DISPUTATIO LOGIGA Do dfe ^D O C TRINA SYL-g| S LOGISTICA; ^ §$M jjp(^ £>uam, (pp•» fuo colendo, Philofophite ftudiofis publice exami nandam ac ventilandam proponit, ac pro virili defendere conabitur Cunradus Neicerus Dreifo-Wedanus. p. !{£%TlO\%y£ 1XylSSOVIOHJ) M Ex officina Chriftophori Corvini. 'K^o 1607 . v.44' REVERENDIS, PIETATE ET DOCTRINA PRiESTAN- tiffimis viris, Dn. Christiano N e i c e r o, patri ' fuo honorando: Dn.Petro creigio: Palloribus Comi- Dn. Balthasari Piscatori, co- i tatus Wedani fi- gnatofiio : f delilfimis ac vigi- Dn. Henrico B i i tt e r s h a g i o: j lantiffimis: Dn. Tiumanno An r o d e r o : j D N. A N D R E A S A RT O RI O: J Dn.Johanni CoRfii o,Eccle(ia:Mcren(ispaftori fideliis. avunculo fuo fumma obfervantia colendo: Stadiorum fetorum Moecenatibus.fincers. religionis affert oribus , dominis fuis ac fautoribus,has/ludio • rumfetorum frimitias, ingrati animi mftSo^or offert &iulcribit Respondens, i 2 ®? EPIGRAMMA AD EOSDEM. Os clari virtute viri, pietate celebres, Quos tangit intimus probe Relligionis amor. Qtn fponiam Chrifti regitis, dextrequedocendo Proponitis feliciter Dogmata pura Dei. Excipite hofpitio placide pratlentia dona, Opus licet non fecerit Sedula cura probum. Munera parva licet, cultu tcnuiquc parata, Htec muneris funt attamen Pignora grata mei. O utinam vobis, ficut benefafta merentur, Viri mihi venerabiles, Digna referre queam. Vulgus nobilium pretiofas mitteregemmas Solet: fed ego chartacea Munera parva fero. Illa tamen mites admittite fronte £erena, C alcaribusque fubdttis Orfa juvate mea: Et placido coeptos urgete favore labores Meos, ut eftis antehac More pio foliti. Quod fupereft, precor ut feros vivatis ad annos, Pafcatis ut falubriter Nobile ovile Dei. Et quum finis erit vitae asrumnJEque, perenne Carpatis una gaudium In requiete poli. Cunradus Neicerus Refp A 2 Thesis I. T Rabit/uaquencfovoluptas,inquit Virgilius in F.clog. Nos itandejudiciofyl- logiftico, nobilfiimo & proflant i/fimo rationis dirigendo injlr umento, ubi e- nunciatio una ex altera legitime deducitur, ad qmjlionem pr opofit am demon flrandam, ovdj t» modo rationem figmficat. Si pro oratione fumitur, obfervandum eltfXty* ejfi duplicem, mum unuMTvv(%<»> hoce&,externum,qui & zr&popncos £ y,f rtjv $asv>n',hocefl,prol hoceftfm mente conceptusfeu mentalis (fas fit ita loqui) nuncupatur, & nihil aliud e fl quam dumeta:: Ille verum genus non efl; hic vero esi. VIII. Forma confiftit in legitima argumenti cum qmftione dispofitione,undeneceJfa- rio colligitur & deducitur conclujio. IX. Finis esi nece fit as conclufionis , qua ex vi legitima dispoftionis infertur. Hinc Vetrus Ramus in fcholis ait: SjllogiJmi proprium ejfe certam dispofitiomm & nunquam fallent em prafcribere , ut antecedentibus pofitis conclufio feu confequentta ne- cejfirib eliciatur. Cave autem putes conclufionem oportere ejfe axiomanecejfanum, eum hic intelligatur necefitas non confequentis ,fed confequentia. X Ex hac definitione fluit illud confeciarium in fcholis perquam receptum & ufita- tum: In Syllogifmo non lint plures termini nec pauciores quam tres, quorum duo funt in quajlione, tertrn esi argumentum tertium ,quod tamquam arbiter honorarim thema controverfum confirmat, quum nihil de quo dubitatur, pofit ipfumfibifidemfacere,fed oportet demonftrari per aliud. XI. Partes fyllogifmi funt dua?, prsemilCe di conclufio,/£«,«f Petrus Ramus loquitur, antecedens & confcquens , xir. Pratmilfe funt propofitio & affu mptio, XIII. Propofitioeftprimapars fyllogifmi, qua quaeftionis faltem 4confe- quens cum argumento disponitur. Hac dicitur etiam ab aliis propofitio major,quod in fimplici fllog fmo contineat majorem terminum feu pradicatum qua- fttonis. Diciturfimpluiterpropofitio, Grace ®e?