Vu-
disputatio theologica De.*»
CHRISTO 0 E A N-
epnnfl.MEDIATORE GENERIS HUMANI:
Quam,
Jehova Au xi liant e,
S V 'S T \yt. S l D l o
REVERENDI ET DOCTISSI-
MIVIRI, DN. GEORGII PASORISIN llluftri Schola Naffovica Sigenenfi S. S. Theologis Profefloris ordinarii,prsceptorisfumme colendi, Theologis ftudiofis ventilandam & examinandam publiceproponit
Tbeophilus Frei Scaphujtam Helvetius .
$
tt S S OVI 0\V M
Ex officina typographica Chrifiophori Corvini.
eia la c VIII.
I

o B I LITATE, ERU-
TION E, PRUDENTIA, OMNI-
QU E VIRTUTUM GENERE
prseftantiflimis viris:
Alextanoro PfijERO,Prajfe&oKleckoyhr, Henrico Pej ero Davidi Pejero Barth. Pe i ero J.U.D TpbiakPejero Johann i Pejero Joh a n. Pej e ro.
Henrico Rietmanno Scaphufiano:
'K.e C -‘K
EVERENDIS AC DOCTIS
SIMIS VIRIS: JomanniJacobo FREi,Ecclefi*WiIckin- genlisin Kicckoviaantifliti vigilanuifimo,Patruo fu o percaro:
J o h a n n i Conrado S p l e i s i o.Schofae Scaphufiang fideliter infcrvienti, affini fuo dilecto
Scaphufiams fra iribus germanis,
'Dominis M&cenatibus ac fautoribus ftudiorumfummA obferv&ntia colendis ■, honoris ac gratitudtnu ergb hanc disputationem tnfcnbtt & offert
Theophilus FREi,ScaphulianusHelvetius*
m

11 p
INU
Ji
«fia-f
amis, |
IS.
M,
touo p
kbolu
dJcaa?
t«0tt|
m
m
fKili
mm&mw
0
T tf e s i s I.
■Ummamacpracipuamnoftram fapientiamin Christi co- pgnitione pofitam effe, docet Apoftolus Paulus Philip. $,v. 8 . ^ nec non i.Cor.2, v.2.ubi ait ifiinter Corinthios nihil aliud fure flx- W#,4Jhsum Christum, eumfe Crucifixum. Quare ut in tam fublimi &abftrufafapientia,quam Dtus per folum Spiritum fandum ele&is fuisrevelat,i.Cor.2,v.io. nobis autem Deus retexit per Spiritum fisum ; pro- ficiamu$,thefes aliquot de tanto hoc myfterio ad Chriftianam etr ex verbo Dei in timore Dei proponere libuit.
II.
HuncverojEsuM Christum utredeagnofcamus.duo tenenda funt,primo quasnam fit ejus perfona: deinde quodnam gerat officium.
III.
Adperfonamquod attinet: eft Filius DEi,perunionemhypo- ftaticam homo fadus. Joh. i, v.i .Sermo erat Deus; 9erf 14. Sermo caro fa* fittscft.
IV. 1
Hicdefcriptio ut planior evadat,primo confiderabimus natu- ramasfumentem & asfumtam; deinde earundem hypoftaticam unionem; nec non hujus effeda& finem.
V.
Naturaasfumens eft fecunda perfona facrofan&as Trinitatis, Dei Filius,Matth.3,v. 17. Et ecce vox e coelis,dicens.Hic eft Ftliut ille mem,dileilus ille,in quo acquiefco.Johm.i, v. 34. Ego igitur vidi,&teftor hunc ejfe Filium illum Dtijantefeculaaprimaperfona,quseeft Deus Pater,modo ineffabili genitus,Joh.i,v.i8. Deum nemo vidit unquam: unigenitus tlle Filius,qui efl in finu Patris,ille nobis expo/uit: & v.14 . Speilavtmus gloriam ejus,gloriam unigeni - tiegrefiid Patre.lk cap.3, v.i<5. Ita enim Di-us dilexit mundum, ut Filtum illum /uum unigenitum dedent. Prov.8,v.22,zj ,24. fehova pofiidebat me principio vis [u*\ ante opera fua,ante ullum tempus,ante /eculutn inunita fui ; ante principium, *nteprimordia terra. Quum nulla ejfent abyfit, edita eramio.iy Quum nondum
( * i

