254, 258, curtis, kerk, tiende 288 en 362, curia, vestitura 378, curtis, villicatio 393, 752, Steven, ka- nunnik van St. Jan te Utrecht, persona, Wenemar sacerdos 972. Putten, Z. Holland, 118. a Qcuure = Kuinre. Qualburg, Kr. Kleef, Egbz. Dusseldorp, Thedovich pastor 524. Quar s i n gs eli s, Uoonispijk, 24, 25. Quedlinburg, stad 91 92, 93, 269. • Eijks adelijk vrouwenklooster te, 106,11], 116. St. Queiitiii, dep. Aisue, kerk, Daniel deken 434. PLAATSNAMEN. 1151 R. Ka, R a t h e , Rathenen, in Steenderen, 116, 173, 254, 199? Raalte, Overijssel, 802. Rade, bij Nideggen, 914, Rade, bij Suchtelen, 459. Kade — Kloosterraad. Radichem, Redichem bij Kulenburg, 66? 493. Ra d in gheim , Rodicbem = Renkum. Rameresdorf, Kr. Bonn, Rgbz. Keulen, 99. Rande, in Diepenveen, 161, Randwijk, Betuwe, 45. Ratheheim — Radichem? 66. R a t i n g e n, bij Eramerik, kerk, plebaan 972. Ravcngerisburg, Kr. Simmeren, Rgbz. Koblenz , Diezelinus proost 203. Ravenswaai, Betuwe, 274, 354, 686. Reatum, Reano, Piemont? 571. Rechen, Recken? Kr. Borken, Rgbz. Munster, 372. Reclo, zie Pretlo. R e d e r b r o e k , bij Rhede, Kr. Borken , Rgbz.-Munster, 638. Redigersvoor, in Azewijn, 742. Reed, Betuwe, 122. Reeden, Rbeten, Veluwe, kerk 15 5 ? 173, parocbie 373, tiende 541, Hendrik sacerdos, kruisvaarder 972. Reenen, Utrecht, 45, 85, 86, 127, 142, 173, 199? 250, 302, 425, 479, toi 552, 718, goederen bij, 725, 1113. Rees, Kr., Rgbz. Dusseldorp, 169, varkens- tiende, markttol 186, 277, 302, 307, 324, 452, 605. Proosten: "Widekin 329, Werner 519. Regencenhuve, in Linne, goed 430. Regensburg 121, 205. Regenink, bij Zutfen, goed 965. Rehne, 429. Reijnoldesburch = Rendsburg. Reims, 73. Reinaarskoop 113, 132. Reith, Kr. Gladbach,Rg[)z.Dusscldorp,119,726. Reinre, Renere — Rienderen. Rekken, in Doctinehem, curtis 1090. Remaerswaal, Zeeland , Z. Beveland, thans verdronken, 857. Rembrechten, — Remmerden. » Remengoth, in Drempt, tiende 741. Remmerden, bij Reenen, 45, 718. Ren, Grand-Ren, prov. Henegouwen, 70. Rendsburg, Kr., Rgbz.Schleeswijk, 1015,1016. Renensis pagus, De Rijngouw, 51. hRenhem, bosch bij Reenen? 45. hRcnheri, in Twente, 17. Renkum, Veluwe, 104, 112, 116, 143, kerk, tiende 157, 168, 288 en 362, 718 l . Reno oi, Betuwe, 249? tiende 291, 292, 316? bürg 884, 1140. Reutilo, Renseier in Nijkerk, villa 45. Reple, 179. Repler, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 179, 485, 526, 652. Retersdorp, bij den Drachenfels, 66. Rethof, in Reeden, curia 373. Retveld, N. Holland, bij Weesp, 304. Rewaardink, in Neede, goed 373. Rexna, Ressen, Betuwe 1, 55, villa 122. Rhatnon, — Rande? Rhede, Kr. Borken, Rgbz. Munster 781. Rheims .klooster van St.Remigius284,299,970. Rheinberk, Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, 302, 815, geleidegeld 100G. Rhodam mare, het meer van Geneve, 35. Rhodanus , de Rhone, 36. Richolferod , Rickelrath , Kr. Erkelenz, Rgbz. Aken, 99. Rienderen, in Brummen, 199, 712. Rietveld, bij Kulenburg, 249. Rijkswetering, De, Maas enWaal, 850. 1 Matthaeus schreef verkeerd Hedichem, blijkens verklaring der schepenen van Reenen van Mei 1258 in Cod. dipl. o. s. Mariae Theut. I. p. 292. 1152 PLAATSNAMEN. R ij k s w o u (1, Het, van Nijmegen tot boven Kleef, 896, 1071. R ij n, D e , 1, 5, 6, 7, 10, 11, 36, 39, 40, 49, 55, 58, 60, 61, 62, 66, 93, 98, 103, 112, 150, 173, 212,234,235,344, 367, 415, 425, 426, 461, 470, 559, 567, 626, 638, 700, 843, 896, 927, 931, 967, 1001, 1006, 1038,1045,1049, termini qui Vleymszhem dicuntur 1057,1150. Eijn , De Kvomme , van Wijk te Duurstede tot Utrecht, 11, 96, 127, 241, 244, 313. Rijn, De Oude,van Utrecht totKatwijk, 63, 486. Rijn en Maas, Tusschen, iudicium provinciale, 1054. Rijningen, Utrecht, 725. Rijnkensgoed, in Oosterwolde, 938. Rijnsburg, Z. Holland, 388. Rijn wijk, aan den Krommen Rijn, 127, 147, 289,-302, Hildeger' schout 344, 780. Zie Wijk te Duurstede. R ij s e 1, R i s 1 o , in Gorsei, 208. Rijswert, bij Ooi, tiende 1089. Rijswijk, Betrnve, villa, kerk 96, 163, 274, 354, tiende 601. ■Rijswijk, Risewick, Kr. Kleef, Rgbz. Dussel- dorp, 380, 322, Rijswijk, Z.Holland, 897.'. Rikela, 200. Rimbrahti = Remmerden. Rirae, 157. Rinderen, Rinharen, Kr. Kleef,"* Rgbz. Dusseldorp , kerk , Willebrod custos fi, villa 10, 62, 90, 104, curtisllö, 179, 254, 310, 434, curia. 473, 602, 614, 627, 652. Ringelberg, Kr. Borken, Rgbz. Munster, 641. hRi n i s'h ei m , Betuwe 45, 122. Rinmere-, Betuwe, 163. Riping, in Neede, goed en molen, 802. Ripligerhof, Veluwe 778, 823. Riporum pagus, aan de Ruhr, 37, 38. Ripuarie, aan den Riju, hoofdplaats Keulen, 1, 31, hertogdom 35, graafschap 54,150. Roche, La, graafschap, prov. Luxemburg, 377. Rode, graafschap aan de Maas 549. Rode aan de Deile, Rhode St. Agathe? prov. Brabant, 855. Rode, 197. Rode -= 's Hertogenraad. Rodengooi, het Gooi, Utrecht, bij Schalk- wijk, tiende, gericht, dijkbeheer 859, 867, 877. Rodenhuis, 907. Zie Avenhuis. Rodhe, curtis raet kapel, 289. Rodhe — Veenraai. Rodomum, 12. Roer, De, rivier, bij Roermond in de Maas vallende, 48 , molens er in 464bi», 475, visscherij 595. Roermond, Limburg, 356, 367, 410, villa 438, 464Ms, 469bis, 505, 532, schout en schepenen 570t™, 633,645,647,749, 967, richter en schepenen 968, 982,1099; 1103, advokaat, maior en scheperiea 1115. Kerk, Gerard plebaan 532, 570bis, 647, patronaat, tiende, Cuno prior 660bis 5 909, parochien, Daniel investitus 100 Ibis. Cistercienser vrouwenklooster, aflaat 403bis s , 464bis, 475^ 481, 528Mb, 569bis, 589^3, 895, 598Ws, 608bia, 630i>is, 643bis, indnl- gentie 643ter, 644, 65U>is, 731^8,735, 771, 909, 1124. Abdissen : Richardis, gravin weduwe van Gelre. Zie Register der personen. Oda 630bis ; Margaretha 100Ibis. Kapel van St. Nikolaas 1001'>is. Begijnenhof, 1001 b is. Roeversweerd, in Brummen, 31. Rolduc = 's Hertogenrade. Rome, 32, 104, 115, 120, 135, 168 189, 358, 376, 416, 573, 1096, 1102. ' Afgaande op het Register achter het aangehaald Cod. dipl., waarin dit Rijswijk in Gelderland wordt geplaatst, hoezeer het kennelijk in Z.-Holland ligt, nam ik bij vergissing deze oorkonde op. s In den voorlaatsten rcgel der aanteekehing moct 743 1 '' 8 zijn 643 t «', en in dit n°. moet verwezen worden naar 463bis. PLAATSNAMEN. 1153 Koraerici mons, Remiremont, dep. Vosgcs, 54. Rondorf, Landkr., Kgbz. Keulen, 219. Rosekink, Zutfen, goed 650. Rosmalen, N. Brabant 27. Boss um, Maas en "Waal, 972. R osusteren, Limburg, 992? Rot, aan de Niers, Kr. Kleef, Rgbz. Dus- seldorp 734, bürg 771. Rot he, Zutfen of Veluwe, 173. R o t h e , bij Kaldekirchen? 414. Rothem, Betuwe, 1, 55, 122. Rotte rimarca, in de Noordgouw, Ve- luwe,"13. Rothimedink, in Groenlo, goed 373. Rothusen, tiende 232. Rotta, in den Zwijndrechterweerd, Z. Holland 155. Rottum, Groningen, Benedictijner klooster, 490. Rueel, Ruweel, Utreebt, 725. Rufsosteren, bij Kriekebeek, curtis 635. Rugrum, 96. Ruhr, De, rivier, bij Ruhrort in den Rijn stroomende, 14, 37, 38, 61 l . Rumbeke, Kr., Rgbz. Arnsberg, 157. Rummel, bij Vucht, 132. Rumpt, Betuwe, 96, 291, 292, 316,427, 539, villa 847, Rumulohon, Rumele, Kr. Krefeld, Rgbz. Dus- seldorp, 74. Runeresbursch — Renooi ? Ruocuon, in Hameland, villa 95*«s. Rura, 84. Ruschede, 441. S. Saalbeek, Veluwe, leengoed in Wolfhc- zcn, 34. Saalfeld, in Saehsen-Meiningen, 392. Saksen, 5, 8, 31, 35, 56, 61, 62, 112, 138, 143, 182, 207, 244; de Saksische wet 116. Salehem, Zeelhem, Belgisch Limburg 191. Salenkink, in Neede, goed 949. Salland, aan den rechter oever van den Usel van beneden Deventer tot aan zee, vis- scherij 27, gouw, graafschap van Everhard er in, 95bis en 103, vischtol 116, co- m i t a t u s 370, 461, 470, cometia 483, comitatus advocatie 487, dominium of comitatus 488, 489, advocatie 491 en 492, visscherij 508, 807. Salodoro, Soloturn, St. Wisus 54. Sameren, bij Schüttorf, 424. Sandebeke, Overijsel, bij Zalk, 990. S a n d e n, in Niftrik , curtis 663. Saone, De, 36. Sarachowa, Subterior et Superior, längs de Saar tot aan den Moezel, 54. Saraceenen , De ,:4 5 3. Sclavorum regnum, 56. Schalda — Schouwen. Schalen De, aan de Maas, boven Asselt, 968. Schalkin k, Groot, goed, tiende, spi- kermaat, in Varseveld 826. Schalkwijk, Utrecht, 427, 453, 539, bürg 723, goed bij de brug 725, tiende, beheer, gericht 867, 877, goed e- ren 926, 939. Zie Rodengooi. Schaluneberg, de Schuilenburgin Twente? 807. Schare, in Aalten, goed, tiende 1073. S c h a t e, bij Pannerden, domns of munitio 963. Scheide, De, rivier 36, 59. Schendermale , Xhendremal, prov. Luik, 180. Schenkens chans, Kr. Kleef, Rgbz. Dnsseldorp, 190. Schifenburg, Kr. Marburg, Rgbz. Kassel, klooster 255. Schilderink, in Tragender, goed 828. Schinmorter, Schimmert, Limburg, 229. Schinnen, Limburg, 299. Schitien 112. 1 In de aanteekening staat verkeerd Roer. 1154 PIAATSNAMEN. Schitweg, weg in Nieukerk, 962. Schieiden, Kr. Jülich, Rgbz. Aken, 118. Schonauwen , bij Aken , 1024. Schonouwen, Utrecht, 686, 847. Schoenrevner, 565. Schoonreweerd, bij Bukhorst? 843, 844. Schoonrewoerd, Z. Holland, 1073t>is. Schoorle, W. Holland, 480. Schopau, aaa de Saale 442. Schopmanshuis, bij Nieukerk, 962. Schouwen, Zeeland, 480. Schuderump, in Doetincheni, goed 395. Schuring, in Groenlo, goed 373. Schuring, in Lochern, goed 802. Schuringland, in Silvoldc, tiende 957. Schüttorf, Kr. Lingen , Landdr. Osnabrück , 424. Schwadorf, Landkr. en Rgbz. Keulen, 219. Scimacum , 180. Scrippi, niet Strippi, 764. Scudingium, graafschap in de Jura aan de Ain, 35, 54. S e aew ald, Seuwald, Suifterbant, Veluwe, bosch 14, 15, 16. Sedehem, Sijdehem, Seheim = Z e d d a m. Scfele, Kr. Heinsberg, Rgbz. Aken,kapel 980. Segessink, in Warken, goed 774. Selbolt, bij Mainz, villa 566. Seiebach — Saalbeek. Seihorst, Veluwe, bij Hai'derwijk, kerk., 721, cnrtis 778 en 854, curia 893, 1008. Sellemergo, Veluwe, goed 393. Seime, aan de Salm, vallende in den Moe- zel, 54. Senonicum, 12. Septimanie, tusschen de Garonne en de Rhone, 35. Seqnana , De Seine, 35. Setten, Betuwe, villa 140, kerk, tiende 147/289. 302. Seulcurt, Saucourt, dep. Haute-Marne, 58. Sewinaker, Betuwe, 163. Siberdink, Zutfen? goed, tiende 804. Sibergehove, iu Drempt, tiende 741. Sidanneuwunde, N. Holland, bij Weesp, beek 304. Sidram, in Hameland, 95 I)is . Siegburg, Kr. Siegen, Rgbz., Arnsberg, Au- gustijner klooster 177, 183, 197, 220, 225, 239, 336 , 358, 815, 831. Abten: Cuno 231; Nicolaas 318, 320, 322, 358; Godfried 815. Siegen , Kr.. Rgbz. Arnsberg , 820. Siellandi 173. Sijderoves, bij Ter Hunnepe, 1022. Sikkink, in het Gooi, goed 775. S i k k i n k, in Warnsveld , 774. Silva inxta Orten = 's Hertogenbosch. Silva, in Winterswijk , = Woold. Silven, in Apeldoom, villa 33. Silvolde, Zutfen, 395, 522,571, mark 572, tiende 660t", parochie 817, 921, 957, 1089. Sinzig , Kr. Ahrweiler , Rgbz. Koblenz, 62 , 419.. Siverdinkhuizen, in Dodeweerd, 373. Sladere, bij Putten, 393. Sledenhorst, Kr. Rees , Rgbz. Dusseldorp , vrouwenklooster Regenwidis abdis 853. S 1 ij k-B w ij k, Betuwe, 45, 184. Zie Ewijk, Smedink, in Haarlo, goed 643. Smithuizen,. Kr. Kleef, Rgbz. Keulen, 163 ] , toi 190, 277, 379, 444 en 455, 481, toi 512, 552, 626 en 769, kerk 911, toi 936, 955, 974 en 1006, tinsen, 4 molens 1089. Sodeia, in de Laumensergouw, 46. Sodoia, 51. Soeren, in Apeldoom, bosch 27. S o e r e n , in Spankeren, 152. Soest, Kr.', Rgbz. Arnsberg, kerk 934, 1092. Solckem = Zuilichem. Solen — Zoelen. Solonense, ie Soulossois, aan de bronnen van de Maas, 54. 1 De plaats koint ook voor iu eeue oorkonde uit de XI eeuw bij lacomblet, Urkunden- buch I, n<~. 257, S. 166. PLAATSNAMEN. 1155 Somersvoord, bij Ter Hunnepc, 815, 888, 1022. Zie Ter Hunnepe. S o r n a = Soeren in Spankeren. Sovenharen rr Zevenaar. Spald orp, Kr. Kleef, Rgbz. Keulen, 65, 434. Spana, Spaansweerd, in Steenderen en Brammen ,167. Spanje, 36. Spankeren, Veluwe, 352. Spelemanshofstad, in Beusichem, 947. Spiers, gouw 35, 36; stad 161, 205, 221; bisdom 198; Hendrik domproost, Joban, proost van St. Germanus, Konrad, de Omnibus Sanctis, 360. Spij k, Z. Holland, 249, 291, 292, 316, 427, 463, 476, 539, 555, brock, «ende 933. Spijkscbe sluis, aan de Linge, 538, 539. Spraland, Limburg, in Wanssum, bürg 800. Spriel, in Putten, 393. Spremont, prov. Luik, 812, 1149. Sprenkirbacb, klooster, Richard abt 255. Stablo, Stavelot, prov. Luik, Benedictijner klooster, abten: Poppo,122; Wibald 287,297. Stade, Landdr. , 1092. ' Staffelsee ', meer inBeieren, Landger. Weil- heim, 26. Stambeim, Kr. Muhlheim, Rgbz. Keulen, 247. Starkerode, in 'Winterswijk bij de kerk, curtis 469, 572. Starroder, in Beusichem, 947. Status episcoporum = Bisschopswijk. Staveren, in Ermelo, 161. Staveren, Eriesland, Benedictijner klooster 990, 1092. Steckede = Zwammerdam. Stedingers, De, 567. Steenderen, Zutfen, 161, kerk, 446, 534, 557 en 571, parochie 584, kerk 660'«, 712, kerk 972 en 1059. Steenweerd,De, bij Kulcnburg, 440. Stecnrewald, andere lezing Sternewald in Offer-Oever-, in Steenderen, bosch 116, 161, 254. Stege, in Gaanderen , goed 677. • Steinfeld, in den Eifel, Mariaklooster 250, 477. Steinfurt, Kr., Rgbz. Munster, Hendrik ple- baan 599. Steinkirche, Kr. Heinsberg, Rgbz. Aken, y a der kerk 232. S t e i n r e, Veluwe ? graafschap 487 '. Stendal, Kr., Rgbz. Maagdenburg, 1020. Sterrenberg , Lippe , klooster, Hendrik proost 1084. Stertlage, in Beusichem, 947. Stevensweerd, Limburg, 26, 275, 464t>'3 ? Stillinga Hagamundi, Betuwe 27. Stivarium — Estival. Stokhem, Stokkum.in Zeddam, bosch 617. Stokheim, Stokkum, Overijssel, 373. Stockheim, Stockum, Kr. Duisburg, Rgbz. Dusseldorp, 302. Stockheim, Kr. Düren, Rgbz. Aken, 197, bürg en allodium in Beneden- Stockheim 750. Stochern, bij Kleef? 373, 429. Stotelaar, in Winterswijk, curia 504>>i s . Stoutenburg, Utrecht, 132, bürg 861. Straasburg, 36, 54, 205, 365. S t r a 1 e n , Kr. Geldern , Rgbz. Keulen, 177, 183, varkenstiende 186, 197, 220, 225, curia, broek 231, 307, 336, 358 , conci- lium, kerk 726, Hendrik deken 974 1 « 8 . Strijen, Z. Holland, 118, 134. Suadeburg — Zwammerdam. Sualejjgoed = Swelle. S üb ort, Veluwe? bosch 116. Suchtclen , Kr. Kempen , Rgbz. Keulen, 459, concilium 726. Suellen, Suolle, in Varseveld, cotland, mansio 572, 650: Suentium, Suentisium, graafschap aan de brounen der Saöne, 35, 54. 1 Door eene drukfout Staat er Staffeisee. 3 In de aanteekening moet staan : Stevere en nict Steverc. 1150 PLAATSNAMEN. Suilthcim, bij Heinsbergen, 731>»s. Suithardishaga, N. Holland, 63. Sulchem, toi 1057. Sulen , Kr. Kees, Rgbz. Dusseldorp, 238, 338. Sulethum, 84. Sulvenda — Silven. Surainum, Sinuinum? — Zennewijncn. Suncbem, 916. Sunderen, in Vorehten, goed 923. Suöl — Soelen. Suornon — Soeren. Supradorp — Bovendorp. Surethe, Surth, Landkr., Rgbz.Keulen, 178. Susat = Soest, Rgbz. Arnsberg. Susteren, Limburg, rivier 4. Susteren, Limburg, klooster 3, 4, 54, 64, 67, 76 en 89 ', Johan deken 47.1, boschrecbten 838, oppidum 975. Suthempc, in Brummen, 161. Sutrium, prov. Rome, 288. Swalafeld", in Beieren aan de Altmühl, 35. Swalmen, Limburg, 200, curtis 609, 682, 968. S welle, in Didam, 152, predium 395. Swolen = Zoelen. Swormerheng, bij Deventer, 1074. Tarvenna, Taverny, dcp. Seine et Oise, 59. Tecklenburg, Kr., Rgbz. Munster, 211,902. Tectis — Theo*. Tegelen, Limburg, kerk 119. T e i s t e r b a n t, 9, 27, graafschap 35 en 54, 66, graafcbap van Ansfried er in 97, 100, 115, gouw, graafschap van Huuerich er in 120, gouw 121, 122, 129, gouw 132, Folcond graaf graafschap er in 154, 157, gouw 167, in het graafschap van Gerard 168, graafschap er in 176, 195, 218, Folcond graaf 266, 288, 362, Zie bij Driel, Maas en Waal. Teis t erb an der s , D e, 61. Telgud, Telgt in Ermelo,25. Teratina, Betuwe? 41. Tessandrie, Texandrie, gouw 2, 3, 266, 380. Thelden = Delden. Theole zie Tiel. Theothorne, Veluwe? 33. Thesla, Betuwe? Veluwe? 27. Theux, prov. Luik, 180. Thideheim — Didam. Thokamp, in Eibergen, goed 373. Tholle, De, aan de Maas bij Asselt, 968. Tholre - Toldijk. Thore, Thorn, Limburg, villa 550, 1065; vrouwenklooster 102, 134, 1065. Thomas = Indoornik. Thrunitis — Drumpt. Thufina — Duiven. Thuira = Düren. Thullere, in de gouw Hintingo, 33. T h u m n a, andere lezing T h u i vv a — Duiven. Thüringen, de Thüringers, 35, 56, 207. Tianum, Thienne, Venetie , 548. Ticzacha, Tusey, dep. Meuse, 90. Thriente — Drente. Tiel, Betuwe, 63, oppidum 66, 68, in het graafschap van Unroch 121, haven 130, handel en wandel der inwoners 144, 184, 205, 400, 401, 412,497,555,959, 969, schepenen 1040, scheepstol 1141. Curtis imperialis , 105, 121, 172 2 . Toi, 69, 77, 83, 108, 170,, 269, 337, 387, 456, 460, 496, 501, 799, 959. St. Walburgiskerk, 144, 396, parochie 520. Proosten: Alelmus 249; Konrad 285, 1 In het Evangelieboek van het klooster is een inventaris van de kerksieraden, opge- maakt in het jaar 1174, uitgegeven door den Heer Habetz in Public, de la Soc, hist. dans le Limbourg, VI, p. 535. * In den laatsten regel der aanteekening staat verkeerd Januari voor Februari. PLAATSNAMEN. 1157 286; Simon 291; Gottfried 309; Bernhard 395, 408; Everhard 582, 624,629,721,759; Johan843, 888. Proostdij: 194, 858,. 972. Dekenaat: 972. Tiela, Til bij Herstal, 121, 172. Tielerweerd 373, 400, 483, 1112,1126. Tilburg, N. Brabant, 2, 648. Tillum = Tul. Tinohem, Didam? tiende 660ter. Tiule — Tul. Tiwecen, N. Brabant, 972. Toi, N. Holland, 63. Toldijk, De, in Steenderen, 173. Ton den, in Brummen, 173. Toneburg , burggraafscbap in het Ahrdal, 756. Tongeren, in Epe, 95, 113, 152, Tongeren, prov. Limburg 13, 180. Tongeren , Overijsel, bij Raalte, 95, 9Bbia. Tongerlo, prov. Antwerpen, klooster, advo- catie 294, Hendrik abt 295. Torona, 1. Torrens comitnm, aan den IJsel bij Zalk, 990. Totheim, bij Geldern, 532. Traiectnm — Maastricht en Utrecht. Tramonia, Trutmannia = Dortmund, Trankeel, Tragel e e n, bij Lobid, 1037. Transalpina regna, 105. Translay, Picardie, manoir 985. Trecis, 212. Trectis, Treiectis — Maastricht en T r i c h t. T r e m e 1 e — Dreumel. Tremethe = Drempt. T rieht, Betuwe, 249, 291, 292, 316, 427, 539, 902. Trichtersluis, De, aan de Linge 538, 539, 796. i Triendum — Drie. Trier, bisdom , 54, 78, 895; kerk van St. Peter 81, Godfried domproost 255; Johan deken 741; St. Simeon, toi te Coblenz, lijst 205 en 426. Trigasinum, 12. Tristrammesweerd, in Dodeweerd, 373, Trivels, 337, 366. St. Truyen, prov. Limburg 789, Bene- dictijner klooster 191, 195, 217, 671; Thomas abt, 671. Tubalgouw = De Düffel. Tnil, Betuwe, 104, 116, kerk 157, 254, 288 en 362, 1112. Tul, Utrecht, inferior 291, 292 , 427 , 539. Tnlhem, 83. Schrijffout voor Dalehem. T n 1 e t h e , Veluwe, Tuelremark in Voorst? 