-rair/f , >&t‘ quia esi veluti fundamentum reliquis partibus fyUogfmi fubftratum. a ) quia m compofito Jjtlo- gfino totaquafiw eum argumento disponitur. XIV. Aflumptio eft Peunda pars, qua? affumitur e propolitione. Dicitur hac propofitio minor, d minore extremo (eu (ubjedo quaftonis, quodin ajfumptione eum argumento disponunt fi ij/Uogtfmusfit ftmplex. XV. Hinc manat confeflartunuln fyllogifmo non (Int quatuor termini. Tunc autem quatuor termini fiunt, quando argumentum tertium inaffiumptione aliud e fl velfigu:ficat,qudm in propofitione\unde efficitur, ut affiumptio non affiumatur e pro- pofitwne. Mutata enim vocis figmficatione mutatur res. Nec enim logicus ffieclat vocem, fcd fenfiim qui voce exprimitur,ut non [equitur: Ammalefl generis neutrius. Homo tfl animal Ergo eflgeneris neutrius. XVI. ConcJu.fio eft pars fyllogifmi.qua: comple&itur partes quaeftionis, eamq; concludit; unde etiam complexio dicitur, quiapartes qu&fltonis cum argumento in pramifiu dispofitas colligit & complebitur. XVII. Hinc regula de conclufione trita in [bolis , Medium non debet ingredi conclufionem: Lex generalis erit, medium concludere nefeit. XVIII. Non debet plus effie in conclufione, qudm inpramiffiis. Vatio, quia nonpoteflplus concludi, qudm probatum esi. XIX. In fyllogifmo affebio occurrit,qua Crypfis dicitur, unde fyllogifmus crypticus feu occultatus vocatur. X X. CrypfesfyllogifmifunttresjEnthymemajprofyllogifmus&inverfio. XXL Enthymema efl: fyllogifmus affe&us crypfi, cui una prarmiflarum deeft. Cum hinc dubium oritur,addenda eflpars,quadeefl,&formandusinteger Jjllogifinus, ut error tollatur. XXII. Profyllogifmusefl, quandoquid prater tres partes accipit-Etficdicitur, quiaproprincipalifidogifimo defendendo quafi pugnat. Alii fer ibunt per duplex or 'B&trtrurkoyiefaos ,propterea quia ad principalem Jyllogifmum muniendum adjicitur. XXIII. Inverfio five Aress-fo?» cft, quando naturalis ordo partium invertitur, ita ut affiumptio primo loco, conclufio fecundo ponatur , propofitto ultimo, velquo- cuna, alio modo contra natura ordinem. XXIV. Principium canonicum feu regulativum efl: Qus duo conveniunt in uno tertio,ea inter fe conveniunt & cotnck.Atq.boc principium attenditur in omni fyllogifmo. XJCF.Syl- XXV Syllogifmus ett vel fimplex,vel compofitus. Vulgo illum appellant Cate- micam, hunc Hypotheticum. XXVI. Syllogifmus a fimplex eft, ubi pars b confequensquatftionisdisponi- tunnpropofitione,pars c antecedens in afTumptione. a) Simplex dicitur, quia partes quafiionis cum argumento tertio in antecedente disponuntur[impliciter, hoc etl, ita, ut argumentum nunquam cum quafiionispartibusfimul disponatur in una pramijfa, fed distratle, cum una parte in una pramijfa. b) Major terminus dicitur, quia antecedentempartem plerum ^ exjuperat, aut /altem ei aqualis efl, anguJHor nunquam. Nihil enim angujlms potest enuntiari de communiori. XXVII. vrmctpium omnium Jyliogifinorumfimplkium esi, Dictum de omni & nullo, fi excipias jyllogifinosfingulares. XXVIII. His enimfipropria &fingularisfit propofitio, infiafi illa nihil continet, quodparticularis feuJpecialis rationem habeat. XXIX. Sub dicio autem de omni & nullo continetur omnis Jyllogifimufimplex, & qui. dem vel directe vel reduchtie.Directe,ut fyllogifimis prima figura: redutlitie, ut caleri. XXX. Dictum de omnie>l, cimipradkatum fic dicitur defisbjetlo,utfisb fubjdio nihil comprehendatur de quo non dicaturpradicatum,fiu quando aliquid prachcatur uni- Wfaliter de toto, ita ut etiam pradicetur de qualibet ejus partejubjectd, uti Omne vitium esi fugiendum. Ergo & mendacium, quia vitium esi,fugiendum esi. XXXI. Ditium de nullo est, quando pradkatum fic removetur afubjetlo, ut nihilfitbfitb- jetto comprehendatur, a quo non removeatur pradkatum ,feu quando negatur aliquid, mmrfaltter de toto, ita ut negetur etiam de qualibet ejus fubjetldparte, uti Nullum vitium esi amplectendum. Ergo nec mendacium, quia vitium esi, ampletlendum etl. XXXII. Syliogifmus fimplex fecundum qualitatem vel affirmativus eft, vel negativus. XXXIV. Affirmativus conflat e partibus omnibus affirmatis,propofitionei affumptionc & concluiione. XXXV. Philippus Melanchtbon judicat qualitatem ex conclufme, cum inquit, affirmatum fyllogifmum effie, cujus conclujio fit affirmata ;fed rectius eam mavult Petrus Piamus afiimare ex causa, videlicet ex dispofitione in antecedentefacld. XXXVI. Negativus