fatim cjfet ut montes demet fi incumberent terrd, ante colles edit a eram: Patri o/wbiti©' Jerem.zj, v.d.Sedvivit fehova,qui evexit & qui deduxit femen domus Jjraelis &(• J ohan.f.verf i^.Quacunq } Pater facit,hac etiam Filius pariter facit. Philip-Z. v.6.£>«i quumejfetinforma Dt i.nonduxit ejferapinam,paremejjecum
Deo-,xtern\is,In principio erat firmo tlle. Apoc.i.v.ti. EgoficmA&a, principium&finis, & v.ij.Ego fum primus ille.&ultimus /ffdnfinitus.Matth. 3 8, v.zo .Vbt enim fiunt duo vel tres coachtn nomine meo,tllic fium in medio eorum ; & cap.z8 v.io.E govobiscumfum omnibus diebus ufifoad confummationemficu- Ii: omnipotens, Apoc.r, v.8- Qui eft,&Qui erat,& Qui venturus eti.iUe, in. quam,omnipotens .-omnifcius, Apoc. z.v.ij.Et cognojcent omnes Ecclefiemt e/e fcrutatorem renum & cordium. Matth.^v. 4 .Et quum vidi/et fefus cogitationes eorum,&c.
VI.
Natura asfumta efl,natura illa humana, quam oA«^©-,feu Filius Dei asfumlit cx virgine Maria,Heb.z,v.i 6.Non enim utiq? angelos asfum- fitfid femen Abraha. Gal. 4, v. 4 .emifit Di us Filium/uumfacium ex muliere : fecundum quam naturam nobisper omnia efl fimilis, excepto peccato, Heb. 2, v. 14, Quoniam igitur pueri participesfiunt carnis &fanguim,ipfequoq } tonfimileter particeps fafius efl eorundem v.17. unde debuit per omnia fratribus fimilisfleri.&c cap.4jV.15. Rom.8. v.j.
VII.
Quamvis vero fit verus Deus,& verus ac perferus homo,corpore,& anima rationali conflans, Heb. 10, v.^.Sacrificium & oblatiom noluifli,corpus autem aptafii mihi. Macth. 16, v.f&.Vndtquacfc tnfiis efl anima mea ufife admortem\ tamen non duo,fedunuseflChriflus,i.Tim.z,v.j. 'Unus enim eft Deus, unus etiam mediator Dei e? hominum , homo Cbnjlttt fefus. .
VIII.
Humana enim natura,propria: •ImaLaim expers in xd>6>,qui eant asfumlit,& fibi perfonaliterunivit,fubliflit,& in sternum geflatur.ac -{iiftentaturtanquam ejusiucroraTot' ofyatov. ColofiZjV.^. Nam in (Olli*, habitat omnkplenitudo Deitatis corporaliter,
IX.
Idq; fine ulla natura: asfumentis & asfumts confufione,falvisac
«liftin&is manentibus ambarum proprietatibus.
. Natur*
fi
I**** 11
v*.
teaa
ispaea,:
i*:ii
IBCCXZ
'jXtSi
•'fcsati
&
,.Na
Htj,‘' 5 »

Natura*asfumts proprietates funt vel eflentiales, vel accidenta- rias.Toh.z.v.ij>.& cap.io.v.18.
XI.
Eflentiales funt,quae ad naturae exiftentiam neceflariorequirun. tur,hominisque eflenriam ita confequuntur,ut fitdJWsmveasa natu» ra humana,fine ejusdem deftru< 5 lione,feparare.
XII.
Et hae funt ve! animas,vel corporis. Anima* funt facultas intelii. gendi. Luc. 2,v.^7. Percellebantur autem omnes qui eum audiebant, fuper inteU Imntia&re(bonfts ejus ; ratiocinandi, Luc.2. v.4.6. Et facium efl, triduo poli
\
XII.
t Et has funt ve! animas,vel corporis. Animas funt facultas intelii.
gendi. Luc. 2^.47. Percellebantur autem omnes qui eum audiebant,fuper inteU ligentia&reJj>onfis ejus-, ratiocinandi, Luc.2. v.46. Et facium ell, triduo poli ut invenirent eum in templo,fidentem in medio Magijlrorum, & audientem eos, & eos interrogantem-, volendi, 8 cc.Luc.zi,v.V).Defideriodefideravi bocpafeba e-
>; #iltir d ere vobiscum,antequam ego patiar : item efle incorporeum, invifibile, im-
'/«as*
palpabile.
'/^s* XIII.
att !*>[t Corporiseflentialesproprietatesfunt: eflefolidum,fenfiIemha-
bere quantitatem, figuram, dimenfionem, Luc.24, v. i^.Videte manus
iffituji meas & pedes meos : nam ego tpfe fum: contreilate me, & videte: nam Spiritus carnem & ojfa non habetficut meconjpicitishaberet videlicet longitu. dinem,latitudinem,profunditatem :ac proptercaeflevi(ibile,palpabi- ■fioik; le,&locale.Johan.n,v.i5. Et gaudeo propter vos (ut credatis) me illic nonfutjfe.
w(}<k Matth.15,25. Aft.j, v. 21.
XIV.
Proprietates accidentariaefunt,quas non femper ad humanas na<
tur*exiftentiam fuerunt neceflarias,fedita eiadhasferunt,utabeafalva integraq; nihilominus illa manente,feparari potuerint.
XV.
^ Et hx pro flatu Chrifti duplici,exinanitionis nimirum,& exalta,
tionis,etiam duplices funt,infirmitatis & excellentiae ac gloriar.
" , . XV . L . . .
Suntque proprietates exinanitionis vel animas,vel corporis. Animae; ut ignorantia ultimi diei, Mare. n, v. 32. Sed de i llo die ( videlicet ultU tno)ac hordnemo fcit,ne Angeli quidem qui in calofunt, neq,ipfe Fili us, fidPater; privationis frudhium in ficu eminusconfpetta;Marc. lijv. i$- Quumcfo t pocul vidiffet ficum habentem folia) venit ( vifum videlicet . num invemret ali-
1 — ■" >— : —- ■■ - ■ — - -z -- -- - --:r— ' -
*3

