%{ PASTOR, HOC EST, THESES SEU C A- NONES CUM EXEGE- ; SIBUS, ] De fun&ione Paftorali. i guas j I Chrifto auxiliante, | S V TS T s ! T) I O REVERENDI ET CLARISSIMI VIRI, Dn. Hermanni Ravenspbrgeri,SS.Theoi.o gis Doftoris,& in illuftri Nafloviorum Hctboinxa Profeilb- ris pra:ftantilInni,Pia:ceptorisfui ix/ultis nominibus colendi, Publice examinandae proponitj | ' Johannes Amos Niwniczenfis Moravus. *>$&«*• J* H £ \'3 O S S 0 V I o \V JtJ, Ex officina typographica Cfiriflopfiori Corvini, clo Io C XI. mii * RE VE RE N DI S,C LARIS SIMIS, JUXTA AC EXCELLENTISSIMIS VIRIS, D. JoHANNl' Lanetio D.JoHANNIi Crucigero r D.Matthao Koneczny J Ecclefiarum Orthodoxarum perMoravi- am & Bohemiam, Epifcopis digni/limis vigilantiffimisq;: Dn. Mcecenatibus,fau- toribus, promotoribus, patronis ac patribus in Cnrifto «ternum honorandis. i t e m sjv e VIRIS REVERENDIS,PIETATE ET ERUDITIONE CON- /picuis, D.G eorgio E RASTo,Ecderi«Hun-^ nobroden/is Paftori fideliflimo: D-WTNCESLAoPoNTANOjVerbi divini apud Fulnecenfes OEconomovi- gilantiilimo: f D.T homje DubinOj SchohePraeren-l fis Moderatori qua digniflimo,qua fi- deliffimo: > Olim Praeceptoribus fuis jugiter fufpicien- dis. Hasce /ludiorum /iiorum primitias in grati animi declarationem,& debitae obfervan- tiae tefleram, humiliter 8cofSciosc infcri- bit,dedicat & offert raeKAKP: 'a\' ii: O--- & tecrv v2«y >ck'- vswvkktc v&y •^;^ras>,ra©sro©s?3«3( /»Mo<£iflC3ayK Ene dixit quidam ex patribus,Regimen animarum cffc artem artium,fentiens & difficillimum effie opus,& lingularem requirere peritiam. Multi, proh dolor,paftores agere ? volunt,cum ipfi potius,utabaliispafcantur,indigeant. Tales non moventur ovium falute,fed propriis commodis fti- mulantur;quibus melius effiet,fi nunquam nati fuiffient. Nam horrendam Dei iram libi thefaurizant,in diem ira; & revelationis Jefu Chrifti. Hi fane non tam folicite qusrerent onus, cui ferendo non fiunt, fi cogitarent, qualis fit res ovile Chrifti: fi perpenderent,quam pulchra & Deo gratautovium Chrifti focietas,in cujus medio dominus ille eft, cui Sol & Luna famulantur, cui affiunt miniftrorum millia millium,& decies centena millia:fi Intelligerent,quanta: molis fit,Chriftianam condere gentem, hoc eft,regnum Chrifti erigere,& Satans palatia demoliri. Cum igitur tam augufta fit paftoris fun<5Ho,tam ardua,tam pericu- lofa.tam divina:opers pretium nos fafturos exiftimavimus,fi depaftorali functione nonnulla ex verbo Dei colligeremus,& methodice disponeremus. T H e s i s I. F Undtio paftoralis haud incommode confideratur refpedtu duplici, nimirurn tum Admittendorum,tum Admiffiorum ad facrum mini- fterium. 17. De Admittendis duo notanda; quales poffint& debeant ad mini- fterium admitti;deinde quomodo debeat minifterium accipi. III. Ad facrum Ecclefis minifterium nulli fiunt admittendi, nifi qui prius explora ti,& tum dida<5tici,tum inculpati fuerint inventi. Exegesis. Canon hic de admittendis miniftrisEcclefiseApoftolicus eft,cujus Setl.i A ij l.Tim 3 V.Z.IO. Seii. 2. Seft.3. SeS./f. SeB.s. duplex eft finis: i. Ut futuri miniftrifciant,quasnam virtutes ad minifte- rium facrum afft rre oporteat. 