199. Tullum , Toul, dep. Meurthe, graafschap 35, stad 205, bisdom 279. Tulpiaenm = Zülpich. Tnnegurum — Tongeren in Epe en in Overijsel. Tnntilesheim, 74. Turines, ook Triuges , 301. Turmines, 180. Turnhout, prov. Antwerpen, 615. Turslae, goed 796. Zie Bisschopsgraaf. Tuscia, Etrurie 371. Twello — Vunnilo. Twente, Overijsel, 155, 241, 480, 537, 709, 807, 915. Tyrus, in Syrie, 371. U. Ubbink, bij het Gooi, goed 775. Ubburgen, Ubbergen, Maas en Waal, 993, tiende, bosch, broek, het oude kerkhof 1089. Ubekink, in "Vorden , goed, tiende 584. Uberan Malsma — Buurmalsen. Ubydnm, 157. Ubkirica, bij Wijk te Duurstede, 11. 96. Uohtelerberg, bij Beekbergen, heimaal 636. Uddel, in Apeldoorn, 13. Uijm, de Eem, 803. Ukele, in Teisterbant, 115. Uld, bij Emmerik, goed 617. Ulfara, Ulfrum = Wolferen. Ulft bij Gendringen, Zutfcn, 203. Ulft, in Twenthe, 155. 1158 PLAATSNAMEN. Ulm, Donau Kr., 618. Umberidenslant, Betuwe, 163. Unkel, Kr. Neuwied, Kgbz. Koblenz, 182. Unna, Kr. Hamm, Rgbz. Arnsberg, 302. Uplage, Upplum = Houberg. Urbs v e t e r i s = Orvieto. Urdene — Vorden. Urdingen, Kr. Krefeld, Rgbz. Dusseldorp, 74, geleidegeld 1006. ürk, N. Holland, 101, territorium 103,116. Urlake ', 600. Urthunsula, Veluwe, iu de streek van Ermelo en Putten of Voorthuizen, Vur- tunsbusen ? 46. Uterlese, iu Hummelo, tiende 876. Uterweerd, in Dodeweerd, curia 373. Uthe, Uden, N. Brabant? 468. U t h o v e n , bij Asselt aan de Maas , 968. Utrecht. Stad, 8,11,12, 30, 84,100, 115, 205,217, 226, 242, 244, 249, 282, 285, 286, 304, 309, 337, 344, 366, 388, 397, 448, 460, 472, 478, 486, 488, 489, 534, 601, 606, 639, 658, 668, 691, 769, 773, 774, 795, 823, 947, 1002, 1017, 1079, 1113, 1118. Territorium, 725. Biadom, 41, 48, 54?, 68,69,75,77, 83, 87, 92, 93, 112, 120, 126, 131, 154, 161, 170, 171, 173, 175, 176, Statuten 194, 226, 272, 274, 285, 286, 296, de, ministerialen 308 en 388, 406, 487, 491, 656. Kerken, kapittels, kloosters. St. Bonifacius, 184, 218. Proosten: Hennan 249; Emo, 286; Jordan 309; Gozelijn 341; Otto 395. Dekens : Herman 305; Eodolf 341. St. Jan, 184, 190, 259, 328, 334, 342, 369, 445, 480, 493,C 646, 674, 676, 701, 709, 916, 947? 1017,1019, 1036, 1118. Proosten; Herman, 259; Anselm 190, 274, 285; Arnold 303, 309; Albert 341, 346,349,350, 369; Giselbert 427; Gozewijn van Amstel 472, 488,493, 518, 534, 676, gekozen bisscbop 701, 709; Willem van Amstel 915, 1.143. Dekens: Anselm 285; Konrad 305; Rudolf 309; Gerald341, 346,349,350, 369; Giselbert 395, 408; Hendrik 427 ; Theoderich van Amstel 476; Giselbert 478, 486, 493, 518,534; Jobanvan Perwers 676; Jacob 1019. St. Marie, 85, 216, 304, 341, 379,455, 512, 517, 552, 640, 721, 752, 769, 777, 778, 783, 796, 823, 825, 832, 854, 864, 881, 893, 936, 938, 955, 974, 978, 1008, 1030. Proosten: Luthard 249; Hugo 262; Arnold 274, 285, 291; Baldewiju 341; Rembold 407, 408, 427, 456; Walter 534, 676, 721. Dekens: Arnold 259; Kodolf303, 305, 316; Eeinbold 395; Hendrik 408; Reiner 427, 446; Andreas 478,486, 488, 493, 512, 517, 618, 534, 552, 553; Engelbert 696, 731, 823, 864. Advokaten: Gerard graaf van Gelre, 216 ; Hendrik, graaf van Gelre, 304. St. Märten, de Dom, 11, 28, 29, 33, 48, 84, 85, 93, 96,113,115,154, 'l84,194, 218, 244, 350, 824bis, 874, 926, 939, 1050, 1059, 1073bis. Proosten: Odo 153; Lanzo 190; Men- god 236, 249, 257, 258; Hartbert 259, Labert 262, 274; Konrad, halve broeder van koning Konrad ni, 284, 285, 286, 428; Godfried 309; Arnold 316, 328; Simon 341, 349; lodewijk 407; Otto 427, 428; Lode- wijk 446; Theodericb493, 518,584, 553; Otto 696; Adolf 1105, 1119, 1123. Dekens: Lutbert 259; Azelinus 291, 303, 305, 309; Arnold 316, 328; Theoderich 341, 342, 346, 348, 349, 350, 369, 395; Rembold, 427,435, 446, 455, 472, 478, 486, 493; Peter 824t)is ; Steven 1088, 1105, L119. 1 In het opschrift Staat verkeerd : Wilake. PLAATSNAMEN. 1159 Advokaat: Rudolf van Goor 350. Ond-Munster = St. Salvator. St. Peter, 184, 185,236, 303, 305, 346, 445, 482, 537, 541,' 551, 581, 606, 658, 737, 808, 972, 1119, 1123,1138. Proosten: Rudolf 190; Gerard 249; Luzo 262; Arnold 263; Albero274; Luidbert 285, 286 ; Andreas 303, 305, 309; Godfried 328, 341, 344, 346, 349, 352; Walter 395, 408, 427, Wiger 472, 486,488,493; Reimar 482, 5,18, 534, 539, 569, 676, 721; Engelbert van Ysenbroek 927, 931; Steven 995, 1050. Dekens : Lutberd 259; Herman 305, 328, 341,346, 349, 350: Hendrik395; Elias 408; Wiger 446; Hugo 493, 518, Willem 534, 539; Everhard 624, Steven 933, 936. St. Salvator, Oud-Munster : 274, 349, 601, 646, 1073Ms. Proosten: Adelhard 190; Thamo 274, 285; Lambert 328; Gozelyn, Gozeliju, 342, 346, 348, 349, 350; Walter 427, 435, 446; Lodewijk 493, 518, 543; Theuderich van Althena 843,1031. Dekens: Wichard 208, lutbert 270; Rodolf 328, 346, 349, 350; Willem 427, 446; Wolfram 472, 478, 486, 493, 508, 518; Willem 534; Wolfram C76; Hendrik 888. St. Katharina, Jacob commendator 1119, Minnebroedersklooster, Godschalk gardiaan 676. St. Paulus-klooster, Benedictijner, 222, 676, , 926, 939. Abten: Matthaeus 309; Hildebrand 344, 346, 350; Nicolaas 395; Werner 472; Hendrik 676, 888; Johan 1041. Gasthuis van St. Jan en Katharina 897. Famuli, nuncii et tuitii der kanunniken 562, 639. De prelaten 607, 639, 1043. Uttalon, in de gouw Hintingo, 33. ' Uxeritium, 54. v. Vaals, Limburg, 160. Vaarwcrk, beneden Eibergen aan den Bcrkcl, molcn zwanedrift 373. Vaast. St. — Arras. Vaassen, Veluwc, 7Üla 65, kapel 339, 373, parochie Johan plebaan 636, 802. Vacheresse sur Somme, dep'. Somme 1042. "Valburg, Falburcmarca, Betuwe, villa 13, 122. Val-Dieu, prov. Luik, Cistercicnser klooster 979, 1068. V alkenb er g', in Barlo , 761. Valkeuberg, Valkenburg, Limburg, 160, 182, bürg 903, 1149. Valles, 1. Vallia Clusae, Vaucluse, dep. van dien naam, 54. Vallis comitis — 's Gravendal. Vallisiorum comitatus, Wallis, kanton vau dien naam, 35, Vangium — Worms. Vanuion, 110. Varik, Valderik, Betuwe, predium 118, 148, 375 curia, Luzo villicus 447, 468, 721. Valar, Kr. Koesveld, Rgbz. Munster, klooster 599. Varseveld, Zutfen, 29, 300, Johan sa- cerdos 553, 571, Johan, plebaan 572, curtis 576, parochie 641, 650, 651, tiende 660ter ; gericht 699, 714, 729, 740, hoofd curtis, tiende, spikermaat 826, 1000, Hendrik investitutus 1067, 1073. Vecht, De Feht [sie], Utrecht, 93. Vedike, dijk, bij Doetinchem, weg 547. V e e n r a ij , Limburg, patronaat, tiende 475. V e ij r t, Kr. Geldern, Bghz. Dusseldorp , kerk 726. Velai, La, 13. Vcldhunte, in Gendringen, 395. 1160 PLAATSNAMEN. Vcldwijk, bij den Ouden IJsel, 281. Velen, Kr. Borken, Rgbz. Muaster, bürg, Herman sacerdos 651. V ö 1 g a s s e, Betuwe , villa 41. Vellavus pagns, le Velay, N. Aquitanie, hoofd- plaats Bourges 13. Velletri, proT. Home, 359, 362. Velp, Veluwe, villa 65, 66, 127, curtis 147, 155, 163, 289, 302, 767, 780. Veluwe, De 13 , gouw 22 en 33, 34, 37, 38, gouw 45, gouw, graafseliap van Linger, Liuger? er in 91, 95bis, 112, 113, 129, gouw 132, 152, 167, gouw, graafschap van Diederich er in, 185, 296, 351, terra, ruminga 370, 384, 386, novale tieudeu 435, 489, terra 504, 658, 709, hoorigc en keurmedige peraonen, tienden 778, 807, teatamenten van geestelijken 839, richter 881, 915, precaria 924, Archidiakonaat 606 Bekanaat 972. Velwa, Betuwe? 163. Vene, bij Bokhorst, Kamperveen, Over- ijsel? 843. Vene, in Weel, goed 669. Venebrugge, Overijsel, Ambt Hardenberg, 384. V e n e w ij k , in Steenderen , goed 584. Venlo, Limburg, 119, 329, 645, tiende, patronaat 660bis, richter en schepenen 941, 1077, 1078, 1091, 1099, 1103, 1109. Vennebrucke, 1080. Verda, Betuwe, bij Slijk-Ewijk, 184. Ver deholt, bij Kamperveen , 990. Verdronkenland, bij Wolferen 122. Verdun , dep. Meuse , 36. Veromandia, Vermaudais in Boven-Picardie, 1. Verona — Bonn. Verschen — Fürstenberg. Versia, Betuwe, de Linge? 55. Vesinghen —5 Wessingen. Veteris ecclesia — Aldekerk. Vethuizen, in Zeddam , goed 428, 571. Vianen, Het huis te, Z. Holland, 725 \ Vicnamont, 586. Vierheze, in Hummelo , 613. Vilich, Kr. Bonn, Kgbz. Keulen , adelijk vrouwenklooster 111, 114, 307, voogdij361. Villars , prov. Brabant, Cistercienser kloos- ter 475, 463'»=, 859, 867, 877, go öderen er bij 1034. Vincent St. — St. Germain. Vinkwijk, in Zeddam, villa 659. Virodunum — Verdun. Virschene, Theoderich saeerdos, 464, Visatium, Visert, Vise, prov. Luik, 180, 499. Vische, 302. Viterbo, prov. Home, 798, 802, 805, 847. Viaanderen, 150, 308, 567, 857. Vlamersheim, Kr. Rheinbach, Rgbz. Keulen, 182. Vlarsheim , jElaesheim, Kr. Recklinghausen, Rgbz. Munster, klooster 319. Vlodorp, Limburg, 986, 992. Vleijniszstrom, termni Rheni, 1057. Vollenhoveu, Overn'sel, 945. Vollte? 232. Volmarshof, in Beiuum, goed S16. V 0 0 r s t, Veluwe, kerk 66, 152, parochie 802, Johan sacerdos 972, 1086. Voorthuizen, tusschen Hoog-Elten en 's Heerenberg, 104, 116, 152,254,404, 580. Voorthuizen, Veluwe, 45P kerk 157 en 362. Vorchten, Veluwe, 339, 923. Vor den, Zutfen, kapel 236, Johan sacerdos 5,56, parochie 584 en 802. Vornouds Be, voormalige rivier in Zeelaud, 857. Vorsele, bij Vucht, 754- V 0 s b e r g e n, in Warnsveld , goed 802. Vragender, in Lichtenvoorde, legiq, bosch 373, villa 828, 890. Vranking, in Groenlo, goed, 373. Vrassel, in Gendringen, novale tionde in, de hengemunde 629. Vreden, Kr. Ahaus , Rgbz. Munster, vrou- 1 De laatste bcleening geschiedde teil behoeve van Prius Willem v den 18is. Wijk te Duurstedc, Utrecht, 1, 11, toi 12, 35, 39, 40, 47, 50, 69, kerk 96, 127, 289, villa 313, 7S0, 844 '. Wijk , N. Brabant, kerk, l'rauco persona 265. Wijk, bij Maastricht, 980. W ij k e u , in Gendringen , novale tienden in dehengemunde 629. W i k b o 1 d i u g , in Neede , goed 373. Wikkerbeke, in het Gooi, goed 775. W i 1 d e r o t h , Kr. Heiusbergen , Rgb/. Aken, kerk 232. Wileka = Vilich. Wilere, Wijlre, Limburg, 182. Wilhees, in Didam, 395, 677. Willebusch, 427, 539. Willere, villa 84. Willinaburg 75. Wilpe, Veluwe, Oratorium 8, 66, Jacob sacerdos 590, parochie 741, 961. Wilre, 179. Wiltenberg = Utrecht. Wimburg, Zutfen , 628. Windesheim, Overijsel, 155. Winetre, Winter — Königswinter. Winsen, Maas en Waal, kerk 726. Winterbach, Lgricht Dillingen, 162. Winternaw, Kr. Geldern, Kgbz. Dusseldorp, hondschap 450. Winters wijk, Zutfen , 123 , parochie 300, tiende 338, 373, 469, 504bi», Ernest plebaan 572, 751, 827, 834, 845, 848, Herman rector 932, 1073. Wipperbeck, in Winterswijk, goed 827. Wirascorum comitatus, aan de Boven Doubs, 35. Wirre De Wozer. Wirsbcrg = Eürstenberg. Wiscele. Wissen, eiland bij Kees, 835. Wisch, Zutfen, 373, bürg 418, 1095. Wischerewald, 255. Wismar, Mecklenburg-Schwerin, 1092. Wissa = Weiss. Wisscl, Kr. Kleef, Kgbz. Dusseldorp. 1 Den 28"ten September 1403 ontving Willem van Abkoude van Hertog Reinald van Gelre ten Zutfenschcn rechte in leeu dat huijs te Ducrstedo, die herscap van Wijck, enn die porte van Wijck mitten gerichte böge enn lege. Leenboeken. 7* 1164 PLAATSNAMEN. Pröosten : Willem 322, «40; Baldewijn 634; deken : Hcrman 519. W i s s i d e, Wissel in Apeldoorn ol' Bpe, 167. W i s s i n k , in Varsevcld, goed 641. Wittewierum, Groningen, 490. Wizcnburgh , Wcissenburg, Saksen, Kr. Bautzen , 536, 793. Wizgoz, de Weschuitz in Baden en Hessen , 51. Woerden , Z. Holland , 308. Woeringen, Worringeu, Land. Kr. en llgbz. Keulen, geleidegeld 1006, 1150. Woeste Hoeve, De, in Nussclder, 395, 569; in Okse 971; in Spriel 393; in Winterswijk 123; in Wulflare 943. Wolt'eren, Betuwe , met eene kapel 55, 122. Woltersweerd, in üodeweerd, 373. W" o n s c h i k, W o e 9 i n k, in Wijelicn, 389. Woold, in Winterswijk, 1073. Wormazfeld a , de VVormscr gouw, 35, 36. Wormersbach . boven Andernach , 350. Worms , 35, 36,185, 203, 205,251, 521, 544, 1049, 1052, 1054, 1055, 1056; bisdom 198; Marquard proost van St. Paulus 360, Biederich domproost, Meiuhard deken 365. Wormsveld, kamp bij Nijmegen , 935. W o r o i m e , W o r u m m e , de vroegere Worumsche polder in Over-Asselt, Maas en Waal? 301. Worpe, visscherij , 1061. Woudrichem, Z. Holland, 118, 349, 469i>is, 671, 867, 877, 972. Wulflara, bij Zutfen , 943. Wupperdal, Het, nan den Wupper,.stromende in den Kijn benedeu Keulen , 119. Wurmelinga, Wormcndlngen in LuxemburgP 197. Würtzburg, 205, domkapittel 352, 500, 1131. Wuseke, 863. Xanten , Kr. Meurs, Rgbz. Dusseldorp, markt- tol 277, 278, 281, 302, 437, 485, 815. Kerk, kapittel: 228, 235, 250,263,311, 340, 434, 437,473, 477, 485, 503, 524, 526, 531, 585, 609, 614, 627, 634, 852, 663, 766, ius ecelesiasti- cum 814, 851, 1061, 1089. Proosten: Folmar 204, 219, Herman 227. 228, 235; Theobald, Gottfried 250 267, 477; Sifried 311, 322, 324, 332 334, 336, 340; Konrad 364, 390, 477; Gerard 395, 403, 405, 407, 408, 411, 413; Otto van Gelre 421; Theoderich437; Godfried 503,531,585; Hendrik 602, 652; Frederik 766, 851; Theoderich 1061. Dekcns : Godesco 235 ; Lambert 267 ; Gonselin 334, 340; Bernard432, 437; Gisalbert 503; Johan 585, 603, 627/ Archidiaconaat 726. z. Zandwijk, Betuwe, bij Tiel, 66, villa 144, 155, parochie 646, kerk 676. Zeddam, Zutfeu, tiende 660t cr , parochie, tiende 428, 659, gericht 785, Jacob sa- eerdos 937 ', 948, kerk 972. Zedent; De, riviev, Z. Holland, 796. 1073'hs. Zeeland, 118, 308, 507, 690, 857, 891. Zegoltmark, Velnwe, 13. Zeist, Utrecht, 33, 155, 244. Zeizendorf, Sissendorp, Kr. Ahrweiler, Rgbz. Koblenz, 99. 1 In het opsebrift had Z e d d a m cn niet Zeihe m moeten staun. PLAATSNAMEN. 11(15 Ze lhcm , Zutfen, 45, 300, 395, ticudc 6601", 712, paroohie 714, 775, 1072. Zelloide, Het Zelle in Heugelo ? 991. Zenuewijnen, Betuwe, 41, 66, Hernie 858, kerk, tiende 1028, 1112. Preinonstratenser vrouwcnklooster: stich- ting 520, 686, 858, 1028. Prior Labert 560. Zevenaar, Zutfen, 33? 163, villa 164, 395, 777, 783, 796, 832, 846, Gerlag pres- biter 972, 1033. Ziele, in Gendringen , 583, 677. Zoclcn, Betuwe, 163, 274, 335, 354. Zoelmoud, Betuwe, 440, 539,686,716, 821, 849, brock 995 Z u i d b r o e k , in Bcusichem, 947. Zuiderzee, De, 16, visscherij 93, 101. Zuid-Holland , 265, 857. Z n i 1 e n b r o o k , Utreclit, 725. Zuilichem, Maas en W'aal, 279, toi 387, 401. Ziilpich, Kr. Euskirchen. Kgbz. Keulen, 7, 904. Zutfen, 14, 167, oppidum 173, 174 '. 208, 229,264, 268 en 352, stadsrechten 376 j munt 397, toi 404, 415, 421, 431, 529, koornmaat 541, 546, richter, schout en schepenen 551, 563, 564, 588,589,621, richter en schepenen 636, 678, 's graven gericht en schepenen 698,702,753,775,776, 781, 823, 862, richter, schepenen en schont 894, 's graven richter en schepenen 89U, schepenen 905 l,ia en 910, 927, schepenen 943, 946 en 949, 's gravenhof 965, 991, richter en schepenen 997, 1005, schepenen 1014 en 1016, raolen 1032, 1049, schepenen 1092, bier 1141. Graafschap, 227, 296, 373. Land vau. 489, richter 894. Enk, De, tiende 946, 997. Kerk, kapittel van St. Peter en St. Wal- bpg, 31,173, 174,208,214,223, ad- vocatie 229 \ 246, 268, 421, 425, 431, aflaat 479, visscherij bij Kämpen 508, 556, 559, 562, 582, 628, 649, 774, 894, 899, Statuten over de probenden 940, 945, 949, 972. Proosten : Ekbert 229 ; Engelbert 402 \ Hendrik van Loou 572, 628; Gcd- fried van Borculo 1142. Dekcns: Hendrik 547, 551, 582, 628, 876; Daniel 894; Hendrik 940. Margaretha of 's Graven kapel in de St. Peter- en Walburgiskerk, Waltbert ka- pellaan 940. Nieuwstadskerk , 943. Gasthuis, 910, 997, 1086. Zürich, 205. Zwammerdam, Z. Holland 313, 488. Zw arte broek, Het bij Roermond, curtis 647. Zweverink, in IJzenvoordc, goed 569. Z w i e p, in Laren , 173. Zwijndrecht, Z. Holland, 132, weerd 155. Zwitserland , Westelijk , 36. Zwolle, Ovcrijsel, 106, 1013, 1015, 1092. Z y f 1 i c h, Kr. Kleef, Kgbz. Dusseldorp, 122, klooster 136, 137, 149, 150, kloostcr 227, 228, 267, 278, 321,353,432,502, 514, Willem pastor 630, 631, 682, 686, parochie, tiende 768. Proosten: Folmar 267; Johan 321, 322, 347, 353 • Hcrman 514, 630,631 Dekens : Balderik 267 ; Tlicoclerich 405; Hendik 514. 1 In bot einde der oorkonde is achter het woord imperatoris uitgevallcn Heiurici. - In rege] li leze men amndicata en in regel 5 van onderen der aant llii.iesheimensis. PERSOONSNAMEN. A, Albero van, 304; Hendrik 334; Elias, 346, 350 ; Walter, zijn broeder, 346. Aa, Leonius van, kastelein van Brüssel, 387, en zijne dochter Heilwig, zijn zoon Leonius en diens dochter Mechteld, 754. Acuto Monte, Lambert, graaf de, 240. Adela, dochter van graaf Wichman , stichter van het klooster te Elten, 112, 116,127, 128, 135, 137, 140, 141, 142,143,147. lste man : Imed. Rinderen : Theoderich, 112; Meinwerk, bisschop van Paderborn, zie dezen; Glismod, zie deze; Adela, non in het klooster te Elten, 112; Emma, vrouw van graaf Liudger? 112. 2de man: graaf Balderik, zie dezen en Stamtafels bl. 92 en 111. Adelheid, gravin, dochter van graaf Everhard, vrouw van Hendrik, 184. Adenoys, Tiederich van, 484. Ahautenay, zie Hautenay. Ahuis, Johau van , 376; Godt'ried 484 ; Aleid 828, en haar zoon Bernard 848,. . . 1005. Aladram , broeder van Hatto, 92 bis . Albo, graaf in Lognis, 91. Alborch, 'Willem van, 350. Albus, Willem 305, Gerard, de Colonia, 318; Gerard 405 ; Theoderich 741; Gerard 817, 894, 921. Albus, ßaldewijn, schepen van Zutfen, 551. Albus, Nikolaas, consul van Rensburg, 1014, 1016, 1016. Aldenburch, zie Oldenburg. Aldeudorf, Hendrik van, 230, 231; Hendrik iunior 276. Aldenhoven, B. van, 934. Aldenselon, Bertolf van, 285, 286. Aldwich, Johan van, 344; Jakob, schepen van Emmerik, 617. Alechtre, Herman en Johan van, broeders, 231. Aleijn, Johan, 869. Aleu, Lutbert van, gograaf, 597. Alf, Walter, 387. Alfeu, Johan van, kanunnik te Zutfen, 940. Alfetra, Alfter , Herman van , maarschalk van Keulen, 318,392, 403,448,451; Goswijii 361, 368, 374; Herman, maarschalk van Keulen, 865, 904. Almarus, Gerard, advokaat van St. Severijn te Keulen, 219. Almelo, Everhard van, 305; Hendrik 643, 741, 807, 844? 