qtudtn ea\&quum veniffet ai eam,nihilinvenit niflfolia; triftitia, Mattii, if, T.38 .Vndiiquarjjtriflis efl anima meaufead «Jorrem.Matth.i7,v.46.frcmitut fpiritus, Joh.11, v. J3. fefits autem ut vidit eam flentem & fudaos,qui una venerant cum ea,flentes, injremuitfiiritu, & turbavitfeipfum, & v. 38. indignatio, Matth.16-v.23.ilf tlle fefe convertens dixit Petro,ab/cede d me Satana,offendiculo ts mihi-, ira, Marc.j, v.f. Et quum circumfiexijfet eos cum ira,flmul dolens qubdoc. calluiffetcor eorum.
XVII.
Corporis accidentaria: proprietates flatus infirmitatis funt: de- fatigatiojoh.4, v.6.^yi« ergofatigatus ex itinere itafidit ad fontem ; fames, Matth.4,v.2. Et quum jejunaffet Qefus) dies quadraginta,&nocles quadragm- ta, pofleaejuriit-,Citis,Jo\\.is>,v.z 2 ,Poftea,quumfiiret fefus omnia jam effe peracta,ut confummaretur Scriptura, dixit, Sitio-, fudor fanguinis, Luc.22, v. 44. Erat autemfudor ejus quafigrumifanguinis defendentes in terram ; dolor,Heb. 5, v.7. Qui in diebus carnisfut,deprecationibus&fupplicationibus oblatis cum clamore valido & lachrymis apud eum qui poterat ipfumfervar e a morte, & exauditis precibus,(\iberntus)exmetu:8c v.i.quamvis filius effet,(tamen)ex iis quapajfus eft didicit obedientiamiic denique ipfa mors, Matth, 27, v. 50. fefus autem (um rurfits clamajfet voce magna, emiflt finitum.
XVIII.
Proprietates excellentis etiam accidunt vel animae,vel corpori. Anima?;fapientiafcientiaqueeximia, Heb.t,v.p.Vnxit te,0 Deus,Deustu- tesoleoexultaiionis ultra confortes tuos-.potcntia magna,Matth.zS,v.i%. Dati tfi mihi omnispatefias in calo & tn terra .
XIX.
Corporiaccidunt;immortalitas,Rom.p,v.9. Vt quifciamus Cbri- flumfufettatum ex mortuis, non amplius mori: mortem (inquam ) ei non ampliut domm<tri;fulgor caeleftis ac gloria excellens, yim\i.iy,v.z.Transfomatmq j tfi coram eis, & fulfit facies ejus ut foh veflimenta autem ejusfattafunt albaut lux. Philip. 3, v. 21. Oui transfigurabit corpus noflrum humile,ut conformefiatb jus corporigloriofo,pro vi illa efficace, qua potefi etiam fibi fubjicere omnia.
XX, '
Licet vero humana Chrifti natura hilce donis,tanquam quadam prsrogativa.tam angelos, quam homines longe excellat, Heb. i,v.?< Dilexifttjufiitiam, & odifti transgreflionem ; propterea unxit te,6 Deus, Deus tuus oleo exfultationu ultra confortes tuos ; non tamen idcirco efl ('ut ita loquar)
deificata,

^tisU
m Uj a t
"«iMfc
Miri)
na^jj.
:m*,Tdcr
ttjDtuk
uM)sm
FjJfflf»
'itrirt'
ait* 1
3'sa 1 ?
jjM*
dcificata, nec divina: natura proprietates ei funt communicata.
XXI
Hadenus de natura asfumente,& asfumta; fequitur unio hypo- ftatica,qua eft harum duarum naturarum, nempe divina: & humana, in unitatem perfona conjundio; quod myfteriumeftomnium my- fteriorum maximum, i.Tim.$,v.i 6.Et fine dubio magnum ejlf ittatis ttijjit- rmnr, Deusconjpmus fattusefi in carne.
XXII.
Effeda hujus unionis hypoftatics funt prjecipue tria.
XXIII.
Primum,quod a natura asfumentc.in naturam asfumtam effufa funt omnis generis ^stf/V/«£T« ac bona,tanta copia,ac menfura tanta, quanta in creaturam aliquam conferri poflunt,Joh. 3 ,v.j +.Non enim huic admetitur DemJpiritum.Hcb.i } v.p.Vnxttte,6 Deusfieus tuus oleo exfultatto- nis ultra confortes tuos.
XXIV.
Alterum,quod diftindatadionesutriusquenatura:, divina: nem- pe&humana:,ad unius ejusdemque>iro75AC^ar©' redemtionis falu» tisque noftrac produdionem concurrunt,communeque opuseffi- ciunt. i
XXV.
Hicigitur natura una agitcum communione alterius,fed tamen unaquxquc quod fu um eft ex fequitur: verbo fcilicct operante quo4 Verbi efl,&carne cooperante quod carnis eft*
XXVI.
Diligenter igitur notandum eft diicrimen inter operantem leiji agentem: inter adionum principia,fecundum qua:&perqua:agensoi- peratur: inter adiones,quibus operatur: inter opera feu qu* operatur.
xxpir.
Operans feu agens eft perfona ipfa Chrifti,duabus naturis con-
lians.
XXVIII.
Principia fecundum qua: & per quae operatur,funt dux natura:,' earumqj proprietates.