2. Ut ii quibus Ecclefiaum cur a eft demandata, norinr, quales ad munia Ecclefiafbca obeunda admittere,|c quosnam tanquam indigno^ ab iisdem arcere dcb< ant. Casterum,- tfi hic ac admittendis vel arcendis a paftorali fun&ione, nobis ex p 1 opofito fermo eftidim tamen canon obler vandus in reliquis lacris ordinibus & Ecclefiafticis adminiftrationibus, quas propterea fecundum fu .■ genera diftinguemus. Ecclefiafticarumadminiftranonum duofuntgcnera.UnumadEc- clefiam rotam, alterum ad fcholam Eccl fur feminarium pertinet. E quibus illud gerurali vocabulo Eccl fi adi um,hoc anguftiore,Scholafti- cum.quibusdam placet appellare. Adminiftratio quae ad torius ccetus utftitatem fpedtat,iterum duplex eft. Una fpiritualis.quae ad rerum fpiri- tualium procurationem pertinet,& Presbyterium dicitur: Altera corporalis, quae Diaconia vocatur. Presbyterii duo certi gradus in feripturis exponuntur: Unus eorum, qui falutari verbi praedicatione,lacramentorumq; adminiftratione, gregem Chrifti pafcunt,i.Tim.5.^.i7.& communia onera niftrfemimis cum reliquo presbyterio fubeunt. Alterum eorum qui doftrinae, mo- rurn,rituum, totiusq; ordinis Ecclcfiaftici cenfuram obfervant (©at|8< COtve vero utrosq; feri p tura interdum promifeue vocat, Prophetas, i.Cor.14.^.3 2. Epifcopos, hoc eft, Infpedtores, Ador.20.^.28. DudtoreSjHtbr.ij.-^.iy. Presbyteros, hoc eft, Seniores, Ador.14.^.25. Adminiftros,Rom.i4./.i6. i.Cor.3.^.5. Tamen & feri p tura: teftimoniis & communi ufii,fundionesiftae certis vocibus diftinguuntur. Illi enim' qui in verbo doftrinaq;laborant,jpecialinomineDodores&Paflores, Eph.4.^.11.alteri gubernatores,Prcsbyteri & Seniores appellantur. Haec de Presbyterio:Diaconia adminiftratur vel in publico vel in privato loco. Publice adminiftrabitur tantum a viris,qui inde Diaconi vocantur,&facra:Eleemolyna: curam habent,Rom.n.M- Privatim etiam admittuntur vidua:, qua: inde diaconiffe feu diacon* nuncupantur, i.Tim.5.^.3.9. IV. Expolitum eft quales polfint ad minifterium admittirfequitur quomodo & quopado debeat illud accipi. Sacrum ergo Ecclcfe minifterium riiim nec vi,nec fraude invadendurmled legitime a Deo & religiose ab Ecclefia vocatis,humiliter & reverenter accipiendum. Exege sis. Quatuorfunt miniftrorum Ecclefiafticorum genera: quorum duo Sci g.r. priorapropofitum Canonem colunt, duo pofteriora laedunt. Primum eft,qui neque eft ab homine,neque per hominem: fed a Deo per Jefum Chriftum. Huc pertinent omnes qui immediate & extraordi n arie ad Ec- cleiise muniafunt vocati,idquevelnulloprorfushominumfuffragioad- hibito: i. IpfiusDeivoce,utAbraham,Genefi2. Mofes,Exod.3. Propheta: omne i . Johannes BaptiftajLuc.^. 2. A filio Dei incarnato,tum cum in his terris verlaretur,ut duodecim Apoftoli, qui ab ipfo Chrilto ele&i,vocati,conftituti & ad Evangelium pra: dicandum funt miffi, Mare. 3.f.i4.Luc.i5.^.i3:tum cum in coelos afccn didet, ut Matthias, Ad.1.^.24. & feqcj. Paulus, qui fulgore e coelo proftratus ipfius Jefii voce Apoftolus defignatur,15: vel adhibitis internunciis, qui Dei vocationem tantum denunciarunt;ficutAaron & tribus Levi per Mofis interventum, Exod-4.