Urkundenbuch
des
historischen Vereins
für
Niedersachsen.
c.-
Heft Hl.
Die Urkunden des Stifts Walkenricd Abth. 2. Erste Hälfte.
Hannover.
In der Hahn'schen Hofbuchhandlung.

Rcdcirtnir: Archivftcretair b. L. Grotcfcnd
r.^^OL8-
k!8I.?07^xt<
UlMirDMl
_
Schrift »nd Druck ron Tr^ P'ulrmann in Hc>i»n?i>rr.

Die Urkunden
des
Stiftes Walke nried
auS den
Originalen des Herzog!. Braunschw. Archivs zu Wolfenbüttel u. sonstigen Quelle»
für de»
historischen Verein für Niedersachsen
zusamiimigestellt.
Abth. 2, erste Hälfte: bis 1400.
Hannover.
In der Hahn'sche» Hofbuchliandlniiq. 1855 .

Vorwort.
Aas Material zu dem gegenwärtigen Hefte des Walkenricd- schen UrknndenbnchS ist wiederum dem größten Tbeilc nach aus dem herzoglichen Landesarchive z» Wvlscnbnttel entlehnt und von dessen Vorsteher, dem Obergerichts-Präsidcntcn Hett- ling, sowie von dem Archivrcgistrator Ehlers, »ach den von ihnen bei der ersten Abtheilnng befolgten Grundsätzen bearbeitet.
Außerdem sind von der Ncdaction ans dem Archive der. Stadt Goslar und dem hiesigen Königlichen Archive die Co- pien verschiedener Original-Urkunden, sowie von dem Herrn Amtsrichter Ficdeler die Abschriften ans dem im Vorworte zur ersten Abtheilnng Seite IV und in der Einleitung daselbst S. XXIII erwähnten hannoverschen Diplomatarinm*) hinzn- gefügt, von dem Letzter» auch die meisten deutschen Ueber- schriften der vollständig abgcdrnckten Urkunden angefertigt worden.
Man hatte gehofft, die bis jetzt im fürstlich schwarzbnr- gischen Gesammtarchive zu Rudolstadt znrnckbehaltencn wal- kcnriedschcn Archivalien schvn bei der Herausgabe des jetzigen
') Dieses Diplomatarium befand sich bisher auf der König!. Bibliothek zu Hannover, ist aber vor Kurzem mit den übrigen Ilollmauiiiaiiis, die ein Eigenthum des König!. Archivs sind, wieder an das Archiv znrück- gclicfcrt worden. Was wir „lllia, tiilariui» >VaIüe„riv<I. der König!. Bibl. zu Hannover» nennen, ist also dasselbe, welches Herr Pros. Waitz in dem Archiv für altere deutsche GcschichtSkuude XI, S. 471 als dem König!. Archiv zu Hannover flloll'mann. di. 20, 2) auge- hörig beschreibt.

VI
Heftes benutzen zn können; leider aber ist das immer noch nicht thnnlich gewesen. Es Hut damit nach aktcnmäßigen Mit- theilnngcn folgende Bcwandniß:
Schon in der geschichtlichen Einleitung zur l. Abtheilnng ist S. XXII erwähnt, daß das walkcnricdsche Stiftsarchiö, welches seit 1580 aus dem gräflich hohnstcinschcn Schlosse Lohra verwahrt worden, nach dem Tode des letzten Grafen von Hohustcin s-s 1593) aus Veranlassung der Grasen von Schwarzbnrg, welche die Nachfolge in der Schirmvogtei über das Stift und in der Administration desselben i» Anspruch nahmen, nach Rudolstadt geführt sei.
Als der westfälische Frieden die schwarzburgischcn Ansprüche beseitigt und das Stift Walkcnried dem Hanse Brann- schwcig endgültig überwiesen hatte, sind von diesem die schon vorher wegen des Stiftsarchivs gemachten Anforderungen ernstlich erneuert.
Zn einem zn Nordhanscn am 17. Juli 1654 geschlossenen Vertrage haben sich daraus die Grafen von Schwarzbnrg verpflichtet :
»Die walkenriedschen Docnmcnte, soviel deren nach „einem in Rudolstadt entstandenen Brande noch vorhanden, binnen 4 Wochen herauszngcben, auch da „vielleicht von de» Docnmenten, so ansctzo sich nicht „finden und vor verbrannt geachtet werden, über kurz „oder lang einige Originale oder Copien angetrvffen „würden, dieselben sodann den ansgcliefcrten folge» „zn lassen."
Demgemäß sind auch im December 1654 dem nach Rudolstadt gesendeten braunschweigischen Nathe Hedemanu die in 4 Kisten verpackten walkenriedschen Urkunden ansgehändigt, von einer sünsten Kiste aber ist angegeben, daß sie verbrannt sei. Der braunschweigische Abgeordnete hat daher nur den Empfang des Inhalts jener 4 Kisten, den er allerdings nach dem entworfenen Verzeichnisse richtig befand, bescheinigen können. Daneben ist aber in einem vom Herzoge Christian Lndwig von Drannschweig-Lüncbnrg znr Decharge für die sebwarzbnrgische

VII
Negierung ausgestellten und derselben gleichzeitig überreichte» Quittung, mit ausdrücklicher Bezugnahme aus den nvrdhänser Vertrag und das darin von Schwarzburg geleistete Versprechen, der bestimmte Vorbehalt gemacht, daß diesem Versprechen gemäß die daS Stift Walkcuricd concernirendcn Dokumente, welche sich über kurz oder laug finde» würden, uachzulieferu seien.
Daß nun solche Documente in Rudolstadt wirklich »och ansgcfnnden sind, ist den braunschweigische» Behörden lange Zeit völlig »»bekannt geblieben, bis der dortige Geheime Archivar, Hofratb Hesse, i» einer von ihm verfaßten Nccension von Schuttes' Virvctur. üiglvm. sJcnaische Liter. Zeitung von 1822, Nr. 130.) und noch umständlicher in seiner 1823 zu Naumburg erschienenen Geschichte des Schlosses Rotenburg eine Reihe walkcnricdscher Urkunden angeführt hat, welche thcilS in wvhlcrhaltenc» Originalen, thcils in einem reichhaltigen Copialbnchc im Gcsammtarchivc zu Rudolstadt anf- bewahrt würden (n. A. das noch mit dem Siegel versehene Original der allcrältesten Urkunde des Stifts, nämlich derjenigen, durch welche dessen Gründung vom Kaiser Lotbar II. im Jahre 1132 bestätigt ist).
Von brannschweigischer Seite ist darauf nach Maßgabe deS Vertrags von 1634 die Auslieferung der znrückbchaltenen Originale und Kopien verlangt; an der schwarzburgischen Seite aber hat man diesem Verlangen unter augenscheinlich unhaltbare» Vorwänden anszuweichcu gesucht. Jetzt sind nun dicserhalb zwischen der herzoglich braunschweigischen und der fürstlich schwarzbnrg-rndolstädtischcn Negierung diplomatische Verhandlungen cingcleitet, und cs ist kaum zu bezweifeln, daß letzte, sobald sic das wahre Sach- und Rechts-Vcrhältniß erkannt hat, den Tergivcrsationcn ihrer Archivbeamten nicht länger Nachsehen, sondern keinen Anstand nehme» wird, ihre vertragsmäßigen Obliegenheiten in Erfüllung zu bringen. Gleichwohl schien cs nicht angemessen, den Abdruck und die Herausgabe der gegenwärtigen Abthcilnng des UrknndcnbncheS aufzuhaltcn, da die folgende noch Raum für einen Nachtrag

VIII
darbicten wird, i» welche die von Schwarzbnrg ausznliefern- dcn Urkunden ganz vder auszugsweise anfgenvmmen werden füllen. Um für jetzt die Lucken thnnlichst ansznsnllen, sind rwn den nach fehlenden Urkunden die Auszüge, welche der walkcnriedschc Prior Dringinbcrg seinem im Jahre 1473 nach den Originalen angefertigte» Uegmtrnm ff. die Vorrede zur ersten Abth. XXII) cinverlcibt hat, in dem Nachtrage unter Nr. 87—168 abgedrnckt.
UebrigcnS hat man sich für jetzt — damit dieses Heft dem vorangcgangcncn an Umfang nicht zu ungleich werde — ans die Urkunden ans dem 14. Jahrhunderte beschränkt; das folgende Heft, welches den Zeitraum vom Jahre 1400 bis zur Reformatio» umfassen wird, soll baldthunlichst Nachfolge». Dasselbe wird außer dem vorgedachten Nachtrage auch das erläuternde Register zu den beiden ersten Abtheilnngen des UrkundenbncheS und ein nach den alsdann vollständig vorliegenden Quellen berichtigtes Verzeichniß der Walkenrieder Aebte enthalten.
Hannover, am l. Februar I85ö.
Der Ausschuß des historischen Vereins sur Nicdersachscu.
KLM!

*604. Stoni, 1301. gebr 28. Ef
Ronifacius [Vili] papa — cura abbas et conventus in Walkcni'iden, Magunlinae dioecesis, conquesti sint, quod Henricus dictus Dives et Rodolphus de Husen, laici ejus- dem dioecesis, ad qnandam grangiam ipsius monasterii annata inanu liostiliter accedentes, eam violenler intrarc, 8 nec non equos, pecudes et alias res ibidem inventas secum in praedam abducerc praesumserint; et cura dicti abbas et conventus, sicut asserunt, potentiain dictoruni laicorum perhorrescenles, eos infra civitatem seu dioecesim Magun- tinam secure convenire nequeant — scholastico ecclesiae Hildensemensis mandai, quatenus partibus convocatis audiat causam, et appellatone remota debito fine decidat, faciens quod decreverit per censuram ecclesiasticam observari, testes eliain, qui fuerint nominati, si se grafia, odio vel timore subtraxerint, simili censura compellat, veritati testi- 15 monium perbibere.
Laterani, 2. kal. Mart., ponlif. anno 7.
fftit ber ffiutlr.
605. ©ie 2lcbte §tt SSoIfcvobe, SJMdjaetftcin uttb Steifcnftcin beurfutibcn ben smifcfjen bent Ulofter SBalFemicb unb beni ©va= fen §eiuvicO non SSeidffiingen tuegen Sòbtuitg eiticS finietibrubcvS nbgcftfjlofyencn SScvgleicl). 1301. Stpvit 5.
Nos frater D. de Volkolderode, C. de Lapide Micha- belis, Al. in Rifensleyn dicti abbates, recognoscimus, quod causa, quae vertebalur inter venerabilem dominum H[er-
1

9
inanimii)] abbaioni suumque convenlum* in Walkenrid s ex una, et nobileni virimi, dominimi H., coinitem in Bicbe- lingen, a parte altera, super lioinicidio cujusdain conversi dictae ecclesiae in Walkenrid per familiam ipsius comitis facto, ainieabili compositione laliter est sopita: videlicet quod onines et singoli, qui (lieto liomicidio interfuerunt, lobabebunt cereos in manibus, quorum quilibet babebit quantitatem unius librae, porlantes feretrum tectum balde- kino, transibunt per eivitalein Elricbe nudis pedibus sine lineis et sine mitris, non cincli, ad elaustrum Walkenrid praediclum, ubi in sancluario monasterii deposito feretro, 15 toto corpore in terrain prostrati veniam petenles, domini abbatis et conventus pedibus provolvanlur, erectique bo- magium ipsi domino abbati nomine sui monasterii faciant cimi jurarnento corporali et aliis, quae in liiijusmodi bo- rnagiis fieri consueverunt. Qui vero se espurgare volu- 20 eri ni, quod nec consilio nec maini propria dietimi bomi- cidiuin perpetraverint, de hoc ibidem ad sacra praeslabunt corporaliler jurainentum. Item omnes et singuli praedi- ctorum eo modo, quo praemissum est, absque feretro (amen et quod singuli cereorum mediae tantuin librae quantitatem 25 habeant, per civitates Prankenbusen et Kelbra transeundo ibunt usque ad clauslra sanctimonialium ibidem, cereòs super altaria olferenles, ita tamen, quod, si aliqui ipsorum prò necessitate corporis ad civitatem Kelbra venire non poterint, in aliis civilatibus ipsam emendatn complebunt. 30 Omnes eliam praemissi et singuli abbaliam in Walkenried et grangias ad eandem pertinentes vitabunt, quousque meruerunt absolutionis obtinere beneficium, nisi cum do- minis suis ad ipsam abbaliam declinaverint, a quibus cum bonore et corporis necessitate non poterunt separali. Prae- 33 scriplam vero eniendain faciant tribus diebus dominicis ante festum Jacobi prosimi a dicto cornile deputati**, sub bac tamen conditione, quod, si ipse Comes aliquos de
*) conventum fetjtt im Chartul.
"*) 3)ci6 Chartularium t;at depulatis.

•5
praedictis, qui praenotato bomicidio inlerfuerunt, ad emendarli liujusmodi inducere nequiveril, loco iilorum alios, nobilem scilicet prò nobili, famuluin prò famulo, subde- putabit*, ita quod numerus personarum emendam la— cientium ad XXIV personas se extendit, eliamsi tot dicto Iiomicidio non interfuerint, et lales, quos inducere non poterli ad faciendam lume emendam, ipse cornes nec bospitio recipiet nec centra jus ipsius ecclesiae Walken- 45 ridensis in aliquo defensabit, nec ilie sub bac salisfactione compreliendi debet, qui ipsum conversum manu propria interfecit. Promittet eliam saepe dictus Comes cuin suis mililibus, quos lune apud se babuerit, manu data domino abbati in Walkenried, in recompensationem bomicidii ipsum 50 Walkenridense coenobium perpetuo fideliter proinovere. Et si, quod absit, pio necessitate gravi ipse Comes prae- fatae emendae in EIricb interesse non poterit, saltcm in civitatibus Frankenbusen et Kelbra modis omnibus ipse emendae lenebitur interesse. Ut autem baec amicabilis 83 ordinatio variari non poterit, praesenlem cartam praedicto domino abbati in Walkenrid sigillo domini abbalis de Rifensleyn, quo omnes usi sumus, tradimus communitam. Acta sunt baec anno Domini M°. CCC°. primo, feria quarta post feslum pasebae, praesenlibus pluribus fide dignis**. 60
Chartularium Walkenricrtense ter Hcitifll. fitbi. 311 gdiutoucr fol. 125'.
*606. [Sftovbfynufen,] 1301. mai 10 . Ef
Magistri consulum civitalis Nortbusensis, bruno Bike- rarii et Wernherus Walpurgis, et eonsules in Nortbusen, Hartwicus de Elrike, — , Wolterus instilor, Hennannus Calvus, — — , Harlmannus pellifex, Olricus Pistor, Jo- bannes Faber de Wure, Wernberus dolealor, Sifridus de 5
*) SnS Charlularium l)at subpulabil.
**) ffljit cinigm tifine» Dllnueidjmigcn abgcbrucft in ben Origg. Guelf.
IV, 542.
1

4
Elrike calcite* el Hodegherus caruil'ex, uotuiu facilini, quoti Godescalcus, Heinricus, Conradus el Jacobus fratres, iìlii Ileinrici, Olii Godesealei Itali, quondam comburgensis Sui, in praesentia Sua constituli, de consensi! amicorum io suorum nec non de beneplacito speciali provisorum suo- runi, scilicet Hartwici de Elrike, Hermanni Mechlfridi et Conradi de Wizense, 2 mansos in Urbeke, quos pater eoruin ab Otlone et Wlrado coinitibus de Valkensten in feudo tenuit et quorum proprietas ex donalione dictorum io comilum ad ecclesiam Walkenriet est devoluta, Hermanno abbati el conventui diclae ecclesiae prò 60 marcis Norlhus. argenti et ponderis vendiderunt et resignaverunt.
A. 1301, in vigil. ascens. Domini’'.
($n$ ©iegrl feljtt.)
*607. f£)fterobc,J 1301. 91ou. 10. H
Th[idericus] de Pelede, Jobannes Hartmanni, Johannes Werre, Hermannus de Bilshuseu, Delmarus de Inferno, Henricus Tburingus, Anshelmus Luscus, Jo[hannes] de Ba- denbusen, Ber. de Pelede, Heydenricus de Wlftene et Jo- 5 bannes de Egistorp, consules in Oslerrode, Eckeberlo militi et Besekoni famulo, fralribus de Vreden, notimi faciunt, quoti comburgensis Suus Arnoldus Swerdeke cum uxore et filiis suis bona, quae a marni militum de Vreden in feudo tenuit, videlicet quartam partem casae in Homanneshusen, resigli» navit, ita tamen, ut dieta bona ecclesiae AValkenredensi perpetuo possidenda tribuantur.
A. 1301, in vigilia b. Martini episcopi.
(SCUit beni ©icgel ber ©tabi Djtevobe.)
*608. Ioni, 1302. San. 8. K
Bonifacius [Vili] papa abbati monasterii S. Petri in Erfordia mandai, quatenus abbatibus fratribus, abbatissis
*) 3n bern fonfì getreuen Slbbrucfe in ©ctjaumamt’S ©efdncfite ber ©rafcit con SBalfenlìcin, ©. 174, 1. 9 u. u. Iic8 : Scofseyl.

sororibus el conventiixis Cisterciensis ordiuis praesidio defensionis assistens non permittat, eos in personis et bonis conila indnlta privilegiorum sedis apostolicae ab aliquibus indebite niolcstari, molestatores quosciinque, etiain si pontificali dignitale praefulgeant, auctoritatc apostolica compescendo.
«Non obstanlibus tam nostra — qua cave tur, ne con- «servalores a sede deputati praedicla extra civitates et «dioecesin, in quibus deputali fuerint, contra quoscunque «jirocedere aut aliquos ultra unain diaetam aline dioeccsis «eorundem trabere praesumant — , quam duabus in con- «cilio generali et aliis quibuscunquc conslitutionibus, a «nobis vel praedecessoribus noslris, Roinanorum ponti- «ficibus, super boc editis, dummodo ultra tertiam vel «quarlam diaetam aliquis extra suam dioecesin auctoritatc «praesenlium non traila tur, seu si aliquibus cominuniter »vel divisim a praedicla sit sede indultum, quod interdici, «sospendi vel excommuuicari seu extra vel ultra certa loca «ad judicium evocari non possinl per literas aposlolicas, «non facicnles plenam et expressain de indulto bujusmodi «eorunique personis, locis vel ordinibus menlionem, seu «qualibel alia dictae sedis generali vel speciali, per quam «tuac jurisdiclionis cxplicatio in liac parte valeat quomo- «dolibet impediri.«
Lalerani, 6. id. Jan., ponlif. anno Sui 8.
(SJtit bct Slitte.)
609, [©anberSljcim,] 1302. San. 11. K
Margareta abbatissa lotumque capitulum ecclesiae Gan- dersbeimensis proprielatem 3 mansorum in Mirika prope villani Engela, quos Eckebertus milcs et Basilius de Vre- den, fratres, ab ecclesia Gandersbeimensi in feudo tenuerunt, ad instantiam eorum convenlui in Walkenrede donant, recipientes in restaurimi a diclis fratribus proprietalcm 4 mansorum in Nienstede.