882, 888, 908; Arnold en zijne vrouw Marina 1040. Alne, Egidius van, 867. Alpheim, Alphen, Hendrik van, 318, 319, 322, 323, 324, 347, 403, 413, 452; Godefried 405, 432, 437; Herman 352; Theoderich 401; Hendrik 452, 635; Johan, kanunnik te Zutfen, 940, 972! Sweder 1084. Altena. Graven: Eberhard 319, 320; Arnold 336, 347, 361, 390, 392, 399, 403, 412, en zijn zoon Eberhard 416; Frederik zijn broeder 347, 374, 416; Adolf 448, 452. Zie Aartsbisschop van Keulen. Altena, Theuderich van, 285, 325, 334, 401, 469'"S; Gozewijn 347; Boidijn387; Willem 633, 635, 697, 700, 734, 745, 749, 750, 771, 797, 799, 807, 820, 835, 836, 843, 859, 867, 877'; zijne 1 In het Register der plnatsuamen had onder dit n°. vermeld moeten worden: Altena, N. Brabaut. PERSOONSNAMEN. 1167 broedere: A. 836, S43, 869, en Engelbert, zijn vrouw Helewidis en zijn oudste zoon Willem 867; Theoderich, proost en aarts- diaken van St. Salvator te Utrecht, 1031. Kastelein: Lodewijk 867, 877. Altena, Theodorich van, scheuen vauZutfen, 636. Altenis, zie Elten. Altmathe, Theoderich van, 955. Alve, Gozewijn van, 948. Alverada, zie Waltger. Alvette, Herman, marschalk van , 448. Ambere, Everhard van, 318. Amcrougen, burggraaf, Therich van, 316; Albero en zijn nepos Gozewijn 350; Jacob 478; Hendrik 1050. Amersfoort, Diderich van, en Heudrika zijne dochter, vrouw van Hugo Butyr, 233; Hendrik en zijne vrouw Resekc 476,478, 518, 580; Arnold 476; Walter 725, 861, 888, 1041; Giselbert 947; Hendrik, schout, zie Stoltenberg. Amme, Hendrik van, zijne dochter Hilla, haar eerste man Gerard en haar dochter Agnes, 761; Hildegonde, dochter van Hendrik, weduwe van Gerard, zoon van Jacob, eu bare dochter Agnes, 958. Amsene, Amsnon, Ulrich van, 208, Othelricli 229. Amstel, Vulfger van 244; Egbert 313; Giselbert 341, 342, 349, 395, 397, 427, 435, 472, 476, 478, 483, 486, 487, 488, 489, 510, 518; Egbert 257, 285, 286, 333, en zijn zoon Hendrik 334, 395; Egidius, broeder van de voorgasuiden 395, 478; Giselbert 534, 553,689,844, 882; Arnold 947 ; Giscbrecht en zijne broeders 1093; Willem, proost van St. Jan te Utrecht, 1143. Ancboz , Eyerard, maarsohalk van, 381, 382. Anehalt, Steven van, 569. Angeren en Westfalen, Bernard, hertog van, 365. Angeren, Reinzo van, 246. Aujou, . . . graaf van , 747, 763. Anrode, Gijsela, hare kiuderen : Haderadus, Johannes , Hendrik , Aleidis , hare broeders Johan en Christiaan, en lliana dochter van hare matertera, wastinzigen, 514. Ansfrid, graaf in de Betuwe. 45 ; graaf in Hattuarie, 46. Auworpe, andere leziug Nuendorp; Marga- retha van, 1061. Ape, Gerard van, 341. Apekerwolde, Zweder van, 947. Appeltern , Theoderich van, zijn grootvader Johan, zijne grootmoeder Berta, zijn broeder Johan en diens zoon Johan, 717- Arberg, Hendrik van, vicegraaf, 318; Everhard 403. Ardaignes , Lambert van, 1106. Arde , Snelger van 270; Everhard 741; Eren- bold 801; Reiner, schepen van Arnhem, 958. Ardennen, Hendrik, hertog der , 314. Are. Graven: Theoderich 224, 293; Ulrich 318; Gerard 326, 356, 381, 382, 392, 397, 400, 403, 407, 408, 446, 452, 460; Theoderich, zijn zoon 407; Mathvjs, piu- cema van Keulen, 865, 904, 960; zijn broeder Herman 960. Argentel en Kessenich, Hendrik van, 4*71. Argentinum, zie Straasburg. Aria, Reinald van, 325. Ariel, Alard, 350. Arkel, Jan van, 1073'»s '. Arlon, Hendrik van, hertog, 174; Walram, graaf, broedervan Hendrikvan Limburg, 287. Arnhem, Jacob van, 344, 376, 378; Cristiaau 387,401,546, en zijn zoon Jacob 564; Rudolf 401; Arnold 401, 414; ßertold 745 ,■ Noiekin en zijne dochter Berta, vrouw van Herbord, 894. Arnsberg. Graven: Erederik 181, 227; zijn broeder Hendrik 181, 324, 355; God- fried 276, 285, 403, 519, 597, 645; zijn broeder Herman 285; Hendrik Niger 597; Werner van Wisermilde, vroeger graaf van, 597. Arschot. Graven: Arnold 294, 295 ; Karel 611, 648. 1 Volgens Prof. Kern, in zijn opstel: Over hm als lidwoord, in het ] ste stuk der Taal- kundige Bijdragen, moet gelezen worden, bl. 103S'«s, regel 27: Mar worde tlaud weder ridende, en bl. 1039 l)ls , regel 10; tnedele, in de plaats van: toedele. 1168 PERSOONSNAMEN. Asbekc , Bernard ran, kauunnik tc Munster, 650; Egidius 1005; Swcdcr, kanunpik tc Munster, 1073. Ascu, Hendrik van, 387. Ascauio , . .. graaf van, 573. Aschethe, Eschcde, Rodbrag van, 246 ; Wcne- mar 636. Aspera , Gcrnng van , 184. Aspermont, Arnold van, eu zijne vrouw Helena 273. Assele, Asselt, Hubert cn Heribert van, G74 ; Rutger 968; Roger 1109. Attenboveu, Hendrik vau, 648. Attonhove, Hendrik van, 592, 648. Auca, Hennaii cum, 475, 5281>is. Audenarde, Arnulf van, 505, 507. Äugest, Aubert vau, 746. Augsburg. Bisschoppen: Herinan, graaf van Wittelbacli 221; Sifrid m 468, 474, 500. Auterivia. Alta Ripa, Klerenbaud van, 400,410. Auvcrgne, Aleidis, graviu vau, 6CG. Avcnnes, Jan van, oudstc zoon vau de graviu van Vlaaudereu, graaf van Henegouweii, 690, 747, 786, 789, 1052, 107G, 1177. Averberg, Hendrik van, 888. Haar, Hendrik van, graaf, 443. Haar, Frederik van, ricliter der ministerialcn van den graaf van Gelre, 943, 1011, 1150 Bac, Walter, 397- Baclo, Beclo, Godschalk van, 880; Ever- hard 902. B.icum, Bertold van, 370. Baden, Herman, markgraaf van, 460, 474, 500, 573. Badink van Vullcnho, Walter, 569. Bagheim, Daniel van, 494, 865; Winricn, zijn broeder, 865, 885, 904. Bailleul, zic Morianmes. Baiiartj Arnold, 502. Bake, Egidius vau, 551, 636; Bertold 636 ; Rudolf 902. Balderik,, graaf, man van gravin Adela, 112, 116, 125, 127, 128, 130, 131,135,136, 137, 140, 141, 143, 146, 147, 149, 152. Balderingis, Gerard, 619. Balsclium 499. Bamberg. Bisschoppen: Ruopert 185; Otto i van Mistelbach 221, 260; Eckebert, zoon van Berthold iv, hertog van Croatien , Dal- matien en Meran, 443. Banacher, Hendrik van, 1062. Baniard, Albert, 825. Barba, Bernard cnm, 395. Biirbenchon, Giliou van, 593. Barlham, zie Bernhain. Barlo, Bert in, 591. Barlo, Gerard van, 457. Bars, Theuderich, tliesauricr van den Dom te Utrecht, 676. Barsdonck, Everhard vau, 397 ; Gerhard 475 550, 566, 632, 635, 835; Hendrik, broeder van Gerard, 475, 528 ; Willem, zijne weduwe Mechteld en zoon ArnoldG72; Everhard, dapifer van Gelre, 962, 1103, 1109. Basel. Bisschoppen: Burchard van Hasenburg 168; Ortlieb van Eroburg 287; Hendrik n von Thun 497, 500. Bastard, Theoderich, 376, 378, kastelein vau Zuilichem 387, 401, 404. Bastun, Arnold, 902. Batburk, Albert van, 453. Batenburg, Albero van, 184; Rodulf 184; Theuderichs 184, 376, 387, 397, 398; Hendrik, broeder van Theoderich, 184, 887, 398, 421; Arnold 271; Elorens 564, 608''^, 626, 647; Gerard 674, 717, en zijne vrouw Belan 760, 835, 862, 909, 912, 927, 931, 953, 991, 1009, 1025, 1065, 1101, 1103, 1116; Theoderich 1109, 1150. Bautershem, Hendrik van, 387, 869, 877, 879, 953. Bazo, Johan, 1057. Beauvais, ... bisschop en zijn broeder Robert, 371. Becchede, Johan van, 1084. Begendorp, Bernard vau, 97Ü; Rutger 980, 986, 992. Beier, Herman, 447. Beieren: Thieppold, markgraaf 206; Otto, paltzgraaf, hertog, 260, 468; J,odewijk, PERSOONSNAMEN. 1169 hertog, 411, 443, 443, 466, 460, 465, 474, 500, 573, 866. Beinhem, Willem cn Jacob vaii, 582. Beke , "Willem advokaat van, 5! 3; Lambert; 785. Bekelu, Thiderich eu Godscluilk van, broe- ders, 599, 699; Godschalk , 739, 740. Belenchauseu , Bertold van , 597. Bcllinclioveii, Gerard van, cellerarius van het. kapittel van St. Quentin, 434. Beltram, Ulrich van, 368. Bemel, Theuderich van, 196. Bemele, Otto van, zijne vrouw en ziju zoon Otto, 951. Bemene, Steven van, 542. Benheim, Johan van, 949. Bensheim, Bruno en Hendrik van, 403. Bentheim. Gravcn: Otto 360, 385, 386; Boldewiju 446, 486, 487, 488, 489, 507; Bodekijn 569, 580, 584; Otto 753, met zijn broeder Egbert, zijn zoon Otto eu nepos Ludolf van Steinfort 902; Egbert 983. Benthem, Willem van, 564. Berch, Godfried, kastelein van Kessel, 1007, 1101. Bereite, Herman van, 405. Berebache, Hendrik van, 342. Berenbruke, Nikolaas, 395. Berenehem, Lubert en Gozelin vau, 208; Thomas 350. Berentrotlie, Gozewiju van, advokaat vau Roermond, 344, 378, 387, 395 Bercwik, Bervvicbs, Hendrik 659', Jutta, weduwe van Hendrik, en hare kindereu Gerhard, Hendrik , Jakob , Polronulla en Agnes, 958. Berg, de Moutibus. — Kgbz. Arnsberg, Keulen eu Busseldorn — Graveu Adolf 181, 186, 302, 309, 313, 330, 231, 353, 253; Arnold 247 ; Bruno, zie Aartsbisschop vau Keulen, Bruno H; Adolf 272, 276, 286, 287, 297, 351; Engelbert, tevens Aartsbisschop van Keulen, 318, 319, 320, 326, 332, 336,343,347,356; Adolf 400, 403, 406, 407, 413, 415,416,417,430, 422, 433, 442, 444, 451; Theoderich, zie aartsbisschop van Keulen Theoderich i; Hendrik, hertog van Limburg, 645 ; zijne vrouw Irmgard en haar zoon Adolf 673'; Adolf broeder van Walram vau Limburg, 694, 720, 734, 756, 832; Margaretha zijne vrouw 824; Adolf, mau van Elisabeth, dochter van graaf Otto van Gelre, 871, 904 ", 1012, 1069, 1080, 1132, 1133; ziju broeder Hendrik vau Windek eu dieus dochter Margaretha 1069, 1080; Lodc- wijli 97«. Berg,Vaudeu, Melegarde, de Monte,—Zutfen— Konstanten 174, 208, 239, 337, 268, 313; Gerard 232; Itabodo, zoon van Konstanten, 237, 318; Konstautiju, zijn broeder Rabodo en Gizelbcrt 318; Konstautiju eu Rabodo, den zoon van zijn broeder, 323, 333; Kabodu, Konstanten en Ever- wiju, broeders, 334; Konstautiju 334, 33C, 355, 440, 447, 453; Lambert 387, 401, 404; Adam 430; Hendrik 475, 483,486, 487, 488, 489, 494, 504, 507, 508, 518, 5281»», 539, 533, 534, 538, 546, 550, 553, 557,561,564,565, 580, 584, 588, 589, 596, 598, 621, 635, 636, 641 ', 650, 773; Adam, zoon van Hendrik 518, 564, 636, 650, 734,773, 779,785,816, 835, zijne weduwe Imagina 937; Prederik, zoon vau Adam, 937, 1000. Berg, Oouso Johan vau, 648. Berge, Wiselijn van, 360 ; Ohristiaan 494, 592. Bergetosiensis comes, 7. Bergheim, van . . . 1070. Beringhem, Johannes van,, 657. 1 In het Register der Plaatsnamen had onder dit n". moeten voorkomeu: Ancslcr, domus te Kaikar. * In hetzelfde Register hadden onder dit n°. vermeid moeten wurden: Angormuiul, Kgbz, cn Kr. Düsseldorp, Bensburg, Rgbz. Keulen, Kr. Mühlhausen, Novuiu eastrum eu Windek. 3 In het opschrift had moeten staan Adolf eu uiet Arnold. * Bit ii°. had 642 moeten ziju. 1170 PERSOONSNAMEF Berlaer, Lodewijk van, 697. Berlos, Gunter van, 696, 697. Bermcthvclde, Gerard van, 1005, 1073; Her- man, 1073. Bern, Folcund van, en zijne vrouw Bessela, 266. Bernamont, Humbert van, 1106. Bernart, Hellinus , 744. Bernham, Hubold van, 395, 547; Herbert, 529, 553, zijne vrouw Gertrude en broeder Franco 584, 612; Aleidis, vrouw van Willem van Hörne, 996. Berusovle, Bernsoven, Adolf van, 451; Hendrik zijn broeder 451; Reinbold 451; Gerard, dapifer van Keulen 720. Bertant Wolter van, 400, 566j 592, 611, 747, 799; Egidius 654, 562; Lodewijk 648; Walter, hcer vau Mechelen, 879, 887, 953, 959. Berth, zic Berch. Bethunia, Jakob van, sublevita en kanunnik vnn St. Marie te Kamerijk, 500. Beuningen, Hendrik van, 276, 285, 397, 401; Steven 538, 539; Sijbodo 837; Philips 844; Hendrik 1040. Beusichem, Hubert van, 395, 428; Rodolf 435; Steven 478, 493, 518, 553; zijn broeder, 539, 553; Hubert, pincerna, 725, 933, 947, 1031, 1039, 1118; zijn broeder Splinter 1039, 1118; zijne oomen Steven, deken van St. Peter te Utrecht, 933, 936; en Sweder, maarschalk van Utrecht, 933, 936, 947, 1039, 1073''is ; Al ar d 1118. Beveren, Lutbert van, 597; Nikolaas 902; Gel- larius, 1005; Hunold, kanunnik te Munster, Gerlach, 1073. Bevervord, Rodolf van, 533. Bierbais, Hendrik van 196; Willem, 294, 295; Walter, 387; Theuderich 879. Bierbeke, Theoderich van, 397- Biers, Thieris, 747. Bilrebeke, Engelbert van, 1073. Bilstein, van Crafto, 255; Johan van, 934. Bijnzwelt, Arnold van, 595. Birke, Hcrman van, 432. Bisde, Hisbold van, 249. Hisschop, Bkbert, sohepen vau Munster, 827- Bissenthorpe, ThiJerich van, kanunnik te Munster, 827. Blankart, Rodolf, 395. Blankenheim, Arnold van, 293; Gerard 293, 343. Blant-Mont, Hendrik de, 1100. Blonderic, Theodorich, 1004. Blumendalc, Amilius van, en zijn broeder Holtappel 826, 937. Boc, Gozewijn , 879 Boc, Berner van, 902. Bochelar, andere lezing Buzelar, Wesscl van, 835. Bochen, Albero van, 1062. Bochenoge, Everard. 564. Bocholte, Wibraht van, 246. Bockesberg, Konraad van, 360. Boecope, Hendrik van, 504. Bodekem, Willem, 1119. Boeljon, Godfried van, hertog, 195, cn zijne moeder Ida, 196; Matheus, graaf, 325, en zijne dochter Ida, vrouw van Gerard, graaf van Gelre, 357. Boete, Gerard, schepen te Zutfen, 636. Bohemen: Ulrich, hertog, 313, Ottokar i, koning 573. Bohpardia, Boppard, Konrad puer van, 412,420. Bokeshorst, Theoderich en Werenbold van, broeders 285. Bole, Otto, 1150. Bolle, Herman 73H>is. Bolthe, Gerard, schepen van Zutfen , 698. Boltum , Reiuold 894. Bonin, Hendrik, 980. Bonlant, Bolanden , Werner van , aulae im- perialis dapifer, 336, 337, 365, 366, 412, 442, 443, 460, 466, 468; Philips, zoon van Werner 365, 412, 442, 443, 460; W. 743. Bonus Puer , Hartwig, richter te Deventer, 906. Bouna, Konraad van, graaf, 272. Borch, Arwiscard, Willem en Hendrik, 46U 1 ''«. Borchman , Theoderich en zijne vrouw Gisela, 867, 877. Borde, Willem van, 554. Borkulo, Hendrik van, 376, 387, 395, 397, 421, 431, 588; Bartold Lappe, 588; Hen- PERSOONSNAMEN. 1171 ilrik, domicellus, 714, 729 ; kastclein, en zijne vrouw Agnetis, 804, 844, 873, 880, 927, 931, 957, 1005, 1084, 1101,1103, 1109, 1110; Agnes, weduwe van H., ook dominavan Koeverden, hare kiudereu: God- fried, proost vau Zutfen, Hendrik, Rei- nald, Godfried , Otto en Johannes, 1142; Hendrik, 931, 1103, 1148, 1150. Borne , Willem van , 378 ; Otto en zijne vrouw Petronella 454; Gozewijn 545, 608 l)i8 , 647, 696, 747,749, 750, 835, 838,843,849, 896, 927, 931, 970, 1009, 1065, 1091, 1101, 1103, 1109, 1116, 1150; Arnold 849; Otto 1061, 1116, 1150. Boscotc, Hijwan van, 659. Boslaer, Terrich van , 422. Bosthort, Tirrich, 414. Bous, zie Dous. Bovendorp, Hendrik, 1050. Boven , Theoderich , 947. Brahant , Lotharingen. Hertogen: Godfried in 294, 295, 326, 381, 382, 386, 396, 442 ', Hendrik i 400, 401, 408, 412, 414, met zijne dochter Margaretha, vrouw van Otto, graaf van Gelre, 417,419,420, 433, 443, 460, 467, 468, 487, 501, 538, 549, 554, 555, 566, 567, 573 ; Hendrik ii 550, 566, 586, 611, 615, 616, 620, 622, 623, 632, 633 met zijne moeder Margaretha, 645, 648, 666, 683, 696, 697; Sophia, zijne 2* e vrouw, dochter van Lodewijk , landgraaf van Thüringen , en de H. Elisaheth, en de zoon uit dit huwelijk Hendrik, 855; Hendrik m, 700, 703, 715, 719, 727, 736, 743, 744, 746, 749, 754, 755, 756, 789, 799, 811, 819, 829, 835, en zijn zoon Hendrik, 842, en zijn zoon Hendrik, 870; Aleid, zijne vrouw, 855, 869, 879, 903; zijne dochter Elisaheth, zie Wassenberg; Johan I, 846,866, 903, 917, 918, 953, 954, 959, 1003, 1006,1024,1038, 1066, 1069,1070,1071, 1076, 1077, 1080, 1112, 1126, 1131, 1132,1135, 1145, 1146,1150; zijn zoon Godfried 1069, 1150. Brabant, Kodolf, 641. Brakele, Bertold van, 597. Bramet, Bremet, de broeders van, Giselbert 378, 387, 392, 400, 401, 403, 976; Kut- ger 378, 387, 400, 457, 588, 608, 720, 745, 750; Theoderich 401, 976, dezen waren broeders, Bartholomeus, 401. Bramet, Braamt, — Zutfen — Engelbert van 625; Heidolf 785. Bramlo , Steven van , en zijne vrouw Elisabeth , 880, 949. Brandanus, Ludolf, en zijne vrouw Lambcr- gis, 481. Brandenburg, Albertus , markgraaf van, 456; . .. 573, Otto 1052. Brant, Theoderich, 511. Breda, Godfried vau, 309; Servatius 867. Bredenorde, Steven van, 636, 637. Bredere, Hendrik van, 578. Bredervort, Herraan van, 395. Breet, Giselbert en Rutger van, 397. Breidele, Egidins van, 600. Bremen en Hamburg. Aartsbisschoppen: Licniar 192, 193, 197, 198; Adalbert II, 260; Hartwich II uit Utlede 371, 386; Gerard ii vau der Lippe 683. Brcne, Friderich van, graaf, 355. Brenich, Rutger van, 633, 635. Brewe, Gerard, Rutgeren Godehildis, Imune moeder, 237. Brewiuk . . . 511. Brewold . . ., 878. Brinciny, Hendrik, 828. Brinco, Godfried van, 741, 759. Brinen, Theoderich van, 835. Briseteerte, Robert, 879. Brisen. Bisschoppen: Albert 497; Egino, graaf van Eppan, 616. Broekhuizen, Egbert en Ulrich van, 395; Egidius 455, 512, 560, Siger 538, 562, 909, 1103; Godschalk 597, ... 640; Johan 716; Giselbert 1103. Broijelant, Hendrik, 947. Broke, Willem van, 948. Broklede, Herman van, 972. 1 Zal moeten zijn Hendrik i, daar Godfried iu 1190 overlced. 1172 PERSOONSNAMEN. Bronkhorst, Adam van, 246; Gerhard 339 ! , 352; Giselbcrt eu eeu broeder 370; Willem 387, 305, 3U7, 401, 421, 431, 486; V. ... 487; Giselbert 546, 547, 556, 564, 584 s ; Hendrik, zijii broeder, kanunnik teZutfeu, 556,584; Kunegonde, zijnevrouw, 556, 584; Gijsekiii 59S : Rutger 731; Willem", 876, 912, 927, 931, 953, 956,1005,1011, 1061,1064,1101, 1109, 1113, 1116, 1150. Bruche, Willem van, 1090. Brachem, Goswijn van, 528. Bi'uclo, Hendrik van, 401. Brugen, Lociuusvan, l'amulus van den graaf van Gebe, 1129. Brugis, Giselbertus van, 325. Brale, Theoderich van, 459. Brulleis, Rodulf van, baljuw van Calenc, 1084. Brummen, Everard van, 551. Brune, Bernard van, 1000. Bruno, Hendrik eu zijn broeder Gerard.. 