DISPUTATIO THEOLOGICA THESES ALIQUOT CONTROVERSAS CON- T I N E N S. jQuam, CVM Deo Vno,bono, Sapiente. In Jllujlri Illujlrmm Comitum Najjovio- rum Lyceo, "Brdfidej REVERENDO ET CLARISSIMO VIRO, D N. J O H A N N B_Pl S C A IO RE,THEOI.OGO celeberrimo, Prxeeptore (uo filiali honore profequendo.* Tublico examini fubjicit Michau A s ch e n b o r neruj, Bethania-Sile- fius, SS. Thcolog.Studiofus. Decontroverfiishorum temporum Epigramma. Thejologi certant,& adhucfubjudice lit edi: O utinam lis fub judice tota foretj. Thejologi certant,&adhuc de judice IU edi: O utinam IU de judice fila foretj. O tanta in nobU utinam LU effit amorU, Quantus in hoc lacero tempore LitU Amor. H e \'£ O S S O V I O \V M, ^4 N N O IesV Chrlftl MeDIatorls noftrl. BeneDICat nos DeVs.DeVs nofter. e \ ILLUSTRI AC GENE ROSIS SIMO HEROI AC DOMINO, Dn. Georgio a Schonaych Libero Baroni ac Dn. in Carlath^Beu- then, Milckau,Nenckers- dorff &c. Rudolpho II. Imperatori in Camera Silefiaca a coniiliis. Ecclefia? Dei nutricio benigniflimo.Orthodoxs Religionis propagatori & propugna, tori acerrimo» Domino ac Euergeta meo omnijuhje - clione colendo Disputationem hanc Theologicam debita? gratitudinis ergo d. d. tJWtcbael Afihenbornerut,, Autbor & Rejp. vsrbn av9 theses theologici I. DE DEO. Thesis g Q*' Ucmadmodum fine i^S°le funt,videre:ita 'MquasDEi funt.intellij gjK 2 Adfis igitur no putationis noftne agmen ducito. Uemadmodum fine Sole nec foiem ipfum, ncc ea,qu$fub \|||Sole funt,videre:ita fine Deo nec Deum ipfum,nec ea, ^MquasDEi funt,inteIligerepoflumus. 2 Adfis igitur nobis benigniffime Deus,& hujus dis- l 2 iteptas - & oo$£t definitur Deus , fi ita definiatur: Deus eft OTiVk MrPjehovahElohim. Jehovah,eflentia: denotat unitatem: Elohim.perfonarum fi non femper trinitatem,tamen pluralitatem. 4 Deus non poteft Facere contradidoria. Ratio: quia nonpotefl mentiri-Mentiri autem non potefl,quia natura fua eft verax & fandus. 5 Hocautem nullam in Deo arguit impotentiam, fed potius fum- mamperfedionem & potentiam. II. DE PERSONA CHRISTI. « Thesis G Ravesjamolim de Perfona Chrifli moverunt 8c foverunt con- troverfias Arius & Eutyches,viri certe citra controverfiam per- verfi:ifte circa naturam divinam, negando illam.-hic circa humanam, nimium extollendo eam,quando in naturam divinam converfameam effe docuit. 2 Noftro tempore ha: ipfie controverfia: quafi ex orco revocata: funt autoribus Fauflo Socino & Johanne Brentio; quorum ille evi- dentiflima de divinitate Chrifti S. feriptur* teftimonia impudenter eludit,& in alienum fenfum detorquet:hic vero realia deitatis iJla/talct carni Chrifticommunicata effe imprudenter aftruit. j Quamvis autem tam manifeftos errores recitafle.eft eosdem re. futaflfertamen quia multorum irti jam nadi funt approbationem,utile omnino,imo neceflarium magnopere cxiftimo,ut is.quiinterhserc- »ticos ejusmodi Theologis aliquando facris operaturus eft, moneatur mature & muniatur,ne illorum circumventus erroribus,qui plaufibi. les funtfepenumero,sternum fibi & aliiseontrahat exitium. 