()
Anno 1302, 3. ydus Jan.
Testes: C. de Gandershem miles, Wedekindus de Gars- 10 nebutle, Gunzelinus de Per ne.
Wfllhtnrifbtr piploimUnr fol. 81 -
610. 1302. gcbr. 6. Bt
Margarela, Gandersheimensis abbalissa, leslatur, quod in praesenlia Sua Eckebertus miles et Basilius fratres de Vrcden recognoverunt, se casain suam propriam, dictam Homannesbnsen, conventui in Walkcnrcde justo vendilio- » nis contraciu vendidisse.
Anno 1302, 8. yd. Febr.
Testes: «Daniel de Weslerhove et Jobannes de Gos- laria, magister Fr[idericus], notarius noster, canonici Gan- dersbeimenses ; Henricus de Ollwnrdeshusen, miles, et H[en- io ricusj, frater ipsius, et Wedekindus, officiatus nosler.«
UlalhcnrieUtr piplontntar fol. 81 .
61L 1302. gfbv. 7. E£
Lodewicus de Elvelingecode ejusque uxor Elisabeth renuntiant ornili juri in casa Homanneshusen, quam dictae Elisabeth fratres, Eckebertus miles et Basilius fratres de Vreden, ecclesiae Walkenriedensi vendiderunt.
Anno 1302, 7. id. Febr.
tllalhcitrif&cr glijilomatar fol. 80 .
*612. ©onberSljcim, 1302. geliv. 8. Pxt
Ecbertus miles et Basilius fratres de Vrcden, de consensi! uxorum Suarum Fryderunis et Elyzabelh ac omnium filiorum et filiarum, scilicet Luppoldi, Meyllbildis, Bych- mot (sicJ et Adelheydis, nec non Lyppoldi et Basilii, 5 Meytlhildis, Elyzabelh et Adelbeydis, alque sororum Suarum, Gerthrudis, Adelheydis et Elyzabelh, casam Homan-

/
Desiniseli, proprielatis titillo a progeniloribns Suìs ad Ipsos devululani ; ilem 3 inansos inler casain Honianneshuscn el villani Engela in Mirica silos, inonaslerio Walkcnrc- densi prò GOmarcis puri argenti vendimi. Coni dictos 3 man- 10 sos al) ecclesia Gandersemcnsi lennerint el liaec proprielalem cornili (lieto nionaslerio liberaliler conlulerit, pcrnintalionis nomine Iradunt eidem proprielalem 4 mansornm in villa Nyenslede.
»Acla et terminala sunl liaec Gandersbem in praesenlia o «dominar Margarclhac, abbatissae diclae ecclesiae, assi- » sio n l i bus dominabos Meylhyldo de Bylsten et Adelhcyde »de Hollesminne, canonicis dirti loci; dalnm a. 1302, 0. »id. Febr.«
Tesles: Danyol de Westerbove, magisler Fridericns, 20 Johannes de Goslaria, canonici Gandersemenses; Her- mannns de Ollwardesbnscn, miles, Menricns, (Valer ipsins, Wydekindus de Garslebulle.
(fflìit 2 SÌCjjrlu.)
*613. Unnbgrnf Sirbri'rfjt 0011 SEljuriiigcn iiiiiinit baS JWoftev SBaF fenrieb in feincn befonbeven ©djntj. SBnvibttrg, 1302. gebv. 26.
Nos Albertus, Dei gralia Tliuringiae lanlgravins et Saxoniae comes palaLinus, rccognoscimus praesenlinm in tenore, ipiod honorabilem virimi, dominimi abbaioni, et conventnm ecclesiae in Walkenrielh el universas personas ac bona sen enrias el res alias eidem ecclesiae et con- s ventili allinentes in nostrani prolectionem et tnlelam re- cepimus specialem, volentes el sub obtentn nostrae graliae districte praccipienles, ne quisqnam noslrorum advocalo- rnm seu officialinm jam mine cxistentinin ant in posteriori succedcnlium in praefalam ecclesiam, personas seti bona 10 et curias illins maniim aggravantem exlendal voi ah eis aliqnas petitiones, angarias ant exactiones qiialescumqne, gcnerales vel speciales, nostro nomine ant occasione qua- cnmqiie exigat vel reqoiral, et hoc nostrum decretimi

is matura delibeialioue lìrmatum per nos teneri ratum et ab omnibus, qui noslrae obeditioni deserviunt, perpetuo servali volumus inconvulsutn. In cujus decreti robur et for- titudinem Iitteram praesentein nostri sigilli munimine saepe dictae ecclesiae et conventui dedimus roboralam. Acta 2 °sunt liaec in Wartberc anno Domini M°. CCC°. 11°, feria seconda post festum beali Matbiae apostoli*.
(Sa$ natjangenbe ©icgef ifl belletti.)
*614. fianbgvaf Stlbrcdfjt uon SEtpiviugcn «ntcvfagt feinen Stmts Irtitcn, bn6 non itjm in ©tljuè gemmimene Avlofìev SBnlfcnrieb irgenbroie jtt bceintvadjtigen. SBavtburg, 1302. getti - . 26.
Albertus, Dei gralia Tliuringiae lanlgravius et Saxoniae Comes palalinus, strenuo militi H[ermanno] de Miela, .lohanni de Tungesbrucken ceterisque suis advocatis seu ofllcialibus praesentibus ac futuris salutem et omnc bonum. 3 Ex quo honorabilem virimi, dominum abbatem, et convcn- lum ecclesiae in Walkenrieth et universas personas ac bona seu curias et res alias eidem ecclesiae atlinentes pure et simpliciter propter Deum in nostrani specialem prolectionem et tulelam recepimus, vobis universis et sin- io gulis tam praesentibus quam futuris sub obtentu nostrae gratiae dislricte praecipiendo injungimus, ne quisquam vestrum jam mine existentium aut in posterum succeden- lium in praefatam eeelesiam, personas seu bona ac curias illius manum aggravantem exlendat, vcl ab ipsis aliquas is petiliones, angarias seu exacliones qualescumque, generales vel speciales, nostro nomine aut occasione quacumquc exigat vel requirat. Quia vero praefalos dominum abbaioni et convenlum de hujusmodi, quae dieta sunt, babere subportatos de jure debemus et volumus, et ut hoc nostrum so decretimi a nobis matura deliberalione lìrmatum et per nos firmiter perpetuo custodiendum, a vobis etiam, qui
*) ©elmi abgebrudlt in Wilkii Vita Ticemanni lanlgravii Tliurin- giae. Lipsiae 1754. p. 161 codicis diplotn.

9
nostrum honorem diligilis et gratiam, ineonvulsum omnino permaneat, quandam eis lilteram patentem super eo con- scriptam nostri sigilli munimine dedimus roboratam. Da- tum Wartberc anno Domini M°. CCC°. li 0 , feria secutida 23 post festum beati Mathiae apostoli.
beiti ©ifflet.)
*615. ijJabft SBontfnj (Vili.) bcftctjD beni Stbtc ju JìonigStuttcr, fiir bie 9!ucfga&e uevauferter ©iitcr bes .fi’IofierS SSalfnn-ieb ©orge ju tvngcn. 9ìom, (1302.) ?tpvil 9.
Bonifacius episcopus, servus servorum Dei, dilecto (ìlio, abbati monasterii de Lultere, Halbersladensis dioecesis, salutem et aposloiicam benedictionem. Ad audientiam nostrani pervenit, quod tam dilecti filii, abbas et conventus monasterii Walkenridensis, Cisterciensis ordinis, Maganti- 8 nensis dioecesis, quam praedecessores eorum decimas, terras, domos, vineas, ortos, silvas, prato, pascua, nemora, molendina, posscssiones, jura, jurisdictiones et quaedam alia bona ipsius monasterii dalis super hoc litteris, con- fectis exinde pubiicis inslrumentis, inlerpositis juramenlis, 10 faclis renuntialionibus et poenis adjeclis in gravem ipsius monasterii laesionem nonnullis clericis et laicis, aliquibus eorum ad vitam, quibusdam vero ad non modicum tempus et aliis perpetuo ad firmato vel sub censu annuo conces- serunt, quorum aliqui super hiis eonfirmationis litteras in 18 forma communi dicuntur a sede apostolica impetrasse. Quia vero nostra interest super hoc de oportuno remedio providere, discrelioni tuae per apostolica scripla manda- mus, quatinus ea, quae de bonis ipsius monasterii per concessiones Jnijusmodi alienata inveneris illicite vel 20 distracla, non obstantibus litteris, inslrumentis, renuntialionibus, juramentis, poenis et confirmationibus supradictis, ad jus et proprietalem ejusdem monasterii legitime revocare procures, contradictores per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, lestes autem, qui ss fuerinl nominati, si se gratia, odio vel timore subtraxerinl,

10
censura simili appcllalione cessante compellas veritali teslimonium pcrliibcre. Datimi Laterani, V. idus Aprilis, pontificatus nostri anno oc-lavo.
(Sic Sulle fcljlt.)
*616. 9tom, [1302,] Stpvil 9. Ef
Tiaedem Iiterae, ad decanum ecclesiae Heligensladensis, Maguntinensis dioecesis, directac.
Anno et die eodein.
(Sic SBiilIc fcljlt.)
#617. t)3ol)ft SBonifaj (Vili.) befictjlt bcnt ©cfjolaftcv jti Stórteli, bie iiiirccfjttitafjigen Sn^abcr Doti (Mtcrn bcS JflofterS 333alfeti= rieb ju bcrcn Stiicfgabe aufjitfovbcrn. Stoni, [1302.] Slpril 11.
Bonifacius e|)iscopus, scrvus servorum Dei, dileclo lìlio, scolastico ecclesiae Northiinensis, Magnntinensis dioecesis, salulem et apostolicam bencdictionem. Signilicarunt nobis dilecti filii, abbas et conventus monasterii de Walkenriden.
6 Cisterciensis ordinis, Magnntinensis dioecesis, quod nonnulli iniquilalis filii, quos prorsus ignorant, decimas, redditus, census, legata, lerras, piata, vineas, neinora, doinos, pos- sessiones, privilegia, instrumenta publica et quacdam alia bona ad monasterium ipsum spectantia temere ac inalilo tiose occultare et occulte delinere praesumunt, non curantes ea dictis abbati et convenirli exliibere in ammarimi suarum periculum ac ipsoruin abbalis et conventus et monasterii non modicum detrimenlum, super quo iidem abbas et conventus apostolicae scdis remedium implorarmi!. Quo- i5 circa discretioni luae per apostolica scripla mandamus, quatinus omnes hujusmodi delentores occultos decimarum, reddituum, censuum et aliorum bonorum pracdiclorum ex parte nostra publice in ecclesiis coram populo per te voi per alimn moneas, ut infra coinpctcnlem terminuin, quem soeis praefixcris, ea pracdiclis abbati et convenlui a se

debita resliluanl et revelenl ac de ipsis pleiiam et debilam eis satisfacLionem irnpendant, et si id non impleverinl infra aliuin terminimi competentem, qucin ad iioc pcmn- plorie duscris praeGgendum, extunc in eos generalcin excommunicalionis sententiain proferas et eam facias, ubi sa et quando expedire videris, usque ad salisfactionem con- dignam solenniler publicari. Datum Lalerani, 111. idus Aprilis, pontificatus nostri anno octavo.
(Sic Slitte fctjlt.)
618. tpolifl ©onifaj (Vili.) bcaufh'ngt ben ©cfjolaftcr gu S. Simonis et Jmtae in ©ostiti', bic SBcfdjtuei'be br§ Uloflct'S 3Bcit= fenvieb gcgeit ben SanonicuS ©ebtjarb o. Slrnftcin tmb bic ©rafen Sllbrcctjt uitb griebrirf) o. SBerningcvobe tuegen ©politone 311 untev= fitdjen unb bariibcr 5 U cntfdjcibeit. Stoni, 1302. Slpril 26.
Bonifacins episcopus, servus scrvormn Dei, dileclo filio, scolastico ccclesiae sanctormn apostolorum Symonis et Judae in Goslaria, Hildesemensis dyocesis, salutoni ctapo- stolicam benediclionem. Conquesti sunt nobis abbas et conventus monastero in Walkenride, Cislerciensis ordinis, s Magunlinao diocesis, quoti Gevebardus diclus de Arnestein, canonicus ccclesiae Halberstadensis, nobiles viri Albertus elFridericus de Wernicgrodc, fralres comiles,Halberstadensis diocesis, ipsos quibusdam cquis, bobus, ovibus, quanlitatc biadi et rebus aliis conlra justitiam spoliarunt. Ideoque 10 discrelioni tuae per apostolica scripta mandamus, quatinus partibus convocatis audias causani et appellatone remota debito Gnc decidas, faciens, quod decreveris, percensuram ecclesiasticam Grmiler obscrvari, proviso ne in tcrras dictorum nobilium excommunicalionis vel interdicti senten- 1 » tiam proferas, nisi a nobis super hoc mandatimi receperis speciale. Testcs aulem [qui] fuerint nominali, si se grada, odio vel timore subtraxerint, censura simili appellatone cessante conpellas veritali lestimonium perhibcre. Datum

12
so Luterani, VI. kal. Maji, ponLificatus nostri anno celavo *.
Charlularium WalUenriedense ber JUinifll. |3il>lititl)ch 3 « Qannovtt fol. 70 seq. unti fol. 150‘.
*619. 1302. mai 12. Bf
Henricus el Ludolfus, Dei gralia comiles do Wolden- slene, censum, queni babent in casa Homanncshusen, <|iiem ab ecclesia Gandersheimensi jure feudali lenoni, ecclesiae in Walkenride vendimi; et coni Ipsi adirne aliis heredibus o careant, palmi Ipsomm Con[radus] et Jo[hannes], comiles de Woldenberge, eorumque filii el fìliae liane vendilionem benivole observabunt, sigillorum suorutn immimine publice protestando.
A. 1302, in die b. Pancratii.
io Tesles: «Johannes iniles de Dalem, castellanus nosler, Reyberlus quondam noster advocalus, Li]ipoldus Gosa.«
(SSJÌit 3 nericateli ©iegeln.)
*620. atout, [1302.] ìDcr. 18. El
Bonifacius [Vili.] papa abbalibus, abbalissis et eonven- libus ordinis Cistereiensium indulget, ut in lerris suis, cultis el incultis, quas aliis concesserunt in posteruin ex- colendas, de quibus lamen aliquis decimas seu primilias 5 non percepii, nullus ab eis seu cultoribus lerrarum deci- mas seu primilias exigere vel extorquere praesumal.
Laterani, 15. kal. Jan., pontif. Sui anno 8.
(Sflit bet Slide.)
*621. SBalfcmicb, 1303. San. 24. E[
Guncelinus de Bycbelingben, praeposilus S. Bonifacii in Halberslat, et Heinricus Comes in Bycbelingben, fratres,
*) Sflit rinigen Slbrocitijuugm grbnuft bei ScEflorm p. 117. imb borirne^ in gfueffelb's Anliqq. Walk. I, 426.

puro propler Deum ol pio remedio animarum etc. medi- etatem piscinae, sitae juxta villani Ofterunglien, cani ac- cessibus et egressibus ecclesiae Walkenredensi irrevoca- 5 bililer inter vivos donant de consensu beredum Suorum Henrici et Fridcrici.
Walkenrid, a. 1303, praecedenti die testimi convcrsionis sancti Pauli apostoli.
Tesles: Nicolaus praeposilus in Monekelare, dominasi 0 Lodewicus, comes de Stalberch, Fridericas miles de Dalem et Herniannus de Senelevc, famalas *.
(®oppcltc8 Originai mit jc 2 ©icgrln.)
*622. 1303. Snn 25. Et
lidein notuni faciunt, quod controversia, quae inler Hermannum de Senelevcn, advocatum Suinn in Lare, et convenlnm in Walkenriet vertebatur super inanso et dinlidio in Heyenrod, qaeni Hermannns a conventa ad annuimi censuin 10 solidoruni tenebat, et saper quadatn s caria cum aedificiis sais ad dieta bona pertinente, quam Henricas p. ni., frater Hermanni, alienaverat, amicabiliter sit decisa, videlicet: conventus alienalioneni curiae ratani liabet, loco ejus autem Herniannus curiam suaui, in qua residet et quam jure proprielatis, lam utili, quam directo io dominio, possidet, conventui irrevocabiliter inter vivos donat.
Item «quia Hermannus canonem suprascriplum non «solimi per biennium, vero per annos plurimos non per- «solverat, et sic jus, quod in dictis bonis babuit, de jure « «communi perdiderat«, conventus tamen eum in jure, quod in islis bonis babuit, remanere permitlit ita, ut canonem 10 solidorum de bonis illis et de curia annexa singulis
*) 3n beiti SIbbrmfe in Origg. Guelf. IV, 539 imb 540 tft ju tefm B. 28 bott miteit „in eo“ ftalt merito, 3- 18 ,,visuris“, 3. 13 „deum“ ftatt dominum; 3. 4 feljlt jtnifc(;en suis imb omnibus „et“; ©. 540 3.5 boti oben licS ,,praemissam'‘, 3. 12 feljtt atS Beuge ,,dominus Nicolaus praeposilus in Monekelare".

14
apnis expedite solvat, et si uno anno non persolverit, a 20 jure diclorum bouorum cadat, convcntus auLem ea sine impedimento vendicare valeat.
A. 1303, in conversione S. Pauii ap.
Testes : Nicolaus praepositus in Monekelare, Fridericus de Dalem, miles, Fridericus de Nore, famulus.
(TOit 2 giegetn.)
*623. Siovbtjatsfcn, 1303. Sun. 23. Bf
Herlwicus de Elreke, — ■— — — — Godescalcus de Gasthus, Fridericus de Bela, pistor, Hermannus de Sangcr-
liusen,-Henrieus de Lìardelevelde, Henricus de Urbeke,
Eirnfridus Faber, Henricus Hedewigis, Johannes inslitor et sTbilomannus Monacbus, consules oppidi Northusen, noliim faciunt, quod Fridericus et Henricus, filii Friderici de Wi- zense, quondam concivis Sui, culli consensi! fra tris sui Hermanni, mansum et dimidium in Battere, qitern a con- ventu in Walkenredc liabebant, eidem prò 24 marcis io Nortlius. arg. vendiderunt et resignaverunt. «Insuper prae- adictus Henricus, Friderici de Wizense filius, in pupillari «aelate conslitutus, nipote minor 14 annis, de consensu «praedicli Hermanni de Wizense, fratris et Lutoris sui, et nJohannis, plebani montis S. Petri, et Conradi de Wizense, 18 »amicorum suorum, medietatem dictorum bonorum vendi- »dit ob evidentem utililatem, cum idem tutor et amici «partem pecuniae converterint in redditus ampliores.
«Datuin et actum Northusen, Godescalco advocalo et Hel- »wico sculleto civitalis nostrae decretimi seu auctoritalein 50 «interponentibus, a. 1303, in die convers. S. Paoli ap.«
(SnS Sifget fct)If.)
*624. 1303. 5. Et
Albertus (II.), dux in Brunswic, notum facit, quod inter Ipsum et abbatem de Walkcnred super decima in Gotin-

15
gen laiis habitus est contractus, videlicet quoti, postquam decima expedita seu disbrigata erit de impelilione uobilis (lodescalci de Plesso et Alberti mililis de Gowisclie ejus- » (pie iratris et omnium, qui de jure impetere possunt usque ad arcbiepiscopum Maguntinum, et postquam lilerae Ipsius (ducis) super hoc contraclu confeclae, literae Gotscalci et fralrum de Gowiscbc et lilerae civitalis in Gotinge abbati, secundum quod eas conscribi l'ecerit, traditae erunt, solvel io abbas prò dieta decima et prò curia in Golingen cmn per- linenliis 500 marcas puri argenti pouderis Gotingensis ante dominicani Laetare. Pecunia praedicta in conducili ducis et cmn liominibus Ipsius ducetur a claustro Walkcnred usque in Gotingen, ubi persolvelur. Si pecunia ablata ts lucrit, liominibus circa cani vulneratis, captis et occisis, a Walkenried usque ad aquain, quae Hale dicitur, periculum pecuniae et bominum ad abbatem respiciet; ab alia vero parte usque in Golingen periculum ad ducerli respiciet, et abbas decimarli, ac si pecuniam solvisset, possidebit. 50 A. 1303, fer. 3. post domin. Ileminiscere *.
(fflìit brm ©iecjel.)
*625. 1303. SStai-i 6. Ef
Idem de consenso filioruni Suorum Ottonis, Alberti, Wilbelmi et Heinrici decimam in oppido Gottinge cum omnibus pertinenliis, lam in suburbiis, quam in areis, campis, silvis, pascuis, novalibus etc., quae decima a tempore, cujus non exstat memoria, fuit in manibus lai- s corum, et insuper curiati! sive aream cum omnibus aedi- ficiis, sitam juxta cimiteriuin S. Jacobi in Gotinge, abbati et conventui in Walkenrede proprietatis titolo possiden- dam, prò 500 marcis, in emtionem castri Nigenovere ver- sis, vendit, renuntians juri feudali et warandiam promittens. 10 Mandat etiam sub obtentu gratiae Suae omnibus officiatis
*) 3n beni Stbfcnnfe im StrdjiDe bea fyifìor. SBcrcinS fiir SJÌicbcrfactjfeii, 1843. ©. 417 fetjlt 3. 5 non untcn noe Gowiscbc „de“.