~ rr XXIX.
A&iones quibus operatur, alias funt Deitatis propri*; ali* buma-
hitatts: qu*quideffl communionem habent ad unum idemque Atff^ttjfed non communicationem interfe,ita fcilicet ut vel adio ali. qua natur* humans communis ei fitcum natura divina,tanquam ab illa quoque procedens>vel contra: quia alioquin adiones ili* deline» rcntcfTe propri*.
XXX..
Opera,feuexternafada.pndertimad falutem noftram fpedantia, ut eft Ecclefi* redemtio, gubernatio, confer- vatio.
XXX I.
Tertium unionis effedum di kciwvIu iJiu/jdwv, hoc eft,communicatio proprietatum, qu* eft tropus feu modus loquendi fynec- dochicusquo quod unius in Chriftonatur* eft proprium, tribuitur i- pfi perfon* ab altera natura denominat*. Qu* quidem ratione perfo* na:,citra naturarum diftindtonem confiderata?,realis appellari poteft: refpedu vero naturarum inter fe comparatarum realem efle perne- gamas.
xxxi r.
Cum enim per unionem hypoftaticam in una Chrifti perfon» du*natur*fintunit*,redeverequeutriusquc natur* proprietates de perfona in concreto pr*dicantur;fed non viceverfa, omnequodde perlona pr*dicatur,idem*quoquede naturis feorfim fumtis enuncia- tur. Nam non qutcquidf ut canon Logicus habet jde integro enuntia- tur.id etiam de lingulis ejus membris. Verbi gratia: Rede dicimus: Dominum glori* pro nobis crucifixum efle: at non rede, Deitatem pro nobisefle crucifixam.
XXXIII.
H*cde effedis unionis hjrpoftatic*;fequitur ejus finis, qui eft ut Chrifluseflet perfona apta ac idoneaad officium mediatoris inter Deum & bominesobeundum & exfeqtnndum :ad quod nemopotuit efle aptus,nifi folus is,qui effit fimul verus Deus,& verus homo.
xxxi r.
Nam primo Mediator no/ler verus Deus & verus homo effidc-' buit, quia eum utrique parci, offeuf* & offendenti,inter fe reconcilianda,

oncsil^j-
and«»rog natum eflie oportuit; atque idcirco utrique charum&utran-
’que charam habentefhl
XXXV.
Deinde oportuit eum effei-erum Deum & verum hominem,ut effet mediator atquefervator nofter merito & efficacia, v XXXVI.
Merito quidem,ut mereretur nobis remiffionem peccatorum, Matth io.a8. Spiritum S.nosregenerantem,Gal.j.y.i4.& vitam *ter- nam,Joh,$.verfii(S.
■V XXXVII.
■w»,
r > 00 t( 5 ;
pnuro.trls iemraoont} 'iiappAr-j
Ad merendam vero remiffionem peccatorum ,necefle erat, ut /anguis filii Dei,atque adeo ipfius Dei effunderetur, i.Joh.i.v.7. Sanguis Jefu Chrfit filii ejus (DEi)purificatnos ab omni peccato: A6L20. v.28 .Ecclefiam acqutfivit Deus per proprium Jangumemi & infinitae ira: Dei fatisfieret: Heb. p.v. ii.Absfo(anguiniseffufionenon fit remifiio: quem fanguinem Servator nofterpro nobis profundere,& mori non potui(Tet,nifi fuiffet verus & perfe&ushomojnecexabyflb asterna: mortis eludi:ari,nifi verus quoque fuiffet Deus.
XXXVIII.
iCW 5 |i
tpropiE i, omne l futr.tisa
r.Uic
■qato
nuto*
ijioW
ijjjjJjSS
ra^-
Efficacia,ut per Spiritum S. fidem in nobis efficeret,in fidefemel datanos confervaret,Joh.io.22.Nemorapietovesmeas ex manumea, Joh. r. v. 33. hic eft qui baptizat Spiritu S. & promtos nos redderet ad omnebo- num opus: 2.Cor.p.8./Va sAxosdlnn eis ordv tpyov rurfus Scr-
vatornunquampraftare valuiffet.nifi verus fuiffet Deus.
XXXIX.
Hadlenus de perfona Servatoris; fequitur de officio ejus, quod triplex eft: Propheticum,Deut.28.v.i5,Pr»/)^er4w e medio tuie fia- tnbus tuis ficutego fum,fuscitabit tibi jehova Deus tuus: ei aufcultate: Sacerdotale, Plal.no. v.^.Juravit Jehova,& non pernitebit eum ; tu es facerdos tnfeculum, fecundum ordinem Malcttz,edeki Heb.7-v.2i.& Regium,Joh.i8.v.37. Tuditis me regem ejfe. Ego ad hoc genitus fum, & ad hoc veni in mundum,ut dem tefli - tnomum veritati. Matth. 28. veri. 18. Data ejl mtht omnis patefias in caelo & in terra .
XI.
, prophetico officio notanda funt quinque: Vocatio,Praepara- tio,Exfequutio,Locus & Tempus.
B

xli. . .
' Vocatus fuit ad hoc officium immediate, idque interne, & esu terne.
XLII.
Interne vocatus fuit partim per corroborationem Spiritus, Lue, 2. v. 40 Puerulus autem crejeebat & corroborabatur Spiritu,implebatur^ fapm. tia-,&c inclinationem ad (ludium verbi divini jam indeapiieritia.Luc, Z.y. 46^/.partim-verp quum plenitudinem Spiritus accepit in baptf. fmo, Matthj v. 16 Etbaptizatusfe/us afeendit fiatim.ex aqua:&'ec6e, aperti funt et cahi & vidit Jptntum Dei defeendentem quafi columbam, & venientem fuperipjum.
XLII I.
Externe, quum folenniter in ipfo baptifmo ad hoc munusfuit confecratus atque ordinatus,voce Dei Patris caelitus demifsa: Ilicefili- Itus meus ille dileflus,inquoacquieJco,Matth. $. V.17.& cap.17. v.5.
XL1V.
Praeparatus fuit,quum in defertofuit tentatus a diabolo, poftquam jejunaffet per quadraginta diesacnodes.Matth.q-.v.a.j.&c.
XLV.
In exfequutione (pedanda e(ldodrina,& ejusdem confirmatio.
XLV I.
Dodrina cfi; qua erudivit Ecclefiam de rebus ad falutemne- ccflariis.
XLV II.
Dodrina haec efl vel patefadio Evangelii,vel Legis interpretatio.
XLVIII.
Patefadio Evangelii, efl inftitutio Ecclefise de eledorum ho- minum redemtione per ipfum procuranda, Matth.zo.v.z^.Sicutfilmk- minis non venit utfibi nnniflretur,fed ut mmiftret,det% animam/uam m redemti - onispretium pro multu.Joh.$. v.i 6, Sic Deus dilextt mundum ut filium fuum unigenitum dederit, ut quisquis credit m eum, non pereat ,/ed habeat vitam ater- nam.
' ’ Legis