592; Jakob, 958. Bruusberg, Bruno van, 822. Brunshorn, Walter van, 633; Johau 1062. Brunsonde, Alexander van, leanunnik van St. Lambert te luik, 1106. Brunswich, A. van, hertog, 743. Brüssel, Leonius van, 294, 295. Buc, Johan, 958. Bukenoge, Everard, kanunnik te Zutfeu, 940, 972. Buch, Hendrik, Walcherszoon, 705. Buch, Boc, deMere. Johan, 912,927, 1011, 1025, 1071 , 1150. Bucheim, Everhard van, 399. Bukhorst, Bernard van, 246; Theoderich, 309, 435, 508; Werembold 339; Gerard 487, 491, 492 ; Giselbert 741, 844, 8S2 ; Willem en Gerard, castellani, 990. Bucheso, Albert vau, 451. Buekenheim, Walter van, 204. Buckink, Bernard, 51J. Bucstelle, Harberro van, '217. Budden, Lantbert, 902. Budel, Roderik, 511. Budeuere, Hendrik, 511. Budericli, Theoderieh, 271. Bndingen, Hartman vau, 337, 360, 366 ; Gerlag 468, 474, 544, 566. Buene , Theoderich van , S44. Bugenheim, Engelbert van, 232. Bulsinc, Johan, 699; Gerard, 599. Bultinc, Johan van, 739. Bunige, Jacob van, 631,634, 663; Sijbodo,634, Burbeunc, Rodolm vau, 597. Burchem , Walter van, 633. Buren, — Betuwe — Otto van, 376, 37S, 406, 412, 437; Alard 405, 427, 437, 463, 476, 486, 487, 538, 745, 769, 807; Otto 858, 1025, 1119,1123,1139; Steven 947. Buren, — in Westfalen —, Bertold van, 597 ; Godschalk 599, 650, 699, 714, 739, 740, 758; Ambrosius 699, 880. Burgele, Konrad van, 318. Burgo-Novo , Johau de, paardenkooper , 989. Burkelor, Hendrik van , 1100. Bui'keue, Rutger vau, 597. Burkerke, Theoderich vau, 657. Burlo, Hendrik van, 699. Busco, Th. de, 962. Busenheim, Hubert vau, 397. Butijr, Hugo, mau vau Hcudrika van Amcrs- foort, 233. Bütteuberk, Rcinpoto van, 453. Bnxten, Hatbert van , 184. Buzelar, andere lezing Bochelar, Wessel van 835. 1 Ik vulde in: Gisbertus, doch de naain zal moeten zijn Gerbard, onbekeud aan Van Spaen, Inl. n, 279. s Willem vau Tongereu droeg in Januari 1238 op aan de kerk van St. Helena te Reckheim 2 bunders land, waarvan Helena, zuster van Giselbert van Bronkhorst, levenslang het vruchtgebruik had. Bulletin de l'Iiistitut archeologique Jüegeois, ix, p. 356. 3 Wilhelmus vir nobilis, dominus de Broukehorst et de Radekeijn, gaf den 29 October 1260, met zijne vrouw Ermengarde, broeder Giselbert, proost van Eminerik en zijne moeder Kunegunde, de kerk te Reckheim aau het klooster aldaar. Aangeh. Bulletin p. 357- PEKSOONSNAMEN. 1173 C. en U. Caesle, zie Kessel. Calf, Herman, 249. Galiart, Adam , 962. Kuliuchem, Willem van, Uli). Callcudin , Hendrik van, imperlalis aulae marscalcus , 385, 411, 415. Calmont, .Takob van, 387. Kaltbeke , Gerard van, 409; Werner 511, 553. (,'alvala, Cavcrlage, Herituan van, graat', 251, 252, 253. Calve, Godefricd van, 215. Calvo Monte, Wcnrik de, 245. Camera, Winand van, Scheuen te Arnhem , 761, 791 \ Kumerijk. Bisschoppen : Walcher 201; Burc- hard 248 ; Nicolaas van Chicvres, 272, 286, 312, 314; Johannes m, van Bethune 443; Nikolaas in, van Fontanes 794, 887. Caminata , Kemnade, Hermau de, 401; Theoderich, schepen van Zutfen, 551, 556; Wegsei 848. Campfelde, Pelegrim van, 285, 376. Campo , Thileman de , 867. Cangcs, Johan vau, dekcn van St. Lambert te Lnik, 1106. Kantart, Godef'ried, 414. Capele , Walter van , 401. Capellus, Willem, kauunnik te Zutfen, 972. Kappenhagen, Nikolaas van, 395. Cara, Walter, 549. Carpentarius, Lubert, 511. Castel, Hendrik, broeder van Herman Wulf, 588. Katelenburg, Thiederichs van, graaf, 206. Kater, Steven, 455. Catz, Nikolaas van, 1002. Katzeuelnbogen. Graven: Hendrik 287; Dit- ger 474; Everhard 1052, 1062. Kedde, Gerhard, 635. Kedinghem, Werner van, 962. Kegelinc, Hendrik, 785. Keijser, ... schepen vau Emmerik, 948; Hermau, van Munster, 1073. Kekeu, Reiman van, 322, 323; Hendrik 631; Christiaan 663; Jordaan , zoon vau Thomas, en zijn zoon Matheus, 878. Kelle, Bernard en Johan, broeders, 779. Keine, Gerard van, 1150. Kcmpene, Tiderich en Hörens van, 336. Kempenich, Theoderichs en Hörens van, 318. Kempien, Rotther, 1005. Kenellenborch, . . . van, 1150. Kenivos, Arnold, 979. Kenswilre, Winrik van, 595, Amilus en Ricaud, broeders, 979. Keppel, — Zutfen — Wolter vau, 395, 421, 547, 745; Theoderich, zoon van Wolter, 547; Everard 1000; Theoderich 1002, 1101, 1109, 1113, 1150. Keppel, — Kr. Ahaus, Rgbz. Munster — Hendrik vau, 1005. Kerclo, Godefried, graaf vau, en zijn zoon Godfried, 193. Cerreke, Kerke, Giselbert vau, 392; Sizo, Tiezo, Ticho 980,986,992; Gerald 1101, 1109. Kessel. Graven: Hendrik 188, 214, 215, 224, 252, 267, 336, 337; Bruno, zijn broeder, 376, 387, 392, 897, 401, 403, 422, 433, eu zijne vrouw Othelende 457, 591, 694, 734, 934, 1007; Willem, 573, 608l>is, 047, 649, 771, 820; Walram, domproost te Münster, 1101; Johan eu Mathias 1109. Kessenich eu Argeutel, Hendrik van ,457,471. Kessenvich, zie Kenswilre. Kestenburg, Burchard van, 337 ; Drushard 386. Ketelcr, Lubert, 511. Keulen. Aartsbisschoppeu: Willibert 62 ; Bruno i, hertog in Sakseu, 98; Everger 119; Heribert, graaf van Rottcnburg, 127, 128, 136, 140, 143, 147, 302; Thiede- rich? 143; Peligriin 158; Herman 174; Anno ii 177, 178, 182, 194; Hildolf CamaN voor CameRA is eene soblijffottt in den Vidinius. 1174 PERSOONSNAMEN. 183, 185; Segewijn 186, 192; Hermann:, graaf vau Nordheim, 197, 198; Frederik i, markgraaf van Frioul, 201, 202, 203, 204, 209, 213,214, 215,219, 221,224,225, 227, 228, 230, 231, 235, 237, 238, 239, 240, 242, 247; Bruno II, graaf van Berg, 260,263,267; Arnold i, 271, 272,270, 277, 278, 281, 282, 287, 290, 293; Arnold n, 297, 299, 304; Reinald van Dassel 311, 312, 314, 318, 319, 320; Philips i, van Heinsberg, 321, 322, 323, 324, 326, 327, 329, 331, 332, 333, 334, 335, 336, 340, 343, 347, 351, 353, 356, 360, 361, 363, 364, 368, 372, 374; Adolf i, graaf van Altena, 381, 382, 390, 398, 399, 400,403, 412, 413,415,417; Theoderich i, graaf van Berg, 422; Engelbert i, de Heilige, 448, 450, 452, 459, 460, 461, 4631)18, 465, 466, 467, 468, 474; Hendrik i, van Molenark, 494, 519, 567, 570, 587; Konrad van Hochstaden, 520, 602, 614, 616, 620, 630, 633, 643Ws, 654, 656, 673, 685, 687, 690, 694, 704, 705, 706, 707, 720, 734, 743, 756, 757, 765, 768, 786, 794, 811, 815, 822, 824, 830, 831; Engelbert n, van Palkenberg, 852, 865,870, 872, 875, 885, 904, 919, 922, 928, 934; Sigfried van Westerburg 474bis, 967, 977, 993, 998, 1006, 1024, 1070, 1080, 1084, 10S9, 1103, 1121, 1126, 1131, 1135. Kevel, Peter, schepen van Tiel, 1040. Keversberg, Sizo, graaf van, 206. Charnoir, Arnold van, 979. Cheringiorum, Bertold, hertog, 357. Cherpena, Nikolaas en Carsilius van, 276. Chinay. Lodewijk, zoon van Arnold van Los, zie Los. Chrichelman, Everhard, 285 Cicens, Zeits, later Naumburg. Bisschop: Udo 360. Kijent, Franco van, 674. Kilo, Alverik van, 1013, 1014. Cimeterio, Gozewijn, Willem's zoon de, 947. Cimeterium, Walter prope, schepeu vau Arn- hem, 761, 862. Kint, Arnold, 376. Kleef. Graven: Rutger 150; Arnold 227, 237, 239, 242, 244, 233, 257, 260, 272, 276, 286 ; Theoderich iv, zoon van Theoderich, 296, 304, 306, 312, 313, 319, 324, 325, 326, 330, 331, 332, 335, 343, 351, 361, 368, 372; Hendrik 320; Arnold, broeder van Theoderich iv, 273, 292, 322, 372; Gerard? 469WS; Theoderich v. Puer, 400, 403, 422, 460, 466, 502, 573, 587, 622, 626, 674, 687, 689, 700, 719, 756, 769, 835, 840. Zijne kinderen: Theoderich, primogenitus, 626, 632, zijne vrouw Elisabeth, dochter van Hendrik van Brabant, 812. Theoderich vi, senior, zijn opvolger, 700, 748, en zijne zonen 797, S10, 811, S24, 835, 836, 844, 846, 852,865, 896, en zijne vrouw Aleidis 911, 930, 951. Theodericus Luf 799, 835, 836, 844, 846, 885, 966, 1071, 1126, 1129, zijn zoon Theoderich 966. Everard 966. Margaretha, vrouw vau Otto, graaf van Gehe, 622, 840. Jutta, vrouw van Walram, hertog van Limburg, 1071. Theoderich vu, primogenitus, zoon en opvolger van Theoderich senior, 811, 833, 835, 963, 984, 993, en zijne vrouw Margaretha vau Kiburg, 1003, 1006, en zijne vrouw 1033, en zijne vrouw Aleidis, dochter van Otto van Gelre, 1061, 1071, 1084, 1113, 1126, 1145, 1147. Oleijhorst, Johau, schepen van Munster, 1073. Cleijnegadane, Apollonius, 422. Clerivas, Gerard graaf van , 255. Cleu, Baldewijn en Guntram van, broeders, 255. Clijvo , Hendrik de , natus Woltheri, 704. Clingenbcrg, Kourad van , pincerna 566. Cloppeman , Herman , 828. Cluetinc, Walter, 554, 592, 611,697,715. Clume, Robert van, 386. Knif, Arnold, 236; Rodolf 257, ... 1150. Knoop, Gerard, 1041. Kuikemau , Arnold , 324. Kok, Cocus, Rodolf, 883, en zijne zoutn PBRSOONSNAMEN. 1175 Rodolf, Hendrik, Giselbert en Willem 884; Johan 883, 912, kastelein van Tiel 959, en zijne vrouw Aleidis, 988, 1025, cn zijne vrouw 1028; Rudolf van Waar- denburg 1017, 1025, 1028, 1040, 1118. Koeverden , Rudolf, Frederik cn Godfried van, broeders, 510. Kok de Pere, Johan, 991. Colbo, Konrad, pincerna, 313. Kolinc, Wilhelm van, 457- Colouia, Arnold de, kauunnik vau den Dom te Utrecht, 676; Th., te Ticl 972. Columba , Engcbrand de Sancta , 422. Colve, Adolf, 399. Combusta Curia, Everard de, 395. Comes , Gerard en Rabodo , 625; Rabodo en zijn broeder Jakob, 937. Compelwic, Werembert vau , 741. Conincscamp, Hendrik van, 1044. Constanz. Bisschoppen: Lanpert, 114; U- dalrichi, graaf van Dillingen 221; Ulrich II, van Castel, 260; Diethelm van Krenkin- gen 411, 412. Contheucourt, Gozewin van, 549. Coslar, Theoderichs van, 451. Cot, Theoderich van, kanunnik van St. Marie te Utrecht, 893. Cousy, Ingelram van, en zijne vrouw Mar- garetha, dochter van graaf Otto van Gelre, 856, 1122. Ciaijenem, Arnold en Daniel vau, 387. Craken, Lambert van, schepen van Roer- mond, 909. Crane, Wolter en Udo, 395. Crangen ... 511. Craucas , Gozewijn , 325. Credo, Arnold, 636. Crempen , Giselbert van , 769. Kriekenbeek, Hendrik van, 150; Reginer 293; Hendrik 1101, 1103. Kriinpunt, Winrik, 471. Cruchten , Hendrik van , schepen van Roer- mond, 909. Zie Schardcnberg. Crullart, Herrn an , 613. Kuik, Hendrik van, 196, 218, 318, 334, 335, 342, 346, 350, 377, 379, 392; zijne vrouw Aleidis, neptis van Godfried van Renen, 350; zijne moeder Alveradis, weduwe van Hendrik, stichteres van het klooster Marienweerd; 218, 249; Her- man, zoon van Alveradis, 249, 253, 264, 274, 276, 282, 283, 284, 287, 290, 293, 297, 306, 309; Godfried, zoou van Alveradis, 249, 253, 274, 282, 284, 287, 390; — Hendrik, Godfried en llerman waren burggraven van Utrecht — Reiner 329; Albert, bisschop van Luik 391; Albert 414, 417, 457, 555; zijne zoneu Hendrik 507, 555, 564, 640, en Rutger 555, 700, 777; Godfried, kanunnik te Xanten, 603, 634, 818; Reimer en Hendrik, broeders, 626; Johan, zoon van Hendrik, 825, 876, 901, 909, 927, 1036? 1097,1114. Kuinre, Folrad van, 990. Kukenbusch, Theoderichs van, 1471. Kule, Ekbert, 674. Cultel, Alold, 304. Cunegiscamp, Johan van, 996. Curethe, Thidericus van, 424. Curia Comitis, Thomas de, 785. Kurvurda, Burchard van, 569 1,i3 . Kusin, Theoderichs, 479. Kuursile , Jacoben Gerard van, broeders, 990. Dagesburg. Graven: Hugo 287; Albert 415. Daleu. Graven: Gerard, 211; Hendrik 373, 376, 387, 414, 421; zijne vrouw Regen- wite 373; zijn zoon Otto 421, 529. Dalen, Bruno van, 519. Daleur, Balles, 1106. Damhnsen, Everhard van, 848. Damme, Hendrik en Willem van, 376; Helmich 431; Theoderich 504, 529, 546, met zijne vrouw Berta 944; Helmich 944, 1150; Hendrik, oudste zoon van Helmich, 944; Willem en Jacob, broeders, 978; Gernrd 978. Dampetra, Johan van, broeder van Guy, graaf vau Vlaandereu, 784. 117G PERSOONSNAMEN. Baules, Warnief van, 1106. Daveutria, Kotherich (10,334,339; Bertram 384; Gozcwijii 569, 580; Johan, dapifer van Utrecht, 629, 741. Dedingwerthe, Gerlach van, 208, 268. Deinzo, Adam 274. Dekenbroek, Engelbert van, schepen van Munster, 1073. Denremonde, Daniel van, 554. Detenburg, Walram, graaf van, broeder van Adolf graaf van Berg, 694, 720. Detheu, Hendrik van, dapifer van Steinfort, 1029. Deuna , Henerik van, 595. Diabolus, Gerard, 631; j Herman, zijne vrouw Hildegonde, broeder Willem cu schoouzoon Hendrik Wolf 850; Hendrik 1004. Dichem, Herman van, 318. Dicka, Konrad van, 392, 433; Hendrik, aartsdiaken van Luik, 532. ' Didehcm, Alard van, 553; Walter 573; Antonie, villicns van het klooster te Elien, 625. Dieden, Arnold, Frederik en Gerard van, broeders, 546. Dicdisso , Henricns vau, graaf, 202. Dicpenbroek, Godfricd en Hendrik, 395.- Diepenheim, Bernhard van, 208, en zijn zoon Werner 229; Volpert 328. Diest, Arnold van, 387,397, 586, 592, 645, 689, 694, 731. Dietz. Graven: Hendrik, 336, 360; Gerhard 443, 468, 474; Gerhard 1052, 1147. Difholte, Rudolf vau, 1084. Dileugon, Hartman van, 221, 500. Dingeden, Zweder van, schout van Utrecht, 395, 451, 453, 478, 518, 626, en zijn zoon Sweder 638; ludmude395; Diderich, zijne vrouw Godelinde en zonen Bernard en Godschalk 504bis ; Everwiju, kanunhik te Xanten, 585, 603. Diunucdale, Gerard van, 708. Dinzelakeu, Antonie van, 372. Disenhem, Lithard van, 285. Distvelde, Gerlach van, 585. Diteren, W. van, 838 '. Dithim, Winrich van, 436. Dives, Albert, schepen van Nijmegen , 717; Gerwin, schepen van Munster, 827; Rem- bold, zoon van Albert, en zijne vrouw Hedwig 878; Steven 947. Dodeweerd, Gerard van, graaf, 211; Hendrik 344, 352, 576; Willem 395; Bertram 551. Dodo, graaf in de Betuwe, 70". Doijs, üous, Thcoderieh, 564, 626; Willem, dapifer van Gebe, 835, 912, 963, 991, 1009, 1011, 1025, 1061, 1064, 1081, 1083, 1085, 1087, 1101, 1103, 1113; Theoderich, zijn oudste zoon, zwager vau Hendrik van der Lek, 1083, 1095. Dolchem, Willem van, 248. Doleken, Johan van , 834. Dolcndorp, Godebald van, 266. Dolre, Hugo en Reiuier van, broeders, 348, 350; Gerard 387, 397, 435, 478, 4S3, 486, 487, 488, 489, 518, 538; Bernard 518, 530, 676, 701, 725, 807; Elbert 546, 564; Johan 958. Dolremaris, Hendrik, 617. Domni Martini, Reinald, graaf van, 357. Domo, Willem de, 325. Domo Lapidea, Gerlach de, 1000. Dorinäorp, Theoderich van, 494. Dorman, Odburg, weduwe van Hendrik, 695. Dornich, Hendrik van, 230; Gerard 6,31, 876. Dorsten, Frederik van, kanunnik te Xanten, 603. Dougardin, Enstacius, 1109. Doveide, Willem van, 1074. Dricl, Menso van, 208; Brunsteiu, 352, 397; Alard 387,401; Jacob 564; Thomas 648, 608'us; Konrad 761; Ego, schoouzoon van Arnold van Stakenburg, Damkin en Berwold 978; Alard 1025, 1150; Bou- dewijn 1025, en zijne vrouw Ida, vadei en moeder Jakob en Margaretha, en Gisel- bert, de vader zijner vrouw, 1097. 1 De oorkonde, bl. 819, heeft het verkeerde n°. 738. * In het Register der Plaatsnainen hod Dodeweerd onder n°, 122 vermeld moetcu worden. PERSOONSNAMEN. U77 Driiendinga, Albert de. 297. Drulshorn, Hendrik van, 822. ürumpt, Alard van, 1040. Dritten, Ratger van, 184. Dubero, Theoderich , 1004. Dudinkwerderode, Gozewijn van, en zijne vrouw .Intte, 698. Duitsche koningen en Roomsche keizers: Karel de Groote, 10, 11, 12, 298. Lodewijk i , de Vrorae. Zie Eransehe koningen. Lothar i, 35, 30, 44. Lodewijk n , 36, 44. Karel in, de Dikke, 44, 56, 5 «- Konrad i, 75. 170. Hendrik r, de Vogelaar, 77, 79; zijne dochter Gerberg, vronw van Giselbert van Lotharingen, 32. Otto i, de Groote, 83, 85, 86, 87, 89, 90, 92Ws—95'»iB, 99—104; zijne istc vrouw Edgida van Engelaiul 94; zijne 2" 16 Adelheid van Bocrgondic 99; zijne zuster Gerberia, vronw van hertog Giselbert, 76. Otto II, 105—109; zijne vrouw Theo- phano, dochter van keizer Romanus, 105, 111; zijne dochtcr Mathilde, vrouw van den paltzgraaf Ereufried. Zie Otto van Zutfen. Otto in, 109, 111, 114, 116, 117,118, 120, 121. Hendrik ri, 126, 131, 134, 141. Kourad n, de Salier, 151, 152,154,155. Hendrik in, 159—162, 164, 168; zijne nicht Irmingarde 160, 186. Hendrik iv, 170, 172, 175, 176, 180, 185, 189, 191, 192, 193, 201, 202, 204, 205, 209, 211. Hendrik v, 213, 214, 215, 221, 224, 226, 238—242, 245. Lothar n, 243, 248, 251—254, 260, 269. Kourad in, van Swaben, 276,282—287, 290, 297. l'rederik i, Barbarossa, 298, 299, 304, 306, 312, 314, 317, 333, 336, 337, 355, 360, 365, 366, 371. Hendrik vi, 377, 379-382, 385, 380, 389, 391. Erederik ii, 442, 443, 456, 460, 461, 465, 470, 490, 497, 498, 548, 563, 587, 023; zijne vronw Maria, dochter van koning Alphonsus van Arragon 549. Hendrik vn, mederegent, 400, 407, 408, 474, 491, 492, 500, 506, 510, 521, 530, 563. Tcgenkoningen: Philips, hertog van Swaben, 400, 411, 412, 415, 417, 419, 420. Otto iv, de Sakser,392, 400, 433, 438. Willem van Holland, 520, 079, 680, 683, 687—690, 693, 694, 700, 719, 724,730, 735, 743, 760, 762, 763, 764, 784. Konrad iv, 618. Richard van Engeland, 780, 790, 792, 793, 794, 824. Rudolf van Habsburg 909, 1049, 1052— 1050, 1062, 1003, 1006, 1131,1133; zijn zoon Hartman 1001. Dnlinald, Balderich van, 277. Dulmene, Bernhard van, 300; Herman 286. Dümmere, Hazeko en Beruard van, 894, Dumpere, Guido, 371. Dunen , Wirich van , 820. Dungele, Bernard van, 1084. Dunker, Hendrik, 748. Duras , Graven : Giselbert, 238, 239 ; Otto, zijn zoon, 245, 287, 294, 295. Durbuy, Gerard van, 1024. Düren, Theoderich van, 272; Rutger 272, 276; Anselm 276, 282, broeders. Durham, A. bisschop van, 1075. Durne, Rubert van, 360. Durscheide , Marsilins van , 451. Dus , Liberi van, 879. Dusna , Jacob van , 325. Dnttinchem, Werner en Zweder van , broe ders, 395; Erederik, Hcrewich, Werner en Zweder, 547; Eolkwijn Rekwiju 395, 642. Duven , Nikolaas van , 937. Duzzenouwe, Rorich en Eiiulf van, broeders, 569>>is. Dwerdeike, Willem van, 350. 1178 PERSOONSNAMEN. E. Ebersteiu, Albert graaf vau, 355, 420,443; Herman 820. Echere, zie Hekere, Echove, Willem van, 611. Echt, Theoderich van, 400, advokaat 401, zijn broeder Lambei't, advokaat van Arlo, Gozewijn 400, 636. Echteid, Hubert van, Rudolf, advokaat, 350. Ecke, Gevehardvan, 350; Bartholomeus , richter van graaf Reiuald in de Betuwe, 1050. Edinkweerde, Egbert vau , 862. Eggershove, Noril van, 350. Egmond, Bervvold van, 325; Willem Ö64, 1002. Ehrenfried, paltzgraaf, en zijne vrouw Mathilde. Zie Otto van Zutfen. Eichstädt. Bisschoppen: Walram 198; Ever- hard 213; Gebhard ir, graaf van Hirschberg, 260; Hartwich 460; Hendrik van Zipplingen 500; Frederik ir, van Parsberg, 616. Eijke, Godefried van, 457; Johanucs 512. Eijle, Walter van, 475; Alexander, 835; Walter en Eilbert, broeders , 962, 1057. Eius, Theodoor vau, 862. Ekovet, Willem, 611. Elberge, Hendrik van, 376. Elen, Godefried van, 599. Elint, Theoderich van, 401. Elmete, Gobelo van, 562. Elmth, Godefried van, 635. Elsepe, Herman van, 597. Elshoven , Johan van , 395. Elslo, Herman vau, 451; Lothar 494. Eispete, Reinald van, 604. Elten, Hendrik van, 395; Gerard, broeder van Gozewijn, 617; Wichard 617, 642 \ 677; Johan, kapellaan vau Th. van Wisch, 957. Eltiugen, Nikolaas van, 779. Embrik, Emmerik, Konrad van, 271; Rudolf 568; Konrad 617, 641, 677. Emere, Theoderich van, 86-i, 881. Emmikinc, Hendrik, 395. Empe, G. van, 487; Erembert, richter te Zutfen, 551, 556; Gerlach 894. Emse, Thijace van, richter in de Veluwe, 636, 637; Theoderich 1086. Engeland. Koningen: Hendrik i, 221 1 "' 3 , 223t>i s ; Eduard i, 1001, en zijne vrouw Eleonore van Ponthieu, 1042, 1075, 1079, 1088. Engne, Frederik vau, 902. Ennethere, Arnold van, 268. Ennichede, Theoderich van, 1000. Entse, Albert van, 415. Episcopus, Theoderich, 511. Eppestein, Godefried van, 382. Eppo, Theoderich, 511. Epse , Wigard en liurghard vau , 894; Theoderich 1128. Eremporte, Theoderich van, 403. Erford, Lambert graaf van, 386. Ericheubeehe, Reuier van, 319. Erlere, Hendrik van, 817, 921; Arnold, schepen van Bocholt, 1029. Ermale, Gerard vau, 478. Ermelo, Everard vau, 636; Florekiju 637- Erperode, Hendrik van, kanunnik te Xanten, 532; G. 934. Erseloh, Arnulf van, 245. Eskendemale, Arnold van, 1106. Escwilre, Willem van, 494. Eschendorp, Johan van, zijne vrouw Giseldrut en zonen Johan en Hendrik, 1029. Essel, Gerard, schepeu van Nijmegen, 850. Essende, Hendrik van, schout van den bis- schop van Utrecht in Salland, 612, 807, 888. Eslo, Arnolf van, 240. Eswic, Albert en Theoderich van, broeders, 184. Ettenon, Etten, Wolfard en Erembert van, 208; Albert 395; Bernard 395, 547; Hendrik 583. Everdingen, Hubert van , 435 ; Ernest 472, 1 Het stuk, bl. 647 , moet dit nommer eu uiet 641 hebbeu. PEttSOONSNAMEN. 