e negata altera prasmiffarum cum condufione, five fit propofitio fi ve affumptio. XXXVII. Bine canon: Ex puris negativis nihil fequitur, quia fi argumentum disfen- tit ab utrdfy qmfiionis parte, nulla ejus ad inferendum vis ejfe potest. Oportet enim ejfe confenfionem fieu connexionem faltem unius partis quafitonis cum argumento. XXXVIII. Secundum quantitatem fyllogifmus fimplexefl vel univerfalis, vel particularis, vel lingularis. XXXIX. Univerfalis ex utraque prjemiffa uniVerfali. XL. Particularis ex altera tantum univerfali. XLI. Hinc illud axioma ufitatum: Ex meris particularibus nihil fequitur. 0- riuntur enim ex meris particularibus quatuor termini. Nam de alio particulari potell loquipropofitio, de alio affumptio, ut: Peccatores a Deo odio habentur, David fuit peccator. T.rgo Davidd Deo odio habitus est. Propofitio loquitur particulariter de iis peccatoribus , quinonrefipificUnt: Affium- ptio vero de talt peccatore, qui refipuit & poenitentiam egit. Propofitio itafcuniver- fithter intellecta & informata fajfa esi. XLIT. Singularis ex utraq; fingulari. ' XLI1I. Syllogifmus fimplexefl vel contradlus, vel explicatus.’ y C n ' : 1 _ . ‘V XLIV. ■ Contraftus fyllogifmus efl fyllogifmus fimplex, ubi argumentum, femperanteceditquaeftionispartes,& in aflumptione affirmatum con- clufionem particularem efficit. XI V. Vetrus liamus fic definit: Contrarius efl, quando argumentum pro exemplo ita fubjiciturparticulari quafiioni ,ut utrame^partem antecedens & ajfumptione af~ firmatum intelligatur. XLVI. Scilicet Ramus fic definit huncfjllogifimum, quia in ea fuit opinione, eum nujpiam in ufu disftrendiplene dispofitum inveniri, unde contractum eum appellavit, fid in eo fuit Ramus deceptus, ut docent exempla quamplurima d quibusdam induflriis logicis obfervata.Nos contractum vocamus, quia utplurimum in uju disferendi contrahitur, XLVII. Caterum in definitione quatuor obfervanda fimt: i. argumentum ejfe Jpeciale exemplum. 2. quafiionem a ejfe particularem ,velquafi particularem. 3. argumentum utramcfe b partem qmfitonis femper antecedere inpropofitwne & afi fumptione. 4. c affirmari majfumptione. XLVI 1 I. a) Quafiionem propter ea oportet ejfe particularem, quia argumentum dffiecie tMefumptum,d qua ad genus non ntfi particulariter concluditur. Pofitd enim jpe- cie non ponitur qutcqutd ellfubgenere ,fed pars generis, b) Argumentum propter ea antecedit in antecedente, quia ad utranq 3 partem fe habet utjpecies ad genus. Species autem non pradicatur de genere, fid contra, c) Ajfumptio debet ejfe affirmata,quia argumentum antecedit inpropofitione majore, quare angufiius efl confequente parte quftionis,ac proinde tantam vim non habet, ut fud d minore termino disfinfione faciat disfentire majorem d minore termino, ut: Omnis homo ell animal. Nullus homo eH afinus. E. Quidam afinus non eft animal. XLIX. Ariflot elici hunc contractumfillogjfmum vocantfillogifinum tertia figura, cumj 3 collocant ultimo loco, quod tn (yllogifmo hujus figura necefiitas illationis non tam evidens fit, ut in reliquis. Sed contra eum collocat Ramus primo loco, quod omniumfigurarum fit imperfectifitma, utpote qua non potefl ofiendere conclufionem umverfia- lem. Demde ettam propter fimplicifitmam argumenti tertii cum quajlwnispartibus dupofit tonem. Smperenhn antecedit. Methodus autem requirit, ut ab tmperfeblloh ribus ad perferiora progrediamur. L. Vulgi fex hujus figura modos recenfent, quos his ver ficulis ita recitarefilent-. Tertia grandefinans tibi dat Darapti, Felapton, Adjungens Difamis, Datifi, Bocardo, Ferifin. Qujd autem conflit a hac vocabulafitbi velint , infra dicetur ubi de Feduftione agi* tur. LT. Syllogifinus in modo Darapti efl Petro Farno unirer falis affirmans, ut: Omnes pii/unt beati. Omnes pii funt mundo exofiu Ergo quidam mundo exofi funt beati. Felapton Ramo esi, unirerfalis negans, ut: Nullum legititnumimperium efl excutiendum. Omne legitimum imperium habet onera graria. Ergo quoddam habens onera graria non efl excutiendum, Difamis particularis affirmans, ut: Quidam fapiens efl dives. O. fapiens efl laudabilis. E. Q^laudabilis efl dives. Datifi particularis affirmans, ut: O. fapiens efl laudabilis. Q^ fapiens efl paup?r. E. Q^pauper efl laudabilis. Bocordoparficularis negans, ut: Quidam credentes nonfint dirites. O. credentes funt pii. E. Q^pii non funt dirites. Ferifinparticularis negans, ut: Nulli reprobi jufiificantur. reprobiparticipantfacramenta. E. ■ participant facramenta, non jufiificantur. 