XL 1 X.
Legis interpretatio.eftinftitutioEcclefiae deLegeDei exmente ac fenfu ipfius Legislatoris intelligenda.fimulque vindicatio a Scriba- rlim & Pharifaeorum corruptelis. Matth. 5. v. 2 z. 28.34.32.35.3 <£39.40.
& 44 *
Ju •
Confirmatio dodrinse eft,qua Chrifius do&rinam Ecclefias propofitam miraculis divinis varie confirmavit.Matth.^.v^. 22.25.30.
&33.Luc.7.v.40.i5.
ir.
Locus.ubi Chrifius docuit, fuit terra PaIseftina,ideoque minijler circumeifionis ab Apoftolo Rom. 15. v.8. vocatur,&ad foloslfraelitasfe mifium effeipfemetteftatur,Matth.i5'.v.24.
III.
Ad tempus quod attinet,officio hoc fundus eftfere quadriennium, quamdiu pofi baptifmum in his terris verfatus eft.
1 1II.
Sequitur officium facerdotale,cujus partes funt fatisfadio,&in- terceffio. Levit. 16.
LIV.
Satisfadio efi qua Chriftus,tanquamfacerdos&vidimafei- pfum pro nobis femeIHeb. 7. 27. obtulit & immolavit in ara crucis, Heb.9. verfi 14. ubi non folum corpore paffusefi,fedinprimis anima, Matth.2(J.v.38. qua pro nobis guftavit infinitam Dei iram, Matth.27. v.qd.atfyitaip/efattus eft propitiatio pro peccatu nojlris. 1J0h.22.dr nos redemit abexecrationelegis.Gal.f . 13.
I V.
Interceffioeft,quapro nobis intercedit Joh.17.v-9. E qoproiisrogo-, nonpro mundo rogo,fedproiis, quos dedifti miht,quia tuifunt ; idquc non femel velin hac tantum terra,fedetiamnum noftra causa in cadis coram facie Patrisabsqueinterruptioneapparet, Heb.9-v.24. Non enim in manu futium/aer ariumingrej/m eft Chrflus,quod fit exemplar vero /aerario rejpondens; fed in tpfum edum,ut compareat apud faeiemDet pro nobis. 1 .Joh.z. v.i .Quodfi quis peecartt,advocatum apud Patrem habemus, fefum Chnftum juftum.
LVI.
Ubi tamen non eft exiftimandum,Chriftum in ftatu exaltationis
B 2

."i,'.:. ■ i iV .■.i-i: .-i *.
devolvi ante Patrem flexis genibus, ficut eum in flatu humiliationis fecifle conflat, Luc. 21. v, 41. Tum ipfe abfcept ab eis quafi adjactum lapidis, pojitis^gembus oravit ; fed eum coram Patre in caelo adyto illo (ine manibus farto apparere: Heb.p.v. zi.quae apparitio vim habetviv*ora. j
tionis. 1
LVII.
Sequitur poflremo officium regium, quod non eft mundanum, fed fpirituale,caelefte & aeternum,Johan.18 v.$6. Regnum meum non eft ex boc mundo.fi ex hoc mundo effet regnum meum,mimfiri mei certajfentne trude, rer Judais: nunc autem regnum meum non efi hmc ; quo nos regit & tuetur.
LVTIT.
Regit vero nos vel interne, vel externe; vel interne & externe fimul.
LIX.
Interne regit nos fpiritu fuo.Ephef^.verfid. ZJt det vobis,pro divitt jud gloria,ut fortiter corroboremini per Jptritum fuum m interiore homine ; ver- bum fuum non tantum praefcribit.fed etiam animisinfcribit.Ezech.ir. verfu 19. Nam indam ipfis cor unum,&Jptritum novum ponam in medio veftri,<t- tnavens,inquam, cor lapideum d carne eorum indam eis cor carneum .-externe ver- bo tam vifibili quam audibili,id eft,tam lacramentis, quam praedicatione Evangelii,Matth.28.v.i9. Profefti ergo docete omnes gentes,baptizantis eos in nomen Patris & Ftlii,& Spiritus /ancti : interne & externe fimul,a£- flirtionibus feucaftigationibus i.Cor.n.v.32,. Sed dumjudicamur } dDomi. no erudimur,ne cum mundo condemnemur.
LX. 1
Deinde tuetur nos in hac terra contra hoftes; qui funt vel extra nos,vel intra nos.
* L XI. i
Extra nos funt qui extrinfecus nos ad peccandum alliciunt.
IXII.
Suntque vel Satanas,vel mundus.
LXIII.
Satanas tot modis nos ad peccandum allicit atque tentat,quot funt vel efle poffunt errores,& quot etiam funt peccata: praecipue vero tribus modis,aut defperando, autfecuros nos reddendo,aut contem*
tore*