& 28. Alterum genus Ecclefiafticorum miniftrorum a Deo quidem eft, St 8 .it, fed per hominem. Hujus generis funt Timotheus & Titus,a Deo quidem,fed perPaulum inftituti Evangelii praecones. Hujus generis (fed non in fpirituali,verum corporali adminiftratione)funtfeptem illi viri ab ecclefia Hierofolymitana Diaconi cledi, Ador.6. Hujus generis etiam funt omnes qui hodie ordinarie, hoc eft, a Deo per Ecclefiam eliguntur &confecrantur. Primum enim femper & ubique locum obtinet vocatio aDeo, fecundum ab Ecclefia. Etenim Deus fol s prout eft Ecclefia: parens,ita etiam eft vocationum authorin Chrifto Ecclefia:conjugc,&fo- lus in feripturis dare adminiftros dicitur, agricolasq; in arvum fuum vi- neamq; vocare & immittere, i.Cor.iz.^.z8. Ephef 4.^.11 .Matth.^.-jf .3 2. &cap.20.^.1. & feqq. Ecclefia vero vocationes a Deo fadas accipit,& poftquam dona probavit, luffragiisfais easdem teftatasfacit. Quamob- rem prapoftere faciunt omnino &iniquiffime, qui officia in Ecclefiis ordinant fine vocatione divina.quamDeus ipfe cuique tum vocato, tum vocanti Ecclefia: teftificatur Spiritu: ut bene & fande monet Chryfoft. Homil.53.in Matthjeum. Tertium genus miniftrorum eft ab homine quidem,fed non a Deo A iij Huc refe runtur omnes,qui non Dei & Ecctcfia? tefiimonio,non Eccle- fiar totius,velfaltem presbyterii fuffragio & judicio: fedumus&alterius favore ac Audio obtruduntur magis quam eliguntur. De his vetus loquitur Canon : QuiEpilcopatum aliosq; facros ordines vel vcnduntvel emunt,vel favore potius quam dignitate accipiunt, Epifcopi non funt, injuria p radunt, nihil profunt. Quartum & ultimum genus miniArorum,neque a Deo eA,neque ab homine,neque per hominem,fed a fcmetipfo,ut pleudoapofiofi,qui currunt & praedicant,cum non Ant milii, Jcrem.23.)f.n. Ko m.10.^.14. Itemq; omnes ii,qui ipfi honorem EcclefiaAicimagiAeriiproprioarbi- trio invadunt, vel aliis illicitis artibus ad fe rapiunt,Heb.5.^.4. V. Sic de Admittendis: De Admiffis ad PaAoraleofficium duo notanda,videlicet eorum Officium,& Praemium. VI. Officium rninifirorum verlatur vel circa dodrinam,vel circa difcl- plinam Ecdefiafiicam. VII. Dodrinae EcclefiaAicae confideranda efi figura,quae explicatura Forma & Fine&Menfura. VIII. Forma dodtrinae confideratur relpedu vel PaAorum, vel Auditorum. Priorem relpedu quod attinet,munus paAorale vult,ut fidi Ecde- fiae paAores facram & orthodoxam dodrinam pure tradant,&conftan- terdoceant: Prophanam vero&heterodoxamnonadmifeeant,fedani- mose refutent. Exegesis. Duo funt hominum genera Dodoribus EcclefiaAicis propofitat Alii quidem docendi,alii refellendi. Oportet igitur miniArumnonfo- lum J>!fa*W>',fe d etiam ihi-yumiv efle, qui & exhortari lana dodrina,& co ntradicentescon vincere poffitjTit.1.^.9. Hoc etiam ApoAolus Paulus, non lolum verbo rcquifivit,dum voluit ut Timotheus fanam dodrinam retineret,ac cuAodiret,itemq; pfeu- doepifeopis denunciaret,ne diverfam dodrinam traderent,i.Tim.i.^3' 18. 