1170 476, 478 ; Engelbert, broeder van Ernest, 476; Hubert 725, 824 1 >is, 1073Mb. Evere , Hendrik van , 408. Kverhard , een Sakser, graaf, zoon van graaf Meginhard eu Eveaa, 58, 62, hertog 71. Evcrhard, uit Saksisch Hamelaud, en zijne vrouw Amalrada, ouders van Tbeoderich, bisschop van Metz, 97. Zie de Staintal'cls blz. «2 en 111. Everikesthorpe, Arnold van , 334. Eivik, Rodolf van, zijne vrouw Elizabeth, zijne kinderen Ernest met zijne vrouw Bcrln, Rudolf, Berta en Hubert, zijn broeder Lo- dewijk 631; Ernest, in de Noot bij Apostel- stift te Keulen in liet Register der Plaats- nameu. Ezne, Walter van, 325. F. Faba, Willem 471. Faber, Helmard, Hennan en Tbeoderich 511 ; Gerard, schepen van Doctineliem, 585. Knlemange , Anselm van, 410. Falconäriüs, Alger, 395. Fäighes, Raser vau, 1106. Felix, Helmicb, 401, 404. Femme, Libert van , 592. Feines, Godfried van, 294. Fermentarius, Tbeoderich', schepen van Küer- mond, 909. Fermentalor, Hendrik, 511. Filgo, Willem van, 771. Fisse, Johau van, aartsdiaken vau Viaande- deren, 1130. Flngence, Willem van , 184. Flamich , Warenbold, 983. Flamingus, Hendrik, 349. Flandrinus, G., 554. Flederkink, Engelbert, 729. Flemale, Cbolars van, 110G. Flos, Bernard, 848. Fluten, Hugo van, 580. Foekinc, Arnold, 804. Folinodenstein, Hendrik van, 319, 347; Gcrard en Gozcwijn 347; Gerard Snar 861. Fontaincs, Barnage van, 1106. Forest, Herman van, panetarius van den bisschop van Keulen, 720. Formeseile, W. van, 507. Foro , Gerard van , 344. Forum , Wahvin van , schepen van Arabern , 862. Fracgenzo, Hartpern van, 205. Franco, magister, stiebter van liet klooster Bethlehem, 395, 546. Francorum, Willem, paltzgraaf, 252. Fransche Koningen : Tbeodericb n; Dagobert 5; Karel Martel 7; Karel de Groote, zie Duitsche keizers; Lodewijk de Vrome 31, 32, 35; Karel de Kaie 35, 36, 54; Lodewijk 50, 57; Karel de Dikke, zie Duitsche keizers; Karlman 56; Arnulf 63, 64; Karel de Eenvoudige 73, 76, 78,79; Lodewijk IX, de Heilige, 784; Philips nr, de Koene, 1034. Freckenhorst, Everwijn van, 319. Frede, Gisbert van, 504. Freising. Bisschoppen : Gotschalk van Hagennu 114; Egilbert van Moosburg 131; Otto i, markgraaf van Oostenrijk, 297; Konraad I, van Tolz en Hobenburg, 616. Frenze, Willem van, 595. Frcäo, Hendrik, 282, 286, 313; Wiger, zijn broeder, 286, 313; Gerard, 1008;\Tohan 1 1 19; Lambert en zijne vvotuv Elisabeth 114:3. Frethene, zie Vreden. Froijsberch , Vroefzprecli , Reiner van , 347 , 355, 301, 3C4, 368. Frollenhorst, Wenzo van , 246. Fnrneliolt , Dudo van, 217. Furnis , Herbert van, 325 G. Galen, Willem van , 626. Galo, Simon , 325. Gamerthe, Snellard van, 184. Garvenheim, Hezcehin van, 254. 75 1180 PERSOONSNAMEN. Gastendonk , lt. van , 962. Gavre, Kaso van, 325, 400, 507. Geesteren, — Zutfcu — Willem 099; Niko- laas van, 908. Gcijsteren, — Overkwartier — Mechtilde, weduwe van, cn haar zoon Ludolf, voogd vau Stralen, 728. Geldonia, Simon vau, 696, 715. Geliukcrke, Theuderich van, 980. Gelingen , Theoderich van , 1002. Gelre Graveu: G e r a r d t, Gelre en Wassenberg promiscue. 150, 191, 193, 201, 202, 211, 213, 217, 219, 221, 221>"», 22C, 228, 230. Kiuderen : Gerard, die volgt. Hendrik 196, 231. Jolanda 211. lste man: Baldewiju , graat van Henegouwen. Kiuderen: Baldewiju, volgt zijn vader ii»; Gerard, erf hare goedereu in Gelderland; Jolanda, trouwt inet Gerard de Crequi; Geertmid met Roger de Toeue; Richilde met Evcrhard, kasteleiu van Doornik. 2d e uian : Godl'ried vau Bouchaiu. Kindereu : Godfried; Berta, die in lste ] m - welijk had een graat' van Duras, in 2d° Gilles van St. Aubcrt, senechal vau Henegouwen; Judith, Juta, getrouwd met Watram, hertog van Limburg. Zie duzen. Gerard n, bijgenaamd de Lauge, 196, 226, 228, 230, 231, 232, 237, 238, 239, 240, 242, 244, 245, 240, 247, 251, 252, 253, 26J, 268. Vrouw: Ermengarde van Zutfeu, Zie deze. Iviuderen: Hendrik, die volgt. Heue dochter, getrouwd met Hendrik, broeder vau Christiaan, hertog vau Olden- berg. Kiuderen.- Gerard, bisschop van Osnabrück, en eene dochter, getrouwd met Wedekind van Stumpeuhnsen. Hendrik, 239, 246, 268, graaf van Zutfen 272, 276, 283—287, 290, 293—297, 304, 300, 308, 312—316, 318, 319, 320, 322—325, 329, 331,332,334,335,343, 344, legitimus heres Sutphanieusis 352, 355, 356, 360, 395, 547. Robert, pincerna; Geldulf, kapellaan, 352. Vrouw : Agnes, de 7 (U! zuster van Lodewijk, graat van Arnstcin, 352. De overige znsters waren getrouwd : twee met Hongaarschc baronnen; de 3. 59 is het oorspronk. stuk tc Brüssel. 2 in het opschrift staat verkeerd Gniiumeuich. 1184 PERSOONSNAMEN. zijne dochter, de vrouw van Wichman , graaf ia West-Sakseu, 112, 130. Gudizo, zoon van Richiso, bloedverwaul der duchters vau Wichman, den stiohter van liei. klouster tc Elten, 112. Guc, Wilhelm van, 217. Goij , Gerard, schepen van Arnhern, 8G2. Goije, Willem van, burggraaf van Utrecht, 370; Bernard 895'; Wolter 478, 518; Waltger , zoon van Giselbert 725; Giselbert, maarschalk van Utrecht, 769, 807, 882, 888; Willem, 867. Gukcsfurde, Iwan van, 342,387; Julian 397. Guuuela, Walter, 325. Guupichhoven , Gozcwijn vau , 1004. Gonturat, Godfried en Keiner, 401. Gore. Greven : Willem, 285, 304; Rudolf, banierdrager vau Utrecht, 350, 510, 518; Hendrik 937. Guterswieh , Arnold van, 1084. Gowege , Theoderieh vau, 1119. Gozelo, markgra'af, 153. Graeve, Aleidis, zuster van Gerard, 1097. GrafTschap, Hendrik van, en zijn zoon Adolf, 597. Grallo , Willem vau, 546, 551. Grand, Arnold, 374. Graveatorp, Grabsdurf, Menso en ziju zuon Hendrik van, 478, 510. Greutfrat, Bernhard, 405. Greverode, Walter eu Arnold van, 464; Arnold, 1150. Grevich, Rutger van, 771- Grim , Herman , 422. Grimberg, Walter vau, 196,386; Gerard 386, 387; Willem 692, 633, 689, 694, 700, 703. Grindelaue, Gebrocders vau, 536. Griwel, Gcrard, schepeu vau Erumcrik, 617. Groiz, Hendrik vau, camerarius, 386. Gronburg, Arnold vau, 400. Groncsbeke, Groesbeke, Julian vau, 807, 837, 893, 909. Gruninge, Ekgebert van, 483. Grunlo, Gerard vau, 511, 828, 834; zijn zoon Thiderich 828, 1073; ziju broeder Engelbert 83 l. Gruve, Theuderich vau, cuusul van Hamburg 1013, 1014, 1015, 1016, 1023. Grubbe, Everhard, 881. Gruete, lludulf van, 597. Gruithuijs, Arnold vau, scheuen van Arnhem, 761, 769, 863. Griiuibach, Marqaard van,scneseluil,282—;J8,i, 287, 297, 299, 313, 385. Gruniuche, Werinhcr, graaf vau, 202. Gruutfrat, Godfried, 376, 387, 400; ziju broeder Reiner 387. Grus, H., 1089. Grutere, Theoderieh van, 398, 401. Guldenbart, Waltger, 395. Gulich, zic Jülich. Guls, Willem, 325. Gunese, Bernhard van, 254. H. Haak, Rodulf, 983. Haarlem, Usbrand vau, 325, 384, 407; Gerard, zijn broeder, 325, 407; Simon 427, 813, 1002. Haga, Everhard van, 240. Hagen, Helmich van, 597- Hagene, Konrad van, 255. Hagenowe, Sifried van, niarschalk 381, 382. Hake, Sigfried van, 255; Egidiud en Ber- told 807. Uakendale, Julian van, 1103, 1109, 1116. Halberstad. Büschoppen: Burchard i 194; Frederik i 198; Otto van Kuditz 252, 253, 260, 269; üdelrich 347 ; Konrad van Kroaigk 420 ; Erederik n , graaf vau Kirchberg, 456. Hall, Theoderich van, 862. Halla, Franco van, 1004. Halos , Lambert van, 593. Halsuni, Kunstantijn van, 862. Hameland, Gerard, graaf in, 189. Hamerstem, Arnold, burggraaf, en zijn broeder Johan van, 420; Gerlag 904. Hauchslaar, Theoderieh en Steven, broeders 672. PERSOONSNAMEN. 1185 Hane, Everhard en Lambert, broeders, 399. Hanef, Theuderich van, 1106. Hap, Amelong van, 064. Hardenberg, Herman van, graaf, 282. Haren, A. van, dapifer van Westfalen, 934. Haren, Ada, Gozewijn cn Oger van, broeders en zuster, 970. Hart, Renard van, 885. Haruwen, nie Herwen. Hasart, Jakob, 881. Hashem, Konrad van, schcpen vau Roermond, 909. Hasqucdal, Johan van, 970. Haste, Rudolf van, 1025. Hatheke, schont van Zutfen, 551. Hattem, G. van, 504. Hatto, graaf, brocder van Aladrain, 92, 92t)is, 93. Hautenay , Willem van , 632. Havech, Udo van, 883. Havekesbeke, Hendrik van, 599. Havelbcrg. Bisschoppcn: Anselm 260, 282, 283, 284, 285, 287 ; Aucelin 286 '. Haverkamp, H. van, 504. Havezen, Giselbert, 676. Hechte , Reiner van , 545. Hecket, Gerlach, 538. Heeswijk, Theuderich van , zoon van Thcoderich ,858. Heilislo, Arnold van, 318. Heime van Hekcrc , Gcrard, zijn zoon Otto en zijne bloedverwanteu Wijnand cu Giselbert, 782. Heingstbeche, Winemar en zijn broeder Siliert van, 600; Johan 635. / Heinsbergen , Gozewijn van , oom van Gerard van Wassenberg, 150, 191, 230, 269, 277, 299, 318; zijn broeder Gerard 230, 252; Oobbijn 306; Theuderich, advokaat van den Dom te Keulen, 466, 468; Hendrik 623; Philips, zie aartsbisschop van Keulen; Hendrik van Spouheim, door zijne vrouw Agnes, dochter van Thcoderich, ööO'ns, 731 1 " 8 , 765, 776; hun zoon Theoderich, advoknat van Odilienbetg, 765, 776, 865, 980, 1024, 1038, 1052, 1054, 1070, 1126. Heiuspic , Hendrik van , 640. Heire , ,. .. graaf van , 747. Heisebruch, Hendrik van, 611. Heijstvelde, Gerlaeh van, 603. Hekere, Heikere, Heeckeren , Everard van, 589, 650, 745, 807? 863, Everhard 966, 1090 ; Elger 949. Zie Heime. Helberge, Hendrik van, 563, 564, 698. Heldrungen , Hartman van , lioogmccsier der Duitsehe orde, 1051. Helen , Godfried van , 484. Helle, Maurits van, 568, 677; Gozewijn 1118. Helmont, Godefricd van , 397. Helpordink, Engelbert, 827. Helroda , Deizo van , 549. Hemert, Gerard van, gend. Friso, 978 Henegouweir. Graven : Keginar 72; Jiulde- wijn Hierosolimitanus, zijne vrouw Ida , dochter van keizer Hendrik, 211; Balde- wijn, zijn zoon, vrouw Jolanda, dochter van Gerard van Gelre, 211, 312, 315. Zie Gelre en Avennes. Henemant, , . . 593. t Hengebacli. Graven: Richzo en zijn zoon Godfried 181, Herman 318; Everhard 403, 1070. Hengehusen , Ekbert van, 617, 651. Hengelo, Hendrik van, kanuunik tc Zutfen, 431; Werner, 664. Hengevelde, Frederik van, 572; en zijn zoon Rodolf, 660; Theoderich 817, 921. Hengerthbech, Johan van, 635. Henneberch. Graven: Popo, 500, 573; H. 743. Heppendorp , llennau van, 318. Herbipolis, zie Wurzburg. Hercbeu , Werner van ,376. Herda, Warmbert van, 339, 401. Herden, Werner van, zwagcr van Herman vau Loon, 572. Hering, Zweder, 741; zijn broeder Steven 741, 888. 1 Een bisschop vau Havelberg van dezeu nuaui is er uiet geweest. llit taevestigt de onechtheid der oorkonde. 1186 PEKSOONSNAMEN. ITcik , Rodulf, broeder Tan Jakob Weiher, 990. Herlaar, Theuderich van, 184, 193, 217, I 451, 810, 836; Poppo, zijn zoou 184. Herlier, Willem van, 110G. Hernialcn , Gerliard van, 470. Heracn, Engelbert van, .'U8; Gerard 347; Tiieuderieli 674; Willem, richtet' te Nijmc- gen, 812, 858, 862; Konrad, 878, 882, 1109. Herpen, Rutger van, en ziju zoon Hendrik 835. Ilel'tehiläen, Tiieuderieli van, kanunriik te Xanten, 1089. Hertcnveldc , Theoderich van, 352, 376, 37S; Hendrik 387, 401. lierthem, Kutger van, 436. Ilerven, Willem van, 927, 953, 1084; Johan 1140. Herwcn, llerman van, kaniiunik te Emmerik, 562 ; Hendrik, schuut van Gelder, 672 ; . Johan 1140. Ilerwijnen, Hubert van, 978. Hese, Everard van, 395, 449,547; lteittard ; 469 1) ' 8 ; Steven, schepen van Emmerich, 585, 650, 948; Eduard 585; Keinicr 953. I lesehusen, Hendrik van, 395, 619; Ber- nard 779; Hendrik 937, 948; Zweder ! 948. Hesneh, Gudfried van, 424. Hetere, Diderich van, 559. He'umen, Flomen, Hendrik van 373; Gozc- wijn 631;-Godfried 674, 717; Hendrik, zoon van Godfried 674, 835, 912. Hensderi, Huscdenue, Johan van, 447, 626, 632, 797, 835, 836, 844; Kobbert 447, 799,835,866, 877,953,959; Theoderich 626; Willem 626; Hendrik 626, 799, 835, 866; zij waren broeders; Arnold 447 en Johan 835, zoucn van Johan. Heverle, Keiner van, 294, 295; Gozcvviju 400. He wen, Werner van, 504'>> s . Hoze, Rudolf van, scheren van Nijmegen, 935. Ilicdcngercre, Frederik van, 566. Hildeberg, Gerard van, 294, 295; Albert 337; Gcrard en Hendrik 387. Hildesheim. Bisschoppcu: Godehard 157; Udo, graai' van Gleichen en Reiuhausen, 198; Bernhard i 260 ; Koiirad n 465, 497. Hildesheim, Bernard van, vicedomus, 252. Hincvort, Steven van, schepen van Emmerik, 641, 677- llinkeveld, Wiuer, Kuuo en Waller van, 979. Hirscclhusan, Hendrik , 272. llochstadeu. Graven: Gerhard 181,197,204, 244, 252, 253; Otto 393; Theuderich 319, 326, 331, 336, 361, 364,368,374, 381, 382, 385; Lothar, man van Mar- garetha van Gelre, 403, 411, 413, 415, 417, 419, 420, 513, 582: Luccl 466; Konrad, zie aartsbisschop van Keulen; Theuderich 633; Ansfried, dapifer, 720. lloenloch, Crasto van, 1062. lloeuvels, l'ii. van, broeder van Engelbert K aartsbisschop vau Keulen, 904. liogte, Ricold van, 401. Hohenloh, Konrad van, 536. Hoije, Bertold van, zijue vrouw JNlechtold en zonen Gerhard, Alexander eu Johan, zijn kapelaau Rutgcr, 876. Iloijet'ink, Hendrik eu ziju broeder llerman, 937. Hoikiuk, Nanno, schepen van Bocholt, 1029. Hoigerus, Hendrik, broeder der kerk te Emmerik, 1090. Hoyou, Bertlielon, 1106. Hoithemaris, Gerard, schepen van Emmerik, 617. Hokclen, Steven vau, 617. Holefc, Ekkehard van, 255. Holland. Graven: Gerulf, graaf in Fries- land, 62, 71, 75, 76, 78, 79, 81, 85, 92, 130; zijue vrouw Alvcrada 130; zijue zonen: Walcher 71, 76; Theoderich i 76, 79, 81 en Rakbot 85, 92; Florens u 217; Theuderich vi 236, 249, 253, en zijn broeder 260, 296, 304; zijue zoneu Simon en Robert 259, 334; Florens in 306, 308, 309, 312, 325, en zijn broeder Robert 334, 335, 360, 371; Theoderich vn eu zijnc dochter Aleidis, verloofd aan Hendrik vau Gelre, 338, 392; Willem i 400 , 408 , 427 , 446 , 460 ; ' Florens iv 469'tis 3 487, 488, 489, 507. 567, 573; Willem n, zie Duitsche kei- PERSOONSNAMEN. 1187 zeis; Hörens, voogd, 724, 784, 794, 795, 799; Aleidis, voogdes, 857; Otto van Gclre cu zijn bröeäefc Hendrik, voog- dcn, 857, 891? Florens v, 846, 1002, 1079, 1088, 1093, 1112, 1113, 1126, 1135, 1145. Holstein, Gerard, graaf van, 1013, 1015. Hollappcl, broeder van Amilius van Bluinen- daal, 826. Holte, Everwijn van, 322, 323, 324; Bruno 451; Lodcwijk en Willem, kauiuiniken le Munster, 1073. Holtliem, Goscelijn van , 294, 295. Holthuseii, Arnold van, 773; Jolian 827; Rutger, scherten van Doetinchem, 990. Holtuön, Wolter van, 651, 664. Holweg, Willem, seltenen van Bokholt, 1000. Holze, Everwijn van, 318. 11 omberg, v Hendrik van, Sil. Homburg, Ernest, graaf van, 215 ; Thibold, nuirkgraaf, 465. Hoinelc, Godfried van, 716. Homo, Konrad, 562. Hone, Walter, 578. Hones, Joban van, 751. Honeszechc, Theuderich vau, 729 ; Johan 830. Honliorst, Lcvold vau, deken vau Munster, 1067. Houopole, Hugo vau, 844; Lurco 1061. Honorst, Johan van, 478. Honstad, Gerard van, 248, 267. llontharp , Bcrnard van, 890. Horenberg, Arnold van, 281, 385. llorleman , Arnold > riehtcr te Emmerik , 948. Horue, gebroeders van, 378 ; Engelbert, 387, 401; Bertram 430; Gerard 457, 459; Willem 582, 589, 596, 604, 6081>'9, 647, 931, 968, 1009,1025,1065,1101,1113; ziju zoou Willem 1065, 1109; Eduward, advokaat vau Budol, 643 uis . Hörnen , Willem van, en zijne vrouw Aleidis van Bernham, Johan j 996. Horst, Drodward van, 246, 268; Pclgrim, kanunuik te Zutfen, 246, 268 ; 376, 431, 588; Otto 329; Rutger 322; Alexander 431 ; Hugo en zijne vrouw Aleid 431, 551; Rutger 632, 937; Gerard 835, 836 : Everhard 844. Horst, Reiner vau Parva, /.ijne moeder Her- megardis eu hare dochter Aleidis, 946. llorstlo, Nikolaas vau, 1005. Horstmar, Bemard vau, 465, 474, 483, 484, 507. Hosoren, Hoog-Soeren , Gerard van, 752. Hotman, Jakob, 972. Hotteman, Hendrik, sohepon van Emmerik, 677. Houthem, Franoo van, 401. Honvelh, Hendrik, 245. Houwar , Lambert, 511. Hovc , Eward , 591. Hovc , Lambert van, en zijn zoon 659 ; Willem 991. Hovelgcst, Rabodo, 699. llovcrbrokc, Gerard van, 729. Hubach, Hendrik van, 405, '437. Hubbo, Bernard, 504'»ä. Hueh , Ricolt van , 387. Hufalise, Hendrik van, 747. Hukelbach , Goblekin, Kuiio , Allard , Balde- wijn van, 979; Baldewijn 1109; Godl'ried 1009, 1103. llukelein, Everard van, 568. Hukeneswagen. Gravcn : Frederik. 27 1 : II 1 '» drik 392, 413. Hnllcren , Robert van , 827. Hülse, Johan van, 322, 323, 374; Leonlus 324. Hummelo, Siegfried van, 229. Hunbele, Arnold van, 553. Hundeswick , Gerard van, 395. Hungese, lleino en Thomas van, 748. Hunsc, Hendrik van, 641. Hunten, Godeschalk van , 642. Huppelo, Theoderich van, 880. Hürde, Albert van, 451. Hamen, zie Heruen. Hursbeke, Rembold vau, 451. Hurtunghcn , Volrik van, 306. Hurweuen, Christiaau van, 040; Hubert, seuior, loco indicis, 1097- Hassen, Everhard van, 1061. Hussinchcm, Zweder van, 924. Huvcle, Adolf vau, graaf, 244, 296; Frederik, zijn zoou 296; Lambert 399. 