tores Dei efficiendo,ut ex Chrifti capitis noftri exemplo manifeftum cft, Matth.4.
L X IV.
Mundus vero Hoc facit aut malo exemplo ac blanditiis,quibus nos feducere & a via veritatis avocare conatur: aut aperta vi,qua Eccle- fiam Chrifti perfequitur.
LXV.
Hoftis intra nos eft, qui intrinfecus nos ad peccata cogit: ut cft caro noftra.hoc eft, peccatum originale; qui eft hoftis domefticus, quem femperinfinu circumferimus,quiqucomnium nobis eft mole- ftiflimus.Rom.7.
LXVI.
Contra omnes illos hoftes Chriftus pro omnipotentia fua nos protegit ac defendit,Joh. io.28.Ephe£ 4.V.8. Joh.16. v.33. Rom.8. v. $8. jp.Chriftus,inquam,contrivit caput ferpentis,Gen.j.v. 15. Coiof.2. v. if. Heb.z verf I4.IJ 1 . vicit mundum,Johan.id.verfu Spiritum fandum nobis largitur, cujus auxilio veterem hominem, ne nobis domi- netur,compefcimus& domamus.i.Joh.5.v.4.
LXV II.
Arma militiae noftrae funt fpiritualia,noti carnalia; quia nec nos, nec regnum,cujus nos cives fumus, carnale cft; quorum armorum de- ' fcribunturfexab Apoftolo Paulo Ephefid.v.14.15.16.17.18. Veritas,?u~ flitia,Eva»gelium t Fides, Verbum Dei,& Preces.
LXVIII.
Non vero sternum bellum cum his hoftibus geremus,fed tandem cum Chrifto Rege noftro plene eos vincemus,& ipfimet eos judicabimus,id eft,ad aeternam mortem damnabimus, 1. Gor. (S.v.z. hoc eft,lentendam damnationis a Rege noftro latam, tanquam juftiffi- mam, noftra approbatione confirmabimus.
LXIX.
Atquetuncregnumhocomnibusnoftris hoftibus partim deletis, partimin tartarum detrufis Matth^.v^.erit pacatiffimum, con- fummatum,nullisque amplius perfecutionibus obnoxium.
Aporalypf.22.v.2o.
N ai KveJ-i itusv.
B 5

::>r«:
QUESTIONES. ; c j
r. ■
<^An Cbrijim corpore fuojeuf eundum humanam fuam naturam Jit ubife? Neg.
n»
‘P
R Atlones. I. quia eft verus homo,nobis peromnia,exceptofolo peccato,fimilis,Heb.2.v.i7.Si vero per unionem hypoftaticam di. vinae&humana» natune( utvoluntUbiquitarii)natura humana fafta £fletomnipraeft.ns,tum Chnftusnon eflet verus homo,quia naturae- jus humana per communicationem illam proprietatis divinascffefta edet natura divina. II. quia proprietates divinae cum ipfa efllntialinum & idem funt. Cui igitur communicantur proprietatesdivinae.ei & divina edentia communicatur. Haecautem nulli creaturae commu- nicatur.fed tantum tribus illis divinis perfonis. III. quia,fi quaedam proprietates humanae naturae Chrifii edent communicatae, tum etiam reliquae omnes,ut; aeternitas,infinitas,&c.edent ei communicatae.Nam proprietatesdivinaefuntinfeparabiles,acafeinvicem divelli non pof- funt: fiquidemfuntipfa edentia Dei fimplicidima atque in di vi fi bilis. IIII. quia,quod proprium eft,communicari nequit: alioquin proprium ede delineret. Atomnipraefentiaeft proprietas Dei folius. quia is folus eft infinitus. Neceft ullius momenti ac ponderis, quod Adver- - fariiunionem hypoftaticam obtendunt, quafi hujus vi inhumanam naturam transfufie fint Dei proprietates. Iit enim unio illa faftaeft falvis utrisque naturis; ita & naturarum proprietatibus. Et fi humani natura per unionem illam participaftet proprietates di vinasjnon unio, fed /iiwtfipfflJir quardam ac confufio foret.Quia vero Adverfarii hanc proprietatum communicationem ex plurimisfaerse feripturse locis ali : isque rationibus probare ac corroborare fummo ftudio nituntur ,hi fequentes regula podunt obfervari: ad quas fi ipforum argumenta examinabimus, facile in quam impingant deprehendemus, atque ita ad ad ea re/pondere melius poterimus.
Regula