19. fed etiam ipfe opere paffim in fuis epiAolis,egregiepraffiitit. Augufiinus Augullinus quoque eleganter in eandem fententiam fcribit:Debet SeS 3 . divinarum Icripturarum dodtor,defenfor redis fidei,& debellator erroris e/Te,& bona docere,& mala dedocere. Nifi enim utrumque Severum docendi Se falfum redarguendi/ludium conjungatur, frudtus ex verbi divini mini/lris fperatus,facile intercipitur,&quiDeo lucrifaciendus erat populi s,pfeudododtorumprsds patebit. Sicut igitur bonus pallor non modo adpafcua falubria ducendis o- Sed. 4 . vibus,fed & in abigendis propullandisq; lupis rapacibus occupatur: Et ut agricola non folum agru aequat & conferit, fed etiam carduos & paliuros, fimilesq; fegetum pelles,eruncat: Item velut Magi/lratui civili non tantum togata:,fed & armatae juflitiae cura incumbit: Denique quemadmodum apes non modo mella /lipant,fed & fucos ignavum pecus, a prsfepi- bus arcent: Ita etiam lapientis ccele/lis dodtores, oportet elTe non modo Jlfcuiv veritatis,led etiam errorum falfitatisq; IX. Alterum relpedtum,quoad Auditores fcilicet,fi attendas, Munus pallorale requirit, ut Concionatores doctrinam & omnem fermonem populari auditorum captui accommodent: Et prout prsfentis temporis, loci,&perfons conditio po/lulat,prsdiccnt. s. E X E G E S I Concionator(inquit AbrahamusBucholtzerus) debet concionari sefl.r. expraxi fua&auditorumjinprimis autem auditorum. Itaque in doctrinis &argumentis magno opus eft deledtu,&taliafunttradlanda,qusauditores cito animo comprehendere, & quibus tempori prslenti convenienter & congrue erudiri,atq; emendari poffint. Dicendi charadter, neque affedlatus, aut squofublimior fit, neque SeU.z. nimium humilis aut fordidus. Ille auditoribus illiteratis tsdiolus&in- frudtuofus: hic ob dodtrins majc/latem odiofus. In concionibus igitur ita moderanda erit oratio,ut gravitas perlpicuitatem, & perlpicuitas gravitatem moderetur. Unius ejusdemque materis thema non frequenter&fempertra-Sfi3.j. dtandum. Sacra quippe Icriptura utilis ell,ad I B^M.ouoperdnetJ ^ r c 'Zmfizis, _S C demoltratio 3 gmatis. Z Redargutionem, 1/scui cohsrct \uctu Falla enim dogmata non SeSi.i. Setiz. folum divinis teflimoniisrefellendajfcd eorundem quoquep utativafun- damenta diluenda. 3 C0tre#Kwe>»,quainjuflitia,hoc efl, omnia vitia reprehenduntur. 4 lnftitutionem,q\ix eft adjuflitiam tum erga Deum,tum erga homines, 2.Tim.3.-^.i i.Cor.iq.^.zd. Hunc autem fcopum nullus minifler confequitur,nifiverachari-* tas omnem ejus fermonem moderetur. Moderamen vero illud e mundo corde tanc^uam puro fonte,e bona confidentia, utpote integro didorurn fadorumq; tefle, & e fide non fida,quae omnem fucum & nypocrifinre- movetjproficifci debet. Utinam huncCanonem quidam obfervarent: qui pro fuo lubitu ex vindida privata, atque in contemptum auditorum quorundam,fermonem dirigunt:quod dum faciunt,feipfosfufpedoso- mnibus reddunt,& fine frudu poflea concionantur. Hi infiilfi homines & indigni concionatores non attendunt, quantum malum fit in fufpi- cionem apud gregem commiffum devenire,quod tamen ab exemplo A- pofloli Pauli difeere poffent,qui ut perfuadeatEcclefisKomanaefe nihil ex affedibus privatis in aliorum ignominiam, fed omnia ad aedificationem communem feribere, dicit R.om.9. ^.1.2.3. Veritatem dico per Chri- Jium,non menttor, (attejiantemiht Jimul confiientia mea per Spiritum fincium) jTKagMUi s % *iii v CJ!^, «a**: caxr r.an l«! 