1188 PERSOONSNAMEN. I. lauen, lacia, Godeschalk van, 196; Gerald 387 ; Hendrik, aai'tsdiaken van Luik, 410 ; Gerard 648, 1106. [barg, Burchard van, 533. Idink, Bernard, 651. lecheze , Bertran van , 205. Jendia, Lambert van, 184. Jerusalem, Guido, koning van, 371 llleinithen, A. vau, 508. Imed, zie Adela eu Glismod. Immed , broeder van hertog Tbeodrich, 97. Impla, Johan vau, 184. Iueu , Jordaan van , 717. Inspihe, Ensnijk , Helie van, 249. lusula, Amilius van, 472, 488, 580; Hendrik, Willckiju eu zijn broeder Hendrik 556; [Conrad 946, 997. Joden, De, 667. Joningen, Auselm van, 360. Iperen, Hendrik vau, 878. Irmingatde, Irmintrude, nicht van koning Hendrik in eu gezegd gravin vau Zutfen. Zie Stamtafel bl. 302. Irregang, Herrnan, 334. lrsutus, Hirsutus, Emicbo, graaf, 337, 366. Isehe, Gerard vau, dapifer, 580, 648. Iaelmudeu, Alfer van, 486—489; Beiger 990. Iscnbroek , Engelbert, aartsdiaken van Luik en proost van St. Peter te Utrecht, 829, 927, 931, 986. Isenburg* Lodowijk vau, 316; Gerlag 336; Frederik 499; Willem 626; Theoderich 645; Hendrik 820; Gerlag 940. Keuvoord, Hendrik, 664. Iseren, Hendrik, 862. Juddeuvelde, Brünsten van, 1073. Judefas, Theoderichs van, 313, 334, 349; Gerard 676. Judeus , Herrnan, kanunnik vau St. Marie le Keuleu, 334; Theuderich, Pelegerim zijn vader, Margaretha, zijue vrouw, en Gcrtnule, zijue dochter, 551; Daniel, schepen van Keulen, 942, 1057, 1129; Johan 1004. Juleijmont, Arn. van, 1009. Jülich. Graven, beeren: Gerard 186, 202, 204, 219, 231, 247, 252; Gerlag, zijn broeder, 204, 267; Gerard, puer, 276; Willem 287, 293, 312, 318, 320, 326, 332, 336; Gerard, zijn broeder, 293; Willem, de Groote, 343, 345, 356, 361, 381, 382, 387, 392, 403,411, 412,413, 415, 416, 417, 419, 420, 422; zijne vrouw Alveradis vau Molbach 345 ; Willem , zoon van Everard vau Hengebacb, ueel' van den vorigen, 433, 443 ; Willem, zoon vau den vorigeu, getrouwd met Margaretha, dochter van Gerard van Gelre, 586, 587, 595, 616, 623, 645, 654, 673, 689, 694, 700, 720, 756, 820, S22, 824, 852, 865, 866, 870, 875, 885, 887, 892, 896, 904, 913, 922, 928 ; zijne 2äe vrouw Richarda 1024; zijne zonen: Willem 966, 980, 986, 1054; Walram, proost van Aken 1024; Otto, proost van Maastricht 1024; en Gerard 1024, 1070; zijn oom Walram 595; zijne broeders: Tilinan 595; eu Walram van Bergheim 645, 694 , 720, 756, 852, 865. Iuncis, Hendrik de, kommandeur vau het Duitsche Huis, 562. Justiugen, Anselm van, maarschalk, 443. Juveuis, Lodewijk 424; Hendrik, schepen vau Munster, 827. Juwei, Gerard en Gerlag van, 215. Laach, Hendrik, graaf van, 193. Lachusen , Everard van , 395. Lage , Evcrhard van , 305. Lagemau, Konrad, schepen van.Zutfen, 551, 636. Lam, Theoderich, 1008. Laineu , Hendrik , 948. Laudaest, Reiner van , 995. Landesburg, Konrad van, markgraaf, 379. Laudcrikeshem, Adolf vau , 1073. PERSOONSNAMEN. 1189 Langele, Zweder vau , 729. Langen , Hmlolf van , 902. Langeiiburg, Walter van, 415. Langemake , Hendrik van , 564. Lantdorp, Steven vau, 538, 547, 5G2, 563, 565, 580, 582, 588, 589, 598, 635,711, 712, 713,765, 774; zijn broeder Willein 563, 582. Lapide, Hendrik, schont van Andernach, 904; Nikolaas, onlvaiiger van Brabant, 954. Lateste, Hendrik van, 215. I lalhcin, Wcnemar van , 636. Latmerc , Albert van, 949. Lausanne. Bisschon s Burchard van Oltingcn, 193. Lauwcn , Eilo van , 504. Lebuin, stiebtet der kerk te Wilp, S. Lede, Julian van der, 1073. Ledene, Adulwiju van, 217. Lccden , Legden , Hendrik vau, 599; Rik- sard 1073. Leiden, van Eliuaud, kastelein 325; inr. Gerard 1113. Lek, van der, Folpert 325, 455, 512, 520, 552, 560; Othilda, zijne vrouw, 512; Hendrik 769, 835, 836; Hendrik, zijn oudste zoon, zwager van Theoderich Doijs, 936, 955, en zijne vrouw Jutta, 974, 1006, 1083. Leffardink, Mecbteld, dochter van Johan, boorige vau het kloostcr te Vrcdcu , 890. Lcga, Hendrik van , 844. Leiningen, Emicho, graaf van, 313, 337, 366. Leinbeke, Wessel van, 758. Leinberg, Vestel van, 1005. Lenceuburg , Ulrik graaf van , 299. Lent, Siebrand van, 334; lsebrand, 631, 663, 717; Johan 631, 717; Theoderich 953. Leo, Johan , 504 1 » 8 , schepen vau Munster , 1073. Leodio , Johan de, kauunnik te Tiel, 972. Lestnon , Lccsten , Wenzo vau , 246, 268. Leude , Wolter van , 750. Leuven. Hertogen, heeren: Godfried 201, 215, 224, 234, 239, 314: Gerald 360; Hendrik 411, 549, 580; Godfried, broeder van Hendrik van Brabant, 592, 700, 727; Frauco 912, 954. Leweu, Walter vau, 929. Leweuberg, . .. van, 1070. Lewensteiu, Konraad vau, graaf, 337, 366. Lcwctli, Albcro iuxta, 449. Libesberk, Hendrik en Herinau vau, broeders, 566. Lidere, Everhard van, 478. Liemala, Arnold vau, 549, 554. Liguy, zie Luxemburg. Lijfland. Aartsbisschop: Albert vau Bekesho- vede, 395, 547. Lijnen, Godfried van, 771. Lijse, Gerard, schepen van Zutfen, 551. Limburg. Hertogen: Hendrik i, 221, 224; Walram n, paganus, 244, 247, 252, 253, 271, 272; zijne vrouw Juta, zie Gclrc, Hendrik n 252, 276, 287, 290, 319, 320; Hendrik in 343, 356, 381, 382, 392, 400, 407, 420, 433, 442, 443; Walram ru 433, 44^; Hendrik iv, 442, 611, 616, 623, 645; zijn broeder Walram van Poilvache, 611, 616, 623 ; Walram iv, broeder van Adolf van Berg, 687, 689, 694, 700, 734, 749, 756, 797, 822, 871, 892, 928, 952, 979, 1006, 1009, 1053,1069, 1133; zijne vrouw Jutta, dochter van Theoderich vau Kleef, 952, 1071; hunne dochter Irrnengardis, vrouw van graaf Reinald vau Gebe. Zie dezen; zijne 2de vrouw en weduwe Kuuegonde 1009, 1146, mburg, Willem van 720; Gerlag 920; Gilbert 979. Lindelo, Hatheinar vau, 334. Linden, Reimar van, 254; Bernard 650. Lindinia, Willem, zoou van Arnold en Agnes. Noot bij Lieudna in Register der Plaats- iiamen. Lindscoten, Gerard en Jakop van, broeders, 334. Linepo, Konraad van, 318. Linge, Johan vau, 1084. Linger, graaf in de Veluwe, 91. Linuefe,, Wikard van, 451. Linsberge, Averard van, 511. Lintlo, Suiker van, 451. Lippe, Hermau van der, 460, 483; Hernard 597, 907; Simon 1084. 1190 PERSOONSNAMEN. Eiters, Gillis, 1109. Litbeke, Lambert, sehepen te Munster, 837. JjiLtiii , Reinhard van, 412. Lo, Gerhard van , 387, 405, 437 ; Herman 641; Willckiju 578; Wolter, richter le Groenio, 890. Loberke, Gisclbert van 625 ; Godfried 785. IJoöhorst, Johan van, 725. Iiuchusc , Robert vaii, 637. Locris, Walter van , 325. Loef, Lnf, Arnold, 435, 463, 47;', 478, 483, 486—489. Loef, nepos van Willem van Rijswijk, 1050. Loene, Hendrik van , 674. Loenresloot, Theoderich Splinter van , 803 j Hendrik 947. Louci, Hendrik vau , 979. Lonereslothc , Hendrik vau , 304. Lougus, Gerard 826; Hubert,-1050. Loon. — Westfalen, Zutfcn — Heeren eu graveu: Godsebalk,' 300; drie broeders 378 ; Hendrik 43«; Godfried 484; Gerard 564; Hcrman 484, 564, 572, 576, 599, 636, 641, 650,665, 699, 708,714,739, 740, 751; zijn oom Godfried, domdeken le Munster, 750: zijne broeders: Hendrik, proost te Zutfeii, 572, 650; Otto, kiiminnik te Minister en van St. Gereon te Kehlen; 572, 650, 714, 740, 758, 775 ; zijne zusters: Beatrix, vrouw van Zweder van Ringelberg, 572 j°. 641, 739; de vrouw vau Werner van Herden, 572; de vrouw van Herman Worecen 572; de vrouw van Herman Monasterieiibis, 572; zijne vrouw Sophia 576; zijne zonen: Hendrik 650, 699, 714, en erfgeriaam Herman, 739, 775, 776, 880, 994, 1000, 1029; zijne 2"° vrouw Eufemia en haar zoon Herman 699; Gerard, kanunuik te Munster, aartsdiakeu, 827, 1067. Lopeke, Ludolf vau, 453; Hendrik 455. Lorike , Fredericus vau, 453. Los, Loon. Graveh: Baldcrik, bissohop van Luik 133; Arnulf 201; Theoderich, 214, 215; Arnold in 238, 240, 244, 245, 248, 260, 272; Lodewijk, 287, 294, 295; Gerard, gehuwd met Maria van Gelrc, 352, 37G, 379: hunne zouen : Lodewijk u, man vau Ada van Holland , 387, 400, 406, 410, 433, 443; eu Arnold iv, 454, 459, 460; Arnold v, door zijn huweiijk met Johanna, ook graaf van Ghinay< 545, 550, 574, 611, 616, 623, 633,645,666, 673, 683, 697, 743, 747, 750, 835, 885, Arnold vi 968, 1024, 1150. Lothe, Willem van, 631. Lotharingen. Koningen, vorsteil: Lothar, 44, 46, 48, 50, 62; Zwentebold 67—70, 72; Giselbert en zijne vrouw Gcrbcria 82 ; Konrad 193; Godfried 224: Simon 411; Mathe.us 314, 616, G23. Love, Godfried 674. Lovcnich, Willem en Egidius van, 1004. Loveuhusen, Walter van, 283, 385. Luceus, Gerlag 556, 562, 564, 565, 588, 589, 598, 600, 608, 621, 651, 779. Ludger, stiehter vau de kerk te Wichmond en van liet klooster te Werden, bissehop van Munster, 14—19, 22—25. Ludinkhusen, Herman en Bernard, broeders, en Hendrik, zoon van ß., van, 1084. Luggeu, Ulrich 627- Luik. Bisschoppen: Notacar, Notker 111, 114, 117, 119, 140; Balderik n, graaf van Loon, 133; Regiuard 158; Dietwijn 171; Hendrik i, graaf van Toul, 193; Obert 174,203,214, 215, 232; Albero i, graaf vau Lcuven, 242, 244, 245; Alexander r, graaf vau Jülich, 248; Albero n, 272, 286; Hendrik n, vau Lcijen, 287, 297, 304; Alexander n vau Orree 811, 312, 314; Ruodalf, hertog van Ziiringen, 333, 363; Albert n, van Kuik, 88] ; Hugo ii, van Vasuad en Pierrepont, 407, 410, 443, 460, 463'»», 466, 467, 468; Johan n, van Rumigny, graaf vau l'loriues, 593, 594; Hendrik irr, zoon vau Otto, graaf vau Gclre, 690, 694, 696, 697, 719, 743, 749, 756, 794, 820, 822, 829, 842, 857, 866, 869, 870, 872, 875, 879, 885, 887, 892, 903, 927, 928, 931, 942, 980, afgezet 3 Juli 1274. Zie verder Montfoorf. Johau iv, graaf van "Viaanderen, llOH'is, 1106. Luisemburg, Robert van , graaf, 287. PERSOONSNAMEN. 1191 Lumphin , Hendrik van, 1081. Lunelot, Johan van, 1075. Lunchis, Cons van, 1144. Lunenburg, Lambert van, 660T>>s. Lnnsing, Gcrard, schepcn te Zutfen, 551. Lupus, Bruno, 451; Reiner 1029. Lurcke, Willem van, 342. Loren, Bernard van, 584. Lürenberg, zie Nassau. Lnscus, Willem, graaf, 316, 334, 350. Lusous, Gödfried, 980. Luscus , Johan, consul van Rensburg, 1014, 1015, 1010. Lusiz , 'l'heoderirli , markgraaf, 355. Luttilinhavc , Gerard van , 108U. Lutbem , Theuderich van , 533. Lutra, Hendrik van, pincerna, 386. Luxemburg. Graveu: Kojirad, 2 (lfi man van Ermingarde van Zutfen, 174, 260, 268; Willem 206, 240; Hendrik, ook graaf van Namen, man van Agnes vaa Gelre, 315; "Walram 443; Hendrik 616, 645, 747, 872; Hendrik, oudste zoon, ook markies vau Arlon, 928, 1024, 1070, 1109, 1120, 1135, 1149; zijn zoon Wal- ram, beer van Ligny, 1024, 1070, 1081, 1100, 1100, 1110, 1149. Luzo , Arnold, dapifer, 322, 323. \ Maagdenbnrg. Aartsbisschoppen : Gisilhar rn : Hartwig 198; Nortbert 248, 254, 260; Wigman , graaf van Seeburg, 355; Ludolf van Kroppenstiidt 386; Albert i, graaf van Kevemburg, 450, 460, 465, 497. AIaagdenburg , Gevehard van , bnrggraaf, 386, 411. Maberit, N. en zijnc vrouw N., oppidani et personae consenatoriae te Venlo , 1091. Maclinis, Eustacius en Olivicr van, 325. Magnus, Everbern, 399. Mainz. Aartsbisschoppen: Willigizus, 109, 111 Rothard 174; Sigefrid 185 ; Wczelijn 192 Adelbert, graaf vau Saarbrücken, 954, 269 Christiaan 333 ; Konrad i, paltzgraaf vau Scheyern-Wittelibach, 365 ', 385, 391; Sigfried it van Eppenstein, 442, 443, 460, 466, 467, 468, 474, 500; Sigfried in 683; Gerard i, wildgraaf, 743, 794. Malbei-g, Maidberg, Otto van, 285, 328; Cnno 313; Riquiju 244, 249, 328, 334; Otto iuniov 334, 341 ; Willem 395,395; Hendrik 958. Maiden, Willem van, 674. Malgris, Arnold, schepeu van Bommel. 978. Mnlscn, Roger van, 184; Godefried , 226, 236, 244; Hieronimus en zijn broeder Herman 226, 244; Egbert 401; Nikolaas 862. Mamizet, J., 786. Man, Gerhard, sebepen van Arabern, 958. Mandere, Konrad van, kommaudeur der Dnitschc orde in de Nederlandcn , 1 i 04. Mandrich , Saffatin van, 1113. Marbais, Gerard van, 789, 799; zijn broeder Peter 799; zijn zoon Gerard 789, 829. j Marhulse, Herman van, 699, 729. Mari, Herewijns van, 511. Mark, Adolf van der , graaf, 103, 413, 442, 474, 494; en zijue zonen Otto, Engelbert en Gerard en Mecbtildis de Weduwe van zijn zoon Everard 635, 645, 689; Engelbert 885, 916, 994; Everhard , zoon van Engelbert , 994, 1080. Markvelde, Lubbert van , 787, 808. Marsche, Johan van, 546; Herman, sebepen vau Zutfen, 551, 619; Hendrik, zijn broeder Willem en zoon Bartold 943. Marseman, Giselbert, en zijn zoon Gödfried, sebepen vau Ticl, 1040. Marsen, Hendrik van, kanunnik van St. Sal- vator te Utrecht ,676. Märten, Gcrard van, 285. 1 Komt voor in de oorspronkelijke oorkonde, nitgegeven door Stampf, Die Reichskanzler, in, S. 230, terwijl de vroegere uitgaven bem bisschop vau Munster noemen. 1192 PERSOONSNAMEN. Martini, Jakob, schepen van Zutfen , 946. Masene,... 1150. Masebumelen, Rutger en Hendrik, 717. Massenrodc, Sibert van, 430; Rutger 1004 Massercs, zie Faighes. Mechlen , Bertold van , 869. Medcburg, Gcvehard van, burggraaf, 379. Medela, Giselbert van, 184. Medelen, Rudolf, 733. Megene, Alard van, 285, 286. Megiugos, 86. Megingos , stich ter van liet klooster te Vilich, zijne vrouw Gerbcrga , zijn zoon Godfried , zijne dochter Adalheid, 111, 114; te Gelre 124. Megenzel, Erombert van, 271. Meinerswike, Reiner van, 564. Meissen. Bisschop: Albert i 297. Meissen, Otto, markgraai' van, 355; Albert 397. Melcop, Gerard, foresti magister, 595. Melegardc, zie Van den Berg. Melin, Reinaldvan, 217; Heribert, Heriberts zoon, 232. Melke, Everhard vau, rentmeester, 1103, 1109. Meisberg, Ulrik van, camerarius van koning Willem, 743. Mcndorp, Godfried en Elger van, 451. Menhovele, van , gebroeders, 484 ; Bernard 519, 032, 636; Frederik en Herraan 827. Meuin, Johan van, 1130. Mehmete, Hendrik van, kanunnik te Xanten, 603. Menterink, Johan, schepen van Bocholt, 1029. Mera, Heimerich van, 184. Meranie, Otto, hertog vau, paltzgraaf van Bocrgondie, 443. Merchenhuseu , Luf van, 1004. Mere, Diederichs van, 204; Arnold, vice- comes, 318. Mere, Hendrik van, 674; Johan 931. Mcrenberg, Hartrad vau, 255. Merheim, Herman van, 184; Rntger 249, 392, 397, 400, 401, 403, 422, en zijn broeder Walter, 436; Herman 430; Ger- laeh 951, 1061. Merlehem, Nikolaas, 323. Merlo, Gerard van, 455, 512; Johan, kanunnik van St. Marie te Utrecht, 512, 676. Merseburg. Bisschoppen: Albuiri, hertog van Beieren, 198; Mengoz 260, 269; Eberhard, graaf van Seebnrg, 355; Eckehard 497. Merten, Godschalk van, 316; Walter 328. Merwijc, Hendrik van, 836. Mervelde, Hendrik van, 1073. Metelen, Herman van, 902. Mettere, Theoderich en Arnold van, broeders, 399. Metz. Bisschoppen: Theoderich i, uit Hamc- land, 97; Herman 191; Adalbero 202, 207; Steven van Bar 248, 260, 272; Bertram 381, 382; Konrad i, van Scharf- feneck, ook vau Spiers, 456, 460, 466. Meurs, Hendrik van, 632, 635, 062, 919, 1150; Th. 998; Frederik 1109, 1116. Michdat, Jakob van, 376. Mijssen, Theoderich en Theoderich, broeders, 626. Milaan. Bisschop: Hendrik 497. Mile, Gozewijn van, 747. Milendunk, Theoderich van, 374,635,734. Miles-, Golwijn, 511. Miles, Frederik, cousul van Hamburg, 1013, 1014, 1015, 1016. Milien, Theoderich van, 400, 414; Gozewijn en R. 545, 596, 631. Milleten, Herman van, 1029. Milne, Theoderich van, 387, 398, 401; Gozewijn 608Ws, 0601>is, 696; Arnold G08'"s. Milve, Gosewijn van, 647. Minden. Bissehoppen: Sigebort 157; Widclo 198, 209; Siward 248, 252, 253, 254; Warner vau Buekeburg, 311, 312, 314; Thietmarus 392; Konraad i, van Diepholz, 468. Miusinberg, Kono, graaf van, 386, 415, Minste, Ar., 962. Mirlare, Herman van, 268; Jakob 436; Godefried 475, 528!>:s ; J. 507. Mispele, Gerard, 550. Misthe, Theoderich van, 599, 650, 699, 714, 740, 758. Mooherthe, Hartbert van, 208. Moesei, Gerard van den, Mosclleusis, 112. Moguutinus, Gerhard, graaf, 198. BERSOONSNAMEN. 1193 Moie, Obrik, 305; Theoderich 1044. Molbach. Graven.: Albert, 312, 319, 320, 332, 343, 363; Aleidis, zijue weduwe, Alveratlis, zijne dochter, vrouw van Willem van Jülich, 345 ; Alveradia, vrouw van Otto van Wickerode, 464, 655 '. Moldeke, Hendrik van, schout van den graaf van Gelre, 717. Molendio, Willem de , 978 ; Ekbert, schepen van Bokholt, 1000; Reimer 1040. Molsten, Willem, 401. Monachus, Gotfried, 453. Monasteriensis, de Mouasterio; Herman, zwa- ger van Herman van Loon, 572, 630, 1084; Steven 640; Zweder 902; Gerard, kanunnik te Munster 1073. Mouasterio, Maurijn de, 325. Monemuntli, Theoderieh van , 835, 844, 951, 955, 1061. Monetarius, Godfried , scheuen van Arnhem, 761, 862, richter 958; Genekijn, schepen ahlaar 761. Moutaut, Kono van, 196. Montenake,... burggraaf van, 1150. M outenges, .Toll an , kasteleiu van, 1)06. Montenon , ... graaf van , eu zijn broeder, 2.60. Monte-Regali, Anser de, 371. Montfoort, Hendrik, heer van, zoon van Otto vau Gelre, afgezet bisschop vau Luik, 942, 980, 986, 992, 1027, 1070. Montfoort — in Utrecht — Everhard, 435, 472, burggraaf 478; zijn broeder Lubbert 435. M'öriattmes, Nicholou van, baillenl, heer van, 1106. Montjoie, Hendrik van, 474; Walram 928 Zie Valkcuberg. Morsella; Kcndrik de, 325. Morshovcn, Willem vau, 630tn\ Mosa, Joliau de, kanunnik van St. Salvator te Utrecht, 676. Mosmale. Anthonie van, 696, 697. Muilenburg, Cono vau, 412. Mulenark , Gerard van, 252; Herman 452, 474, 494, 522; Konrad 756, 765, 835. Mulesfort, Gerard van, 318, 331, 494; Godfried , kanunnik vau den Dom te Keulen 734. Mulling , Bernard, 511; Arnold, zijne vrouw Gerburg en zonen Gerard, Bernard en Thomas, hoorigen van G. van Dudink- werderode, 698. Mulrepaz, Hendrik, dapifer'van Limburg, 1009. Muramo, Gerard, 344, 352; Hendrik 862. Munberslog, Lodewijk van, 326. Munezen, Reiuald van, graaf, 260, en zijn broeder Frederik 260. Munichusen , Theoderich van, 413. Munite, Helias van, 528. Munster. Bisschoppen: Thiederich i, 143; Robert 166; Erpo 192; Frederik i 194; Burchard vau Holte 198, 201,202,203,213, 214, 215, 221; Theoderich n van Zutfen 226, 229, 239,244, 268; Ecbert 253, 260; Warner 272, 270, 287, 290, 297, 300; Frederik n 300, 311, 312; Lode- wijk i, graaf van Teekienburg, 324 ; Herman II graaf van Katzenelenbogen 33S, 351, 360, 365 ", 379, 381, 382, 385, 399; Otto i, graaf van Oldenburg, 424; Theoderich in, graaf van Isenburg 460: Ludolf van Holte 504''«, 616, 683, 694; Otto ii 490; van der Lippe 751, 794; Willem van Holte 827; Gerard , graaf van der Mark, 870, 872, 875, 913, 932; Everhard van Diest 994, 1005, 1072. Muntzeuberg, Kuno van, 360. Murbach , Ugo van , 497. w. Nagel, Hendrik, 511. Nahns, zie Ahns. Namen, Namur. Graven: Albert en zijn zoon 201 ; Adelbert 239 > Godfried 240, 245, ' De verwijziug onder het stuk moet zijn: n°. 464, hl. 467. - Koint vonr in de öorsprönkelijke oorkonde, uitgegeven donr Stumpf, Die Reichskansler in , S. 220. Zie noot bij Maintz. 1194 PERSOONSNAMEN. 