«atiliat;
KJtis irii : twntp&dt opriewtsfe 'cmtan® 11 qnii.fiijE
ninutc
jnmmiti: niiTclfit; tijatitwfc x alioc.: asDcilc: "rs,
**
2»*)
J!
' Regula J, Principale agens non communicatvim Tuam fnftrumen. to. Humana natura eft inftrumentum cvi/7roVtf7oi'perlbna: Filii Dfcf. 11. Quasdam prodicantur de £hriflo, qua Deus ; atque hasc divina funt: quodam prasdicantur de eodem,quadsar.&f®!*©-',Deus &homo in unitateperfons; atque haec funt3esu^<jc*,partim divina,partimhu- mana;qugdam verodeeopraedicantur,quahomo;atque haec humana funt.Ethi adus non confunduntur,fed diffindi manent.Itaquc a parte feu natura una de altera, nihil concluditur,aut contra alteram. II I. Perforia Chrifti fecundum utranque naturam, diffindis earum proprietatibus, fecundum divinam principaliter, fecundum humanam inftrumentaliter, fecundum utranque magnifice & mirabiliter operatur. Ilii. Unio non tollit naturam unitorum. V. Etiamfiu- iiio fit axoAaS-®-,reciproca,tamen inferius fubfiffitin fuperiori,ut brachium in corpore. VI. Unio fada eft cL<rvyyy1a>;, syu x) dil-
aifhar it, dynejtrae. VII. Non rede a perfona tranfitus fitinargu- mentandoadnaturam. VIII. ideft,perlo^
nalia & nomina officii; qua: perfona: fecundum utranque naturam competunt,falso uni naturae tanquam propria asfcribuntur. Haec autem attributa Filio Dei fecundum naturam divinam (cui nihil inle addiautdetrahipoteftjcompetuntper o/jwiojuiW, dispenfationem gratiae,qua feipfeexinanivit volutarie,ut idem fua natura fummus,infime fefeadea omnia,qua: ut homo fecit, & perpeffiiseft,fiibmitteret voluntate propria in asfumta carne, fed natura utraque femper integra permanente, & falvis utriusque natur* proprietatibus. IX. Propria BvtctvMtim vtrtas ,hoc eft,eflentialia,in naturam atque effientiam aliam SidifFerentem non transeuntrinprimisautem divina,qu* omni modo & omni tempore funt ctMimvma: quum Deus neque aliud fieri poffit| (ni'rritfiet mutabilis') neque aliud fieri Deus, Nam pecunus Fotet‘D"eus,necfimpliciffiifuis. a ‘
‘ : i,: ” • ■' II.
; Ksin chrijlusfit Mediator no (i erfecundum utranque ■ ii Lhm - t^ihuram ? ■ Affir. ^
* <u ''j^.atio.^'‘t^u/a acf refconciliandum dos Deo fecundufn huma- mtatem pro nobis paffiis eft,divinitate interim eam fuftentante fub
B 4

thfilc Irae divinae ne peflfum Iret, net non illud Kvif »*latis prctlofum reddente.
I I I.
x^in Chriftus pro omnibus in univerftm hominibus fttjmwctuus^ ---
Ad hanc quaffiionem per diftindionem refpondendum efle nonnulli arbitrantur, quo nimirum aliquot facraefcripturas loca,quas {ibi invicem contradicere atque repugnare videntur, poflint conciliare, atque ita facras literas a contradidionis fufpicione liberare: velut funt i. Johan. a. verfu 2. Hebr. 2. verfu 9. 2. Cor. ^.verfu^, i.Tim. 2. verfu 6 . Hifce in locis & alibi paflim dicitur,Chriftum pro mundo,item pro omnibus efle mortuum: hifce vero fequentibus, pro multis tantum, proeledis.pro populo fuo,pro Ecclefia.proo- vibus,&c. utjohan. 17. verfu 9. Matth.20- verfu 28. Matth. 15. verfu 24. Matth. 28. verfu 28. Matth. r. verfu 21. Hebr. 9. verfu 28. Efa.jj, verfu ti. Ephef 5. verfu 25. &c. Diftinguunt autem fic: quod Chriftus fit mortuus pro omnibus hominibus in univerfum fufficienter, fed non efficienter, feu efficaciter,atque ita fit mortuus pro omni. bus,& non pro omnibus, diverfo nempe refpedu. Pro omnibus quoad fufficientiam n quia videlicet Chrifti Xvrgov fit fuffici-
ens pro omnibus,omnium hominum, feu totius mundi, peccatis expiandis,ntodo omnes id fide fibi applicarent.Non proomnibus, fed pro eledis & fidelibus folummodo, quoad efficaciam & applica, tionem: quia foli eledi ac credentes meritum ac fatisfadionem Chrifti fide fibi applicant,& efficaciam ejus, hoc eft,juftitiam & vitam ex eaconfequuntur. Quia vero diftindiohasc implicat contradictio- nem,nos ad propofitam quaeftionem fimpliciter relpondemus per negationem. Nam fi Chriftus pro omnibus & fingulis hominibus, nemine excepto eft mortuus:fequitur, eum morte fua voluifle fin- gulorum peccata expiare, illorumque remiflionem eis a Deo impetrare. Hoc enim ipfum illa phrafi fignificatur. Si autem Chriftus iftud efficere fua morte voluit: utique effecit. Nam. quicquid unquam efficere voluit, id effedum dedit ;five ut omnipotens Deus,
five ut