1 III. Hucufquede lyllogifmocontradojfequitur explicatus. IIII. Eic-' » LIII. Explicatus^ efHyllogifmusfimplex, ubi propofitio femper e/t uni. verfalis b, aut fingulariscondufio c, fimilis antecedenti aut parti //debiliori. ! . LIV. Explicatus dicitur, quod partes ejus in ufu explicentur ,hoc efl, integre dispofita inveniantur, b) intelligefi utrobiqjuerit umverfalis aut affirmata,tunc conclufio u- mverfalis & affirmata erit. XJmverfilis, quia argumentum efl communius antecedente parte qmftioms, & ideo pluribus competit, qua omnia conjunclim cumconfe- quente parte quafiwnis in propofitione disponendafiunt, ut affiumptio indepofiit peti. c) quia argumentum partes quafiwnis fimiliter rejpicit in univer[alitate & affirmatione. d) pars negata efl debilior affirmata, quia non pote fi efficere convenientiam ' partium quafiwnis. Qua enim non conveniunt in aliquo tertio, ea inter fie non conve - ; niunt: particularis debilior univerfiali, quia particularis pars mfiuoambitu minus con- ji tinet. L V. Species ejus dusfunt. ; LVI. Prima,ubi argumentum femper fequitur, negatum in altera parte. LVU. Ariftotelicis hac Jpecies dicitur ficunda figura,in qua medius terminus eflpradica- titin in utracfa pramifid,feu in qua medius terminus de utroq 3 extremo pradicatur. LVIIf. Conditiones ejus dua fiunt: i. Argumentum fimper debet fiequi, quia efl communius utrdq 3 quafiwnis parte.Angufiim enim nunquam pradicatur de communiori. Deinde pramtffiarum altera fit negata, autpropofitio, aut affiumptio, quia quando genus commune affirmatur de duabus /pedebas, propter ea una Jpecies non efl affirmanda de alterajpecie. Obftant enim di fferentia: quando autem genus negatur de aliqud re, etiam negantur omnesJpecies. E fl enim genus Jpeciebus effentiale. ■ LIX. Hinc objervatioiln fecunda figura concluduntur ratione forma Jyllogtfiica tantum themata Jeu problemata negantia , nunquam ajfirmantia. Nam cimi oppofi - torum natura Jit, utfibi invicem tribui non pofiint, efficitur ut in hac figura, ubi oppo- ffiaconcluduntur, negative femper concludatur. Vitiose igitur fiic concluditur: Omne brutum efl animal. Omnis homo efl animal. E. ' - ti. Omnis homo efl brutum. B 2 Ciim terminifisnt reciproci in propofitione, neu conclujiones in hac fyurd affirmative concluduntur,fed per accidens id fit, non vi forma ,fid ex necefitate materia , ut: Vromiffus ille Mefiias debuit ex virgine nafei , crucifigi, fepeliri, tertia die refurgere, &c. fefius ex virgine natus efl, crucifixus, &c. Ergo fefus eflpromijfm ille Mefiias. LXl. Modi in hacfigura fiunt quatuor, duo priores univerfales, duo pofieriores particulares, & his filiis vocabulis,de quibus infra, infigniuntur: Cefitre, Camefires, Fefitno, Baroco,fecunda. LXII. Syllogifimus in Ce far e Petro Ramo efl generalis primus, ut: Nulla natura compofita ex elementis babet infitas notitias. Animarationalis habet infitas notitias. Ergo anima rationalis non efl compofita ex elementis. In Camefires Petro Ramo efl generalis fecundus. Res mortalis efl compofita ex elementis. Animus non efl compofitus ex elementis, Animus igitur non efl mortalis. In Fefiino fecialis primus, ut: N. reprobus fervatur. CK^bomines fervantur. E. Qjjomines nonfiunt reprobi. In Baroco fecialisfecundus, ut: Omn. oves Cbrifii in ovili manent, Q^yocati in ovili non manent. E. Qjvocati non Junt oves Cbrifii. LXIII. Hucufque de prima Ipecie /yllogifmi explicati; fequitur fecunda, ubi argumentumanteceditinpropofitione,fequitur affirmatum inaflum- ptione. LXIV. Arifioteli & Philippo efl prima figura : verum poflerior natura efl, quod ex duplici argumenti collocatione confiat. Ex contrattoenim jjllogfmobochabet fecunda fticies explicati, quod argumentum antecedit in propofitione ex primo explicatofu- mit, quod[equitur in ajfumptione. LXF. Sunt igitur in hac figura duo obfervanda: i. Argumentum debet antecedere in propofitione, quia dl angujlim confiquente parte quaflionis: & debet [equi in ajfumptione, quia fi? communius antecedente parte quaflionis. 