16
et subditis Suis, ne religiosi dictis in praefata decima et curia violentiain inferant aut eos niolestent.
Actuin in oppido Suo Gotinge, a. 1303, prid. non. Mart., 15 praesenlibus nobili viro domino Godescalco de Plesse, Johanne de Utessen, Jobanne de Giona, Ecliberto de Asseborcli, Eruningo de Woldersbusen, Ileynrico Horle- manno, Jobanne de Rorungen*.
(SBlit beni bertesca ©irgli.)
*626. 1303. ffliai'5 7. Et Eaedem lilterae.
Dal. ibidem, a. 1303, in die non. Mart. Testes : iidem qui supra.
(33oppcfte8 Originai**, citi jebeS mit beni ©icgcl.)
*627. 1303. 2Rorj 6. Et
Idem — volens abbatem et conventum in Walkenred decima in Gotingen cum pertinentiis suis et babilationibus, quam ab Ipso redemerunt, tranquillitate ac pace quieta uti et possidere — consulibus dicti oppidi mandai, ut s dictos religiosos in possessione rerum praediclarum tue- antur et quoscunque injuriam inferenles proliibeant.
A. 1303, prid. non. Mart.***
(SBJit lem brrlefetcn ©irgel.)
*) Siefe Urhinte wcictjt, abgefetjcn bon bem bariirenben ®atuni, Don ber nactiflfotgenbcn nur baburct) ab, bafi in jencr ber fui; tjicr fxnbrntc 3ufa|j „ex una parie", fonde am <Sd;Iuffe binter Rorungen baS SEBort „militibus“ fetjlt.
**) SBcibe (Stemplare unterfdjeiben fui) baburdj, bn(i in bem eincn jroifctjcu possedimus unb proprielalis ber 3nfab ,,liberam et solulain ab omnibus exaclionibus, vigiliis et conlribulionibus quibuslibel" eingefdjoltct ifì. — 3n beni Stbbrncfe ini Stremine beS t)iftorifc()en 9Ser= cimi fiir Sfcieberfadjfrn, 1843. ©. 420 f. ift 3. G b. u. ber SrueEs feljter mareis in ,,in areis“ ju finbern, aneti ©. 422, 3. 10 „Ech- berlo“ ju tefen.
***) (Sin jiueiteS (Sremplnr mit unbcrlc|jtem ©ieget ibeicijt in ber 5Bort= ftettung ab. — ©etreu abgcbrucft int 5lrci)ibe beS tjiftorifet’rn SBcreiné fiir STiebcrfadjfcn, 1843. ©. 119.

17
*628. 1303. ailarj 6. Et
Godescalcus nobilis de Plesse notimi facit, quod abbas et conventus in Walkenrid decimam oppidi Gotingen cimi perlinentiis, quani Ipse ab archiepiscopo Magontino in feudo habuit et quam ab Ipso Albertus niiles et Herman- nus fralres de Gowiscbe in feudo lenueruut et resignave- s runt, de inanu Alberti, ducis Brunswicensis, qui eam titillo emtionis possedii, redemerunt. Hunc emtionis contractum approbans Godescalcus de Plesse feudum, quod in decima habuit, ad inanus conventus Walkenredensis archiepiscopo Magunlino resignal. 10
Eod. dato.
Testes: Johannes de Ulessen, Johannes de Grona, Ek- bcrtus de Assehorch, Bruningus de Woldershusen, Hcin- ricus Horlemannus et Johannes de Rorengen, inilites*.
(SOI il Itili ©iegct.)
*629. 1303. aRàvj 12. rj
Sifridus, Hadeniarus et Johannes, fratres de Bendelei- bin, et Sifridus, lìlius fratris Eorum defuncti Friderici, protestantur, Se cum consensi! fratris Sui Eilolfi, monachi in Gelingen, et sororum Suarum Adelheidis et Udae, 4y 2 mansos in Badere et in Dimarode ecclesiae Walkenredensi s pio 4 marcis Northus. argenti vendidisse et in plebiscito cernitimi de Honstein et de Slalberg resignasse.
A. 1303, in die b. Gregorii papae.
Testes: Fridericus plehanus in Dalbeim, Fridericus de Berge, Erenfridus de Walhusen, inilites ; Conrailus de Tot- 10 chenrode, Conradus dictus Linse, lìlius Henrici Linsen, Eilolfus de Bendeleibin, Lutego de Kelbera.
(SCRit beni Sicgel bcS Sifridus de Bendeleibin.)
*) Su einent jmeiten Stempiine, bcjfen Siegei glcidjfalIS itmicrfeljrt ifi, feljlt ber 3ufa|: ,,quam Albertus niiles et Ilcrmannus fratres dieti de Gowiscbe a nobis in feudum tenucrunt et resignave- runt nobis ad inanus ipsoruni religiosorum“. — Ser boti beili evflen Stempiate gciioiumene SIbbrucE im Slrtfjiue betì Ijijì. SBcreinS fiir Sìiebcrfndjfcn, 1843. ©. 422 ifi getreu.

18
630. 1303. «Dio VJ 15. K(
Albertus (II), dux in Brunswic, censuin casae in Homan- ncsluisen, »lolpemiinge« dictuni, abbalissae in Gandershcim, a qua coni in fendo tcnuit, ad inanus monasterii in Wal- kenrr.de resignat.
B A. 1303, ydus Mari.
tUalhcnvicHcr Bipltnuntar fol. 79*.
631. 1303. Mari 15. Bf
Idem censum, »lotpenninge« diclnm, consuetum davi de casa de Homannesbusen, quem ab abbalissa in Ganders- beim in fendimi habuit, monasterio in Walkenrede pure propter Deum irrevocabiliter inter vivos donat, et Lode- « wicum de Elvelingerode et Wedekindum de Gasnebutle, qui bunc censum ab Ipso in feudum tenuerunt, ab honia- gio, quo Sibi ralione dicti feudi aslricti fuerant, absolvens, volt, ut praefatum censuin ab abbate et conventi! prae- missi monasterii in feudum recipiant. m Eodcm die.
Testes: Jo[bannes] de Grona, Ar. de Haversforde, Jo- [bannes] de Rorungen, mililes*.
l!Ualhcitrirtcr fptylomatar fol. 80.
*632. (§ribifcf)of ©evljarb oon SSKainj befìatigt beni Moftev 2BaI= fenricb bas bcntfelben oom (gvibifdjof ®icgfneb (II) tnt Sa^rc 1200 ertljeilte tprioilcg (SBalfenv. Urfunbctibudj Slbtlj. 1, Siro. 41.), oon Saint in fetnem ©prcngcl 3cljnten in cnocvbcn.
1303. «Diari 30.
Gberardus, Dei gratia sanclae Maguntinae sedis arebie- piscopus, sacri imperii per Germaniam arcbicancellarius, religiosis et devotis in Christo viris abbati et conventui monasterii in Walkenrid, ordinis Cysterciensis, dyocesis
*) 3n bini Stbbrucfe ini Strdjibc be§ I)ifl. ffifreinS fiir Sticberfacfjfcn, 1843.
©. 415 n. tire ©. 416. 3. 9. fon oboi „feiiili“ flntt fiindi.

19
Mogunlinae, sibi dilectis salutem in Domino sempilernam. $ Graliam vobis faclam ]>er felicis recordationis dominimi Sifridum, praedecessorem nostrum, volentes noslris temporibus non minili sed aligeri potius in f'ulurum, confirman- dam duximus ex certa scienlia, cujiis lenor de verbo ad verbum talis est: »In nomine sanctae et individuae Trini- io latis. Sifridus, Dei gralia sanctae Mogunlinae sedis arcliie- piscopus, universis, ad quos praesenlis privilcgii pagina pervcnerit, aeternam in Domino saluterò. Licet omnibus ex injunclo nobis officio ac singulorum neccssitatibus et justis petitionibus teneamur adesse, illis tamen specialius obli-13 gannir, qui jugiter in Dei servitio persistunt, ut circa eorum necessitates vigiles sublevando existamus, qualenus per hoc ad Dei servitimi! informenlur. Noverit igitur univer- sitas vestra, nos divini amoris et caritalis intuitu conces- sisse dilectis abbati Henlhenrico de Walkenritben et fra- 20 tribus ejusdem loci, ut omnes decimas, quas de manibus laicorum nostrae diocesis possint acquirere, suis usibus valeant appropriare, ila quidem ut laicorum illorum deci- mas aliquo lytulo prius possidentinm jure penitus excluso auctoritate nostra illas possideant. Nolumus tamen, ut 25 haec nostra collatio summam quingentorum mansorum excedat. Ut ergo haec nostra concessio firma, stabilis et inconvulsa permaneat, eam lam praesenlis privilegii patrocinio quam sigilli nostri munimine duximus roborandam hiis testibus : Hermanno abbate de Northeim, Henrico 30 abbate de Rcinbusen, Thetmaro praeposito Winetliensi, capellanis Jobanne sacerdote de Moguntia, Burcbardo dyacono de Spire, magistro Wiilehelmo de Secestria, .lo- hanne sacerdote de Gulingen, comite Wichero de Bilstein, Conrado de Borbercb, Heinrico de Wisen dapifero nostro, 33 Hermanno inarscalco nostro, Hermanno et Gerbardo ser- vienlibus noslris.«
Ut autem praescripla grafia penes vos efficacior babe- atur, ipsam vobis secundum sui tenorem praescriptum praesentibus innovamus, ut secundum primam ejus datio- 40 nem remaneat inconvulsa. In cujus rei testimonium prae-
2 *

20
scns scriptum sigillo nostro tradimus communiluin. Datimi anno Domini M°.GCC 0 .IH°. IH 0 , kalendas Aprilis*.
(TOit Berlefctfm Siegct.)
*633. ©ir ©cbriibcr Stlftcrt nnb fermami non ©omifctjc rcftg= nivcn bcnt ©beltjmn ©ottfcfjnlf ooit $ptcffe, ifjvcm ScIjnStjcvvn, ben 3cl)nteu jti ©ottingen. 1303. Styvit 15.
Nos Albertus miles et Hermannus famulus fratres elicti de Gowischc praesentibus publice recognoscimus et testa- mur, cpiod nobili viro domino Godescalco de Plesse decimam in Golingbe, quain ab ipso in pbeodo lenuimus s praesentibus resignamus rcnunciantes omni juri et aclioni, quae nobis in ipsa decima de jure vel de facto competere videbanlur. Acla sunt haec praesentibus domino Annone de Gowischc, canonico Goslariensi, Burcbardo de Wilden- stein, milite, et Burcbardo filio suo, Henrico de Gowische io et Sifrido de Seliusen, famulis, testibus ad hoc vocalis. Ambo uno sigillo utimur et contenti snmus. Datum anno Domini M 0 .CCC°.in°. feria secunda post Quasimodogeniti.
(SOI il brrtefetem ©iegrl.)
*634. §eiligcnftabt, 1303. SOiai 11. K
Gerhardus Maguntinus archiepiscopus eie. privilegium a praedecessore Suo Sifrido abbati et conventui in Wal- kenrede super redimendis decimis de manibus laicorum generaliter datum, eisdem circa decimam in Gottinge, s quam a duce Alberto de Brunswic nuperrime redemerunt, specialiter indulget.
Heyliginstat, anno 1303, 5. id. Mnji**.
(SOIrt btfc§abigtcm ©iegel.)
*) Sin jweitee Stempii», beffe» ©ieget jcrbtoijcn ifl, ift burdj ©totfflccfe befe^dbigt.
**) ©etrni nbgebmcft int Jltcijibe be$ fyiff. SScrcinS u. ©. 424.

21
*635. 1303. ©eptbr. 22. K
Heinricus Comes in Slalberg ad pelitionem Àl[berti] mililis, Theoderici et Henrici fraLruni, commorantium in Oweleiben, dictorum de Wertere, 1 curiam et 1 mansum in Radere, quem ab Ipso in feudo habebant, claustro in Walkenrede donai.
A. 1303, in die bb. mm. Maurilii et sociorum ejus.
Testes: Keinbardus miies de Rotolverode et Jobannes de Wizense.
(®nS ©icgel fftjlt.)
*636. 1303. Cctbr. 1. K
Idem de consensi! eonjugis Suae Juttae, fìliorum Suo- rum Heinrici et Heinrici, ac illiarum Agnetis, Sopbiae, Odae, Ermengardis et Juttae, nec non fralrum Suorum Theoderici, Friderici et Heinrici, 1 mansum cum curia in lladere, quem Albertus miies, Theodericus, Heinricus et s Fridericus fratres de Wertere in feudo liabuerunt et re- signaverunl, ad petilionem eorum monasterio Walkenre- densi irrevocabiliter dal.
A. 1303, in die b. Remigli ep.
Testes: Reinhardus de Aldendorf, Heinricus de Novali, io milites, Reinhardus de Ratolferode, Johannes de Wizzensc*.
(SKit beni ©iegci.)
637. 1303. ©ttbr. 5. Bf
Johannes, abbas monastero Monlis apostolorum Po tri et Paoli in Erfordia, profitelur, quod Hermannus de Walkenrede, Dithmarus de Volkolderode, Theodericus de Porla
*) Sin pneiteS Stempiai', bcffm ©iegel gleidjfallS mibefcljabigt i(t, ld|)t consensi! „conjugis noslrae Julliic 11 unb „el fralrum noslrorum Theoderici, Friderici cl lleinrici“ <ui8. Sin Srrnpt ber Uvfunbe fiubet fid) t’fi 3eitfucl)8 , ©tolbergifdje fi'irdjtm uub ©tabt^ifioric. 3. 22. Slum.

wtisaasuw
22
et Liberlus de Diinemunde, abbales Gist. ordinis, praesen- » la veruni Ipsi Jiteras apostolicas, tenorem luijusmodi con- linentes : (§icr fi'tqt bn@ sprauleq 6c9 s pa0ffc3 S3onifiij Vili, lumi 8 SSaminr 1302, Urf., 608, umvtlid).)
Erfordiae, a. 1303, in crasiino s. Francisci.
Tesles: Andreas abbas Scolorimi, Marquardus decanus, io Lodevieus scolasticus, Conradus canlor S. Severi Erford., Rodolfus prior, Lodevieus monaebus Erford., magisler Henricus de Erich, magisler Bertoldus de Duderslad.
Charlularium Walkenriedense ìer Jlónifll. pililiotljch 311 gatntovtr fol. 76 ‘.
*638. 1303. ©et. 22. Et
Theodericus comes de Hoynstein lestalur, quod Alberlus miies, Theodericus et Heinricus fralres de Wcrlere de consensi! patris sui Henrici inililis, malris suae Bertbae, fratris sui Friderici clerici el Crislinae sororis, item Adel- sheydis uxoris et Jullae et Elizabel, filiarum Alberti prae- dicti, 3 mansos in Radere, quorum unum ab Hcnrico cornile de Stalberch in feudum habebant, alios proprie- latis titillo possidebant, conventui in Walkenrede prò 73‘/ 2 marcis Nortbus. argenti vendiderunt, et coram Alberto de io Borckesleven, ex parte comilis de Stalberch et Ipsius (comitis de Honstein) judicio in plebiscito Oftherungen praesidente, praefatos 2 mansos, quos proprietalis titillo possederant, Sifrido dicto Ilegenstein, Hermanno de Bran- derode —, conversis (lieti monastero, nomine ejus tradi- is derunt, renuntianles ctc. Testatur etiam, quod Adelheydis, uxor praedicti Alberti, de consensu fratruin suorum Bertoldi et Tbeoderici de Wessungen, ornili juri, quod occasione dotis suae vel alia ex causa habuil in praemissis mansis, renunliavit.
20 A. 1303, in die S. Severi ep.
Testes: Fridericus Luppin, Fridcricus de Questenbercb, Albertus Matzecuìe, Hcrewicus Clawe, Johannes diclus Sunne de Berche, Bertoldus de Zalsa, Hermannus de Scherse.
(SCRÌI beni ©iegcl.)