r 'P°G«»
«ciootllit
tro Itps
rcEcdi* 8-Mattl^ •ftrdiilE i fic^toit rfoniMt
i Prooc Awpr filii mundi, p
Kipo&k
immia
lEidioosC
iftaui:
attonat
put boes
jKtodlt
five ut fidelis fervus Patris,quem Pater /emper exaudivit, Johan. U, verfu 42. Quod fi Chriftus morte fua remiilionem peccatorum o- mnibus hominibus impetravit, atque ita omnium reconciliationem apud Deum effecit.-quomodo igitur in illa diflindione negatur pro omnibus effe mortuus efficienter feu efficaciter? Rationes vero negativae fententix funt hae. I. Pro quibus fe Chriftus obtulit,pro iisdem fefe oblaturus oravit. Nam offerre pro Deipopulo,& pro eodem orare,funt duo fummi facerdotis officia infeparabili nexu cohaerentia, Levit. 16. Atqui non oravit pro omnibus in univerfum hominibus. Jdhan. 17. verfu 9. Ergo. 1 1. Pro quibus fe Chriftus fandificavit, hoceft,obtulitfe Patri in fandam vidimam,pro iisefl mortuus. Atfe pro folis eledis fandificavit, Johan. 17.v. 19. Ergo. III. Proquibus Chriftus eft mortuus, ii accipiunt remiffionem peccatorum. Rom.5. v.9.io.i.Joh.i.v.7.Heb.9.v.26.28. Spiritum fandum,Gal.^.v.^.Fidem & regenerationem,Jerem.31. v.3 3.34. Vitam sternam. Hcb. 5. v.9. Gah 3.VJ4. Atqui non omnes in univerfum accipiunt remiilionem peccatorum,fedfoli ele< 5 li, Ephef 5. v.23. Neque omnes accipiunt Spiritum fanftum,fedfoli elefti, Johan. 14. v.i<S.i7.Gal. 4. v. <5. Neque fidem, 2. Theffi 3. v. 2. Johan. 6. v. 36. cap. 10. v.26. cap. 12. v.j7.Rom.8. V, 30. fed foli eledi,Johan. 6. v. 37. cap. 10. v. 26. Rom.8.v.jo.Tit.i.v.i. Ad. 13. v. 48. neque regenerationem, Rom. 2. v. 5.1. Theif 2. v. i< 5 . 2. Tim.j.v.13.2.Pec.2.v.i4. fed foli eledi, Rom.8. V.29.& 30. Necdeniq ue vitam sternam omnes accipiunt. Matth. 7. v.23 & cap. 25.V.41.46. fed foli eledi, Rom.8. v.29.30. Matth.2o.v.23.cap.25.v,34. Ergo non pro omnibus in univerfum hominibus, fed pro folis eledis Chriftus eft mortuus. Adallatafupraexfacrafcripturaloca,qusChriftum pro o- mnibus effe mortuum affirmare videntur,refpondemus,illa effe intel- ligenda de omnibus eledis atque credentibus:quia promiffiones E- vangelii proprie ad omnes credentes fpedant,& facra pagina paffim eas ad folos credentes reftringit,Johan.3. v. 16. Rom.3. v. 22. Ad. 10. v, 43.&C. Undeetia Ambrofius libr.i.de vocat.gent.cap.3.fcitedodeque dicit: Habet populus Det plenitudinem/nam: & quamvis magna pars hominum Jalvantisgtattam aut negligat,aut repellat: in eledis tamen & prafiitis, atque ab omm gener alitate dtj cretis, Specialis quadam cetifetur U m v t rs a l it a s,«/ de toto totus mundus liberat us>&de omnibus hominibus omnes homines videantur redemti, p j

n ir.
\^fn recte dicatur Verjonalitas Filii Bei communicata carni Chrijli ? Neg.
Perfonalitas enim eftipfumTO «i'«uper{bna?,feufubfiftentia ilia, quam Filius per generationem a Patreaccepit.Ea perfonalitas eft sterna &immenfa. At humana Chriftinatura,non eftubseternogenerata a Patre, nec eft immenfa. Deinde fi Perfonalitas communicata eflet carni Chrifti,ipfa caroeftetperfona. Sed ea non eft vqusttfMviv v, fed e vuirk*wn,id cft,asfamta in perlonam Filii Dei, ut in ea fuftentetur, & fuftentata operetur.

! «i ii»
cripta
w.po! licioit I l Cor.t j itur.djj «tot pro E
AMfiilj
mundi,
ooptoi
iciciroi
rnfadt
.jofbtt
bgtnr* ■
«tiirr
i giiisi
o>
oi
er /emper exaudivit» Johan. ii.
remidionem peccatorum o- lita omnium reconciliationem lin illa didindione negatur pro ^ /
lefficaciter? Rationes vero ne- ^
Ibus fe Chriftus obtulit,pro iis- : pro Dei populo,& pro eodem l infeparabili nexu cohaerentia, libus in univerfum hominibus.
Ilibus fe Chriftus fandificavit,
Imam,pro iiseft mortuus. At fe 19. Ergo. III. Proquibus lidionem peccatorum. Rom.5. im fandum,Gal^.v.iq.Fidem.
Itam sternam. Hcb. 5. v.9. Gah Im accipiunt remidionem pec- Jeque omnes accipiunt Spiri- ki 6 . ij.Gal, 4. v. 6 . Neque fi- . 10. v.26. cap. u. v.j-.Rom.8. ko.v.26. Rom.8.v.$o.Tit.i.v.i. lom. 2. v. 5.1. Thelf 2. v. 1 6. 2.
Lom.8. V.29.& 30. Nec deniq ue 1 . 7.V.23. &cap. 25.V.41.4 6 . fed i3.cap.z5.v_ 34. Ergo non pro pro lolis eledis Chriftus elt lira loca,qusChriftum pro o- lir.refpondemus.iila edeintel- cntibus.-quia promiffiones E- ledant, & facra pagina palfim I. v. 16. Rom. 3. v. 2z. Ad:. 10. v. pcat.gent.cap.3.fcite dodeque quamvis magna pars bommum \leftis tamen & profatis, atque ab I meenfetur Umvirsalitas,»/
\mmibus omnes homines videantur B S s
'.x
k, l
,-ti.
M
a.