248, 260, 272; Hendrik 314, zijne vrouw Agnes , dochter van Hendrik, graaf van Gelre, en zijne dochter Ermenseude 315, 400, 410; Philips, 400, 407; "VValram van Luxemhurg, als man van de vermelde Er- mensend, 460. Nassau. Bravem: Robert 336, 285, 299, 355, 474; Hendrik, zijne vroiuv Mechtilde, Enolf en zijn broeder Luxus 569W S , 474; Walraafen Otto 820; Otto 822 ... 1052. Naumburg. Bisschoppen: Ebbo 185 ; Udo 355; Engelhard 456, 465, 497, 500. Nauta, Gozewijn en Weselijn, 511. Nederiuen , Hermau van , 504. Necm, Willem van, 597. Nersedaru, Theoderich van, 374. Netherde, Frederik van, richter van Adam van den Berg, 785. Neuenaar, Gerard, graaf van, 694, 700,820. Neuijeu, Gode, schepeu van Arnhcin, 862. Niehterich, AVierus, zoon van Ercso, 634, Nideggen., Willem van, pincerna, 966; Ludolf, zijn zoon, 1116. Niger, Giselbert, 486. .Niger Pullus, zie Ossc. Nijcl, Arnold van, 620, 951, 955, 1071. N'ijenbeke, Theuderich van, 894, 912,1101, 1109; Gesa, domicella van Theoderich, en haar broeder Bernhard, 961. Nijmegen. Herman, burggraaf, 342. Nijmegen, Alard van, 337; Johan , richter van den graaf te Jloetinchem, 996. Nikastel, Bcrenger van, 337, 366. Nille, Theoderich van, 6.30WS. Nisink, Johnu, schepcn van Munster, S27. Nivelle, Giselbert van, 325; Reiuald, anniger van Reinald van Gelre, 9S9. Nordika , dementia van , 897. Norendin , Hendrik 424 ; 'Dietmar , knnuunik te Munster, 827. Northeim, Otto, hcrtog van Beiercn, en Kuno, graaf van Bicheling, zijn zoon en Kuuegonda van Orlamund, diens vrouw, en hunne dochter, vrouw van Hendrik van Zutfeu, 206. Norvenich , Herman van , 181 ; Albert, graaf, 219, 284, 285. Nova-Civitate, Gerlach de, 949. Novimagio, Tiluiau Wcrcinbertszoon de. 1081). Nuemage, Meinard van, graaf 313. Nuendorp , andere lezing Anworp, Margafetha van, 1061. Nuerot, Arnold van, 979. Nurenburg, Godfried, prefeet van, 285; Gerhard, graaf, 331; Hendrik, burggraaf, 379. Nuringen , Berthold van, graaf, 203. o O. Engelbert van, 400, 401. Ochtcn , Hendrik van . zijn broeder Godfried, hunne moeder Jutta, en Juta, vrouw van Hendrik, 1040. Oekenberge , Albert van,- 897. Odacker, Gerard, eonversus in bot klooster Kamp, 578. Odekc, Lnbcrt van, 313, 328, 34). Odenkirchc, Arnulf van, 231. Odeslo , Alger van, 511. Odiosum Caput, Giselbert, 257. Oestenoelde , Omar van , 597. Offerhus, Hendrik van, schepen van Munster, 1073. Oiii , Werenbert van, 184. Oie, Herman van, 401. Oij, Huprecht van, 205. Oija , Egidius van , 1024. Oije, Steven van, 214,215, 22C, 242,385; Herman 214, 215; Gerard, 564, en zijne zoneu Bertold en Gerard 613 ; Bertold en Gerard 700, 844. Bertold, in Noot bij Apostelstift te Keulen in Register der Planls- namen, 809, 835, 836, 844, de vrouw van Oije 809, aaugehaalde Noot; Gerard 800 ; Bernard 626 ; Herman 635 ; Robert 947 ; Simon en Jacob, schepenen van Arnbem ; Gerard en ziju ooni Hendrik van Wilre 1064 ; . . . 1089. Oihnsen , Nikolaas van , 546, 862. Oistenwalde , Gerard van , 881. Oldenburg, Hendrik van, graaf, 371, 484. PERSOONSNAMEN. 1195 Ole, Willem van, 597. Omersen, Wenemar, schepen van Zutfen, 551. Oosterhuseu , Arnold en zijn zoon Theuderich , 504. Opheym, Boudewijn van , 1004. Orde , Kobert van , 360. Orio, Reiner de, proost van Clavatium, col- lector decünarum, 972. Orraete , Bernard van , 344. Orolf, Rutger, 1004. Orsbeke, Arnold van, 471; Steven 980. Orten, Arnold van, 401 ; Daniel 554. Osde, Bernard van, 484. Osnabrück. Bisschoppen : Albric 1G6 ; Wido 198, 202; Thiethard, 248, 252, 253,260; Konrad , tegenbisschop , 240; Udo 272, 286; Philips, graaf van Katzenellenbogen, vroeger proost te Deventer, 287, 297,311, 312 ; Gerard i, graaf van Oldenburg, 443; Adolf, graaf van Teekienburg, 468; Otto i, 469; Engelbert van Isenburg 490, 616. Oase, Hendrik Niger Pullus van, 837. Ossenbroich, Daniel van, 626; Genekijn 1061. Oste, Ricold van, 397. Osterlo , Hubold van , 395. Ostervic, Baldewijn van, 196. d'Ostralen, de Shalen, Gerard, 397. Othwilere , Bernewijn van , 205. Ottenkurt, Hendrik van, 686. Otter, Theoderich, 511. Ouwe, Amilius vau, en zijn zoon Johan, 595. Ovcrveghte, Gerard vau, 674, 676, 844; Ludolf 676; Giselbert en Splinter, broeders, 676. Oxe, Meger van , 894; Arnold, zijne vrouw Aleid en zijn broeder Hugo 971; ziju zoon Robert 971. Paderborn. Bisschoppen : Meinwerk , zoon van Adela en Imed, 112, 129, 138, 139, 141, 142, 157, 168; Magiuard? 181; Hendrik p of ii, graaf van Werfe, 198, 202; Bernard I, van Oesede, 260, 299; Evergis 312, 314; Bernard n, van Ibbenbüren, 392; Wilbrand, graaf vau Oldenburg, later bisschop van Utrecht, 484; Simon van der Lippe 794, 913. Paindreed , Bertolf van , 325. Palatio, Herman de, 255. Paleken , Gerard, 395; Bernard 568, 617. Palijk, Bernard, 626. Palster , Steven , 502. Palade , Adam de, 701; Werner, schepen van Arnhem, 958. Pannarden, Hendrik van, 542, 626. » Pannedel, Everhard van , 1034. Pape, dementia, weduwe van Arnold , 783. Pape, Willem, schepen vau Arnhem, 958. Pape, Gerard, consnl te Hamburg, 1023. Papen, Gerard , 568. Papenheim, Hendrik van, maarschalk van kouiug Konrad in , 285, 313. Parma. Bisschop; Gracia 497. Parthenopolis. Bisschop: Hnnfrid, 157. Parvus, Thetard, schepen van Munster, 827 Passau , Bisschoppen : Cipriaan , Christiaan P 114. Passenberg , Willem van , 626: Pastor, Jakob , 504. Pausen: Iohannesvm 55; Gregorius v 114; Alexander n 179; Paschalis n 212, 220; Calixtns 234 ; Innocentius II 275, 279 ; Coelestijn 280; Eugenins 289, 292; A- drianus IV 301, 307; Victor iv, tegen- paus, 310 ; Alexander in 354; Lucius m 358, 359, 362,.164'>'s . Innocentius ni425, 429, 439, 445, 480 ', 520; Honorius m 473; Gregor ix 516,520, 557,558,571, 573, 579, 616; Innocentius IV flGOter, 667, 670, 675, 683, 684, 692 ', 722; Alexander iv 520, 772, 788, 798, 802, 805; Urbanus iv 847, 860, 868, 872; Clemens iv 895; Gregor x 972 ; Honorius iv 1096; verlof aan graaf Reinald van Gelre, om in den verboden graad te trouwen, 1102. 'De jaarteekening der oorkoude is 1215, niet 1225. » De oorkonde had na de volgende geplaatst moeteu worden. 76 1196 PERSOONSNAMEN. Pauselijke legatcn : Thitwijn , Rnfinac card, epis. 272 ; Hendrik 871; Guido 400 ; Konrad, Portacnsis et Rufinae epis. 479, 481, 485, 488, 512, 570, 570''«; Otto, Ni- eholai in carcere Tulliano diac. card, 526 ; Peter Georgii ad Velum anreum diac. card. 681, 682, 684, 690, 691, 693, 694, 705, 772; Simon presb. card. Geciliae 895 ; Guido, presb. kard. Laurentü in Lucina, 905 ; Bernard van Castanetum, doet Otto van Gelre in den grooten ban en legt in- terdict op zijn land, 622. Pavo, Alber, 313, en zijn broeder 316, 328, 341, 342, 349. Peden, Albro en Labbert, 511. Pedge, Rodolf van, 384. Perfusus, Ricold , 326, 422. Perke, Gerlag van , 328. Persin, Theodevich 325 j Jolian 407 ; Niko- laas 689. Persingen, Waltard van, S09 , in Noot bij Apostelstift te Keulen in Register der Plaats- namen 1089. Perweijs, Godfried van , 549, 566 ; en zijn broeder Ingelram 592, 611, 633, 635, 648, 697, 700, 703, 715, 771, 789, 799, 879; .Tohau, dekeu van St. Jan te Utrecht 676. Philippi, Arnold, 591. Phijllindorp, Rudolf van, graaf, 336. Phras, Godfried , magister, geneesheer van den graaf van Gelre, 877. Pil, Albert, 369. Piuguis, Gerard, 806. Pippiju van Herstal, huismeester, en zijne vrouw Blithrudis, 4. Piscis , Herrnan, 226. Pistor, Engelbert, 511; Godfried, schepen van Emmerik, 948. Plcsie, Steven van, 398, 401, 404. Ploceke ; Helprich, graaf van, Konrad en Bernard , zijne zonen 206. Ploich, Rekkwiju, schepen van Arnhem, 862. Podinth, Everard, 699. Polewik , Theoderich en Christiaan van , 542. Pomerio , Bernard de , 674; Rutger, genaaind Wildelewe, 890; Gozewijn 947. Pont, Everhard van, schepen van Emmerik, 677. Poppenburg, Albert, graaf van, 371. Porsele, Philips van, 1070. Porta, Bernard de, schepen van Bocholt, 1000. Porto. Bisschop: Johan 158. Pot, Gerhard, 947. Prat, Baldewijn van, 325. Prat, Arnold, schepen van Nijmegeu, 717. Pratard, Hendrik, 511. Prato, Johannes de, 504, 529, 636; Roderich 894. Prato, Puachius de, paardenkooper, 989. Prein, Godefried, 395. Preis, Bernard , persona te Doetinchem en Jntfaas, 657. Princel, Johan, miles, 1057. Pris, Konrad, princerna, 285. Prume, ... de, 497. Peden, Albro en Lnbert, 511. Puer, Ludolf, 325. Puerne , Mathijs , 981. Puiflik, Willem, iunior, van, 1040; zijn zoon Willem en kleinzoon Alard, 1143. Pulbruch , Gerard van, 512. Partei, Hercwich, 511. Puteo , Peteren Godfried de, 894; Hendrik, schepen van Zutfen, 943. Pntliei», Pclegrinus van, 569, 590. a Qualbnrp;, Alan van, 626. Qnellenles , Gerard', 511. Quendorpe, Everhard van, 902, 983. Quevenvorde, Burgard van , bnrggraaf, 47^ Quinheim , Ludcwijk van , 252. PERSOONSNAMEN. 119? II Rade, Albert van, 455; Tilman 591. Radink, Wolter, 395. Racctele, Arnold van, 1097. Rakbod, zie Waltger. Ramesbergc, Gerard van , 699, 1005. Rampen de Wale, Arnold, 476. Randerode, Gerhard van, 252, 374, 448, 452, 596, 633, 694, 734; Harpern 306; Lodewijk G08 bi », 647. Rapa, Alard, 397. Raperscheid, Johau van, 1057. Raphorst, Theoderich van,' 486, 897. Rasveld, Mathias van, 1073. Ratingen, Herman van, kanunnik to Elten , 972. Ratio, Hendrik, 326. Ravcnna. Aartsbisschop : lohannes, 109. Ravensberg. Graven: Otto 287, 312; Herraan 355, 379, 420; Otto 504. RavenBwade, Alard van, 463 ; Johan en Sur- mund 947. Recheberk, Cesarius van, 1005. Recliede, Ludolf van , kanunnik te Munster, en Herman, 1073. Recken , Willem van , schepen tc Emmerik, 617. Reda, Frederik van, 528. Rede, Jakob van, 286; Werner, kamvunik te Munster 1073. Redebroke, Wcssel van, 642, 779. Redelenberg, Herman graaf van, 215. Reden, Rethen, Frederik van, broeder van het Duitsche Huis te Mieren, 431, 483, 486,487,489, 504, 527, 528Ws ; Arnold en zijne broeders, 529, 541, 553, 664, 589, 598,635,636,711, 712, 713; Fre- derik 541, 546, 596, 598,636,711,712, 713, 761, 835, 937, 967, 1005; Gerard 529, 541, 553,564, 698, 621,636,711, 712, 713, 761, 835, 882, 893. De drie laatstgenoemden waren broeders. Bitter 751, 957, 1000; Hendrik 983. Redichem, Wenemar van, Steven, zijn oom, proost van St. Peter te Utrecht en Schenk, zijn bloedverwant, 995. Rees, Bernard van, 577. Regenbert, prefeet in Eriesland, 88. Regensburg. Bisschoppen: Kuno 260; Evrard 313 ; Kuno van Raitenbuch 365 ; Konrad iv vau Teisbach en Frontenhausen, 460. Reidekule, Wasmud 519. Reijs , Reinald van , 494. Reinbach, Lambert van, 865. Reinbern, broeder vau hertog Theoderich, 97 Reineck. Bnrggraven: Otto 253, 260, 269.. eu zijn zoon Otto 287; Gerard 412,442; Diederich 865. , Reiuinge, Philip en Otto, broeders, 676. Rembiers, Reinier, Willem, Gilles eu Simon van, broeders, 1103. Remede, Werimbald van, 272. Remen, Godschalk vau, en Gerard ziju broeder, kanunnik tc Munster, 758, en ■Tnltn, zijne vrouw, 845, 880. Remi, Godfried, 395. Rene, Godschalk van, 599; Herman, schepen te Munster, 827. Renen, Godfried vau, 208, 244, 249, 285, 286, 328, 350; zijne kiuderen: Hugo 285, 309, 360; Heiewig 350; Sophia 328, 350; en Theoderich 305, 350; zijn broeder Gerlach 341, 350; Arnold 350: Rudolf, kanunnik te Rees, 519; Hugo en zijne vrouw Weudelsniode 718. Reno , Godfried de , schepen van Emmerik , 642. Res, Reinald vau, 452 en zijn oom Bernard, kanunnik te Rees, 519. Rethe, Johan van, kaununik te Munster, 827. Richele, Herman , komniandeur der Dnilsclie orde te Biesen, 912. Ridbeke, Alpher van, 478. Riembeke, zie Nicnbeke. Rietherg, Konrad, graaf van, 597; F. 913. Rijfferscheid, Johan van, 1078. Rijn: Paltzgraven van den, Herman 287; Konrad 365, 360, 365; Hendrik, 411, 415, 433. Rijncren , I.Tsebrand en Rener van, 026. Rijningeu, Otto van , Philips en zijn zoon Helias 725. Ryswijk, Hanulgtr vau, 184; Wiger, scheut, 1198 PERSOONSNAMEN. 325; Arnold en Hendrik 407; lleseke, weduwe, 463; Budiju 867; Willem 947, 1050. Riken , Bernard, schepen van Munster, 1073. Kine, Gerard van den, 1073 1)is . Ringelenberg, Zweder van, kanuuuik te Bethlehem, 469; zijne zonen Hendrik 519 en Zweder 469, 519, 572, 635, 641; de vrouw van denen Beatrix, zuster van Herman vau Loou 469, 572, 041; zijn zoon Zweder 635, 641, 650,748, 817, 826, 9.21; zijne vrouw Hildegonde 826. Rinre, Meinrig van, 20S. Ritherlo, Bezelijn van, 229, 268. Ritingi, een Beijersch vorst en zijne kinderen, zie Glismod. Robbe, Willem, 401. Roche, Arnold van, 226. Rocheijrum , Alexander van , 1025. Roehem , Gozewijn van, 723, 862. Rodanrisa, Daniel 325. Rode , Arnold van , 472 ; Konrad en Evcr- hard 059; Udo van, dapifer, 720; Hendrik en zijn zoon Bruno 062 ; . . . 777 ; Godfried 1103. Roden, Frederik van, 032. Rodenburch, Arnold vau, dapifer vau koning Kourad in, 285 ; Hendrik 468; Baldewijn 486. Rodhe, Rothe, Arnold van, 218, 236; Arnulf 242, 245,337; Giselbert, breeder van Arnold, 236, 238; Werner 336; Reimar 393. Roermond , Theoderich van , 401 ; Everhard eu Rohiju 954. Roia, Julian vau, kanuunik te Kamerijk, 500. Roie, Florens van, 1130. Rokiuhansen , Ubert vau , 597. Rolinghem , Walter van, 326. Ronkel, S. van , 743. Rossiaco, .... graaf de , 1130. Rost, Hendrik, 651; Willem 881. Rotchelaer , Arnold van, dapifer, seneschal, 387, 400, 592; C96, 697, 703, 715, 869, 879. Rothem, Gerard van, 373, 475, 483, 486, 487, 488, 489; Jacob 436; Franco 448; Gozewijn, 672, 711, 712, 710,725,797, 800, 807, 818, 835, 843, 864; Arnold 741 ; Gerard, richter van den graaf en opzichter der ijijken, en zijn broeder Johaii, richter te Hesel, 978, 1028. Rowedus , Gozewijn, kannnnik te Zutfen, 940. Ruberge , l'rameritius van , 294. Rucenus, Willem, 827. Rudechem, Hendrik van, 566. Ruele, Lovis van, 70J ; Giselbert 725,947. Rues , Eustatius vau , 829. Rufus, Rother, 664; Lambert , zoon vau Willem, 881. Rüg , Hendrik van , 360. Ruitgarim , Johan van , 422. Rumele, Rutger van, 528. Rumescutule, Godfried, 980. Ruuderade , . .. en zijne vrouw , hoorig aan den graaf van Klcef, 896. Rungelle, Sifried van, 433. Rupe, Hendrik , graaf van, 1024. Rusche, Richwijn, 451. Rusland. Isiaslaw, koning, 206, zie Hendrik, graaf van Zutfen. Ruslia, Gerhard van, 642. Ruthe, Christiaau, 664. ■•■/ Ruthclo, Rutard van, schepen van Zutfen, 551. Rntpert, graaf, getuige van graaf God- schalk van Zutfen, 173. s. Sabeling, Bemard vau, 983. Saceräos, Godfried, 1097. .'•iarfenberg. Graven: Albert, 160, 181, 186, 219; Adolf 231, 252, 272, 276, 318, 343 ; Willem 236, 245; Herman, advokaat van den Dom te Keulen, broeder van Adolf, 318, 319, 320. siaijne. Graven: Hendrik, 326, 331, 347, 356, 361, 364, 382, 390,392,403,422, 433, 442, 460, 474; Evehard, zijn broeder, 331, 347, 355, 361, 364; Theoderich 318, 336; Hendrik 522, 587, 597, 616, 618, 033, 645; N. 630'iis; Godfried 765,820, 822; Jutta, zijne vrouw, 824; Arnold 90y ; Godfried 1052, 1061. Sakseu. Ida, dochter van hertog Ernst, zie PERSOONSNAMEN. 1199 Glisrnod; Magnus, hertog, 193, 202;Jb're- ilerich, paltzgraaf, 252; Sigfricd, paltzgraaf, 260; Adalbert, graaf, 260, 276; Hendrik, hertog, 244, 347, 456; Bernard 411; Albert 497; Hendrik, paltzgraaf en land- graaf van Thüringen, 616. Saksen en Beijeren, Hendrik, hertog, 312. Sakseu , Meginard, graaf in, zijnc vronw Evesa, zonen Everhard 58, 71 en Meginard 71. Zie Staratafel bl. 111 en Mci- nerswijk in Register der plaatsnamen. Saladijn, sultan van Syrie en Egypte, 371. Salengeu, Helmiwig van, 395. Salland, Johanvan, 546, 589, 636; Willem 949. Sallant, Johan, 339, 344. Salm, Herman, graaf van, 253, cn zijn zoon 260. Salmen , Herman van, proost van St. Paulus te Luik, 741. Salzburg. Aartsbissehoppeu: Hartwig, 114; Konrad, graaf van Abensberg, 260. Samerlo , Hendrik van, 844 Samson, Arailius en Johan, 1073 uis . Sancto-Petio, Ezelijn de, 266. Sangerhusen, Anno van, magistcr der Duitsche orde, 912. Saune, Theoderich van, 985. Sanieret, Gerard , 949. Sarbrücke , Simon , graaf van , 360. Sarewarde, Folmar graaf van, 313. Satersclo, Herman van , schout van den bis- schop van Utrecht in Twente, 807. Saterslo, Jakob van, 285, 286. Saxo, Zweder. 729; Giselbert, schepen van Aruhem, 958. Scath , Johan , 511. Seevene , Gerung van, 204. Si'hademulc , Roger , 403. Schadewijk, Kgidius van, en zijue vrouw Ermegardis, 906. Schalkwijk , Willem van, 313, 316, 349; Ausfrid, 316; Egidius 478; Arnold 676, 701, 723, 1078'»*; Giselbert 725, 888; zijn zoon Giselbert en Bernard 1073'»' s ; Th., kanunnik te Tiel, 972. Schardenberg van Cruchteu , Willem , en zijn broeder Thilman, 1004. Scharlaken , Gerard, schepen van Zutfen, 636. Schavcdrcs, Reiner, Egidius en Wellljn, broeder s, 979. Scherfgin, Gerard, schepen te Keulen, 1058. Schermus, ... en zijn zoon Lambert, ßfiO 1 »'". Scherne , Adolf van , 992. Scherve, Lambert van, 451. Schilling, Willem, 347, 361, 368, 422; Willem 749, 771, 806, 835. Schinc, Hendrik van, 1116. Schinne, Tilman van, 980, 992. Schippe , Walter van , pincerna, 442, 443 ; Lodewijk 536. Schlauwart, Willem, sehout te Antwerpen, 869. Schieiden, Eppo van, 205. Schocke, Steven, 568, 617, 624; Arnold, richter van Emmerik, 624, 779. Schoenrewerth, Rudolf en Yo van, 3)6. Schulden, Giselbert van, 845. Schomberg, Adolf graaf van , 379. Schonebeek Godfried van, 338. Schonenberge, Gerard van, 817. Schoneveld , Ludolf van , 983. Schonrode, Hendrik , 451. Schoten, Godfried van, 387. Schotlaud, Alexander, zoon van Alexander, koning van, 1107. Schotto, Godfried, zoon van Winand en zijn zoon Winand, 720, . . . 893; Gerard, schepen van Roermond, 909. Schovenberg, Gerard van, en zijn zoon Gerlag, schepenen van Bokholt, 1000. Schowebik, Hendrik, schepen van Zutfen. 55 I. Schowenbnrg, Bertold van, 337, 366; Adolf, graaf, 355, 442. Schwalenberg, Adolf, graaf van, 1084. Schwartzburg, Hendrik, graaf van, 442. Sebars, Rimbold, 1089. Sebelinga, Beruard van, 902. See, Hendrik van, 444- Seindorpe, VVinrik van. 494; Hendrik, kanunnik te Xauleu, 603, 627. Seieheim, Gerard van, 340; Hendrik 441. Sellcghe, Helmcwig, 387. Seiterze, Gerhard van, 255. Selvoldc , L. van, 488. Seman , Gerard, 962. Senden , Herman van , 453. 