23
;i: 639. 1303. Slot). 11. Et
Albertus et Fredericus, eomiles in Wernigerode, noltim facilini, quoti Thidericus fannilus dictus de Clusygen, ca- stellanus Suus in Scarlfeld, conventui in Walkenredo pio 26 marcis Norlbus. argenti vendidit dimidiiun mansum in Emelingerode, quem ab Ipsis (comilibus) feudaliter tenue- « rat et curn voluntate uxoris suae Mechtiidis et Ditbmari, fratris ejusdem Mechtiidis, ncc non Hennanni et Conradi fratrum de Scedungen resignavit. Coinites vero ad preces Tbiderici dictum dimidium mansum, quem ab imperio in fendimi tenuerunt, eidem conventui irrevocabiliter inler io vivos donanl.
A. 1303, in festo Martini ep.
Tesles vendilionis fuerunt: «llenrieus plebanus de Sassa,
» Fredericus de Wessungen miles et Fredericus de Have- «rungen dictus Cancer; nostrae vero donationis et resig- is «nationis lestes sani: Ludolfus de Bolliteli, Fverbardns de «Jerksem, Johannes de Bomesleve«.
(Dttit 2 ©ugelli.)
*640. Scdjnbuvg, 1303. ®ecbv. 17. Et
Heìnricus miles de Werlere, residens in Oweleyben, una cum lìliis Alberto milite, Tbeoderico, Heinrieo et Friderico clerico, et Cristina filia, ilem cum consensu Berchlae conjugis Suae, Adelheidis conjugis Alberti militis, ejusque filii Alberti ac filiarutn Juttae et Elyzabet, 3 man- s sos et 1 curiam in Badine conventui in Walkenriden prò 73'/ 2 marcis Norlbus. vendimi.
Fridericus de Rosla et Heiuricus de Sangcrliusen o(lì— ciales praepositurae Jecheburgensis, ad petilioncm Hcnrici militis, qui proprio sigillo caret, sigillimi smini appenden- t< dum duxcrunt.
Jecbcborcb, a. 1303, 16. kal. Jan., feria 3. post domili. Caudete.
Testes: Johannes de Resa, canonicus ecclesiae Jei'lie-

isburg., Welhego notarius comitis de Anehaìt, et Rarlho, clerici, Albertus miles, Albertus et Jobannes fratres de Rode, Heinricus filius palmi eorundem, Welhego fra ter ejus, Johannes de Oweleyben, Heinricus de Weclisungen. (SBlit beni ©ieget ber Officiateli ber ^vobflei fsectjcburg.)
*641. ©cr fébclljerr ©erl)nvb, SSoigt uoit bem ©erge, fdfjetift feinem ©affitteti o. .fiarbenbevg feitt fiefjmcdjt tjinfidjtlidj bcS 9ìofs&oifer Scljntené. SJtinbcn, 1304. San. 3.
Universis Chrisli fìdelibus praosens scriptum visuris nos Gerhardus nobilis advocatus de Monte voluimis esse notum, quod omne jus feodi, quod habemus a reverendo domino nostro Maguntinensis sedis archyepiscopo in de- 5 cima vilìae et campi Koslorp, quam decimam Hildebran- dus de Hardenberch et coheredes ipsius habent a nobis tilulo feodali, de bona voluntate et libero consenso We- dekindi, lìlii nostri dilecti, omniumque aliorum heredum noslrorum et universorum, quorum consensus de jure, facto io vel consuetudine est vel fuerat requirendus, damus irre- vocabiliter inter vivos ipsi Hildebrando et coheredibus suis oh specialem favorem et servitia nobis ab eis exhi- bita saepius et inpensa, ad manus eorundem domino nostro Magtinlinensi praefato jus feodi praedictum praesentibus u resignantes, concedimus eis liberam facultalem de dieta decima disponendi et ordinandi et quicquid placuerit eis deinceps perpetuo faciendi. Renuntiamus etiam per nos nostrosque heredes et successores omnibus juribus, actio- nibus et requisitionibus nobis nostrisque heredibus et ao successoribus in ipso et prò ipso decimae praedictae feodo de jure vel de facto competenlibus, promittentes per nos nostrosque heredes et successores omnia et singula rata, grata et firma babere et in nullo penitus contraire nec donationem praemissam ex causa aliqua revocare. In 25 cujus rei leslimonium et cerliludinem ampliorem praesens scriptum appensione sigilli nostri fecimus communiri. Acla sunt haec in ci vitate Myndensi praesentibus venerabili in

25
Christo palre ac domino nostro Lndolfo Myndensis eccle- siae episcopo et lionorabilibus dominis Gjsone dicto Vos, arcbydyacono in Aleden, magistro Jacobo, arcbydyacono 30 in Pattenbosen, Henrico cantore, Hermanno de Valken- bercli scolastico, canonicis majoris ecclesiae praedictae, et strennuis viris Reynbero de Vorenboltbe, Jobanne dicto Dbume, Hartberto 'de Mandeslo, Jobanne de Lubbeke et Rabodone dicto Scele, militibus, nec non Henrico de Mo- ss nekbosen, Wedekindo dicto Oldenborgere, Ludolfo dicto Westfal, Jobanne dicto Selcop, famnlis, leslibus ad boc vocatis specialiter et rogatis. Datum Myndae in octava beati Johannis apostoli et ewangelislac anno Domini M°.CCC°. quarto*. 40
(93Jit bfm ©iegct.)
*642. SDie ©cbriibcr §ilbebnutb ttnb SSentfjarb 0 , .(jarbcnbcrg ttnb bie ©ebruber Sotjann ttnb SSurtfjavb ». ©nlbcr onfaufen bem Jftoftt-r SBalfenrieb ben SWofjborfer <3e!;ntcn.
©óttingen, 1304. Salutar 24. u. 27.
Universis Gli risii lidelibus praesens scriptum visuris nos Hiklebrandus et Bernardus fratres dicti de Hardenberge, Johannes et Burcliardus fratres dicti de Saldere, palrueles, volutniis esse notum, quod religiosi viri dominus abbas et conventus monasteri]' in Walkenriet, ordinis Cysterciensis, 5 Moguntinensis dyocesis, de pieno et libero consensi! he- redum nostrorum et omnium, quorum consensus de jure, facto vel consuetudine est aut fuerat requirendus, rede- mei'unt de manu nostra decimam in villa Rostorp cum omnibus et singulis pertinentiis suis in areis, campis, silvis, 10 pralis, pascuis, novalibus cultis pariler et colendis ad ba- bendum, tenendum, possidendmn et quidquid eis placuerit
*) (Sin StranSfumt, auggeftcttt Min Sedjanten JpeinricEj jtt S. Crucis iit Storbtjaufcu unb Don .gemrict) Boa .fialberflabt, Officiateli ber tprobftei 3 ecf)abiirg, am 14. gebr. 1351, finbet fui) im Charlularium YVal- kenriedcnsc ber Stfinigl. 23ibliott)cf 511 JpcmaoBer fol. 100'. — SJiit emigra Unrictjtigfcimt abgcbrueEt bei Srcucr, ©c[d;[ecl)t 8 =.£>ijìt)ric ber uon SKiim^aufcit, Slntjang ©. 19.

de praedicta decima deineeps perpetuo faeiendum, prò quadringentis marcis puri argenti, quae pecunia conversa 13 est in solulionem debitorum, quae debita contraximus ex causa emptionis castri Steyn, cum non essent res aliae ol) dictoruin debitorum solulionem cominodius distrabendae, quam decimam liabuimus in feudum a nobili viro domino Gherardo advocalo in Monte et a tempore, cujus non 20 exstai memoria, fuit in manibus laycorum, renuntiantes per nos nostrosque heredes et successores juri feudali et omnibus juribus, aclionibus, requisitionibus nobis, heredi- bus noslris et successoribus competentibus in decima praenotata. Promittimns etiain per nos nostrosque lierc- 23 des cL successores super decima praedicta et quibuslibet ejus partibus praeinissis religiosis per nos vel per alios li Lem aut controversiam aliquam non inferre nec inferen- tibus consentire, sed eos in praefala decima ab omni persona, collegio et universitate legitime defendere, aucto- 30 rizare, expedire, disbrigare ac fideliter warandare in judicio et extra, quando et quotienscunque fuerimus requisiti, obligantes nos nostrosque heredes et successores dictis religiosis omnia et singola sopra scripta firma, grata et rata liabere nec conira facerc vel venire per nos vel per ss alios de jure vel de facto aliqua catione. Quia nos Ber- nardus et Johannes et Burchardus praenotati minores sumus vigilili quinque annis, majores tamen quatuordecim, fide data promisimus speciaIiter, praemissa omnia et sin- gula firma et rata habere nec ratione minoris actatis vel 40 aliquo alio juris auxilio contraire. Item Wernerus, filius Hermanni de Ballenhusen bonae memoriae, cognatus noster, praesente me fìildebrando tutore suo et aucloritatem prae- slante, recognovit se nichil juris liabere in decima praedicta, et si quod jus ei de facto, jure vel consuetudine compe- »» leret vel competere possel, renunciavit fide data promittens non centra facere vel venire aliqua ratione. Àcta sunt haec juxta opiduiri Gotlingen anno dominicae incarnationis M°.CCC 0 . 1 V°. nono kalendas Februarii, praesentibus Johanne et Theoderico fratribus dictis de Grona, Henrico Horlemanno,

27
Ludegero de Besekcndorp, Johanne de Hersle, inilitibus ; 50 Johanne dicto Overbein, Heydenrico de Gandera, faniulis; Jolianne Divite et Hermanno fratre suo, Gemico, Conrado et Rychelmo fratribns dictis de .Tnne, Conrado de Colle et Johanne filio suo et Eckehardo de Seheden, civibus in Gotlingen, testibus ad hoc vocatis specialiter et rogalis. 55 In cujns rei evidentiam ego Hildebrandns sigillimi nieum praesenti inslrumento apposui, quo nos Bernardus, Joliannes et Burchardus uli soletnus in contractibus uoslris, cuni adirne sigilla specialia minime liabeamus. Insuper in pracmissornm lestimonium et cerlitudinem ampliorem ro- co gavimus dominos Berloldum et Delhmarum de Adellevessen, Fridericum et Dethardum de Roslorp, Jobannem et Tlieo- dericum fratres de Grona jani dictos nobiles et mililes, ut praesens scriptum sigillis suis consignarent. Nos ergo Bertoldus et Detkmarus de Adellevessen, Fridericus et ss Detliardus de Rostorp, Joliannes et Tbeodericus fratres de Grona ad instantiam Hildebrandi, Bernardi, Johannis et Burcbardi praedictorum rogali, ut praedicta omnia et singula perpeluis temporibus rata et firma permaneant, sigilla nostra praesentibus duxirnus apponenda. Dalum 70 eodem anno, sexto kalendas Februarii*.
(Sftit 7 ©icgc(n; an einem jlneiten Originale feffit bab ©ieget be8 griebtid; n. 3ìo|borf.)
*643. SDcv ©ectjant: Sommili 3 U SRovten bcuvfunbet baS uon ben ©cbrubei'ii 0 . §avbenbcvg tmb u. ©nlbft crfotgtc Slitcrfcnntnijj in aSetvcff befi uovbemclbctcn Betjntnuia-fnufd, inbent et biefen 83erfauf jugleicO conftvmirt. -Rottcn, 1304. San. 30.
Universis Cbristi fìdelibus praesens scriptum visuris nos Johannes decanus, officialis et judex praepositurae Nortu- nensis, volumus esse notum, quod Hildebrandus et Ber-
’) 2tu§ einem noci; uortjanbenen SiranSfumte Hcnrici decani S. Crucis in Northusen et Henrici de Ilalherslad officialis Jechelnug., d. d. 1351 ipso die Valenlini, fetjr ungetreu abgebnnft bei ©djeibt noni 2lbel p. 537 itub bieranS in SBotf'é ©efc^icljte be8 ©efcfjlectjtb n. §(irbcnt)erg. I. SSeit. ©. 41.

28
nardus fralres (lieti de Hardenberge, Johannes el Bur- 5 chardns fratres dicli de Saldere, palrueles, in praesenlia nostra conslituli confessi fuenint, quod anno dominicae incarnationis M°.GCC 0 .IV°. nono kalendas Februarii juxta opiduin Gottingen praesentibus Jobanne et Tkeoderico fratribus dictis de Grona, Henrico Horlemanno, Ludegero lode Besekendorp, Jobanne de Herste, militibus, Jobanne diclo Overbein, Heydenrico de Gandera, Arnoldo de Steyne, famulis, Jobanne Divite et Hermanno fralre suo, Henrico, Conrado el Ryclielmo fratribus dictis de June, Conrado de Colle et Jobanne filio suo, et Eckehardo de Seeden, 15 civibus praedicti opidi in Gottingen, lestibus ad hoc voca- tis specialiter et rogatis, de pieno et libero consenso keredum suorum et omnium aliorum, quorum consensus jure, facto vel consuetudine est aut fuerat requirendus, religiosi viri dominus abbas et conventus monastero in 20 Walkenriet, ordinis Cysterciensis, Moguntinensis dyocesis, redemerunt de maini ipsorum decimam in villa Roslorp. (§ier felgt fcifìr inortlid) ber Snfmlt ber tuuffetirnbcn Uvfunbe, bis jum ®d)lufye „aliqua ratione", unb bnnn beijit eS icci= ter:) Quibus omnibus el singulis praemissis auctoritalem 25 nostrani interponenles decernimus, ea culli causae cogni- tione lite et rationabililer esse facta. In cujus rei eviden- liam sigillum nostrum una cum sigillo Hildebrandi praedicti praesentibus eslappensum. Acta sunt liaec Nortunis, praesentibus capitolo ecclesiae ibidem et venerabilibus 30 viris dominis Bertoldo de Northeym, Hermanno de Reyn- busen, Gunlkero de Steyne abbatibus, ordinis sancii Benedici, Conrado in Wenden, Henrico in Hokelbeym, Alberto ad Orlum sanctae Mariae praepositis el Hermanno de Hardenberge milite, qui in teslimonium praemissorum rogati ss a partibus praemissis una nobiscum sigilla sua praesentibus appenderunt. Datum anno quo supra, tertio kalendas Februarii.
(Braci Originale mit jc 10 ©icgcln.)

29
*644. 1304. gebr. 17. Et
Herlrammus et Thidericus, fratres de Bek, de consensi! fralrum Suorum Friderici, Henrici et Johannis, nec non avunculi Sui Johannis de Hoym militis, Ludolfi de Walle- kessen et sororis ejus Gertrudis, 8 jugera, quae vulgo vocantur »morgen«, in villa Bek sita, quae jure proprictalis s lenoni, ecclesiae Walkenredcnsi prò 10 marcis puri argenti vendunt.
A. 1304, 13. kal. Mari.
Testes: Betemannus plebanus in Oslerwich, Johannes de Hoym supradictus et Fridericus de Bunedhe, in ili tes ; io Borchardus et Guncelinus fratres de Berewinkele, Henricus de Bek praefectus, Betemannus monetarius et Fridericus de Scowen, cives in Oslerwich.
(ffiltit ben ©iegcln btb Sertrani b. 33et u. beS Sotjamt b. §otpn.)
*645. 1304. gebr. 17. Bf
Johannes de Hoym niiles, Bertrammus et Thidericus, fratres de Bek, et Ludolfus de Waltekessen coinnumi manu, quod vulgo dicitur »semenderhanl«, ecclesiae Walkenredensi proiniltunt, quod oninem impetitionem, quae contea diclam ecclesiam mota fuerit, ralione 8 jugerum in villa Bek, « quae Berlramus et Thidericus supradicti eidein ecclesiao vendiderunt, Suis laboribus et expensis deponere et decidere velini.
Eodem die.
Testes iidem. io
('Kit bm <3iegetn beS 3oI) nlt n B. .§ot)m u. beS SBcrtntm b. ffitt.)
646. 1304. ajtdrg 15. Bt
Fr[idericus] de Radolverod, castellanus in Honsten, mansum unum in Oftherunghen, quem domina Odilia, et dimidium mansum ibidem, quem H . . . , Ilerwici filius, in yeudo tenuit ab Ipso, ecclesiae Walkenredensi ob reme-

30
diurn aniniae Suae de consensu uxoris Suae Sophiae donai. A. 1304, dominica .Indica.
Tesles: Johannes dictns Blycberode, Wernerus el Iley- nerus de Aldendorp, niilitcs; Borc[hardus et Thfeodcricus] fratres de Ascazerode.
Uliilkeiirittier p i|>!ontatnc fol. 83‘.
*647. 1304. Stimi 5. ET
Lodewieus de Eivelingerode de consenso uxoris Suae Elizabeth el fratrum ejus, Eckeberti el Besekonis mililum dcVreden, redditus 3 solidorum, qui vulgariter appellanlur »lotpenninge« et dantur de casa Homanshusen singulis Eseptimanis, quando cuprum in ea decoquitur, monasterio in Walkenriet prò 20 marcis puri argenti vendit, resignans hos redditus Alberto duci de Brunsswic, a quo eos in feuduin habuil, ad manus dicti monasterii.
A. 1304, dominica Quasimodogeniti, io Testes: Conradus de Steynbercb, Conradus de Gan- dersbeim, milites; Lippoldus de Hedereshusen.
(®tit ben 3 Sicgetn beé Subiuig u. (Stueliiigerobc, be8 (SEbcrt unb be§ SBcfcio D. grcbcn.)
*648. 1304. Sul. 8. Et
Basilius miles de Vredenc de consensi! uxoris Suae Elizabet pratum unum apud casam Homanneshusen et 12 jugera apud casam monachorum vendit ecclesiae S. Mariae in Walkenrede pio 7 marcis et 9 lolonibus puri argenti, s A. 1304, in die Kiliani et sociorum ejus.
(ffiftit brm ©icgft.)
649. SBfllbuvg, 1304. Stug. 1. Et
Hermannus abbas in Walkcnried protestatur, quod ligna Sua, jacentia in medio lignorum sanctimonialium in

31
Moncliclare in inolile qui vocalur Scbilmedal, coinmulavil prò lignis sanctimonialium praediclarum adjacenlibus Suae silvae.
Walborcli, a. 1304, die s. Petri ad vincula.
Tesles: Harlmannus plebanus in Nore, Fridericus miles de Dalem et Heinricus filius suus, Fridericus de Nore, advocatus, Hermannns de Sevolouben et Heinricus filius suus, Fridericus de Beveren, famuli.
Chartularium Walkenriedcnse ber gtonigt. |3iblicitljck 311 JjjrtiutODCt fol. 125.
650, 1304. ?tH0. 22. ET
(ìebebardus nobilis de Ouernvorde protestatili', contro- versiam inter monasterium Walkenredense et rusticos villae Suae Riete super quadam terrae petia juxta aquam Helmena sita, cujus confines sunt ex una parte fossatum, quod pascila dictorum rusticoruin communia et proprie- s tatem praemissoruni religiosorum divi di t, et ex altera ipsa proprielas [«proprietas monasterii in Pe(felde« Registi'. Dring.\, boc modo esse composilam, quod, licet proprielas pctiacmonasterio fuisset ab antiquo, religiosi prò redimendo venatione, loco elemosinae ad fabricam ecclesiae villae 10 Riete dimidiam marcam cum dimidio fedone dederunt, rustici autem ornili impelitioni coram Ipsius advocato Heysone de Osterbusen renuntiaverunt. — In cujus rei tcslimonium sigillum Suum una cum sigillo Heinrici prae- positi sanctimonialium in Nyendorp est appensum. i 5
A. 1304, 11. kai. Scptembr.
©ctjribt, 3?adjrict)ten non beni fiotjen unb tiicbmt Slbct.
^annouer 1754, ©. 18.
*651. 1304. Stoobv. 14. K
Rertbous de Slatbeim dapifer venditionem 28 agrorum et bumuleti juxta Tifental, quam Ywanus miles de Hein- riebesberge conventui in Walkenriden fecit, quanlum Sua interest, ralam habet.

32
A. 1304, sabbato posi Martini, indici. 3.
Testcs : Henricus de Blicherode miles; Borchardus de Ascbozcrode, Fr[idericus] de Batolverode.
(?T(it bcm Sirgct*.)
«632. ©fjiie £>nhtm [1304]. Et
Henriciis Comes in Stalberch testatili', quod coram Se Maroldus et Fredericus fratres do Ovleben ad inlerroga- lionem Conradi, filii Gyselberti de Nortliusen, responderunt, patrem dicti Conradi Imbuisse in careclo juxla Gerspecbe «35 forenses modios avenae in redditibus annuatim, quorum censuum tres partes dictis Maroldo et Frederico cnm atti— nenliis censuum vendidit—exceptis tribus viris, quos sibi volilit relincre, scilicet magistro curiae deCarecto, Conrado dicto Cocus, manente in Heringen, et Burcliardo sculteto io de Gerspecbe — quartam vero partem fratri suo Henrico, existenti in claustro Walkenrede, inlegraliter non venditain dereliquit.
(SJtit trfd;àbigtcm ©icgcl.)
*653, Uìorbtjaufcti, 1305. SMv$ 29. Et
Albertus, filius ducis Saxoniae, praepositus ecclesiae S. Crucis Norlhusensis, Wernerus decanus, Henricus de Vran- kenbusen scbolaslicus, Berlholdus vice domini custos etc. canonici et capitolimi ecclesiae supradiclae, HeinoniWol- 5 llieri, oppidano Nortbuscnsi, concedunt, (|uod capellam in bonore S. Margaretkae dedicatam, ecclesiae S. Crucis situ et juribus attinentem, aediGciis possit f'unditus instaurare et 6 marcarum redditibus dotare. Hujus capellae collalio ad ipsum Heinonem fundalorem, quoad vixerit, pertinebit, lopostmodum vero ad capitolimi memoratae ecclesiae devol-
*) ®aS SiegcI Ijot bie Umfdjrift : S. Iietoi dapiler. de Slalheim.