2. A r-' gumentum in minore propofitione fit affirmatum. Quia enimdlangu- jlius confequenteparte quajlionis, fud disfenfione ab antecedente non efficiet ut con/e~ quem ab antecedente divellenda fit. Sijpeciem negas deffiecie, nonpropterea genus de flecie negandum e i?. LXVI. Occurrunt tamen etiam fyllogifmi, in quibus minor videtur negativa, fed re ipsa non esi, quodjit quando medius terminus vocabulo infinito conflat, ideoficut in propofitionefuit, ita in ajfumptione repetitur, ut : Nullum dogma non exprejfum inferiptura , e i? Chrijlianis obtrudendum. Dogma ubiquitatis non di exprejfum in feriptura. Ergo non e i? Chrijlianis obtrudendum. Hic argumentum in minore affirmatur, quia non contradicit argumento in propofitione majore, fed cum eo dl ejusdemrqualitatis. Infertur tamen aliquando ver a conclujio, quodfit ratione materia, cimipropofitio dl reciproca, qua converfa fit fyl- logifmusfecunda figura. Sedidaddispofitionemnihil pertinet. LXF II. Sunttfi quatuor ejusmodi: duo priores umverfales, & duo pofleriores particulares. Infigniuntur quatuorfictis vocabulis, hoc verficulocomprehenjts: Barbara, Celarent, (prima ) Dani Fer 10%. LXFIir. Barbara d Ramo dicitur affirmatus generalis, ut: Qua Deus prohibuit, funt fugienda. Idololatriam Deus prohibuit. Ergo Idololatria dl fugienda. Quj di in modo Celarent, d Petro Ramo dicitur negatus generalis, uti Timidus non dl liber. Avarus fi? timidus. Ergo non di liber. Qmdl in modo Darii, Petro Ramo dicitur affirmatusJfiecialis, ut: Confules virtute facti, Jludiose rempub. tueri debent. Cicero eB virtute cmfiilfaftus. E. Studiose rempub. tueri debet. QujcB in modo Ferio, d Ramo dicitur negatus jfecialis, uti Hoftes patria nonfum laudandi. Catilina fuit bojlis patria. Ergo. LXIX. Atfe hac eR doctrina defyllogifinofimplici, quem peripatetici logici, ut audivimus, dividunt infyllogifinum figura prima, figura fecunda, &figura tertia. Syllogifinum autem figura prtma vocant fyllogifinum per felium, quia divelle contineturfub dicio de omni & nullo; fyllogifinum vero fecundafigura & tertia vocant imperfectum,quia illi fyllogifimfub dicio de omni & nullo non continentur nifi , mdnecie & re - duchtte, hoc et}, quando ad primam figuram reducuntur. LXX. Quamvis autem talis reducito neceffaria nonfit,fiquidem unaquafa fyllogifmifor. tna fuas habet neceffaria confequentia rationes: tamen exercitii & ingenii acuendi gratia paucula quadam de ea in medium proferre conflit ut. LXXI. Esi igitur reduttio nihil aliud, quam permutatiofyllogtfmorum fecunda & tertia figura, qua fit fyUogifmo figura prima , ut confpectior & evidentiorfit confequentia necefsitas. LXXII. Reductio est duplex: Oflenfiva & per impatibile. LXX III. Oflenfiva esi,qua oflenditur,ad primam figuram congruere confeqtlentias reliqua* rum duarum figurarum: quodfit duobus modis,aut per converfionem tantum,aut per converfionem & transpofitionem propofitionumfimul. LXXIV. Converfto est, quando pradicatmn migrat in locum fubjdli & contra, fervata propafitionis vernate; estffimplex vel per accidens ; in illa manet eadem quantitas & eadem qualitas: ut, Pu Deumrelle colunt, Deum recie colentesfunt pn.In hac mutatur quantitas, manent e qualitate, ut: Omnis pius esi homo. Quidam homo ettpius. ^ LXXV. Transpofitto etl, quando majorpropofitioponitur loco minoris & contra. LXXVLFt- II XV IT. "Reductio perimpofiibile eU, quando ex altera piamiffarum & contradictoria con~ (luftonif concluditur contradictoria pramijfa priis pofita & concejfa, ac proinde de- mnfiratur, priorem condufwnem re£te illatam ejfe. Quare ut cfienfivamfhvit tllu- fiutioni,fic hac confirmationi. LXXVIIl. In utu^ autem reductione ohfervandafunt conficta illa vocabula fupr a ambis