3 S <3Sci 3 ~S* **»■ -M 0 ** fJMagnam mihi trifritiam ejfe,& perpetuum cruciatum cordi meo. Optarim enim fgo ipje anathema ejfe /eparatum d Chnfro , pro fratribus meis. Arguenda quidem funt vitia,tum manifefta,tum arcana: fed mo- Sefl. } dice,caute,& manfuete. Modicejnon omnia quippe vitia funt nimis anxie taxanda,ut artes magicae & Ipccies libidinum. Quaedam nimis accurate reprehendere, eft alios ea docere: quia curiofum eft hominis ingenium, Abrah.Scultetus.Axiom.Concion. 58 . Caute ; Nam&fuiipfius&aliorum rationem habebit concionasor. Suiipfiusjut in alios invehens objurgationem moderetur,cogitando, ' X. An ipfe fit talis ? 2. An fuerit talis ? 5. An poffit elTe talis ? *■ Aliorumjne unum aliquem unquam deligat,in quem reprehenfio- nis tela dirigat.Abrah.Scultetus axiom. 5 ^.&70. tJ\'Catifrtete; Omnis fiquidem objurgatio fit querela,& non expo- ftulatio iracunda & Icoptica. Illa prodit importunitatem,& animi impo- ' tentiam: Ha:c levitatem & exeerabilem omnes & omnia ridendi libidi- nem.Ula te reddit odiolum;hsc arguit te otiolum. In lumma^vc^rn imb ftfjmdKit ifl fr«c(): ©cfecrficn i>nb auplarijm ift Scult.Axi0m.7r. XI. Sic de figura Ecclefiafticse doctrina:: ejus menfura eft fides,qua: eft unicuspaftorum charadler, quo gregem fibi commiflfum diligenter fi- gnabunt; & per quem inter bonos & malos,agnos & hcedos infallibi liter dijudicabunt. Exegesis. Externus pallor five opilio ovibus luis certa fignavcl imprimit,vel appendit,quibus eas ab alienis dignofcere,& fi forte unam amiferit,certius inquirere,facilius recipere,& ad caulam reducere polfit. Sunt item qui ex indiciis quibusdam tam fanitatem & firmitudinem,quam putredinem & aegritudinem colligunt. Ita pallores animarum oves luse culiodiae commiflas decenti ligno notabunt,id ell,veram fidem per pradicatio- nem verbiDei ingenerabunt,utChrifti oves aperegrinis & fanas ab agris &putridis discernere polfint. Ita enim ApollolusPaulustanquamcer- tiffimo charadtcre Timotheum filium fuum germanum a Ipuriis discrevit, i.Tim.x.^.2. B Lilr. ad Reg.Com. Homtl 30. in Aci ^ 4 - foft.c.14. XII. • > Hucufq; de Paftorali officio circa dodfcrinam. DifciplinaEcclefia*- fticaeftvelDire&iva,velCorredtiva. XIII. Diredliva difciplina vel propriam concernit palloris pcrfonam>vel totum gregem communiter. XIV. Propria m palloris perfonam quod attinet,officium ejus efl>ut idem quod verbo,etiam exemplo doceat,& fefe vivum commiffi gregis exenN plar exhibeat. Exegesis. Prima virtus ell (ajebatFerrandus Carthaginenfls) bene vivere: le- cunda,bene docere. Nam perquam facile efl(mquit ChryloflomusjpKi- lofophari verbis: Doce me vita tua: Haec doctrina ell omnium optima. Melior ille efl qui operibus docet: non enim ita infi dent animo verba,ut opera: quoniam fi non habueris opus bonum,non foliim non proderis loquendo,fed etiam plus oberis: Utilius fuerit tacere. Quid ita? quia fic mihi proponis opus,ut fi eflet aJWa -mv. Confer Rom.z.^.21. i.Tim.4. iSr.ii.Sc cap.5-#.2i.&cap.tf.^.n. z.Timoth^.^.io.Tit.a.^.y. i-Pet-j.^. Sic Chriflus docuit & eorum qua: docuit vivum exemplar fuit,&dedit nobishumilitatis&patientiastypunvJoh.ij.^.ij-. i.Petr.z.