33
velur, quiinisdam vero casibu's abbalibus Walkcnredensi el liveldensi vacabit*.
»In Icsliinonimn eorimdem dedinnis praesenlem lileram «nostris consigliatalo sigillis, quae sigilla si incendio, »prodilione vel eventi! alio qnalicunquc a nobis alienala t5 «l'uerint et sigilla alia parata, non obslante illorum alie- nnatione el aliorum instanralione, baec lilera in suis arli- »culis singulis el universis robur perpetuimi obtinebit.«
Actum et datimi Norlbusen, anno 1305, 4. kal. Apr. inclito domino Alberto llomanorum rege regnante. Sl )
«Testes sunt Hermannus abbas ecclesiae Walkenredensis et Tbidericus de Welrode, abbas ecclesiae Ilveldensis, qui sigilla sua buie appenderunt literae in testimoniuin omnium praemissorumee**.
(?tnt) ait 3 ell t) bci8 ©ieget be8 SeccmS SIKiert, bci§ ncr(c(stc ©ieget be8 Sopitela unb bie ©ieget ber Stette fjermanit uitb Sictrid}.)
*654. 1305. ?lpv. 4. Et
Albertus et Fridericus comites in Werningerodc re- cognoscunt, quod Henricus dictus Specbt ejusque frater Otto de majori NVessungen cuin consensi! sororum suarum Bertradis et Margaretae, nec non Meynheri minoris de majori Wessungcn, [latrili sui, dimidium mansum in Eme- s lingerod conventui in Walkenried prò 26 marcis Norlbu- sensis argenti vendiderunt eumque Ipsis (comitibus) libere resignaverunt. Comites ilaque dictuin dimidium mansum, quem in feudo ab imperio liabuerunt, ecclesiae Walken- redensi irrevocabililer inter vivos donant et imperio re-io siguant.
*) Sic g^citre, in ii>ctc[)en bie8 cintrclcn foli, fmb in ber Uvtuube geitau bejtimmt.
**) Si! beni Stbbrurfc ili Seudifetb’8 Anliqq. Walk. f, p. 109 sq, licS ©. 110 3. 8 ,,Mewarsperg“, 3. 9 „Dan!iolfsiloif“, 3. 13 ,,\VoHcii“, unb 3. 17 „conU'niiiiiali“; ©. Ili 3. 13 non untcìt ,,quot“ finti qnos; ©. 112 3. 14 feljU nor si „quae sigilla”. — ©in jmeiter Slbbincf fìnt>ct fid; in (2cffcv’8) fpfiorifdje 9?nd)iid)tm non Stovbfinnfen. 1740, pag. 168.
3

A. 1305, in die Ambrosii ep.
Testes: Heinricus de Frankenlmsen, scholaslicus S. Crucis in Nortbusen, Fridericus plcbanus S. lìlasii ibidem, Fri- dericus miles deTalheym elGodefridus dictus de Poppen- rode, sororii jam saepe diclorum fratrum; testes vero donationis et resignationis comitum sunt: Theodericus
dictus Clusing et Fridericus de Saltza, famuli.
(9Jìit 2 ©icgeln.)
*655. 1305. Stpr. 5. Bf
•Tordanus de Barkevelt et Heynricus de Welerode, in Cleltenberch milites, testanlur, quod Dytbmarus de Macken- rode et Bertheydis, uxor ejus, curiam suam prope eccle- siam in Mackenrode sitam et 1 casam in cimilerio dictae villae, ecclesiae Walkenredensi ad hospitale ibidem prò 9 Vi marcis vendiderunt cum consensu lllioruni et aliorum heredum, qui coram plebiscito in Vglhevelde et judice ibidem judicio praesidenle diclis bonis renuntiaverunt.
Dytbmarus praediclus ejusque frater Heynricus una cum avunculo eoruin Conemundo de Tetlenbornen eccle- siam Walkenredensem ab ornili impetitione defensare promiserunt.
A. 1305, sequenti die Ambrosii ep.
Testes: Conradus plebanus in Mackenrode, Hildebran- dus plebanus in Tettenbornen; Theodericus de Espelinge- rodo et Fridericus sen. de Turri, in Wessungen milites; Hugo de Welerode, Fridericus Mutzeval, Johannes mar- scalcus, mililares ; Theodericus sculthetus in Mackenrode.
(SDtit beni ©ifget beS Sorba» D. SBcrctefrlbl j ba§ «Siegei beo penine!)
0. SSilrobe fc§It.)
656. 2Jtagbe6urg, 1305. 9tpr. 5. Bt
Burchardus Magdeburgensis ecclesiae archiepiscopus, Bernardus praepositus, Gotfridus decanus totumque ejus- dem ecclesiae capilulum ad pelilionem nobilis viri Conradi

35
do Werberch monasterio in Walkinreden datil proprielalem 12 mansoruin in campis Brockschowen prope Oslerwick, s ab ornili advocatia el serviliorum onere liberorum, quam praedictus nobilis Ipsis 6 nmnsis in Reinkersleven, 5V 2 in Pesekendorp el 3 in Padesleve ac quibusdam aliis bonis reslauravil.
Magdeborg, 1305, feria seconda post dominicani, qua io cantatili' Iodica.
Testes: Henricus de Wcdderdcn, Ropertus de Mans- veld, Waltberus de Arnslein, Otto de Brelsna, Geveliardus de Lindowe, Burgardus de Scrapelowe, Geveliardus de Qoernvordc, Magdeburg. ecclesiae canonici ; comes Henri- m cus de Blanckenborch, Hermannus de Wedderden milcs*.
gius beni Registi-. VValk. de anno 1473, Jtuljiutfl P* 11-
*657. 1305. 9tpvil 26. Et
Lodewicos, Dei gratia comes de Everstene, protestatili - , quod niliiI omnino juris liabeat in decima oppidi Gotingen per conventum in Walkenrede ab Alberto duce de Rrun- swic i-ite comparata.
A. 1305, in crastino b. Marci evang.
Testes: Arnoldos de Campo et Bertrammus de Ame- lungesborne abbates et Balduinus quondam abbas in Amelungesborne **.
(SDtit beiti ©iegel.)
*658, ©rnf gubtuig o. ©bcrftein geftnttct bem AÌIoftcr SBalfett: vicb, atte Setjnten, meldfje fetite (beS ©rafen) Untevtljanen oon ifjm erfjalten Ijnbeit, gegett cine bem ©t-ofen ju leiftcnbe SScv=
gittung alt ficf) §u beingcii. ©bcvficin, 1305. Stpv. 27.
Nos Lodewicus, Dei gratia comes de Eversione, «ni—
*) 93ei ©djeibt uont Stbtt ©. 274 ic. abgebrncEt, tuo 3- 7 „fuluris in perpetuimi. Oblivioni"; 3.21 „mansis in Heinkerslevcn, 3.22 „bonis flati arcis, unb ©. 275 3. 2 ,,Henricus de Wedderden", ju lefcn, culti) 3 . 10 „nobilis vir“ 511 fhtidjen ifl.
**) (Sttmi abgebiutM im 'lltdpbe bcS ^ift. SBeveinS ir. 1843, @. 429.
3*

versis Chrisli fidelibus praesens scriplum intiientibus notum esse volunuis et constare, quoti prò remedio animae nostrae ac progenitorum nostrorum viris religiosis domino abbati 5 et convenlui monasterii in Walkenreyd annuiinus et libe— ram concedinms facultalein onines ac singulas decimas redimendi ab liominibus nostris, cujuscanque conditionis aut status exislant et easdem decimas a maini nostra ctiam sub quocunque tytulo optinentes, ita sane, qnod iidem io religiosi prò praemissis decimis ad arbitrium et taxa- tionem lionorabilis viri domini abbatis monasterii in Amelnngesborne ac aliorum discretorum et fide dignorum nobis restaurum et amicitiam faciant competenlem. In cujus rei robur et testimonium praesens instrumentum nostri >5 sigilli munimine duximus roboranduin. Datum Everstene feria tertia proxima post festoni beali Marci evangelistae, anno Domini M°.CCC°. quinto.
(33aS ©irgct fctjtt.)
*659. ©vnf ^titirirfj Don SBarffiiugat uafauft bau Stoffa' SBatfaivieb bic Bei Slotjra Belcgene $ufe 9trgaiftfin, tiitb fcfjcnft banfclbm juglcicf) cintge Seibeigenc. SSitvg So^ra, 1305. «Dlai 1.
Nos Heinricus, Dei grafia Comes in Bychelingen, prae- scntibus rocognoscimus et testamur, quod domino abbati et convenlui monasterii Walkenredensis de pieno et libero consensu dilectae matris nostrae, dominae Sopbyae, et s conjugis nostrae, dominae Odae, et filiorum nostrorum Frederici et Heinrici, nec non filine nostrae Sopbyae et omnium aliorum, quorum consensus de jure, facto vel consuetudine est vel fuerat requirendus, vendidimus unum niansum dietimi Begensteyn, sitimi in campis villae Nore, io cimi omnibus et singulis juribus et perlinentiis suis in areis, pratis, pascuis, silvis, virgullibus, tam in villa quam in campis, quocumque nomine censeantur, ad habendum, tenendum et proprietalis tytulo perpetuo possidendum et quicquid eis placuerit de ipso manso deinceps faciendum,

37
prò (rigirila marcis Norlhuscnsis argenti nobis integre 15 persolntis. Insuper de pieno et libero consenso omnium praediclortim prò remodio animac nostrae et progenitorum nostrorum et aeternae rcrnuneralionis intuita Heinricum Ortwini et Bertradim uxorem suam, Sophyam relictam Cristiani de Merbecbe, Tlieodericuin dictum Selle et Mecb-20 lildim uxorem suam, Fredericum molendinarium, Iìlyzabetb et livellimi sorores suas, Fredericum Reynhardi, Gerliar- dum et Gertrudirn sororem suam, servos nostros et ancillas noslras, cum omnibus fìliis et filiabus ipsorum praesentibus et futuris et cum ornili peculio, si quod habenl vel Deo ts dante deinceps acquirere poterunt, domino abbati et con- ventui praedictis damus irrevocabiliter inter vivos, et eos gloriosae virgini Marine, cui sincerile! - serviunt, devote offerimus, eosdem ab ornili vinculo servitulis, quo nobis asineli eranl, absolvenles astringimus ad dicli monasterii 30 perpetuimi famulatum, hoc adjecto, ut omnes et singuli praedicli cum omnibus aliis servis, ancillis et colonis dicti monasterii in villa Nore praefata manentibus perpetuo sint ab omnibus angariis, perangariis, vectigalibus, exactionibus, contributionibus, ]ielitionibus, pabulationibus et ab omni 33 juridilione nostra seu judicio nostro, nec non ab omnibus aliis juribus et serviliis, (|uocumque nomine, modo vel quaesito colore nominali possint, hucusque nobis, advo- catis, scultetis vel bedellis nostris de jurc, facto vel consuetudine praestitis vel non praeslilis omnino et penitus 40 absoluti et solius monasterii servitio perpetuo deputali, promittentes per nos noslrosque lieredes ipsi monasterio de dicto manso, servis et ancillis praedictis litem vel controversiam omni tempore non inferro nec inferentibus quomodolibet consentire, sed eos lam in propriclale quam « in possessione ab omnibus in judicio et extra defendere, auctorizare, expedire et fideliter warandare dictasque ven- ditionem et donalionem lice non omnia alia et singula suprascripta firma et rata liabere nec conira facere vel venire de jure vel de facto alicpia catione ipsamque do- so nalionem quacumque i n grati ludi nis causa nullatenus rovo-

38
care. In cujus rei evidentiam sigillimi noslrum praesen libus duximus apponendum. Testes Inijns rei soni liono- rabiles viri el domini Heinricus de Sangerhuscn, Fredericus ss de Ilosla, judices et officiales ecclesiae Jecbeburgensis, Nycolaus de Moncbelare praeposilus, Fredericus de Wes- sungen, Fredericus de Talheim, mililes, et quam plures alii fide digni. Et nos Heinricus, Fredericus et Nycolaus praedicli sigilla nostra rogati a parlibus praemissis prae- 6o senti instrumento apponi fecimus in testimonium praeniis- sorum. Datimi in castro Lare anno Domini M°.CCG°. quinto, in die beatorum apostolorum Pbylippi el Jacobi.
(3n>fi Originate mit je 3 ©icgeln.)
660. ©ostar, 1305. Sun. 23. Et
Bertoldus, Albertus et Volmarus fralres de Gowisclie jus feudi, quod babuerunt in 4 mansis in Brockscowen, — quos ab Henrico sen. et Henrico juii. comitibus de Blan- kenborcb, bi autcm ab ecclesia Magdeburgensi babuerunt s et quos ab Ipsis Gevebardus Reyngeri ulterius in fcudum tenuit — monasterio in Walkenrede prò 20 marcis puri argenti vendimi et praefatum Gevebardum ab bomagio Ipsis facto absolvunt.
Goslar, anno 1305, in vigilia Joban. Bapl. io «Praesentibus domino Volcmaro, avo nostro, dicto de Goslaria, Burchardo de Wildensteyn, Alberto et Hermanno de Gowiscbe, consanguineis noslris, militibus; Conrado Trost et Jobanne de Viscbbeke, civibus Goslariensibus.«
iDtUlitnnràtt piflomatnt fot. 98.
Sa8 Originai ift non ben 3 SluSflttlcrn ber Urtunbc unb Don SJoIfmnr b. ©oétar, SSurdjarb b. SiBilbeiifteiii imb Slibfrt b. ©olbifctiE inficgcll gctbEfcn.)
661. ©oéfar, 1305. Sun. 23. BI
Albertus et Hermannus de Gowiscbe mililes •— cum consanguinei Sui Bertoldus et Albertus, fralres de Gowiscbe,

39
jus feudi super 4 mansis in fìrocscowen conventui in Walkenrcde vendiderint et eadem bona comilibus de Blankenburch oretenus resignare ilebeant — promiUunt, 3 Se, si consanguinei Sui hoc feuduin intra mensem resignare ncglexerint vel recusaverint, Goslariam esse intra— turos, nullatenus exiluri, nisi Berloldus et Albertus praefati feuduin resignaverint.
Eodem die. 1»
Wnlktncicbtr Jliplumntar fol. 98‘
(®n8 Originai ifi Don Sltbcrt b. ©oibifdje tieficgett gctvefen.)
*662. listar, 1305. Sul. 1. Et
Albertus (II) dux de Bruns'wic abbati et conventui monastcrii in Walkenriet concedit facullatem comparandi 2 curias in oppido Golliinghe et 6 mansos in campis ibidem, quas et quos cum piena proprietate absque ornili conlributione, exactione, vigiliis et ornili civium jure per-* petuo possidebunt «ita, quod non liceat nobis, advocatis, «scultetis, civibus, bedellis et quibuslibet nostris hominibus «aliquas angarias, perangarias, arrestaliones sivo occupa- »tiones in rebus seu personis eornndem facere, nec quas- «cumque alias violentias exercere. Yoluinus insuper, quod 1» «praedicti religiosi babeant liberaui facilitatelo omnem »suam utilitateni in dicto oppido ordinandi, annonam et »res alias inducendi et quandocuinque voluerint per suos »vel alienos currus educendi, cervisiam braxandi et ven- ndendi, araturam liabendi, pecora per suuin pastorem ad 15 «pascua minandi, elemosinas a quocumque oblatas mobiles «et immobiles, nec non liaereditatem ex personis in eorum «monasterio professis eos contingenteni recipiendi, liabendi, «alienandi et, si voluerint, salvo jure nostro perpetuo possi- «dendi et secundum suain voluntalem quaecumque alia 20 «civilia opera cxercendi, non obstante quocumque statuto «nostro, advocatorum vel civium nostrorum mine edito «vel in posterum faciendo; nec eliam curiarum et man- «sorum praedictorum venditores, elemosinariim largitorcs,

23 «hereditatum Iradilores in commissiim alicujus statali nostri »seu civiam nostromi» edili vel edendi incidant vel poenam «aliquam ex hoc incorrere valeanl quoquo modo«. — Insuper vendit eisdem proprietatem 2 tnansorum in campis Gothinghe, quos ab Ipso in feudo iiabuit Hermannus 30 dictus Sub Tilia civis. Pro quibus mansis et omnibus iibertatibus et concessionibus praemissis conventus 60 marcas persolvit.
Actum Uslarie, anno 1305, in octava b. Job. Bapt., praesentibus Bertboldo de Hollaghen, protonotario Suo, s»Jobanne de Grone, Bruningho de Woldersbusen, Jobanne de Boringhe, Henrico diete Horiemanno, Jobanne de Herste, inili tibus *.
(3lbci Originale mit beili ©ieget.)
*663. listar, 1305. Sut. 1. B(
Idem recognoscit, in decima in Rostorp conventuì in Walkcnrede ab Hildebrando de Hardenberch ejusque colie- redibus vendita, quam hi a nobili Gerhardo de Monte in feudum liabuerunt, qui eam ullerius ab archiepiscopo Ma- 8 guntino tenuit, Se nihil juris habere nec progenilores Suos aliquo tempore Imbuisse, prout a Suis probis et discrelis militibus fuit expedilus, licet aliquando ex inductu erroneo aliter fuit informalus.
Ibidem et eodem die. io Testes iidem**.
(5JJit beni ©iegel.)
*664. 1305. Sul. 6. Ef
Fr[idericus] de Ilosla et Hfenricus] de Sangerhusen, canonici et judices Jecheburgenses, cognitores causae, quae
*) Sa bein Slbbrutfe im Strdjibe be5 fjijl. SBereinS ir. ©. 427 tieS 3. 13 b. unten „possidebunl“ unb 3. 6 „ulilitatem“ pati rolun- tatein.
**} Sn beni SlbbrttcEe ebenbaf. ©. 425 ir. lieS ©. 42G 3.2 „fneriinus“.