4 Ad 3 - 80 ^rt^«rillosconfutandos& confundendos, vel unicus no-, bis fufficere poteft rede intelledus Euangclifta Johannes, qui i n ft ar Aquils in fublime volando sternam Jefu Cbrifli divinitatem defcri, bit luculenti/fime,ciim hfavin principio fuiffe,apud Deum fuiffe, & i» pfumDeum fuiffe affirmat, cap. i.v.u — 5 Referri huc non incommode poteft,quod apud eundem Euan- geliffamdefeipfodicitChriffusipfa veritas,cum gloriam fe habuide, ait,antequam mundus fieret. Job.ij-v-s. 6 Quid vero Chriffus habuiflet.nifi extitiflet?Jam,fi ante mundi extitit primordia,principii omnis experseft,adeoque sternus;,fi «ternus, Deus eft.. 7 Prsterea nominent nobis boni illi viri vel ullum temporismo. mentum,quo dicere aufint,DEUM non fuiffe Patrem. Dtus absterno Pater fuitjproindefilius quoq; patri cuucutfi^ neceflario ftatuitur. Relata enim funt a jua ipi/«r«:&,Patertam non poteft efle absq; filio,quam lux absque fplendore. 8 Eutychianam, propriorum deitatis, humans Chrifti naturs fa- ftam communicationem facra fcriptura deftruit, cum Chriftum ve- nifle,abiifie,abfuiffeante&poft refurrcdionem aftruit. VideMattluL s '.6. LUC.24.V.5. Matth.26.v.3p.& feqq.fob.u.v.is. 9 Hsc&fimiliafcriptursdida humans naturs negantomniprae- fenttam. Negandum itaque 8creliquas ei communicatas efle proprie» tates. 10 Aut enim omnia deitatis idiomata, aut aliqua, aut nulla carni Chrifti communicantur. At non otpnia. Sic enim eflet naturarum identitas: nec aliqua c quia fic eflentia [divina eflet divifibilis. Ergo nulla. 11 Necalia poteft efle proprietatum' communio, quam qus eft na * turarum inter fe unio. Jam vero ita ad naturas fe habet unio,ut propter eam humana natura nequaquam fiat divina, nec divina fiat mana i jrrJtz i» -CCS au:: ahauz •A-sa Ji t*. w - ‘ . v *0» N-i ScJ % mana. Ergo neque alterius natur» proprietates reales cornmunican. tur alteri. u Notetur hic illa Leonis Regula rlltraq; natura in Chriftoagit cum communione alterius,quod cujusq; proprium eft: verbo operante,quod verbi eft,&carne exfequente,quod carnis eft. ij Illi autem eo melius, quod volunt, obtinere fe pofle putant, fi unam atq; alteram adhibeant limitationem, diftinguendo nimirum i.inter omniprxfentiam per fe & >&T 2. inter corpushyperphy- ficum & phyficum: 3. inter exinationis& exaltationis ftatum: 4. inter omniprjefenti» itlntnv&c pgnirtv. 14 Quid vero?annon eo ipfo caufsfus fatis fuperq; produnt imbecillitatem,eamqjob id cordatis omnibus fufpe&am reddunt? 15 RefertPolitianus,& cum eo alii,Philetam Coum .Criticum & Poetam,Ptolomsi Philadelphi praeceptorem.corpore fuifle adeo tenui & macilento,ut necefle fuerit plantis ejus plumbum adhibere,ne a ventorum abripereturflatibus. i 5 Ovum ovo vix tam fimile eft, quam Phileta;huicfuntUbiqui- tatisilli patroni.Ciim enim adeoleve&macilentum dogmahocfuum animadverterent,ut ftare fuis nequaquam poflet viribus, hinc indo corraferuntdiftin&ionesillas,quibus tanquam plumbeis foleis & columnis fuffultum,immotum illud & inconcuftiim arbitrantur. 17 Sed fruftra.Plumbo enim hoc a facr» Scriptura; malleo contu/o, quicquid reliquum fuerit hujus dogmatis, corruet prorfus & disfipa- bitur.fi veritatis cceleftis Zephyris exponatur. 