^.u. X V. Totum gregem communiter li fpedles,officii palloris ell,ut ante omnia in publicis &c folennibus coetibus, tum redtam orationis conditu- tionem,tum aptam orantium dispofitionem attendat,&’oblervet: quin etiam abufiis redarguat, prohibeat & ipfemet fludiose vitet: omnemque adlionem facram a piis votis ac precibus inchoet & iisdem finiat. XVI. Sic ell difciplina diredtiva: Corredliva difciplina ell vel mitior,ut Admonitiojvel rigidior,ut Excommunicatio. Exegesis. Quemadmodum enim peccatanonomnia funt aqualia: ita non asquahter corripi debent,fed publica publice, privata privatim,leviora mitius,graviora rigidius corripienda funt: ne peccator vel nimia feveri- "Qrrfj *SdttQ5 cc^jEa S 3 .(^:' Kou; Tu.-.. .asm .ita; 025 ® 0#W» ■S®’ > tate abforbeatur, a.Cor.a.y^.a. vel nimia lenitate in peccatis detineatur, i.Cor.5.^.5. XVII. Admonitio eft vel privata vel publicaillnde pafloralis muneris eft, peccatores publicos publice,privatosprivatim,ferio quidem,fed cum lenitate Ipiritus admonere. ' \E X E G E S I S. Admonitio eft objurgatio aliquando mitior,aliquando feveriot,at femper lenitate fpiritus tempcrata.Eftq; vel Domeftica, velConfiftorialis. DonielHca e/t,cum qu is a paftore,fi ve uno aliquo vel pluribus presbyteris domi fu as de peccato admonetur. Paftoris enim partes funt,non modo concionariad populum,fed etiam per lingulas domos monere & ex hortari,A&or.2o.#.ao. Iftas privatas admonitiones etiam exercere ^debent alii presbyteri,qui non laborant in lermone & do&rina. Neque enim femper peccata occulta ab aliquo presbyterorum obfervata, ad totum presbyterium deferenda funt: fed experimentum prius faciendum,an of- fenfio aliquo modo,aut privata partium fatisfactionc ac reconciliatione, aut bonorum virorum arbitrio fanari queat. Quod fi fieri non poteft, tandem ad Confiftorium deferendus eft. Confiftoriaiis ergo Admonitio, quse etiam presbyterialis & capitularis dicitur,eft cum is qui peccavitad Confiftorium,Presbyterium,aut Capitulum (ipftb ©cutbce) citatur,& ibi coram toto Collegio de peccato fuo a paftore admonetur & arguitur,quo acrius pungatur. Utrique tamen admonitioni tum publicae tum privatae duo quafi termini funt pofiti nunquam transgrediendi. 1. Lenitas fpiritus feu mediocritas. 2. Since.itas. Modefte enim fine affectu privato & animi exacerbatione; itemq; fincere fine praejudicio&perlonarumrelperftucen- fura eft exercenda, i.Tiimy.tot.cap. XVIII.. Excommunicatio eft rigidior Ecclefiae cenfura & jurisdiccio,qua paftori incumbit, ut peccatores graviores & pertinaces, cum confenfu Presbyterorum 4, a communione Ecclefiae excludat, vel ( ut.Apcftolus loquitur ) b Satanae tradat,hoc eft,efticaciter declaret eos fub regno & po- . teftatediaboliefle,nihilq;amplius ad regnum Chrifti pertinere: ac pro- B ij Sei}. t. Seii. 3 . Sei}.3. Lndc a communione Coense dominica: c arceat, donec d refipifcentiam probabiliter faltem fuerint teflati. a i.Cor.j.v.-f-. b i.Cor.f.v.j. c i.Cor.j.v.tus■ d 2 .Cor. 2 .v, 6 .;.s, Exegesis. Difciplina hxc rigidior in Ecclefia ex mandato Chrifti exerceri debet. i. Propter ipfos peccantes,ut hac ratione pudefacti ad fe redeant,& refipifcant. 2. Aliorum causa, & quidem tum extraneoru rn,tum dome- flicorum. Illorum,ne caufam habeant convitiandi& infamandi Eccle- fiam. Horum, ut feveritate judicii adverfus peccatores, a peccatis absterreantur,i.Tim.^.