super silva WilderidiIslmsin inter religiosos de Walken- rede ex una, et Hermannum doleatorem ejusque fratres ex parte altera vertebalur, — causa, coram Ipsis legitime contestata, leslibus prudente!’ examinatis ac solenniter pu- blicatis, visis positionibus et responsionibus bine inde lactis, renuntiatis produclionibus, probationibus ac allega- tionibus faciendis, ipsis parlibus sentenliam poslulantibus, babito super hoc diligenti tractatu et prudenlium virorutn communicato consilio — pronuntiant, praefatam silvani ad dominos de Walkenrede legitime pertinere, Hennanno ejusque fratribus perpetuum silenlium imponenles, et eos sub poena excominunicationis ab impetitione dictorum doininoruin prohibentes.
Data et lata est haec sentenlia a. 1305, in oclava aposlolorum Pelli et Pauli.
Praesentibus F. plebano S. Blasii, Th. piebano de Uteleiben, C. milite de Waf’eleiben, Waltbero de Werna advocato.
(®ad ©ieget feljlt.)
665. 23Jan?enburg, 1305. Sul. 18. Bf
Henricus senior ejusque filius Henricus, comites de Blankenborch, venduut abbati et convcntui in Walkinrede pio 10 marcis puri argenti jus feudi in 4 mansis inBrock- sebowen sitis, quos Ipsi ab ecclesia Magdeburgensi, ab Ipsis autem Bertoldus et Albertus fratres de Gowiscbe in feudo tenuerunt.
Actum Blanckenborch praesentibus Betemanno deHoyin, Henrico Bock, Theoderico Gigante et Frederico Frisone, militibus.
Dat. 1305, 15. kal. Aug.
Regist. Walk. de 1473, anl)ai!j S. 10.
*666. 1305. 9tug. 10. Et
Tlieodericus et Henricus fratres, comites in Honslein,

cimi consensu Sophyac, conjugis Tlicoderici, et filioruni Suoruni Hencici, Theoderici, Sifridi, Lodewici, Bernliardi, Alberti, Johannis et Johannis, Elgeri, Ubici et Ottonis, s nec non liliaruni Sophyae, Lnttradis, Mechtildis et So- phyae; — itein eum consensu fiboiuni comitis Henrici videlicet Tlicoderici, Henrici, Ottonis, nec non libarmi! Odae, coinitissae in Bycheliiigen, Sopliiae, coniilissae in Blankenburcb, Heilewigis, Elysabelh, Jultae, Uuthardis et io Agnelis, in remedium aniiiiarum Suarnm et progenilormn Suoriini, nec non specialiter ob remedium animae Jultae p. ni., quondam conjugis comitis Henrici, agros silos in anteriori kareclo juxla pratum Kaldewese, solvenles in praesenti 8 forenses avenae et 5 aucas reddituum noniine ìssingulis annis, quos Hcnricus et Hugo fratres de Wylrode in feudo liabuerunt et resignaverunt, conventui Walkenre- densi donant.
A. 1305, in die b. Laurentii m.
Tesles : Godfridus de Asia, Jobannes de Blycherode, so mililes; Borehardus de Aschazcrode, Henricus de Leben- rode, Albertus de Werenrode.
(®tit 2 ©iegctn.j
*667. 1305. ©cpt. 15. Bl
Jobannes de Oweieben de consensi! Henrici libi Sui, Henricus et Johannes, libi Henrici defuncti, fratris supra- dicli Johannis de Oweieben, decimationem, quae vulgariter nuncupatiir Theznie in longo karecto, quod dicitur Lang- s reyl, conventui in Walkenriet prò 44 marcis Northus. arg. vendimi, resignantes eam Burchardo cornili de Mans- velt. Cartulam sigillo Suo et Friderici de Hosla et Henrici de Sangerhusen, officiabum praepositurae Jechebur- gensis sigillo decrevit cominuniri.
A. 1305, crasiino exallat. S. Crucis.
Tesles: Fridericus plebanus S. Blasii in Northiisen et
10

43
Henricus plebanus de Lumelingerode, Henricus de Rode diclus de Oweleben, miles.
(®tit ben ©iegeln bc8 gotjami u. bc§ ©frittila 511 gectjatmvg.)
*663. 1305. <Scpt. 15. Bt
Johannes de Oweleben decimalionem in Longo Ivarecto, Tbezme dictam, quam una coni filiis fratris Sui Henrici |). ni. monasterio in Walkenrede vendidil, Borcliardo corniti de Mansvell, a quo eam jure feudali tenuit, ante lesioni nativitalis Domini resignare proinittit, vel prò 5 poena negligentiae 10 marcas solvere et usque ad solu- lionem civitatein Norlbusen inde non exilurus inlrare, compromiltente Henrico milite diclo de Rode. Si bie iniles medio tempore ante resignationem adimplelam ab bac vita migraverit, aliuin idoneum fidejussorcm statuere io debet. Si vero Comes Burchardus, resignatione facta, decimalionem convenlui appropriare noluerit, lune Johannes de Oweleben et filii fratris Ejus ecclesiae de Wal- kenred pecuniam prò bac decimatione solutam reddere promiltunt. — Henricus de Sangerbnsen, decanus, et Fri- is dericus de Rosla, judiees Jecheburgenses, ad instanliam praefali Johannis sigillum officii Sui praesenlihus duxe- runt apponendum. Henricus iniles de Rode, quia proprio sigillo carcl, judicuin sigillo contentus est.
Eodem die. 20
(TOit ben ©irgrlu bc§ Sodanti u. tea ©criceto ju gcdjcibuig.)
*669. 1305. ©et. 9. K
Johannes, Dei gratin Comes de Woldenbereh, testatili-, dissensionem inter fratres de Walkenrede et Bernardum de Bokenem propter 2 mansos et quasdam enrias in En- gela, quae bona a Theoderico de Hacbem tenuit, taliter sedatam esse, ut Bernardus de ornai ilio, quod de praemissis 2

44
bonis ei competebat, fralres Walkenredenses liberos et solutos rerniltal.
A. 1305, in die Dyonisii et soriorum ejus.
(®C 18 ©ÌCQfI ffljlt.)
*670. 1306, gcbv. 8. K
Henricus Comes de Glicben, de consensi! liiiorum Suonili! Eniesli, Hcnrici et Uermanni, 3 mansos in campis Gothinge, vulgariter Guldene Hove dictos, qnos sicut pro- genitorcs Sui ab imperio titillo feudali babuit, monasterio a Walkenredensi prò 6 marcis puri argenti vendit et ad manus ejus resignat.
A. 1306, 6. id. Febr.
Testes: »Dilhmarus abbas in Volkolderot; Theodericus de Wecbmar, Guntlierus de Konigisse, Johannes de Volc- io siete, milites et castellani nostri in Glicben, Conradus Tuftelberch, Hermannus Lulhere, eliam castellani in Glicben; Giselerus de Graba, Albertus dictus marscalci, castellani nostri in Tunna, Walberus Kerlingere, civis Erfordiae«.
(9Rit befcEjabìgtem ©iegel.)
*671. 1306. gebr. 8. K
Idem Johanni dicto Rernardi et Heysoni fratribus, ci vi— bus in Golhinge, notum facit, Se 3 mansos in campis Gothinge, quos illi ab Ipso jure feudali tenebant, ccclesiae Walkenredensi vendidisse, quam ob rem eos rogai, qua- » tenus a dicto monasterio jus feudale recipiant eique ho- magium, familiaritatcm et fidelitalem faciant.
Eodem die.
Testes: «Ditlimarus abbas in Volkolderot; Theodericus de Wecbmar, Gunlherus de Konigisse, milites et castellani io nostri in Glicben.«
(OTit tirjctjdfcigtnii ©icgd.)

45
672. 1306. SOlàri 7. Et
Anno miles de Heinborch rnansum unum in Broch- scowen Ottoni et Wlrado, coinilibus de Valkenstein, a qnibus eum in fendimi lenuil, ad manns conventus in Walkenrede resignal.
A. 1306, non. Mari.*
UUulkcitvicticr gHiplomatrtr fol. 96’.
*673. 1306. SSìàti 14. Et
Bnrchardus Comes de Mansvellli testatili 1 , quod Uer- mannus abbas et conventns in Walkenred decimationem, quae vulgariter Tbezeme dicitnr, in tongo karccto, quod dicitiu - Langeryt, redemerunt prò 44 inarcis de manu Johannis de Oweleben et iìliorum fratris ejus, qui banc s decimationem ab Ipso in feudo liabuerunt et ad maims praenotatae ecclesiae resignaverunt. Ipse (comes) igitur de consensu lìlii Sui Burchardi praefatam decimationem convenlui in Walkenreyt tamquam ad manus sacri imperii, a quo eam in feudum liabuit, irrevocabiliter dat. io
«Aduni in oppido nostro Ysleve, a. 1306, fer. 2. post Laetare.«
'festes : «Johannes abbas in Sychem; Bnrchardus de Morungcn, Daniel castellante in Scrapelo, Petrus advo- calus noster et Henricus dictus Recke, milites.« is
(Sitai Originate mit bem ©iegrt.)
674. gaKcnftcin, 1306. màr 9 27. Et
Otto et Wlradus fratres, comites de Valkensten, jus feudi, quod liabuerunt in 5 J / 2 mansis in Brocscowen, quos ab ecclesia Magdeburg. et quos ab Ipsis Johannes miles et Conradus fratres de Romesleve in feudum tenuerunt, monasterio in Walkenrede prò l i marcis puri argenti e
') ©etrrn abgebnicft [in ©cfjanmann'S ©cfdjtdjte btr ©rafen Don 23a[= fcnfltin ©. 178.

46
vendimi, praedictos fralres de Romesleve ab Loniagio e(c. absolvenles.
Aduni in Valkensteue, a. 1306, 6. kal. Apr. in l’eslo Palinaruin.
s Tesles: Tb. de Wizenhagen, Ar. diclus Vos, milites*.
lUnlKcitrifìier gKplomatar fol. 87.
675. galfcnffciti, 1306. SKóvj 27. Et
lidem eosdem ò'/i mansos archiepiscopo Magdebur- gensi resignanl.
Fodero die’**.
tlUilhcnrirtcr $ijptomrttnr fol. 87.
676. SBcrnigtrobe, 1306. Sun. 11. Et
Johannes miles elConradus, fralres de Romesleve, 5'/ 2 mansos et omnia et singula, quae in campis et villa Bruch- scowcn Ipsis competebant et quae a comitilnis Ottone et Volrado de Valkensteyn in feudo habucrunt, conventui iu s Walkenrcde prò 112 marcis puri argenti vendimi, et insuper 1 marcam, quae de 4 mansis ad ecclesiam in Bruchscowen pertinentibus ratione advocatiae seu custodiae Ipsis annis singulis dabatur et quam ab Annone milite de Heinborch jure feudali possidebant, eidem conventui vendimi. — io Albertus et Fredericus comites de Wernigerode et Johannes de Hartisrode miles recognoscunt Se sigilla Sua appendisse praesenti littcrae.
Dal. et act. Werningerode, a. 1306, in die Barnabac ap.
Testes: Albertus et Fredericus de Werningerode coni miles, fralres; Johannes de Hartisrode, Johannes de Rym- beke, milites; Albertus et Conradus de Were fralres***.
tUalhcnricber piplomiituc fol. 97.
*) ©circa abgebrucEt in ©ctjaumann'S ©cfcljicljtc ber ©rnfea l>on S3al- fcn|lciit ©. 179.
**) Sebgleicfjcu bafelbjl ©. 180 .
***) ®cbgteicf)en bafelbjl ©. 181 .

47
677. SBernigcvobe, 1306. Sun. 11. Bf
Iidem Ottoni et Volrado comilibus in Valkensleyn nmnes inansos et res quascumque alias in Brucliscowen, (juos ab eis in feudo habuerunt, ad inanus abbalis et conventns in Walkenrede resignant.
Ibidem et eodem die. 3
Tesles: Albertus et Fridericus fralrcs et comites in Wernigerode ; Johannes de Hartisrode et Johannes de Bymbeke, mililcs*.
iUiillicimcìinr fliplonuttar fol 97*.
*678. Solava, 1306. Sun. 19. Et
Heinricus comes in Bychelingen de consensu malris Suae Sophyae, conjugis Odae, filiorum Friderici et Hein- rici nec non filiae Sophyae, mansum et dimidium cum 2 curiis et 1 prato in Nore, quae bona fuerant Heinrici de Nore, quae vero Heinricus de Salza nomine obligationis s in possessione habuerat, facta resignalione eorum, mona- sterio in Walkenryet vendit.
Heinricus deSangerhusen, decanus, et Fridericus dellosla, canonici et ofliciales ecclesiae Jeclieburgensis, ad petitionem Heinrici comitis de Bychelingen, Heinrici de Nore ac Hein- io rici de Salza sigilli officialatus Sui munimine roborant.
Dal. et act. in Lare, a. 1306, in die tìervasii et Pro- lasii mart.
Tesles: «Nycolaus praepositus in Monchelare, Johannes camerarius dictus de Molhusen, Bycliardus diclus Gbetz, is Fredericus de Otstedo, Fredericus de Talheim, Heinricus de Kollede, milites; Gollridus sacerdos dictus Stelze, ca- pellanus noster.«
(3roci Originale, l'eibe mit ben ©icgeln be$ (Strafeli unb beS (SeiicbtS ju Scdjaburg.)
*679. 1306. Sul. 17. Ef
Hermannus de Sundirsbusen, miles, recognoscit, Se
*) 3» beni ?lbbntcfe bei ©cfymimaim ©.183 fireidie 3- 15 ,,ad manus".

48
universa bona sila in villa Badere vel juxta eain, quae Lutiebo de Kelbera piae memoriae ab Ipso in feudo habuil, relictae ejus Bcrtradi nomine dotis, quod »lyipgedinge« s vocalur, et Siffrido, filio ejusdem, in feudo possidenda contulisse et procurasse, quod bona praenotata ecclesiae in Walkenride incorporentur.
A. 1306, 16. kal. Aug.
(SKtit bcfdjabigtcm ©icgel.)
*680. 1306. Sul. 17. Et
Bertoldus, Albertus et Volcmarus fralres dicti de Go- wische vendunt de consensi! domini Hermanni mililis de Gowische, consanguinei Sui, et Conradi de Goslaria, avun- culi Sui, abbati et convenlui in Walkenryed medielateni 5 fossae in monte Uamesbercb, quae vocalur Verndel, apud fossani diciatti Ludensul silae, pio triginla et quatuor marcis puri argenti.
A. 1306, 16. kal. Aug.
Testes: «Dominus Borcliardus de Wildensten senior, to dominus Borcliardus filius ejus, milites; Hcnricus de Lc- vede, Wernerus de Sebusen, advocatus noster, Jobannes Hedelbercb, Arnoldus noster servus, judices montis prae- dicti.«
Jlits ben £Urijii>£ btt Stnbt ©ostar.
(SOlit bett ©icgcltt beS SBcvtolb unb Sllbert b. ©otbifd;, bes 9ìittEr8 fermami b. ©ottiftf) unb beg Sonrcib de Goslaria.)
681. 1306. Slot). 19. Et
Luppoldus de Heinborcli Magdeburgensi archiepiscopo mansuni et dimidium in Brocbscowen, quos ab eo in feudo liabuit et quos ab Ipso Henricus dictus Ilircus ejusque frater Th[eodericus] dictus Gygas, milites, infeudo 5 ulterius tenuerant, resignat ad manus religiosorum in Walkenrede.
A. 1306, 13. kal. Dee.
lUrtlticnrictier JJiplotmitur fol. 9G*.

49
682. ifteinftetn, 1306. Slot). 23. Bt
Henricus dictas Boc de Regliensteyn et Tb[eodericus] dictus Rese de Heinborcb, fratres et milites, de consensu filiorum Suorum, videlicet Henrici et Obici, filiorum Hen- rici de Regensteyn, Henrici et Bertoldi laicorum, Jobannis et Theoderici clericorum, filiorum Tbeoderici de Heinborcb,®
1 mansum et dimidium in Brucscowen, quae a domino Lippoldo de Heinborcb in feudo babuerunt, monasterio in Walkenred pio 10 marcis argenti usualis et prò 12 marcis puri argenti vendunt et ad manus dicli monaslerii resignant, postquam dictus Lippoldus jus feudi in abbalem io et conventum in Walkenred jam translulerat.
Henricus Dei grafia Comes de Regensteyn et Olricus Dei grafia comes de Heinborcb sigilla Sua ad rogatuin militum Henrici dicti Boc et Tbeofderici] dicti Rese, praesentibus literis recognoscunt Se appendisse. i®
Daluin Regensteyn, a. 1306, in die Clemenlis papae.
Testes: Jam dicti nobiles Henricus comes de Regensteyn et Olricus comes de ITeiuborch, Henricus de Derne- borcb, Tbeo[dericus] de Dingelstede*.
tDrtlkcuricìifr JHpIomntar fol. 99*.
683. ^ornefcttrg, 1306. SDec. 1. Bf
Luppoldus de Heinborcb notimi facit, Se monasterio in Walkenrede prò 2 marcis vendidisse jus feudi, quod babuit in 1 inanso et dimidio in Brochscoiven, quos ab ecclesia Magdeburg. in feudo babuit et quos ulterius ab ipso Heinricus dictus Hircus de Regensteyn et frater ejus « Tlieodericus dictus Gygas de Heimborcb, milites, in fcudum tenuerunt.
Actum in Horncborcli, et datura a. 1306, kal. Dee. **
*) 3» btm SlBbrmfe Bei ©djeibt bom -2IbeI p. 547 fetjlt 3- 8 tot mei ,,filiorum 11 , 3. 31 Iie§ „obligamus“ finti obligantes.
**) 3'n Sringmbevgiftljen Otegifìrmn, girici; ber SiefutationSurfimbe, bntivt uom 13. kal. Dee. 1306.
4

50
Tesles : io mililes.
AlLsortus et Hennamuis fralres de Govhis
tUnllunricticr piplomntar fol. 9G l .
684. SBnlfntvirb, 1306. E[
Hcnnannus abbas et tota congregalio monasterii in Walkenred communionein omnium honorum donorumque spirilualium et in universum laborum et operum Suorum spiritualium congregalioni Ylveldensi concedi!.
» «Datum in monasterio nostro Walkenred in Hercynia,
a. 1306«.
(Scutffelb, Antiqq. Walk. I, p. 186’,)
*685. ganbgvnf Sotjami ber Stingere non §fffen bfjcugt, bnf; SBrincr u. SBnltcntjnufcn alien Stafpviictjcu an ben 9ìo£borfer Sctjntcn, niclrfjen bic o. .finrbenberg unb o. ©alba- bau Atloftcr SBalfenricb ucrfauft, cntfagt tjnbc. (Enfici, 1307. gebv. 12.
Nos Johannes, Dei gratin terrae Hassiae lantgravius junior, praesentihus recognoscimus et leslamur, quod Wcrn- herus, filius quondam Hermanni de Balnhusen, Corani nobis constilutus, domino Wernliero milite et Heinrico fratre suo o diclis de. Sweinsberch, curatorilnis suis, praesenlibus et aucloritatem praeslanlibus, ornili juri, quod sibi catione feudi vel paternae successionis vel cujuscumque alterius juris, facti vel consueludinis competebat vel competere poterai in decima villae Rosdorpb, quatti palmi sui Hil- io debrandus et Bernhardus dicli de Harlinbercb fralres, Johannes et Borchardus dicli de Saldere religiosis viris domino abbati et conventui monasterii in Walkenriet vendiderunt, absolute et libere renunciavit proniitlens per se vel per alium ipsis religiosis litem vel conlroversiam de is dieta decima vel aliqua ipsins parte non inl'erre nec in- ferentibus consentire, sed praemissam venditionem firtnam et gratam babere et nullam reslilutionem impetrare con-
’) Saimd) mici) atgebruift tei ©dimneliuS, SUoficr Otfcislcten ©. 36.