18 Videamus ordine diftindtiones. 19 Diftinftioprimafeipfamextinguit,dum petitprincipium.Non enim hoc noftrum eftZf^B/uererjanfit humanas natur» proprium, ut ubiq; fit& omnipr»fens;fed quaeritur; an humana natura aflumta a hiym fit ubique,quia S a 6 ?& eft ubique. Illi vero ita diftinguunt;huma- nam naturam per fe non efle ubique,fed aflumtama quod quid aliud,qusefo,eft, quam ri Iv 10 Secundo diftinguunt inter corpus ChriftiuVsfipunwr&^vfrwV. Illud ubique efle dicunt,hocvero non. Refp. Verum corpus, (cujus- modi etiam corpus Chrifti eft) efle ubique,non eft dwjf vswv,ied potius ar 7 /fyir, koi/. Tollit enim naturam vericorporis.decujuseflentia eft, femperhabere proprias dimenfiones& circumfcriptum efle. Propria A iij ♦ autem w ' diftin&io., 25 Ubi, qutefo, proprietatum divinarum maneret fimplicitas,fiiii iis diflingui poflet x 7 »-i.Ret.2.v.S. fude.v.4. S^t 2 Illa Eledtio,htec dici confuevitRejedtiojfive reprobatig. y 3 Undeapparet,particularem efle Eledtionem,non univerfalem., i:;--. 4 Eledtionis hanc & diledbiOnis particularitatem evincit quoque particularis Jacobi dile< 5 tio,tefie Paulo, Rom.p.v.ii.&iju 5 Confideretur etiam hrc fpeciale illud cum Abrahamo&pofteris; ejusfedus. In eo peculiarem fuam Deus certis quibusdam promittit: gratiam. Ergo certos quosdam particulariter elegit.. 6, Caula elcdtionis hujusextra D e u At nulla prorfusquatrendaelt. Non Hominis voluntas: Nec enim eft volentis, neq; currenti*- Rom. v.16.. Non prsevi fa fides.. Fides enim eft Ele&ioniseffedum, v.+t.RmJiV.joi Non operum merita, five fanditas. Non en 1 fuimus, fed ut eflemus famfti, elegit nos, E 'pheft.v.4. Non generis dignitas. Omnes euim Adami pofteri pares lunt,& natura indigni. Nec etiam Chriftimeritum : quia hoc illius cfFecftum eft, Ephj.v-S- i.Pet.i.V.i?. & 20. . - 7 Sed merum De i beneplacitum, five iufonict to «uto. Ipbtfi.v.s- RatnJ.v.29. Rom.{>.v.i8, 8 Quemadmodum autem Deus EledHoniscaufafolitariaeft, ita & Reprobationis, fiquidem aeque sterna eft hsc aiftioatq;ilIa;&Eie- diofine reprobatione neceflenecintelligipoteft. 9 Caufa wanyviAiVH, five interna, quae ipfum ad reprobandum aliquos movit,eft etiam evJW« Dei, & in fpecie liberum ipfius&juftunii odium. 10 Peccatum itaq; damnationis licet Et caufa,reprobationis tamen nequaquam.. h Neq; propterea Deus injuftus eft dicendus,(i squalibus tribuit insqualia.&aliquos tantum,non vero omnes eligit. Vultillehac ratione oftendere & illuftrare non modo mifericordiam,fed fuam^uoq; juftitiam,Rfl?».0.'i'..2.a.ehy. & poteftatem habet faciendi de fuo quicquid vult, attb.20.vJS}. 12 Ardua hsc eft do&rina, ac proinde de ea nunquam dicendum,, nili ejusdem fimuL indicetur ufus,nevelad licentiam,vel ad defperati- onem abutantur illa auditores.. 