^.zo. XIX. Hactenus de officio Palloris: Praemium ejus efl duplex, Unumab Ecclefiajalterum a Deo. X X. Ab Ecclefia rurfum duplex, Stipendium & Honor» XXL Stipendium Ecclefia; miniflris tribuendum efl honeflum,utacuris & negotiis aliis liberi,officio fuoredlius vacare poflint. Exegesis. Honefla flipendia miniflris deneganda non funt» fed tribuenda, i. Propter ipfius L)ei ordinationem & mandatum, Deut.i 8.^.1, i.Cor.j. verf.13. 2. Quia dignus efl operarius mercede fua,i.Tim.5.^.i8. 3. Quia juftum efl,ut qui beneficium accipit,gratitudinem exhibeat benefadlori fuo,i.Cor.p.^.n. 4. Quia paflorale officium maximi laboris & oneris efl,nec curas alias patitur ferre eum, qui hoc diligenter fungi volet. XXII , Honor Ecclefia: miniflris merito exhibetunquiailliproanimabus Hebr.13. populi tanquam rationem reddituri,excubant. v.17. Exegesis. Seft. 1. Honor miniflris debitus confiflit in his : 1. Ut auditores de illis be- mefentiant. 2. Utlaboreseorum candide &finccreinterpretentur. 3.Ut verbis «CtL b. verbis &geftibusomnem amorem & honorem ipfis exhibeant. Atnne hoc adeo verum eft,ut juvencus,ramilis ignobilitas,morum /Implicitas &id genus alia,honorem miniftris debitum non minuant,nedum tollant. < Sunt, qui cum aliud non habeant ob quod miniftros delpiciant,vel juventutem, vel generis ignobilitatem &c. carpunt: id quod iniquum eft & impium. Cum enim Deus eos tanti faciat, ut eos loco fuo in Ecclefia collocet,&eis domum fuam concredat; cur tu pro talibus eos non agno- fceres ? Neque Deus juvenilem statem & humilem fortem in donis fuis SeB. excludit,fed illuftria Ispe dona ipfis confert Sic Samuel juvenis ignobilis inter facerdotes: Timotheus Pauli captivi famulus inter Pallores habitus eft,i.Tim.4.^.12. David opilio & juvenis egregia dedit futuri regis Ipe- cimina. llnde Ambrofius glolf. fuper Ezecn.42.dicit, Qui congrua di- fciplina unumquemque arguit, eruditum & probabilem doftorem in confpeftu omnium fefe oftendit: nec stasj uvenilis in doftore delpicien- da,quem vita& discretio commendat. i: as, x lk:: Dtciv 735S ■ XXIII. Premium quod omnibus fideliter officio luo invigilantibus a Deo expeftandum eft defcribitPetrus(i.Epift.cap.5.^.4._) Cum, inquit, apparuerit! lepaftorum princeps,reportabunt (omnes nimirum fideles gregis Dei paftores) immarcellibile illam gloria: coronam. Quod preciarum calefte premium,licet non ex m erito, fed ex mera gratia Dei dabitur,nihilo tamen minus indubitate & certo omnibus fidis Ecclefia: miniftris expeftandum eft. Sic Apoftoius Paulus illud iplum expeftabat, & eo le conlolabatur,dicens(2.Tim.4.^.7.) Certamen illud preciarum decertavi,curfum confummavi,fidemfervavi:quodfupereft,repofita eft mihi ju- ftitig corona,quam reddet mihi Dominus in illo die,juftus ille j udexmon folum autem mihi,fed. & omnibus, qui expetuntilluftrem ipfius adventum. Hanc sternam coronam etiam nobis largiatur pallorum ille princeps,Dominus nofterj efus Chriftus, Arnen. i-. K 1 EPIGRAMMA GRATULATORIUM D Dn. Respondent em dile&um fuum amicum. P Aftorem quSris,cujus fit cura fidelis, Qui patria cura pafccre poffit oves. Qu-Jcrendo in venicsjin ventura diligCiteipfum Confimileraforma;ficmihi paftor.eris. Non pecorura