51
tra praedicta vel aliquod praedictoruni occasione niiuoris aetatis, aut pretii sibi non soluti vel in ulililatcm suain non conversi vel quacumque alia catione. Et quia dictus 20 Wernlierus major erat quatuordecim annis, minor lamen vigiliti quinque, fide data ad manus noslras proinisil, praedicta omnia et singula rata et grata liabere, nec de jure vel de facto catione aliqua contra ire, quibus omnibus et singulis praemissis auctoritalem nostram inlcrpoueules ** decernimus, ea cuin causae cognitione vite et ralionabi- liter esse facta. In cujus rei testimonium praesentein
litleram super praemissis confectam domino abbati et con- ventui monaslerii Walkenridensis praedicli dedimus sigilli nostri inunimine roboratam. l'racterea ut praefalus 3 » Wernberus de Balnbusen et amici et consanguinei ejus universi praedictam ecclcsiam Walkenriedensem ac per- sonas monaslerii ejusdem in dieta decima libere et perpetuo possidenda semper defendere et in aliis suis ne— gotiis ac neeessilatibus diligentius promoverent, dominus ss abbas Walkenriedensis nulla juris necessitate compulsus, immo prò lionestale et amicilia vigilili et sex inarcas puri argenti prò quodarn poliedro, quem ijisi Wernbcro, cum de dieta decima primo renunciavit, promisit, dedit de bona ipsius voluntate eidem Wernbero anlediclo. Tesles 40 bujus rei sunt dominus Wernberus de Westerborg, Wern- lierus de Sweinsberg, milites, qui una nobiscum in cer- litudinem ampliorem omnium praemissorum sigilla sua praesentibus appenderunt ad pelitionem Wernberi memorati; dominus Gerlacus de (iripbede, dominus Hermannus ss de Bulzingesleyben, milites; Hermannus de Uomerode et Heinricus de Sweinsberg, famuli, et alii quam plures fide digni tesles ad hoc vocali pariter et rogati. Datimi et aduni in opido Cassele anno Domini M°. CCC°. seplimo in dominica, qua cantatur Invocavit. so
(ffliit 3 Sicgrtn.)
4

*686. (grjbifcfiof ^[ctruS] Don Sftninj bcftcitigt bic bcm Jtloftcr SBnlfcnricb non fdnctt Sorgnngem crtljetttcn rjhitiilcgien unb gvciljettcìi. Sknitij, 1307. Sun. 8.
P[etrus] Dei gralia sanctae Maguntinensis scdis ardii— cpiscopus, sacri imperii per Germaniam arcliicancellarius, devotis in Cliristo abbati et convcntui monasteri in Wal- kcnriede, ordinis Cystertiensis, dyocesis Maguntinensis, 5 salutoni et sincerala in Domino karitatem. Devotis ac justis vestris petitionibus favorabiliter inclinati gratias et libertates vobis a nostris pracdecessoribus concessas lau- damus, approbamns et innovamns ac eas in nomine Domini sub nostrarum litterarum praesenlium testimonio io confirmamus, sicut providae sunt et juslae. De privilegiis similiter vobis concessis omnino intelligi volumus illud idem. Datum Maguntiae anno Domini millesimo CCC°. septimo, VI 0 , idus Junii.
(®a8 eicgct ift nbgefaltcn.)
*687. 1307. Sul. 4. ET
Otto comes de Lutterbercb omnem justiliam, quam antiquitus parenles Sui in loco, diclo fossa lapidimi, bea- tae Mariae in Walkenredo sacrificabant, etiam beatae Mariae donai.
» A. 1307, secunda die post fest. Processi et Marliniani.
(SDlit berlcfetrm ©itgel.)
*688. ©ubnftnbt, 1307. Sur. 6. Et
Idem recognoscit, quod fossa sita juxla villani Witha- gerode, in qua lapides effringuntur, pieno jure ad con- ventum in Walkenrede spectat, cui a progenitoribus Suis donata est. Renuntiat igitur omni impetitioni, quam prò s dieta fossa babere possit, eligens nibilominus una cum conjuge Jutta ecclesiaslicarn sepulturam in praefato mo- nasterio.
Duderstal, a. 1307, in oct. aposlolorum Petri et Parili.
(9Rit beni ©iegcl.)

689. SKoi-MjrtUfcn, 1307. 31ou. 28. B
Fraler Gottfridus de Kornre, commendator provincialis fratrum ordinis Teutonicorum, celeriquc commendatores et fralres ejiisdem ordinis terrae Thuringiacae recogno- scunt, quomodo Se cum civibus Nortbusanis uniendos de- creverunt. Primo 2 curias Ipsoruni curiae conlerininas conferunt Heinoni de Ellricli ejusque heredibus prò 3 li- bris cerae annualirn solvendis. In territorio seu campis civitatis Nortbusen non debebunt domos, curles, areas, mansos seu aliqna bona emtionis titillo comparare etc. Si autem a[>ud canonicos Nortbusanos, monacbos Walcken- redenses et llfeldenses seu alios religiosos quoscunqne in territorio seu campis memoratis aliquid comparare po~ terunt, baec libere debebunt obtinere prima catione eie.
Nortbusen, 4. kal. Dee. 1307.
(l'cO'cr's) giftarifdjc ttndjridjteu inni Itovi)IjatilYn 1740, pag. 175.
*690* 1308. San. 31. BE
ileseko de Vrcdcnc, miles, et Elizabeth, uxor Sua, cum consensu Cliorum, videlicel Lippoldi, Basilii, Ecberti et Johannis, 5 jugera, sita in campo Engela in parva melica, quae dicitur Heyde, ecclesiae Walkenredensi cum decima vendimi.
A. 1308, in vigilia Brigidae virg.
(23ii8 ©icgcl ftfjll.)
*691. 1308. ajliirj 21. B
Fredericus Dei gratin dominus de Helderungen de consensu filiorum Suoruin Alberti et Freddici proprietatem et advocatiam 1 mansi in Badere, quem Thomas de Badere ab Ipso in feudo habuit et monaslerio in Walkenrede vendidit, eidem irrevocabilitcr donai, adjiciens lamen, ut dictum monaslerium 1 ferlonem Frankenlmsensis argenti, qui de eodem manso dominis de (lelingen singulis annis cedi!, solvere non omitlant.

54
A. 1308, in ilio S. Benedici! abbatis. io Testcs: Hartungus de Lungensluisen, Hermannus de
Appoldc, Bcrtoldns de Harstal, milites; Conradus deHolz- litisen, plebanus in Helderungen, Tlieodericus de Raspen- berg, Princeps senior, civis in Nortliusen.
(3it'ci Originate mit beni ©irget g-riebricljS.)
*692. 1308. $9ìav$ 23. Et
Henningus, plebanus in Snntbusen, Hcinricus et Fri- dericus fralres, Mccbliidis et Kunegundis, sororcs Eorum, Borcliardiis et Hermannus, filii Heinrici jam (lieti, Borchar- dus, canonicus in Kaldenborn, Heinricus, plebanus in s lìornstete, Borcliardus et Hermannus laici, fralres, et Adel- lieidis, soror Eorum, palrueles praefatorum Henningi etc., omnes elicli de Heringen, proprielalem 3 mansorum in Besinrode, quos ab Ipsis (ìotscalcus de Gasthus, civis Nortbuscnsis, Kcrstanus, Beinliardus, Wernlierus et Hen- ìoricus fratres dirli Trockcnvleiscli de Ullieloiben in feudo tenuerunt, conventui in Walkcnredc prò 5 marcis Northus. argenti vendunt.
A. 1308, sabbato ante Laetare.
Testes: Hermannus de Wilrode, praepositus et archili diaconus in Kaldenborn; Arnoldus advocatus in Bciern Nigenborch, et Joliannes, filius suus, dicti de Gerslciben; Petrus de Artern, . . . dictus Ivnobil; Tlieodericus NVic- ìnanni et Wicbmannus fratres, Johannes dictus Selpwcldige, castellani in Nigenborch, oppido praediclo.
(3wci Originale mit je brei ©iegetn, ncimtid} ben ©iegelit SSurdjarbS mib §einritt;8 l>. .§eringen imb beS qirobftS fermami non SSitrobe.)
693. [tDftmuiccfJ 1308. SKai 31. Et
Johannes de Horm, miles, Syffridus de Wegenlevc, Henricus de Dingelstede, Ludolfus de Bek, Henricus Ot- tonis, Albertus de Walewigghe, Iohannes de Suderrode, Hermannus Cron, Heinricus de Ostcrodc ceterique consules

in Oslerwicb recognoscunl, quod concivis Stius lordanus 3 son. de Brocliscowen cani conscnsn uxoris, lìliorum et liliae 1 rnansum in Brocbscowen prò 26 inarcò» puri argenti proprietatis titillo monasterio in YValkenrede vendidil.
»Et quod, cura Jordanus, praedicti Jordani filius, mine «exuì faclus, in venditione praemissi niansi praesens esse 10 «non poteri!, saepediclus Jordanus cura fìliis suis, nec non «Ludolfus de Odorp et Tlii[dci-icus] de Nortrode, concives «nostri, ]iro collera lordano, si quam irapetilionem conira «conventura in Walkenrede movcret, candem suis ex- «pensis sopiendam promiserunt.« n
A. 1308, in feste S. Pelronillao virg.
Tesles: «Hermannus Porcus et Herniannus de Duryn,
nostri cìvcs.k
tUdlkcnricìiev ^iplematrìr fol. 93‘.
*694. 'pnvbcgfcn, 1308. Sun. 1. M
Dclhnrdus iniles, Conradus et Ludewicus, fratres de Rostorp, recognoscunl, quod Hcnricus dictus Scade 4 mansos in Rostorp, quorum medielas quartae partis 1 inalisi proprietatis jure ad Ipsos special, conventui in Walkenreid vendidil. Hanc igitur medietatcra quartae» partis 1 mansi, quam Henricus Scade jure feudali Imbuii, fratres de Rostorp de consensi! Lutgardis, uxoris Deliraceli, sororuni suaruni Jutlae et Walburgis et liberorum Beni- bardi et Lutgardis, eidera conventui dant, ut memoria Sua ibidem jugiter babeatur. in
Herdegessen, a. 1308, in vigilia Pentecostes.
(®tit beni ©icgcl SJctfjarb’S *.)
*695. SBuvg SBramburg, 1303. Suni 9. R[
Henricus miles de Boventbc recognoscit, quod Henricus Scade 4 areas cum suis aedificiis in Rostorp et 4 mansos ibidem, quorum tres et unum quartale mansi
*) Sin cincin jweiten Scempiare fcfjtt baS ©ieget.

unius dictus Henricus Scade titillo proprietalis possedit 5 ac unum quartale ab Delliardo de Hardegessen et Fri- derico de Rostorp mililibus, dimidium aulem mansum ab Ipso (Heinrico de Boventhe) in feudo habuit, conventui in Walkenricd vendidit. Dimidium mansum praefalum cum omni jure, quod in eo habuit, Henricus de Boventhe io cimi consensi! Hildegundis, uxoris Suae, et liberorum Suo- rum Mechtildis, Sopbiae, Bodonis, Alberti et Gertrudis in conventum Walkenredensein transfert.
Dat. in castro Bramborg, a. 1308, sabbato S. Tri- nilatis.
15 Praesentibus: Ludolfo milite de Slocbusen, Ludolfo
de Besckendorp, Henrico Horlemanno, Thcoderico dcBerle- vessen, mililibus; Hugone de Slocbusen, Johanne de Ro- rungen, Henrico Renekonis.
(3tvti (Sjccmplort mit bm ©ifgdit .§dnndj'8 non SBobrubcn imb Subolf’S bon ©tocftjaiifen.)
*696. 1303. Suni 10. Et
Fridericus miles de Rostorp similiter proprietatem me- dietatis quarlae partis 1 mansi, qua Henricus Scade et uxor ejus Oda de Scartvelt ab Ipso infeudati fuerant, ec- clesiae Waikenredensi confert, consentientibus beredibus oSuis, videlicet Lodevicbo et Conrado militibus et Fride- rico, fralre eorum, dictis de Kindebuscn.
A. 1308, feria 2. post festum Trinitatis.
Testes: Henricus de Cruzeburg, Henricus, Detlimarus
et Georius de Stochusen, Bertramus et Walterus de Hu- ìo noldesbusen, castellani in Bischopeshusen.
(SJJit bcfc^abigtem ©icgel.)
697. 1308. Suli 1. Et
Lodewicus et Conradus mililes, fralres de Kindehusen, recognoscunt, esse de Sua volunlale, quod avunculus Suus Fridericus miles de Rostorp proprietatem curiae et quar-.

tae partis 1 mansi in Roslorp conventui in Walkenrede donavit.
A. 1308, in octava Joliannis Bapt.
tUnlhenricìicr gHplomntar fol. 94.
=5=698. ©òttingen, 1308. Suri 3. Et
Albertus (II) Dei grafia dux in Brunswicb, Tbeoderi- cus de Grone et Tbeodericus de Berlevessen, mililes, re- cognoscunt, quod Heinricus Scliade de consensi! uxoris snae Odae, et Heinrici plebani de Lengelaria, Alberti dicti Bersen et Lucbardis liliae Bersen de Boventen et s Gerdrudis et Biclize, sororum ejus, 4 areas cum suis aedificiis et 4 mansos in Rosdorp conventui in Walken- ried prò 60 marcis puri argenti vendidit eique tradidit coram Bertoldo dicto Hoppensacb, gogravio ducis, coram quo contraclus liujusmodi secunduni terrae generalem con-io suetudinem fieri consueverunt etc. «quibus omnibus et sin- «gulis praemissis auctoritatem nostram interponentes, de- »cernimus, ea rationabiliter esse facta. In cujus rei «evidentiam sigillum nostrum praesentibus est appensum, »ac sigilla Tlieoderici de Grone ncc non Theoderici de i» «Berlevessen militimi, advocati nostri ac praefecti in Go- «tingen, in quorum praesentia contractus iste l'actus est, «etiani duximus apponenda.«
»Acta sunt haec juxta oppidum nostrum Gotingen in «monte, qui dicitur Leynenbercli, praesentibus Eckenberto so «capellano nostro, Jolianne plebano in Herste, Plotone «plebano in Borchgrone, magistro Johanne de Eimbeke, «Henrico rectore scolarum in dicto oppido, clericis; Hein- «rico Horlemanno et Jobanne de Rorungen, militibus; «Conrado de Bertolderode, Helmoldo et Heinrico, filiis ss «dicti Heinrici Horlemanni, Jobanne et Arnoldo de Ilo- «ruugen, famulis; Jobanne Divile, Conrado de Colle, —

58
«Heinrico de Eimbeke —, civibus ibidem, teslibus ad lioe «vocalis et rogatisi 3 » Datimi a. 130S, 5. non. Julii*.
(SCRÌI 3 ©iegetn, ben benrn bnS bc« Sllbredjt t'cfrijafcigt ijt.)
*699. 1308. Stili 4. Et
Beseko de Vredene, miles, cimi voluntate uxoris Suae Elizabeth et consenso filiorum Suorum Lippoldi, Basilii, Ecbeili et Joliannis et filiarum Meclitildis, Elizabeth et Albcydis 1 pratnm situili apud casam Homansbusen et s 12 jugera sita apud casam monachorum ecclesiae in Wal- kenrede prò 7 marcis et 9 lotonibus puri argenti vendi!, eique in concambium dat 8 jugera sita in campo Engel», qui «lutlcke hcydhe« dicitur, prò 10 jugeribus silis in magna merica.
io A. 1308, in die Odalriei.
Tesles: Henricus plebanus in Kercberg, Johannes no- tarius de Sehusen, Conradus dictus Rivelerò de llerrehusen.
(Sa6 ©iegcl ifì nbgrfattcn.)
700. SDie ©vafen §|cinvi(b] itnb lljlvidf)] non Stcinftcin beffati; gcn bic in itjvctn ©cridjte cvfolgtc (§ntfd)ctbmtg, bajj natnlid) bas JÌIoftcv SBalfemicb rocgcit etnei* bttrd) cincn feiner Sdbcigcnrn ucnibten STóbtung frci$ufprcdjcn fri. 1303. Sul* 30.
Nos U[enricus et 01[ricus], Dei grati» comitcs de Rc- gensteyn, tenore praesenlium recognoscimus alque pro- testamur, quod in quarta feria post divisione»! apostolorum in judicio noslro sive plebiscito, quod vulgariter dicitur s »godinc«, in Dribercli praescntibus nostris praefeclis seu advocatis H. ** milite de Derneburch ac Willekino fuit requisitum, utrum prò delieto servi debeat ilio homo, cujus servus esse dinoscitur, de jure incusari vcl gravari;
*) 3« bem Stbbriufc ini 2(rcbiBe bcB RiflDr. SBercinS fiir SRicbrrfacbfcn ic. 1843, ©. 430 ff. lice ©. 431 3.8 „Gcrtrudis“ unb ©.435 3.5 ,,dcccrnimus“.
■“) 3m Registrimi ,,IIenrico“, unb mutjtjrr „Dernehorch“ unb „\Villuno“.

59
ad quod debita deliberalione praehabita fuit rcsponsum et ab omnibus approbatum, quod deliclum servi nonio debeat dominus luere nec alicujus satisfaclionis gravamini subjacere. Quam sentenliani approbando laudamus et servavi volumus ac pronunciamus, eam esse validam atquc justam. Quare religiosos viros ecclesiae Walkenredensis in grangia dieta Schowen commoranles ab occasione servi 13 cujusdam dicli Apetey et homicidio, quod per servimi ipsius curiae insegante dyabolo sine dictorum rcligiosorum sciti! vel consensu, ut veraciter intelleximus, fuit perpetratimi, innocentes et in nullo reos vel culpabiles biijus facli praesentibus nunciamus; quos si quisquam liominum 20 incusaverit, aut ad aliqua judicia pio tali facto traxerit vel traili voluerit, sciat nos, quorum judiciaria potestas est in ipso loco interfeclionis causam sanguinis judicare, eos insontes, absolutos et innocuos invenisse, nec alicujus satisfaclionis vel emendae ipsos deberc prò tali facto ullo 23 gravamini subjacere. In cujus rei testimonium dedimus praefatis religiosis praesens scriptum nostris sigillis sigi 1— latino. Acta sunt haec praesentibus Johanne milite de Jerkeshem et advocato doniinorum de Wernigei'ode dicto Mindenbose* et aliis quam pluribus fide dignis. Dalumso anno Domini M 0 .CCC°.V 1 II°. in die beatorum martirum Abdon et Sennes.
HHnlkcnrieìin: ^liplumatar fol. 136*.
unti Registr. Walk. de a. 1473, pag. 7.
*701. (grfurt, 1308. @cpt. 12. K
P[etrus] arcbiepiscopus Magunlinus, sacri irnperii per Germaniam arcliicancellarius, fratribus monasterii Walkenredensis, constitutis in ordine presbyteratus et liabentibus licentiam sui abbatis, potestatem dat, confessiones fide- lium Suae dioecesis audiendi ac eisdem poenilenlias in-5
*) Saé Registrimi tjnt: Middenliose, Ilenrico de Digelslcde, Hen- rico de Itedeber et odvocalo domini episcopi Halbcrstadensis dicto Cloth, Johanne de Durcn, gogravio, et Hermanno dicto Porco et aliis ....