enarrata, quibus fillogifmorum prima, fecunda & tertia figura modi fignificantur, Barbara, Celarent, &c. ut appareat, qui modi fecunda & tertia figura,ad quos modos primafigura reduci debeant. LX XIX. In vocabulis deinde funt obfirvanda primum vocales, deinde initiales confinan- tes, tertio confonantes media. LXXX. Vocales funt a,e,i,o, quibus propofitionum quantitas & qualitas indicatur, & his ver ficulis breviter exprimuntur: AJferit A, negat E, verum generaliter amba: Ajferit I, negat 0,fedparticulariter amba. LXXXI. Confonantes initialesfunt. B, C, D, F. Ha admonent, qui modi ad quos fint reducendi, nempe unusquis^ad eum modum prima figura, qui incipit ab eadem liter a,ut Cefare & Camefires ad Celarent, & fic deinceps. LX XXII. Confonantes mediafunt S.P.M. C. qua poli vocalesfequuntur. Ha requifita redtt- iimis indicant, videlicet, quapropofitio fit convertenda & quomodo, anfimpliciter, m vero per accidens ; item qua transponenda,nec non quando opus fit reductione per impofiibile. Quodnam vero unmcujustfe confimantis media officiumfit, breviter his verficulis indicatur : S vult fimpliciter verti, P vero per Acci: M vult transponi, C per impofiibile duci. LXXXllI. Pes manifefiior erit in uno atq 3 altero exemplo, m: Lxcmplum fimplkis reduttio- nisell, CefiNulli credentes damnantur. , a Reprobi damnantur. re Reprobi igitur non funt credentes . Edi fillogifin usfecunda figura 'tn Ce fare, quod ex vocalibus agno/co. Reducendum e/fe ad Celarent m prima figura mle liquet,quia initialis confonans edi C. Sed quis erit modus redudliom ? Rejp. perfimplicem converfionem propofitionis majoris, quia video ibipodl E jequi S, confonans autem S vult (impliciter verti. SjUogifmus igitur in prima figura & in modo Celarent erit: Nulli qui damnantur, funt credentes. Reprobi damnantur. Ergo Reprobi non funt credentes. LXXXIV. Exemplum converfionis per accidens edi: Da Omnis homo edi mortalis. rap omnis homo edi fubflantia. ti Quadam igitur fubflantia edi mortalis. Edi fllogifmus tertiafigura in modo Darapti, reducendus igitur ad Darii, quia incipit dD.modo converfionis per accidens, quia in ajfumptione podl A. /equitur P. Erit igitur fydogifmus fu: Omnis homo edi mortalis. QuadamJubfiantia edi homo. Quadam igitur fubfiantia edi mortalis, LXXXV. Exemplum transpofitionis edi: Cam Omnes credentes fervantur, es Nulli reprobi fervantur, tres Nulli igitur reprobi funt credentes. Edi figura fecunda in modo Camefires, reducendus igitur ad Celarent. Modus reductionis hic edi duplex per transpofitionem,quod oftendit M.in majore t &perfimplicem converfionem minoris & conclufionis, ut patet ex S. hoc modo: Nulli quifervantur funt reprobi. Omnes credentes fervantur. Nulli igitur credentes funt reprobi. L XX XVI. Exemplum reduBionisper impofiibile edi. Ba Omnis homo edi rationalis. roc Quadam fubflantia non edi rationalis. o Quadam igitur fubflantia non edi homo. fM fi- i £ > 0*4 au* ((* ore -"■op at 's z<« ***** '•X ’ 4 N' ii ?ficunda figura in modoBaroco, reducendus igitur ad Barbara modo reductionis per impoffibile, ut docet liter a C, qua esi in minore. Advetfartus concefit pramif fu, fed non vult concedere conclufionem-, quia dicit, talem dispofitionem non habere vim nectffiaria illationis. Quid igiturfaciendum ? Ajfumatur contradicito conclufio- nis, videlicet: Omnisfubflantia edi homo, cum ^ ea ajfumatur quoc^ altera pramtjfa- tutn, ita ut altera relinquatur, unde efficietur conclufio, qua pramijfa re licia & ante d adverfirio conceffia manfefie contradicit,"ut hoc modo adverfarius confundatur,& errorem fateri cogatur, ni velit duas contradictoriasfimul verasftatuere, quod edi ab- fiirdtftmuin. Sjllogifinus igitur, qui per impoffibile ojlendit, hic erit: Omnis homo edi rationalis. Omnis fubflantia edi homo. Hoc voluit adverfarius. Omnis igitur fubflantia edi rationalis. Hoc noluit adverfarius. LXXXVII. Exhis exemplis facile apparet, quomodo cateri Jjllogtfmorum fecunda & tertia figura modi ad modos prima figura reducendi fint. Nos fatemur, fieri non poffie, ut quidamJyllogtfmi reducantur, nifi