paftor,fedqui bene pafcercmentes Humanas dextra fcdulitate queat. Nam Chrifti qui pafcitoves,facra pabula tradit, Ducit & ad celfi fideracelfa poli. Quam bene conveniunt optatis nomina rebus, Sunt rerum certe nomina fatpe notas. Nomen Apoftolicum, nomen firoulatq; Propheta Tu geris,hinc homines pafccre di£ce taos. Det Deus ut pafcas hominum pia corda falubri Pabulo,& ut Satana: depopuleris tfves. Palloris quem deferibis veftigia ferva, Et fic fcrvabis teqi tuosqj fimul. Dum feribo h$c,jubeoThomam falvere Dubinum, Cuiptccor ut referas hac mea verba: Vale. M. Henrtcw Gutberleth Philofiphii Profejfor in tlluftrt Schola Herbornenfi honoris ergo fundebat aitfs%iJ)ui)dttj7' Augufii, anno 16 ir. ‘iin P R,JE S E S T> a u. MSJ ac, a* aget OL z» 1 'ik mttf* W ORNATISSIMUM DOCTRINA ET PIETATE RESPONDENTEM, DN.JOHANNEM, Amos, auditorem & amicum cha- rillimum. N Omina qui gejlas Pr&conum fulcra duorum, Pr&co Det verbi commodus ejfe Jiudes. Amos Pajlor erat Dominii% Propheta Jehovf, Pajior eris Domtnitucfo ProphetaDei. JoHANN es fervus erat Chrifit fincerus Iefu: Sincerus Chrtfti tu quoqj fervus eris. Chrifli fervus erit SamueeGessiNIUS, ampla Nempe Sacerdotis nomina jure tenetu. f* M attHvE osTitus vefirum vult cedere neutri, (#"*** faMM Scripturis nomina &ipfe geritu. 'vj 'Fallor! an ergo ferunt vobis hoc nomina vejlra? An qui nomen idem gloriam eandem & habentj! Omina Juntrerum quasftgnant nomina: pulchre Ergo gerant fe,qutnominapulchrageruntj > Pulchre vos geritis,cura vigiliq, fludetis, Vttacfc vejlra placet fobrta,]uJla,pia. §luin etiam jpecimen vobis oflendere fanum DoBrine, fana, pr&fede me placuitu. Ergo mihi mento vos inde placet is,&optot Ut dociis altis complaceatis. Arnen •• ■'A EnrrrAMMA I 7^ EXCULTAM EXCULTISSIMI JUVENIS, DN.JOHANNIS A M O S, AMICI MEI SUA- viflimi disputationem,quae eft, De Mimjletio. T U mihi dicaris fcrutator,Jane,futuri: Rem quia venturam,profpericate,coli*. Rite cotis ftudium factum ftudiumq; rmniftti; Quo pafces olim paftor ovile Dei. Sic mihi dicendus meditator,amice.futuri: Hocquiaventurum non finemente vides. Turoihi dicaris veri fedatorhonefti: Terrea nam linquens caslica dona petis. Catlica dona parabis,& inde micabis ut atra * Lux: Patri* N omen ,G lou»JLun**ti>€risfc Ergo tuum laudo ftudium,faniq; probabunt: Nofcetc quo quteris mente,labore Deum. Propoluum collaudo tuum:Servire propinquo Eftanimus;nomen nobilitare tuum. Laudo tuam mentem,mentisq; probatur acumen: Talia quo cernis,talia quoq; colis. Oi&cium, decus eft,vcrt decorate miniftri: Hoc quia.Jane, facis, gloria fumma manet. Jova tuo ingenio faveat,faveatq; labori; Propoliti ftudii ne fit inanis amor. 1 Ille tibi benedicat;ut inde attingere metam Exiguo poffis tempore. Vive,Vale. Apponebam Matth&us Tornomanmu Irancofurtenfa * I 'K. I S. R.INA PIETA DN. J O H A N N EM micum cha- pttlcru duorum, odtee ejfe ftwies. fy Propheta jehovi.’, Propheta Dei hrijli pnc erue lefu: fy fervue erie G e s s i n IUS )amplet na jure tenete um vult cedere neutri, ina & ipfe gerit-, hoc nomina veflra ? riam eandem & habent.,? nt nomina: pulchre ina pulchrageruntjy q, Jludetie rta,jujla,pia oftendere fanum me placuit-, etie,& opto atis. Amtn m