13 Ufus autem ille triplex eftr 1. Ut humili adoratione agnolca- mus,quam fimus obftridti De o,, qui nos indignos e turba perditorum eligere,& ad gloriam cslefte inftauraredignatus eft. 2. Summa exinde petitur confolatio. Scimus enim, falutem noftram in manu Dei o- mnipotentis noftri politam efle. 3. Ad ftudium bonorum operum extimulamur; quandoquidem per illa firmam facimus &oftendimus, «leftionem noftram., IIII. DE I I D E.. Th e s is. Q Uicunqub ad falutem a Deo ab sterno prsdeftinati funt, illi & non alii fide donantur falvifica, Atttr.ij. ver/it fh RmmJ.v.so* J&MtrJk ~ ' . z Scriptura: itaq; contradicunt,qui reprobis eandem dari aliquando dicunt. $ Fides illa femelele&isdatanunquamprorfusamittipotefl: quia i. dona Dei funt d/ut-rAjul^inti ,Rom.n.v.2g. z. Chriflus rogavit, ne deficeret fides ek&omm, LUC.22.V.32. 3.Semen DEimanetin ii s.i.fob.j. verfu 9. Huc faciunt & alia Scriptura: tellimonia, ut R oman.S.v.jS.jp. fob.to.v.28. Matth.24.v.24. Vfal.t.v.3. Efa.42-v.3~ ■a:**' V. DE SACRAMENTIS, Thesis. P Romiflioni grati* femperfigna five ritus quosdam adjunxit DeusJ quiSacramentaufitate in Ecclefianominari confueverunt. 2 Septem nobis fub anathematis fulmine obtrudunt Sacramenta Pontificii. Nos vero fulmen & tonitru hoc ex pelvi fusque deque habentes, duo tantum N.Tefiamenti facramenta efle affirmamus,& ex Scriptura confirmamus. Non plura enim,quam duo, a Charto in- ftituta funt. Sacramentum Baptilmi, ^SHatth.28.v.ig. Marc.i6,v.is.i6. & Ccena:, 'J7d£>>/dr illam, quas eft inter fignum & fignatum rcprasfentareilluftrius, Jfr' quam panes ilii numularii fi ve hoftiac,quae ad alenda & fovenda corpora a prorfus funt inutiles. zo $.Tert-ium,quod in Orthodoxorum ceremoniis reprehenditur, i cft panisfra&io. •21 Ritum aute hunc in ChriftianorumEcclefiisufurpandumefle; exinde evincitur,quia i.exprefla verba Chrifti habemusubtoc facite.Juttit autemChriftus edere non quemvis panem,fedfra&umantedifcipu- lorum oculos. Obtemperandum itaq; huic mandato, z. FraSiopanis reprsfentat corporis Chrifti fra&ionem:propter hanc ava.Koyldji fraftio neceflario in Ecclefia retinenda eft. 3. Ecclefis primitiva exempla habemus, in qua Apoftoli mandati Chrifti memores fra&ionem panis -iCn nunquaintermrferunt. Ideo Paulus ait: Panis quem frangimus, nonne jjjjy eft>umwi*corporisChrifti? Et,quid multis? TotaCcenaeactiotanqua p' a parte potiori nominata fuit panis fra< 5 tio, /Iclor.a.f. 4.2.& cap.2o.vitf7. zz Et haec jam de controverfiis iftis in medium allatis fatis fortafse ... breviter,fi materias amplitudinem: fatis prolixe.fi thefium refpiciasan- r guftiam. Deo ter Opt. Max. fit laus, honor & gloria pro luce verbi fui 1., inter nos accensa. Faxit idem, ut & adverfarii aliquando lucem illam - v-- veritatis videant, & Chriftianam nobiscum colant fraternitatem,ad . iaudem gloriofi nominis fui&Ecclefiasasdificationem. Arnen. lilii AD DOCTISSIMUM DN. RESPONDENTEM, amicum fuum a&ryawri;. N Ervose & breviter tria tractas membra factate Dottrinx, Satanae qua lacerare ftudet. Quo tamen invito fucerefcere cernimus ilia, Damma ut valeant techna f fiaus^mbd. J Sic \ Jit Aschenbornere tuum,fitmunus obito,- Ut captant vires hac tria membrafitas.. Dunujj e funge jio fancti my fieri a verbi Enarrari paras, hac tria membra tenet Erimus amor Donum esi, Chnp benefacta fequuntur, Ex Sacramentis quamage clara nitent. M.Henricus Gutberleth PhilodProC Johan-Hinrici. AlstedI Epigramma D dn.michaelem ASCHENBOR- \« NERUM. JUVENEM. HUMANIORES juxta &facrasliterasapprimedo£tum, amicum veterem. Q U«V ego te celebrem, multa argumenta fuperfuat; Singula fedcurtum non epigramma capit. Quwc tibi faufta precer,plura argumenta fuperfunt» Cundfca fedhautfimplexjam fchediasma notat. Hoc tamen eulogium capefis:Tibi,quamihinotus* Theulogia in corde eft,& Sophia ad latus elL Hoc etiam votum cape fis, quod peftorepuro Conceptum voveo; carmine at illepido: Omnipotens Deus ille tuas vitaeque viaeque Sit dux, in caelos detq; tibi imperium. e l e g i t> i o ^ In «jao alluditur adcognomenornatiffimi.do&iflimiqjviriD.MichaSliS. Afchenborneri, S.S.ThooIogiaeftudiofiflitni, amici St conterranei mei fuaviflimi. St avis, Arabicis qua degere fertur in oris Magna feges prifia materies% lyra. Mac ubi /extentos vttam protraxit in annos, ( Hifloria veterum fi modo ver a docente,). Thuribus e raris, cafiaq, crocoq, Sabao Concinnat nidos, emontHr^fupn^ Nafcitur inde novus lapfo de funere pullus, Suppeti/u radiis Sole ferente fuis. Fallor? an ipfe elues, folers quam turba fipborum Elogiis tantis nobilitavit, avis? 'i.ft ita, Nam quicquidfcripfit veneranda vet ufias Alite de tali, convenit omne tibi. Soli avis hac facra e!i, quia fcilicet ille parentum Et patris & matris fungitur efficio, Dumficcos cineres,& vit&prorfics inanes, lnftaurat radiis vivificatfyfuis: Sic patri&pr&luftre decus, Schonaichius heros Exanimis qui fert,folii ad infiar.opem, Te/Ibi[elegit quondam,proprium^ dicavit.>, Et quafinatorum rettulit in numerum, Cognitapoflquam ipfifatis acperffisftafuerej Indolis integrit as ingenit^vigor. Infuper haud herbis Phxxnixfucco fed amomi. Et thuris lacrymis,vivere fuevit avis: Sic tibi non.putidasfapiunt qutforte lacunas. Scripta placent,tantum coeltca verba placenta, Ccelica verba placent tantum,te flatur idtpfum Exhibitum nobts hoc fesXtUtfiu tuum . Adde quod(ffi Phoenix,exaBo tempore viti, Tradat odorifero membra cremanda rogo: Sic quofy tu faeces,teneris quasforfan in annis Offudit menti Flaccica turba tui, Salvifici verbi facros exuris ad ignes, Flamine ccelefli cor moderante tuum. Crata deindeJ,'olet texta! rependere Phoenix, Dum matricafia thurefafacrafacite: Sic quot% tute,tuiquodMeccenutis ad aram Sulfendis pignus,polfacis egregie. Alite poli tfto non efl vivacior ulla Solefub itherioquimodbdegit,avis: Sic tu,cui faciles Natura in carmina vires, Ingeniumtfcfagax ad bona qmq s dedit/, Fac tua te tollat magnum fuper sthera virtus, ALternumcfo tibi nomen in orbe para: Sic mihi diceris merito cinericRemus ales, Sic te Ihcenicem terrapolusq, canet,. ,j Vibius %micf, fcribebam Abrahamus Sculcetus GrUnbet- genfis Silefius. ium,fu munus obito, membrafuas., verbi umbra tene: benefactafequuntur, \ciara nitent. iutberlech PhiloCPro£ A L S T E D I SCHENBOR- if u Maniores irimedodum, |em. argumenta fuperfunt| i epigramma capit. (a argumenta fuperfunt» ex jam fchediasma notat. |is:Tibi, qua mihi notus» , & Sophia ad latuseft. juod pe&ore puro armine at illepido:; vitsque visque: [ibi imperium. Ldoflifllmiq; viri D.MichacliS. Biofiffimi, amici &con- iflimi. \ttur in orif r I eriesfylyra. t mannos, vera docent)}) , tbeo X