quajho ipfa mutetur, ut fit in jjllogifmis figura fecundi, in quibus negata edi affumptio ; & figura tertia,m quibus ex Jpecie genus concluditur. Sed manum de tabula, quia monuijfefatis edi. LXXXVIII. Sic fuit fyllogifmus fimplex ar, compofitus cffi ubi tota b quaffiioeft pars altera propofitionis c affirmatas Sccompofitas, argumentum eft pars reliqua. • a) Sic dicitur, quia non pars thematis controverfi, fed totum thema disponitur cum argumento in propofitione. b) Secus fit infiUogtfimo fimplici, ubi non tota qua- fiio, fed pars confequens quaftionis cum argumento in propofitione disponitur, e) Nunquam enim propofitto negata effie potcdl. Sed, inquis, hac conditio non edi rf verris, quum propofitto cum in connexo, tum in disjuntto pofiit effie negata, ut : Na» fi homo edi, lapis edi. Atqui homo edi. Ergo lapis non edi. Bejpondent quidam,propofitiones ejusmodi per redudlionem effie affirmat as. Vro- pofitio igitur huic aquivalet: Si homo edi, non edi lapis. Sed fi res penitius injpiciaturfm boc exemplo etiam nulla edi deductio ajfumptionis e propofitione. Ideo^fenfuspropo. fitionis edi attendendus, in quo diverfit ponuntur,fecundum fenfum, qua tamen rtipfa oppofitafimt. Hanc enim vim habet negatio connexionis. C LXXXlX. Quum autem verbi tollendi & affiumendtin jytlogifmo compofito frequens mentio fit, oftendendum & pumonendum, quidfit ajfumere, quid todere. xc. AflTumereeft repetere in afiumptione argumentum ut in propofitio- ne fuit, affirmatum affirmate, negatum negate. XCI. Tollere in fyllogifmo compofito non eft idem quod negare, fedfpe- cialem contradictionem ponere. Nam interdum e fl idem quod affirmare, nempe cum quod antea negatum fuit in propofitione majori, in propofitione minori affirmatur.Sic per affirmationem negatio tollit ur,&per negationem tollitur affirmatio. XCII. Syllogifmus compofitus eft connexus vel disjunCtus. XCIII. Syllogifmus connexus eft fyllogifmus compofitus, cujus propofitio eft connexa. Dicitur etiam hjpotbeticus,conditionalis,d conjunctione S i, quafi- gttum eft connexapropofitionis primarium. XC IV.. Eftque duorum modorum. XCV. Primus modus eft,qui aftiimit propofitionis antecedens & confe- quens concludit. axioma ; Apofitione antecedentis adpofitionem confequen- tu valet confequentia. XCVL Evenit tamen aliquando, ut non idem propofitionis antecedens affiumatur , ut monet Petrus Ramus, fed majus, nec tamen inde oriunturquatuor termini, fiquidem mmus majori efl tnclufum , ut ciirn dico : St effiemus duntaxat/ervi Dei, deberemus eiobedientiam. At nos fumus filii Dei. Debemus igitur ei obedientiam. Sed fi res accuratius injffit- ciatur, in ejusmodi exemplis eflprofjUogifmus, cujus argumentum a majori efi, xevir. Sunt breves nonnulla formula in fyllogifinis connexisprimis, qua brevitatisgratih adbibenfolent, ut: Verum prius. Ergo & pofierius. Verum primum. Igitur & extremum. Antecedens efl verum. Ergo & confeqmns. Prima pars connexi efl vera. Ergo & fecunda. XCV IU xcvnt Secundus rrioclus tollit confequens, ut tollat antecedens. XCIX. mota, cum major propofitio reciproca esi, tollitur etiam antecedens, ut tollatur confequens.ltem ajfumitur confequens,ut affumatur antecedens ; fedhoc non ddispofi- tme,fed d materia necefitate e fi, utfohan.15. Si ex mundo effetis, mundus vos amaret. Atexmundononejiis. Mundus igitur vos non amat- c. Fuitconnexus;Disjun< 5 tuseft fyilogifmus compofituspropofitionis disjun&se. CI Eftque duorum modorum. CII. Primus tollit unum & reliquum concludit ,fcilicet quod nonfublatum « 1 ?. CIII. Si partes disjun&s propofitionis fint duabus plures, judicandi con- dudendiq; ratio erit eadem, ut: Aut folvenda pecunia, aut in exilium eundum,aut moriendum. Atqui non moriendum. Ergo reliquorum alterutrum faciendum. CIV. Disjun&us fecundus e prcpofitione partibus omnibus affirmata, afi. fumitunum,&reliquum tollit, lino enim oppofitorum affirmato ne- ' gatur alterum. C V. Atq 3 hactenus deJyllogifnusfimplicibus & compofitis breviter egimus: coronidis loco, agemus de nonnullis profyllogifinis, quibus principalis fyilogifmus ita