1200 PERSOONSNAMEN. Senex, Reiner, 325. • Seren, Hendrik, civium magister van Kaikar, 659. Servis, Odebald vau, 504. Scthemmanich, Reiner, 1044. Sevle, Johan van, kammnik te Xanten, 10S9. Sigeehink, Rutger, 890. Sigiuliein, Hendrik graaf van, 891; Ludewijk 415. Sijderoves, Hendrik van, 1022. Sijndorp, Hendrik vau, kauunnik te Xauteu, 627. Silfwolde, Zweier van, 449. Sinderen, Albert, Albero vau, 572, 576, (i'Jü, 729; Rudolf, Ludolf, advokaat, 572, 576, 599, 714, 1000; Arnold 5',;9, 699, 714, 739. Zij waren broe- ders. Ermingarde, dekanessc te Elten, 619. Sinzeche, Skhuvc, 420. Gerhard vau Willem, 313. Slabbard, Bernard, 937, 948. Slederlo , Ludolf van , 902. Slegildal, Hildebrand van , 382. Sleida , Eredcrik van , 734. Sleiden , Konrars, 928. Sleudwater, Rutger, 729, 919. SHwenburg, Hendrik vau , kauunnik vau St. Marie te Utrecht, 676. Sinner, Sweder, 373. Smalinck, Hendrik van, 412; Konrad 536. Srnich, Hendrik, 430. Smithuisen, Steven vau, 376; Hendrik, 444, 446 ; Machtildis, zijne vrouw , 444, 446, 455, 4SI, 520, 524, 652, 560; Heudrik zijn zoon, 444, 446, 626; Ölende, Ololda, zijne dochter, vrouw van Folpert van der Lek, 440, 455, 520. Suar, Gerard, 413. Snar van Volmudstein , 361, 368 mildstem. Suepard, Hendrik, 294, 295. Sneppe, Th. advokaat vau Gelder, Snoij, Tlieodcrich , 1119. Solen, Stilen, Seelen, Willem van, 322,323; Steven 407, 626, 632, 701; Otto 716, 806, S07, 809, 817; in Noot bij Apostel- I Zie Vol- 962. stift te Keulen in Register der plaatsnamen, 835, 862, 864 ; Steven 947 ; Wolter 1025, 1064, 1113; Einest 1150. Solidus, Willein, 494. Somargcn, Sigur van, 325. Sulmese, Marquard vau, 255; Hendrik, graaf, 820. Sundach, Hendrik vau, schepen van Roer- mond, 909. Spabeke, Godfried vau, 1116. Spanheim. Gravcn: Meinhard 255; Godefried 442. Speculo, Mathias de, 1127. Spede, Theoderich van, 323; Bruno 323. Spiers. Bisschoppen: Ruopert 114; Bruno, graaf van Saarbrücken, 215, 221, Ulrich i, van Uürrmeiiz, 355; Konrad m, van Scharl'eneck, 411, 412, 415, 420, 460, 466; Koni'ad v, graaf van Eberstein, 616; Hendrik u, graaf van Leiningcu, 683, 743. Spike, Rudolf van, 249; Wicher 270; Albert 328. Spileberch, Tibert vau, 284; 285, 287. Spirink, Wolter, 376, 387, 395, 401, 407. Spoleto, Reiuald, hertog van, 465, 497, 498. Sprimuuth, Elisabeth van, vroeger gravin van Kleef, en hare dochter Jutta, 812. Staden, Thidbold van, 344. Stakenborg, Arnold, Heudrikszoon, Alard en Geldolf„broeders, van, 978. Stalburg, Reinard van, 232; Willem, kauunnik vau den Dorn te Keulen, 674 Stamhciiu, Emimdvan, 271; Adolf en Bruno, broeders, 451. Stapele, Willem vau, 208; Walter 268,274, 305, 306, 328. Steenwijk, Johan vau, kanuuuik te Deveuler, 584; Konrad te Zutfen, 940. Steinde, Theoderich Huno vau, olliciaal vau den graaf vanlSelrc, 741 ü is. Steinford, Rodolf, 313; Ludolf 376, 387, 484, 572, 599; Hendrik, prior van St. Jan van Jerusalem, 621; Ludolf, uepos van Otto, graaf van Bentheim, 758, 827, 902; Baldewijn, zijne vrouw Elisabeth en ziju zoou Ludolf 1029; en zijne dochters Liesa , Elisabeth en Ludgarde 1073. PERSOONSNAMEN. 1201 Stenhorst, Hendrik en Philips van, broeders, 962. Steuhus , Erpo van , 902. Stenrc, Willem van, graaf, burggraaf van , Utrecht? 309. Sticke, Hendrik, 873. Stpipartj Hendrik, 074. Slokheni, Rembert vau, 424; Gerard 748; Lambert en Ercderik 785; Godfried en Cbriatiaan, broeders, 912; Rembert, 1005. Stochovcu, Giselbert van, 564. Stocko, Arnold, 563. Stuede, Mabilia vau, 591. Stoleche, Willem van, kanunnik van den Uoin te Keulen, 734. Stoltenberg, Wolter vau, 929 ; erfgcnaaiu van Hendrik, schout van Amersfoord, 1098. Stoncnbergc, Gerard van, 921. Stozdurp, Hartman, 336. Siraasburg. Bisschoppen: Widurald 114; Otto vau llohenstaufeu 198; Kuuo 221; Geb- bard 260; Konrad n, vau Huucburg, 392 Hendrik ii, van Verfugen, 411, 442, 443 Bcrthold i, hertog vau Teck, 500, 616 Hendrik in, vau Stahleck, 683, 743. Krabe, Willem, 342. Strabug, Gcrard van, schout van Neuss, 720. Straten, Ludolf van, 352, 376, 378, 387, 398, 409, 414; Gerhard, ziju broeder, 352, 376, 378, 397? 398, 401, 414, 421: Goswijn , advokaat van Roermond, 528, 528'jis, 529 ; 550, 562, 563, 596 ; Arnold 562, 563; Ludolf 835. Strasburg, Arnold van, 208. Stric, Konrad, 848. Stromberg, H., burggraaf van , L073. Struino, Hugo, 453. Strungede, Bernard van, 1084. Sudington, Thomas van, 1075. Suetersbeeek, Hendrik van, 457. Suevus, Sibert, 376, 387, 395, 397, 400, 401, 404. Sultzbach, Berengar graaf van, 214, 221, 245. Sammeresse, Jakob van, kastchin vau Brüssel, 387. Sunlvelde, Gerhard vau, 817, 921. Susaturn, Themc van, 597. SustriB, Gozewijn van, 232. Sutor, Engelbert, 511. Swaben, Frederik, hertog van, 174,360,365. Swalmeu, Voskiju van, 1109. T. Tifleineder, Willein, 572. Tillemoder, Bernard, 699, 880. Tdtun, Everard en zijue vrouw 395. Titen, Roger van, 508. Te;ele, Reiuier vau, 600; Willem 1004. Teicubaeh, ... graaf van, 371. Tcddenburg. Graven: Simon 364, 392; Hen- crik 403; Otto 460; Theoderich 694; Üto 845. Tenaiagel, Hendrik, schepen van Arnhuiu, 7!1, 862, 958; Nikolaas 1025, 1061, 113. Terre. Nikolaas van, 983. Thelin;eu, Willem van, 507. TheneBis , Roiiju , 397. Theuis Walter van, 592. Theodeich, hertog, 97. Thibom. Gerlach, 844. Thiederüi, graaf, zoon vau gravin Adela, 135, Thijverdic, Willem van, 349. Thilo, Reimbold van, 538. Thoneburch. Graven: Theoderich 202; Arnold 252, 253; Simon 391. Thrisclage , Konrad en Godfried , 699. Thuucn , Dctmar van , kanunnik te Munster, 1073. Thurdic, Willem en Everard van, broeders, 316. Thüringen. Gunter, vorst, 206; landgraven: Lodewijk, 260, 365, 371,474,497,500; Hendrik, ook paltzgraaf van Saksen 587, 616; Sophia, landgravin, 855. Tibbo, Thiderich, schepen van Arnheui, 761. Tiendhere, Giselbert, 947. Tigelen, Rener van, 387, 400, 401; Willem , richter te Nijmegeu , 837; Gerard 909. Tije, Nikolaas vau , 590. 1202 PBRSOONSNAMEN. Tijlle, Johan van, üfiiciaal vau Adam vau den Berg , 785. Tijmpe , Johan , 729. Tijscü, Godfried eu Rutgcr van, bruedoi's, 962. Tilbörg, Giselbert van , 387 ; Gilbert 648. Tililnnk, Reiner van, 294, 295. Tilh, Godfried van, 1116. Tivoli . . . bisschop 260. Top, Hendrik, 597; Theuderich, sehcpen te Nijmegen, 850, 863. Toni. Bisschop: lleadrik r, van Lotharingen, 260. Trcmoriia, Konraad vau , 465. Triebt, Rudolf van, 1097. Trient. Bisschop: Albert III, van Ravenslcin, 465. Trier. Aartsbisschoppeu .- Rutger 76, 78; Bvcrard van Swaben 194; Engelbert, graaf van Ortcuburg, 198, 202; liruno, graaf vau Lauffen, 203, 215, 221, 2i2 ; Meinher, graaf vau Viaudeu, 248, 255; Al- bero van Montreuil 272; Arnold t, graaf van Waliucourt, 333,336; Johan i, 379; Theodorich n , graaf van Wied , 442, 443, 460, 466, 467, 468, 474, 500, 587, 616; Aruold ir, graaf van Iseuburg, 683. Tris, Bcrtolf, 313. Tuedorpe, Otto van , proconsul te Hamburg, 1023. Tuingen , Hugo, graaf van , 413. Tuitio, Sigebodo vau, 331; Hendrik 6301>is Tule, Gisbert van 883 ; Peter, famulns vai: den graaf van Gehe, 1011, 1025. Tulpeto, Johannes de, 271. Tureo, Theoderich, 399. Turijn. Bisschop: Jacob 497. Tuschenbruck, Willem van, 1004. Turris , Nikolaas van , 902. u. Udenchem, Arnold vau, 1396. Udenkircha, Hermau vau, 219. Ulfete, Theoderich, 263, eh Uidla, zijne vrouw, 271. Ultra Vecht», zie Overvechte. Umrethe, Degenhard van, 845. l'ndereike, Adam van, 980, 986, 992, 1070. Unmaze, Gerard, tollenaar van Keulen, 326. Unro, Unruch, graaf in Teisterbaut, 121, 130, 171. Upgoie, Theoderich van, graaf, hurggraaf van Utrecht ? 244 ? 287. Uphem, Theoderich van, 323. Upladcn, Gerard en Gijso van, broeders, 451. Urbe, Hendrik de, 395. (Jriburg, Egeno, graaf van, 1063. Urleij, Hermau van, camerarius, 255. Uthen , Rieolt van , 376. Utheugoije, Herman, 1050; Gisbert 1073 l,] s. Utinchoven, Theuderich eu Lubbert van, broeders, 916. Utrecht. Bisschoppen : Willcbrord, 2, 34i Albrik 11, 33; Frederik 28, 194; Lutgei 41; Egilbold? 68; Odilbald 69; Radhol! 75, 194; «alderik van Kleef 84, 85, 87, 92, 93, 171, 194; Ansfrid 113, 115, 120, 131 132, 155, 181 ; Adelbold 143, 153, 154 155, 194, 428 ; Bernold, Bernulf 161, 16Q Willem Tan Pout 173, 174, 175, 176, 22!, 649; Konrad van Swaben 185, 192,19.'; Burchard, graaf van Lechsgemund, 201, 208, 214, 215, 216, 217,218; Godebod 222, 236, 238, 239, 240, 344, 245; Andres vau Kuik 248, 253, 254, 257, 358, 2©, 260, 262, 264, 265, 270, 274; Hartbrt 282, 283, 384, 385, 391, 296, 343; Endbert, koorbisschop, 291, 303 ; Hermau 'an Hörn, 297, 303, 342; Godfried vau Rhueu 304, 306,309,312, 313, 314, 316,124, 32S, 333, 334, 335, 339, 342, 344,146, 348, 349, 350 ; Baldewijn , graaf vanHol- laud, 351, 355, 360, 370, 386, 388, i)l '; ' 1k verzuimde bij deze oorkoude aan te teekenen , dat zij onecht of vervalscht is daar Baldewijn reeds den 21s le " April 1196 overledeu was, Zie Toeche, Kaiser Hendik vr , S 693 , aan wieu dit bewijs van oneehtheid onlsnapte PERSOONSNAMEN. 120S Theoderich i, graaf vau Holland 392; Theoderich n, vau Are, 395, 427, 547, 561, 570; Otto i, graaf van Gebe, 435, 446, 561, 570; Otto n, vau der Lippe, 460, 463, 467, 468, 472, 478, 486, 487, 488,491,492, 493, 495', 508, 510,520, 580, 606, 607, 624; Willebraud, graaf van Oldenburg, vroeger vau Paderborn. 518, 519, 520, 533, 538, 539, 547, 553, 561, 570, 575; Otto in, graaf vau Hol- land, 520, 569, 575, 580, 590, 606, 607, 624, 629, 649, 058, 675; Gozewijn van Amstel 701, 709; Hendrik i, graaf van Vianden, 520, 741, 754, 759, 765, 767 770, 773,774,791,794, 795, 796. 797 807, 811, 819,824,839, 843, 844, 868 874, 8S2, 888, 896, 901; Theoderich , bis öchop vau Vyrna, koorbissehop 732 ; lohau nes i, graaf vau Nassau, 520, 908, 913 926, 927, 931, 945, 1010, 1060, 1082 1087, 1098, 1139. Utwich , Gerard van , 992. Uut deuWeerde, Ainelius , 476; Rutger 862 Vaech , Egidius en Bertold van , 698. Valckeiiburch , Theoderich vau, 421. Valilrike , Luzo van , 447. Valepe , E. van , 608. Valk, Hendrik, 542. Valkenberg, Mons Falconis, Gozewijn yan, 248, 249, 278; Theuderich, 431, 483, 486, 487, 488, 498, 504, 586, 747, 797, 829, 838, 852, 865, 885, 903 ; Walram, imk van Montjore, getrouwd met Philippa van Gehe, 970, 975, 980, 992, 1024, 1052, 1053, 1054', 1057, 1065, 1070, 1101, 1103, 1106, 1107, 1109, 1113, 1116, 1117, 1126, en zijne vrouw 1136, 1 144. Vak, Herman, schepen vau Emmerik, 617. Vake , Herman 641. Valle-Richerii, Viucentius de, 1034. Vallis, Willem de, 471. Vals, Steven 200 l »s. Vaniheim, Jakob van, 344. Vasen, Hendrik en Johan van , broeders, 636, 637. Vasnon , Reinuard van , 229. Vauderik, Iwan van, 959. Vechem , Giselbert van , 676. Vechte, Haldewijn van, 325; Theoderich Splinter 476 ; Giselbert van 478 ; Gerard 701; Werembold 902; Giselbert 1119. Vegebosch , Ruthger , 430. Vehte, R. van, 864. Veldenz, II., graaf \an, 1052. Veldc, Johan van, en zijn zoon Bernard, 854; Gozewijn 1050 Velen, Bcrnard van, 572; Konvad , zijne vrouw Bia van Mctelen en zijn zoon Herman 651; Bernard en zijne zoueu Johan en Bernard 82fi, 1028; Kourad 834, 848, 873. Vellecki, Ernest, graaf van , 412. Velsen , Willem vau , 304. Veuatores , Winand en Godard , 862. Vene, Venuin , Gerard en Reinzo vau, 217; Gerard 725, 888, en zijne vrouw 973 ; Wolterszoon, zijue vrouw Hilla en kiuderen, 1027. Venne, Theoderich van, 626; Willem 949; Hendrik, advolcaat van Xanten , en zijn broeder Otto 951. Vereelli :. . . bisschop 226. Verden. Bisschoppen : Thietmar, 244 ; Herman 313. Verdun. Bisschoppeu : Adalbcro , 111; Hai- mo 114; Richer 207; Hendrik, graaf van Blo*is, 245 ; Ursio 260 ; Albero nr, van Chiny, 287. Vereth , Johan tor , 890. Vernenburg, Herman , graaf van, 550. Verneon , Everard van , 398. Vernheim, Godfried van , 672. Kremer vulde bij vergissing in Wal terus en ik in het opschrift W illem. 1204 PERSOONSNAMEN. Verona. Bisschop : Hecclo, 202, 287. Verona, Hennan, markgraaf van, 456. Verrenhove , Bruno van , 1073. Verscveldc, Gerard van, 395. Versnevelde, Godschalk, Wiucinar eu Adul- hard van , broedcrs , 300. Verve, Gcrard van, 1050. VeSoJ", Johan van, 1075. Veteri-Vallc, Gozewijn de, 334.. Viauna, Frederik, graaf van , 255. Viancn, Habart van, 1118, 1150. Vienian, Alard, 334. Vicrakker , Bernard van , 880. Vileke, Hendrik van, 451. Villa-Nova, Gerhard, graaf de, 12. Vilsccke, Eniest, graaf van, 442. Vyeuna, .. . graaf, 498. Viuc, Godefricd van, 651. Virderechsnij, Bertokl, 511. Viridumzaij, Albero, sehepen van Doetiuchcm, 585, 612. Vitulus, Godefried, 551. Vlaanderen. Graven : Kobert II of Baldewijn vii 221 llia ; Philips en zijue vrouw Sibilla, 325, 326, 357; lialdewiju vii 392; Fernand 507; Margaretha, gravin , ook van llencgouwcn, 719, 724, 887; Guy, ook raarkies van Namen en zijne moeder Margaretha, 784, 795, 866, 887, 889, 900, 1037, 1052, 1076, 1077, en Isabella zijne vrouw 1099, 1106, en zijne vrouw 1107, 1109, en zijue vrouw 1117, 1122, 1125; Margaretha, Imune dochter, zic Reiuald van Gelre. Vlcck, piueerna vau Keulen, 720. Vlent, Eward van, 591. Vloten, Hugo vau, 590, 629. Vockenlo, Kandolf van, 323. Vogelkeu, Giselbert, 613. Volgcdolh, Hendrik, sehepen van Doetincliem, 585. Volke, Herman, 935. Vollinc, Theuderich, 401. Volmudestein, Hendrik, 318, 326,392,403, 413, 635; Gerard, advokaat van Keulen, 374, 392, 397. Zie Snar van Volmuud- steiu. Voudere, Gerlach van, 330; Theoderich 542, 835, 844, 951, 955, 1071. Vordel, Bertold van , kauunnik te Zutfen , 972. Vorden, Hennan van, 478; Johan 556; Willem, schont, richter van den graaf van Gelre, 698, 711, 712, 713, 742; 807, 880, 882, 894, 899, 910, 923; Steven 880, 949; lücold 882; Bertold, kanun- nik te Zutfen, 949. Vorne, Hugo van, 217, 325; Florens 325, 334; Gerard 387; Hendrik 689. Vorst, Voerst, Nikolaus vau, 376; Hendrik 401; Herman 435 , senior 488 , 508 , 807, 888; Forast 453; Godfried 660^; Zweder 1109, 1150. Voshe, . . . 983. Vosth, Hennan vau, 741. Vorthusen, Bernhard vau, 741. Vragender, Frederik van, en Geertruid, zijue zuster, hoorigen van de kerk te V reden , 890. Vredeu, Steven vau, 300; Hendrik, 551, 636, 698, 946, 997; Hendrik, zijn zoon, sehepen van Zutfen, 698; Bertold, scheuen van Zutfen, 949. Vrekenhorst, Hendrik van, kanuunik van St. Peter te Utrecht en te Elten, 624. Vrine,... 835. Vriutman, Th., 962. . Vroetzpreth, Vroinzbergh, Reiner van, 361, 364, 368. Vrollchorst, Wenzo van, 208. Vucht, Baldewijn van, 554. Vuchte, Albert van, 651. Vnlake, Godfried van, 731'us. Vulfen, zie AVulven. Vullen, Gerhard van, 102'.). Vnllink, Th. eu zijn zoon Ainaud, 1089. Vulpes, Willem, 387, 396, 555. Vurdcle, Willem vau, 745. Vnreleuberg , Gerard van , 060 hii \ Vurna, Nikolaas, 401. PERSOONSNAMEN. 1205 Wachtendunc, Godfried vau, 387,398,414, 663,701; Arftold 475, 528; Spider 701; Arnold, 1101. Wade , Julian van , 634, 797, 835. Waienbcrg , Arnold van , scheuen vau Zutfcu, 946, 949. Wald, Bcnneke vau, en zijne zonen Raudolf en Rudolf 334. Waldek, ... van, 743; Otto, graaf, 1084; Frederik , dekcu der Apostelkerk te Keulen , 1089. VV'alecurt, Wijrieh vau, 4U0; Theuderich 410. Walhein, Arnold en Willem van, 387; Arnold 546, 549, 550, 562, 56t; Jakob 715; Arnold 879. Walmaken, Hendrik, 511. Walpurg , Hendrik van, dapifer, 412, 415; Evcrard 536. Walrestein, Konraad van, 285. Waltgar, een l'riesch graaf, zoou van Gerulf en broeder van Theoderich i , graaf van Holland, 71,75, 76, 78, 79, 81, 85, 92, 93, 107, zijne vrouw Alverada 130; zijn zoon Rakbot 85, 92. Waniel, Andreas Rufus van, 1040. Wapsuc , Konrad van, 268. Wardenberg , Konrad van , 484. Warenhar, graaf in de Haspeugouw, 99. Warrons, Libert Paulain van, 1106. Wasuare, Theoderich en Philips van, broe- ders, 486. Wassenberg. Heeren, graven: zie Gehe, Gerard 191, 193, 201, 202; en vau Gelrc 211; en zijn zoou Gerard 217, 230, 245 ; en zijue vrouw Beatrix 436 j Hendrik 400, 420 ; Gerard , zoou van den liertog van Limburg, zijne vrouw Beatrix, haar vader Rutger van Merbeiu eu zijn broeder Theuderich 436, 589, 598!"», 645, 694, 734,___ 1081. Wateringeu , Gerard van , 1088. Weathere, Hendrik vau, 1074. Weder, Hendrik, 1029. WederJc , Gerard van, 1084. Weel, Wele, Albert van, 553 ; Hendrik 1109. Weestriuueu , Beroderuna , weduwe van Her- mau vau, 1040. Wegesateu , Wiurich van , 342. Weida, Giselbert vau/947. Wekene, Godfried vau, 285. Wcl, Johan van, 862. Wcldenstein , Hendrik vau , 382. Wcle, Marsilius van, zoon van Reiuhard, 613 ; lloier 625 ; Everhard 641; Geijdang en Albert, broeders, 701. Welem , Hendrik van, 585. Welle, Gislebert van 217; Gerdank en Albert 444. Weucen , Gerard , 51. Weulh, Godschalk, 907. Wenzo, Gerard, 511. Werbe, Hermau vau, 318. Werbedc, Steven vau, schepen vau Emmerik. 948. Werda, Sibert graaf van, 412. Werde, Werthe, Amilius vau, 478, 5J8, 67f>, 725; Konrad, richtet vau het. kapittel te Zutfen, 919. Were, Thomas van, 660'™; Giselbert 828, 834. Werehem, Jordan van, 395; Wiger 572 Wcrcn , Bernard , 424. Werence, Herman , zwager van Herman van Loon, 572, 576; Zweder, 758. Werensink , Bernard en Zweder , broeders , 827. Werezunk, Theoderich, schepeu van Doetiu- chem , 612, 664. Werken , Gerard van, schoul tc Zutfen , 894. Wcrkuue, Werkuude, Wercnbold van 244; Giselbert 342; Andreas en Wercnbold, 453 ; Theoderich 478. Wernigerode, Albert, graaf vau, 379, 386. Werslo, Lubert van, cu zijne zonen en dochter Beruard, Bertold en Diliana, 482. Werthe, Hendrik van, zoon van Konrad, pincerna, 636; Gerard, 826,827; Rutger, 826. Wertheini , Boppo, graaf vau , 360. Wertwich , Theoderich vau , 399. 1206 PERSOONSNAMEN. Wem , Willem van , 1050 Weseke, Willem vmi , 651 ; Ludolf 714, 740. Weseraale, Arnold van, kastelein van Brüssel, 386, 387, 400, 580, 5'J2, 611, 697. Wesele, Jol.au van, 714, 739, 740. Wesenare", Ruchard en Gebchard van, 255. Wesepe, Menio van, 395 ; Willem 546, 502, 565, 582. Wcshera, Konrad van, sohepen van Rocrmond, «09. Wesenlhorst, Alard en Winemar van, broc- ders 285; Winrich 572, en zijne vromv Frederadis, 1000. Westerwinkele , Widekiju van , 845. Westerworth, Simon van, sehenen van Arnhem, 761. Westfalen, Frederik graaf en Hendrik zijn broeder, 224. Westrochen, Hermau van, 990. VV'ethcr, Jakob, broeder van R. lierk, 990. Wetseren, Arnold van, 880. Wevelinkhuvoii, Th. vau , 934. Wia , Rudolf van , 285. Wieburg, Gerbold van, 208. Wichen, Theuderich vau, 387,398,401; Johan 074. Wichman, graaf in Hamelaud , 45, 94, 95. Wichman, graaf, stichter van het kloostcr te Elton , zijne vrouvv Lutgar