complicatur, ut quafi nova argumentandi Jpecies ejfe videatur-, cujus complicationis &compofi- tionis infignesforma & modi funt Dilemma & Sorites. CVI- Dilemma efl fyttogtfmtts cum duobus profyllogifmis complicatus, qua adverfarti fent entia ajfumitur hypothetice, atq^ita per disjunctum confringitur, ut quicquid dicat, capiatur.Dicitur fyUogifmm cornutus,quia utrinqj velut cornibusadverfarium petit. C 2 Aut efl probus,aut improbus.Siprobus, cur ac tufas eum? Si improbus, cur efl fami- liaris tibi ? Ergo aut non debes illum culpare, aut fuger e ejus confuetudtnem. c vir. fudicatur dilemma fimum,fi contraria qua difiinguunturjunt u/utru,deinde fi non faciat pro adverftrio. CVIII. Sorites eflJyllogifnm cum profillogifinis complicatus, in quo efl congeries multo- rumjyllogifinoru,in quibus propofitienes confunduntur,ita ut confiquens prima pro- pofitionis, fiat antecedens fecunda-, fecunda propofitionis confiquens fiat antecedens tertia, & ita deinceps', donec confiquens ultima propofitionis attribuatur antecedenti primapropofittonis. Elegans exemplum adfert Philipp. Melanchthon in hunc modum: Nimia ingurgitatio efl caufa malayyxdsiasin ventriculo. Mala yyxams in ventriculo par it fanguinem-impurum in epate. Impurus fanguis in epateeflcaufit crudorum humorum per totum corpusjparforum. Crudi humoresJparfi in corpus funt caufa cacochymia, & deinde hydropis.Ergo immodica ingurgitatio efl caufa hydropis. CIX. Sorita bona confequentia judicatur potifiimum tribus legibus: /. Quicquid depra- dicato alicujus fubjecli dicitur, id qtioty defubjeclo illo dicitur, ut: Fortitudo efl virtus. Virtus esi habitus. Habitus efl qualitas. Qualitas efl accidens. Ergo fortitudo efl accidens. 2. Quicquid efi caufa caufa, efl etiam caufa caufati. 3. Sorites debet habere propofitiones exfubjefto & adjuntta arcte cohar entes. Nifi enim necejfario cobareanty confequentia non valet, uti Ex malis moribus nata funt bona leges.. Bona leges funt digna laude„ Digna laude funt expetenda. Ergo mali mores funt expetendi. cx. Soritaanalyfis continetur in hoc theoremate: 'Vltimum enthymema continet qua- fiionem principalisjyllogifmi. Pracedentes vero pramijfa nihil aliud funt, quam enthymematis,quod principalem fyUogifmum comple ftitur ,profyUogtfmi. ideoc^ex Sorite primum principalis jyllogifmus efi eruendus.DeindeajfumptioprincipalUjyllogifmiefi probanda expramifts. Atq 3 hac de doctrina fyUogifticd,nobilifiimo rationis dirigenda infii umento, d;lv commemorare,& examinanda ac excutienda proponere voluimus. Soli lapienti Deo fithonor&gloriain omnesevunn ad dominum respondentem, AMICUM AC POPULAREM fuum fuaviffimum. R E mprafiat certe magnam, qui Numine jantto Fretus pro patria bella eruent a gerit. TaNeicere igitur minimeprivabere laude, Proftudio veri dum tua tela moves, fofifw tu merito miles dicere togatus. Illam fi perges amplificare togam. Fofihabitis aliis Dialectica fihemata quatis, Ingenium pojfunt dirigere illa tuum. Pr&mifiis pofitis curfit conclufiofirma, Inquiris, quare mentis acumen habes. Hinc igitur pulcrum tibi[urget nomen honos tJfyCunera dum prabes confindenda patris. Has auge dotes, & perge aquare parentem, Sic cernes fiudii commoda vera tui. Amoris ergo canebat Matthias Exweileru* Seinano-Aldenkirchenfis. ALIUD AD AMICUM TPis. (piA-ww ac contubernalem. D Iverfis diver/ajuvant, varia efl% voluptas, Gaudet & mgenio vivere quisqfiuo: zJMer cibus in variis mercator gaudia quarit: t tyhhtid in dura gaudia miles habet’. Agricolam fua rura juvant, monachum^ tiara: Curat ovespafior , navita navigium: c 3 1hfluitis alimflntiofa •volumina furis Volvit, res dius trattat agitc^ facras : Rhetoricen aliuslaudat lepidamcp loquelam. Et quot funt homines, tot quomentis opes. Tu Logicenjattas, rationis muner aquaris, Neicere, in Logica mens animus^ tibi ett. Ouas video dotes in te refidere, labore Excole, namq 3 erit hic non fine fiuge labor, Afltduoq,preces fanttas fimuladde labori, Sic res ex voto cedet ubitfe tuo. Gratulabundus canebat £ i • i, Eckhardus Eschoven Runckalienfis. j Sigem Najforiorum. . j FINIS. ! ii