Gl)
jungendi, nec non praedicandi populo sive plebibus verbum Dei, quotiescunque in necessitalibus per plebanos supradiclae dioecesis in adjulorium fuerinl evocali.
Erfordiae, a. 1308, 2. id. Sept.
(®ci§ ©ieget fctjtt.)
702. 9ìcin(ìcin, oljnc Snljr [1308J. ©er. 3. Bf
0[lricns] et H[enricus] comiles de Regenstein areain imam et 2 jugera in campis prope Scovven ecclesiae in Walkenrede conferunl,
Regenstein, 3. non. Dee.
tthUkenrieìicr piplomntnr Ibi. 115.
703. 1308. SDcr* 29. Bf
Gevehardus Reingeri, civis in Oslerwicli, 4 mansos in Rrocbscowen conventui in Walkenrede prò 00 marcis puri argenti de consensi! uxoris et lìliae Suae vendil, eosque domicellis Suis Bertoldo et Alberto, lìliis b. m. s Hermanni de Gowiscbe, resignal.
A. 1308, 4. kal. Jan.
Testes : Johannes de Romesleve, miles, Burcbardus de Berewinkele jun., miles, ejusque fraler Guncellinus, Fride- ricus de Bunede, miles, Heinricus de Redebere et Hein- io ricus de Dingelstede.
tUalhcurietfr piplaniatac fol. 99.
(®a§ Originai ifl, ba ber 9[u$|ìetler frin ©ieget bcfcjfcn Ijaf, Don ben Olitimi 3ol;mm b. DlomcSIcbc, ffiurc^arb t>. SSermmfet unb gricbriclj 9. tBunebe bejiegelt gcivefen.)
704. ©tt8 (Snpitel ju £nlbcrftabt fdjcnft beiti ■fffoftcr 8BnIfcu= rieb ben Sctjntcn non 36 £>ufen, in ben gelbntavFcn ©nid): ©d)aucn unb £>Jtond)e=®ct)aucn betegen, ocrgiefitet ntif bic tjinftdjtlirfs bcè fogenannten ©nlgcnbergcS nljobcncn SJtnfpvùctjc, bcfléitigt bie fviiljevcn, noti ©eitcn beS ©npitelS beni genannten JÌIofter cv= tljeilten Ifhiuilcgicn unb fpvitfjt bnéfelbc frei non ber StnFIngc luegen ber bure!) eincit ficibeigencn bc6 JtloftevS oerubtcn $£òbtuug eine§ Seibctgcnen bcS ©apitelS. §nlbcvftnbt, 1309. KUni-j 15.
In nomine Domini amen. Nos Albertus Dei gratin

61
Halberstadensis ecclesiae episcopus, Gerbardus praepo- silus, Fridericus decanus totumque capitulum ibidem re- cognoscimus, [nos] de consensu et assensu, quorum interest de jure vel de l'acto interesse poteril, venerabili et reli-5 gioso viro domino abbati et conventui in Walkenried, Cyslerciensis ordinis, Maguntinensis dyocesis, et ipsorum monasterio decimam triginta sex mansorum agrorum cul- lorum et novalium, pertinentium ad villas Bruchscowen et Monckescowen, simpliciter propter [Deum] donasse etto in eosdem dominum abbatem et conventum ac eorum monasterium cum pieno jure liberaliter translulisse libere ac proprietatis tytulo perpetuo possidendam. Praeterea de incusatione cujusdam loci, qui Galgberg dici tur, et viis publicis quibusdam, ut inlelleximus, in agriculturam 15 seu usus alios redactis, renunciamus, remittentes nichilo- minus eisdem, si quidquid nobis et ecclesiae noslrae questionis seu actionis vel rancoris jam suborti conpete- bat vel posset competere in praemissis, confirmantes nec non rata babentes venerabilium in Christo patrum episco- 20 porum praedecessorum noslrorum privilegia seu gralias antedicto monasterio concessas, volentes et cupientes, ea a nobis et successoribus nostris firma et inconvulsa in- violabiliter observari. De occasione vero famuli nostri dicti Abbetege, per quendam famuluin eorundem Cysler-25 ciensium occisi, ut fama volante didicimus, ipsos religiosos de Walkenried invenimus et judicamus esse et semper fuisse per omnia innocentes, quare ab ornili impetitione simili ter et actione, quam contra ipsos ratione praediclo- rum arliculorum habuimus seu babere potuiinus, sub no-so strarum testimonio lilterarum protestamur, eosdem esse penitus absolutos. Efficiemus nicbilominus et procurabi- mus, ne praedicti religiosi ab heredibus antedicti famuli interfecti aut aliquo familiari nostro nomine diclae occi- sionis aliquatenus in posterum molestentur. Hujus rei ss tesles sunt domini Gerbardus praepositus, Fridericus decanus, Johannes porlenarius, Heinricus sancti Bonifacii et sancii Pauli ecclesiarum praepositus, Heinricus scolaslicus,

02
Fridericus vicedominus, Wernlierus camerarius, Olricus 40 Sanclae Marine praeposilus, Olio cellerarius, Johannes thesaurariiis et qnatn plures alii fide digni. In cujus rei evidens testiinonium et certiludineni ampliorem praesen- lem litteram inde conscriptam j)raefalis domino abbati et eonvenlui in Walkenried dedinius sigillis nostro videlicet ts et capitali nostri lìnniter roboratam. Dalum et aduni Halberstat anno Domini M°.CCC 0 .1X°. sabbato, quo can- latur Sicieutes venite ad aquas.
1UJaUicttricùtr Piplomotav fol. 110.
*705. £an>cvjfaM, 1309. «Dlava 16. K[
Idem mansnm quendam in Marbeke, per mililem Borchardum de Berewinkele sen. ab ecclesia Halberstad. bactenus in fendo habitum alque per conventum Walkcn- reyde cultuin, nunc per dietimi mililem resignalum, mo- 5 nasterio Walkenrejdensi donat et appropriai.
Halberstat, a. 1309, 17. kal. Apr.
Tesles : Gerbardus praeposilus, Fridericus decanus,
Johannes portarius, Heinricus de Anehalt SS. Bonifaeii et Pauli ecclesiarum ]>raeposilus, Heynricus scolasticus, Fri- io dcricus vicedominus, Wernerus camerarius, Olricus eccle- siae b. Virginis praepositus, Otto cellerarius, Johannes Ibesaurarius, Suae ecclesiae canonici.
(Swci Srcmplcire mit lem ©iegcl.)
706. ^alberftobt, 1309. SUÌarg 17. B[
Idem — poslqiiam proprietatem decimae in Bruch- scovven monasterio in Walkenrede conlulit — Jordanum de Minsleiven mililem ab bomagio, quo ecclesiae Halber- slad. ralione decimae aslriclus fuerat, absolvil, desiderans, 5 ut Jordanus ad praefatum monasterium super recipiendo decimam in feudo et bomagio faciendo respecluin liabeat.
Halberstat, a. 1309, in die b. Gerdrudis virg.
lUrtlhcnriclifr piplomnttir fol. 100‘.

707. SSifdjof Sllbvcdfjt oou §al6nftnbt bcuvfunbet unb gcncljmigt bic uon bcnt Stbte ju SBalfenvicb unb bent StvdjibiaconuS ju Stottcvlingcnbuvg Ijinftdjtttd} ber, beni Sesterni gegeniiber, ber Aìirdjc ju 23 ru ri; ftt) nuca juffeljciibcn Slccfjte gctroffciten 2$er= fugungcn. §albciftabt, 1309. StJìdrj 21.
Nos Albcrlus, Dei gratin Halbersladensis eeelesiae episcopio, recognoscimus et universis diritti lìdelibus lam praesentibus quain l'uturis volumus nolum esse, quod ve- nerabilis in Cbrislo dominus abbas de Walkenried et diieclus nobis praepositus et arebidiaconus baimi in Sto-o lerligeborch cuin piena poleslate suorum convenluum in nostra praesentia constiluti, de pieno et libero consilio et conscnsu nostro et honorabilis viri Gerbardi, praeposili eeelesiae noslrae majoris in Halberslat, qui verus patro- nus arcbidiaconatus baimi dieti loei in Stoterlingeborch io exislit, ad boe a partibus bine et inde requisito, et habito super universis juribus dicto praeposito in Stolerlinge- borcli et ejus convenlui in ecelesia Brucbscowen com- petentibus de unanimi consensi! et assensu onmiuin, quorum inLereral vel interesse jioLerat, taliter ordinaverunt, is quod idem praepositus de Stoterlingeborch prò se et ejus convento cessil et renunciavil libere de omnibus juribus, quae in synodalibus katliedraticis, procuralionibus, in- vestituris et aliis quibuscumque juribus, quocumque nomine censeanlur, in dieta ecclesia Brochscowen sibi ratione 20 arcbidiaconatus competebant, et specialiler de qualuor sexagenis frumenti partiin aeslivalis et partim hyemalis et quadam decima quinque jugerum in cainpis Monke- scowen, <juae praefato praeposito in Stoterlingeborch ab ipsis religiosis de Walkenried annis singulis solvebantur, 25 transferentes omnia praemissa in jam diclos religiosos et eorum monaslerium Walkenriedense libere et proprietalis tytulo possidenda. Dominus abbas vero prò se et suo conventi! in reslaurutn omnium praemissorum dedit prae- dicto praeposito et ejus conventui sanclimonialium in so Stoterlingeborch lignum in Zesele proprietalis jure perpetrine possidendum. Quam ordinationem approbamus et

64
approbatam praesentibus in nomine Domini confirmamus. Damus nicbilominus dictam ecclesiam Brochscowen eisdem 33 religiosis de Walkenried cum ])Ieno jure liberami et ab- solutam perpetuis temporibus proprietatis lytulo possi- dendam, transferentes in ipsos et eorum monasterium Walkenriedense cimi ornili jure dictam ecclesiam Bruch- scowen pure et simpliciter propter Deum. Eximimus etiain 40 saepedictos religiosos de Walkenried a nostra et prae- nominati archidyaconi in Stoterlingeborcb juriditione et ab omni serviliorum onere, quae catione procurationis seu alterius cujusque juris vel dyocesani nomine conpe- lebant nobis in ecclesia Bruckscowen memorata. Ne igitur 43 praemissa omnia aut aliquid praemissorum ab aliquo suc- cessorum nostrorum valeat in posterum aliqualiter vitiari, praesentem litteram inde confectam dedimus sigillis nostro videlicet et Gerbardi praepositi majoris ecclesiae in Hal- berstat ac praepositi et conventus sanctimonialium in so Stolerligeborch firmiter roboratam. Et nos Gerbardus prae- positus majoris ecclesiae Halberstat, Heinricus tunc tem- poris praepositus et archidyaconus sanctimonialium in Stoterlingeborcb recognoscimus omnia praemissa rite et rationabiliter esse facta. In quorum omnium evidens 55 testimonium praesenti litterae sigilla eliam nostra duxi- mus apponenda. Testes etiam borum sunl Fridericus de- canus, Jobannes portenarius, Fridericus vicedominus, 01 - ricus sanctae Mariae ecclesiae praepositus, Betbemannus canonicus ecclesiae sancti Pauli in Halberstat, plebanus in co Osterwich, clerici ; comes de ltegensteyn, Albertus de Go- wiscbe, Jobannes de Ruinesleven, milites, et quam plures alii fide digni. Datum et actum Halberstat anno Domini M°.GCG 0 .IX°. in die sancii Benedicti abbatis.
iBnlhcttricticr fliiilomntnr fol. 104*.

65
708. SSifdjof Stlbrcrfjt oon §atbcvftnbt geffnttet beiti Sloftcr SBatfenvirb beh Slbbvud) bes &fjui'mes imb bee Jìircfje 511 SBruct); ©rfjatien fonde bic SSctlcguiig bea bortigen SntavS in bic .ffh-dje 5 « 2ttòtufjc:@d)nuen. §albevjbibt, 1309. SJlit rj 21.
Albertus Dei gratin Halberstadensis ecclesiae episcopus in Cbristo sibi karissimis venerabili domino abbati et Dco devotis priori et convenlui in Walkenried, ordinis Cyster- liensis, karitatem in Domino cum salute. Cognoscenles nostra interesse, futuris malis erroribus salubri, quo vale-5 mas, remedio obviare et fidelium nostrorum paci dispo- nere et quieti, bine est, quod, cum ob malum lerrae statum, qui Leu! novis sernper emergenlibus malis propter versulas malignitates Lominum invalescit, verisimiliter for- midemus, posse locum in Drucbscowen propter Lini ni io ecclesiae ibidem contiguam, firmali) et solidatam incastellari, annuimus veslrae devotioni, ut ipsam turriin cum ecclesia in nomine Domini, quando vobis placuerit, dissol- vatis et altare ejusdem ecclesiae ad ecclesiam veslram Monkescovven cum sanctorum reliquiis transferatis, proviso 10 ante omnia, ut cadavernm mortuorum corporum, in ipso cimiterio Drucbscowen quiescentium, omnia ossa eorum- dem corporum exbumenlur et in cimiterio dictae ecclesiae Monckescowen devote et deccntcr recondantur et per fratres, quos ad divinimi officiuin ibidem deputavo-20 rilis, eorumdem pia et frequens fiat memoria defunclorum. Praelerea volumus, ut dictum cimiterium Drucbscowen ob honorem Dei et reverentiam loci inculimi) permaneal et per fratres veslros de Monekescowen per aliqua sepia aut fessala, cum necesse fuerit, munialur. In cujus rei 25 testimonium praesentem litteram damus sigilli nostri mu- nimine roboralam. Testes eliam bujus sunl: Gerbardus praeposilus majoris ecclesiae in Halberstat, Jobannes por- tenarius, canonici, Heinricus praeposilus et archidyaconus banni in Stotcrliugereborcb, Delliemannus plebanus in Oster-30 wicb, et plures alii fide digni. Datum et actum Halberstat, anno Domini M 0 .CCC 0 .IX°. in die sancii Benedicli abbafis.
lVfilKcnrirtcr giMplcnmUar fol. 105.
o

66
*709. 1309. fDlai 28. Et
Tlieodericus sen., Comes de Honstcin, una cum palmo Suo Theoderico et de consensu flliorum Suorum Heinrici et Theoderici in remedium animae Suae, progenitorum Suorum et specialiter fratris Sui Heinrici monasterio Wal- » kenredensi molendinum, sitimi in villa Windelmsen, donai ita, quod molendinarius, qui illud ab Ipsis in empbytcosin tenebat, amodo a monasterio teneat, eique 6 forenses modios annonae hiemalis et 2 porcos, quorum quilibel 1 marcam Northus. valebit, de ipso molendino, ecclesiae io autem dictae villae de area 8 solidos solvat annis sin- gulis loco pensionis. Promittit quoque Comes, quod per Ipsum Suosque heredes nullum deinceps molendinum de novo in aqua, quae Zorgenge dicitur, construetur, de quo possi! monasterio praejudicium aliquod generari. lusuper mjuri, si quod habuit in decimatione Langenriet, renunliat. A. 1309, 5. kal. Junii.
Testes: »Con. plebanus in Elrich; H. et Hug. fratres
de Wilrode, Burch. de Àscbozerode, milites nostri; Th. de Wecbsungen.«
(®a8 ©iegcl bcS ©tafen 33ietricO fcljlt; bit ©ieget fcincS ©IjeimS Sict= rid) unb feincS ©oljnrS ficinrici) jìtib bcfdjcibtgt.)
*710. SDjìcvtnief, 1309. Sut. 6. Et
Borchardus de Berenwinkel sen., miles, mansum unum in Marbeke Alberto episcopo Halberstadensi ad manus abbatis et conventus in Walkenrede resignat.
Hosterwic, a. 1309, in oct. Pelri et Pauli.
(SJtit beni SBrudjPudie eineS ©iegels.)
*711, Sonbei'éljattfeti, 1309. Slug. 11. Ef
Fridericus de Sundersbusen — cum abbalem et con- venlum de Walkenrede super quibusdam sii vis, ad tor- cular, quod habent in villa Dalem, pertinentibus, in causam

07
fraxisset, viso quodam .... a palre Suo Friderico de Sundershusen eis dato — de consensi! fìlli Sili Friderici s et celcrorum omnium heredum Suoram utriusque sexus omni juri in dictis bonis renuntiat.
Hcinricus, Theodericus et Tbeodericus, comites in Honsten, quorum in praesenlia baec facta sani, sigilla Sua apponi duxerunt ad petilionem Friderici de Sunclers- io husen et filli Ejus Friderici.
Dat. in Sundersbusen, a. 1309, 3. idus Aug.
Testes : Elgerus et Otto, palruus ejus, de Honstein,
canonici Magdeburg.; Albertus miles dictus Caluwe, — Cbristianus de Sundersbusen, Conradus de Cornere. m
(9J?it ben ©ugelli griebvidj’S v. @onber8§aufeit unb beS ©rafeu ©ielrid; li. ,§ot)iipeiii ; bef^fibigt.)
*712. fìonig gidnvid) VII. bcftatigt bn» fitofter SBnlf'citvicb Sic spritiilfgicn gnebvidjS II. t>on 1215 (SBalfcnr, Uri.
SURI;. 1, Urf. 86) unb Jfottig .f»eimicO§ [VII] uon 1223 (SBnlfcnv. lU'f. Stbtlj. 1, Urf. 125), ©peicr, 1309. Slug. 21.
Heinricus Dei gratin Romanorum rex semper auguslus, omnibus sacri imperii fidelibus gratiam suain et omne bonum. Regiae serenitatis debitum, quo sacrosanctis ec- clesiis divinae remunerationis nostraeque salutis conlem- platione astringimur, lune fructuose nobis et illis exequi n nos spcramus, cum religiosis et Beo dicatis personis co- rumque locis in suis facultatibus adducimus pacis pulchri- tudinem et augmentum, quibus ab hujus sedili fliictibus quietati Beo possint plenius famulari. Noverint igilur universi praesenlium inspectores, bonorabiles ac religiosos io viros abbatein et conventum de Walkenrede, Cysterciensis ordinis, dyocesis Maguntinensis, nobis bumilitcr supplicasse, ut quaedam privilegia ipsis a divis Romanorum imperatoribus et regibus, praedecessoribus noslris, concessa et confirmata, ipsis ratificare, innovare et confirmare 15 auctoritate regia dignaremur, quorum tenor talis est: (©§ fokjen rci3rtlid) spribilegium ??tich'id)’§ li. Urf. 86 beni

68
li. ©ept. 1215 unb tic SkjMtigung ftbnnj §cinvidj’8 [VII.] llrf. 125 ooni 21. ©cpt. 1223.) Praediclorum igitur prae- so decessoriim nostrorum secjncnles vcsligia, quibus non minori, scd pari zelo religiosarum et ecclesiasticarnrn personarum utilitatem et libcrtatem diligimns et fo- vemns, ac supradictorum abbatis et conventus prccibus inclinali, orationum ipsornm et aliornm bonorum ope- 25 rum snffragiis proinde speranles in gubernalione rci- publicae adjuvari, supradicla privilegia de verbo ad ver- bnm praesenlibns inserta et libertalcs, donationes, con- (ìrmationes ac immnnitates in eisdem conlenlas, sicul jnslc et legittime eis IradiLa et concessa snnt, tenore praesentinm so approbamus, innovamns, ralifieamus et etiam confirmamus. Nulli ergo hominum cnjuscumque conditionis ani status esistat, sive humilis fuerit aut sublimis, liceat ausu lemc- merario supradictum cenobium in suis possessionibus, cmunitatibus sive libertalibus contra praedicta indulta pcr- 35 turbare in aliqno vel gravare, si poenam supradiclam et nostrae serenitatis indignationem voluerit evitare. Et ad hujus rei memoriam perpetuam praesens privilegium sigilli nostri inpressione fecimns roborari. Testes hujus rei sunt: vcnerabiles Petrus Magunlinensis et Heinricus Coso loniensis archiepiscopi, Pliylippus Eysletensis et Syboto Spyrensis episcopi, Heinricus abbas Fuldensis, principes nostri, honorabilis ac religiosus vir Heinricus abbas Vii— lariensis, aulae nostrae cancellarius; nobiles viri Eber- hardus de Katzenellembogen, Berchtoldus de Hennenberg, ss Johannes de Spanheim comites et alii quam plures. Da- tum Spyrae XII 0 . kal. Septembris indictione seplima, anno Domini millesimo trecentesimo nono, regni vero nostri anno primo *.
(®?it beni ©icgcl.)
’) Slbgcbrucft in bft Scftcitigung Sfijtiig CnbmigS bri Qscffionn <3. 135, Seiicffclb Antiqq. Walk. 366, Siinig 9?cictjSnvi;ib Viti, 853.

69
*713. Sluignoit, 1309. ®cpt. 2. B[
Clemens V papa insertimi privilegiai», a praetlecessore Suo papa Lucio IH, ordini Cislerciensium datimi Veronae fa. 1184?) 11. kal. Dee., rallini habel et innovai.
Datimi Avinione, 4. non. Sept., ponlif. anno 4.
(SJiit ber Stiliti'.)
714. Sltfigtion, 1309. ©ept. 2. Et
Idem abbati Cislertiensiuni ejusijue eoabbatibus et con- ventibus universis Gistertiensis ordinis orniies libertates et immunitates a praedecessoribus Suis per privilegia seu alias indulgenlias illis concessas, necnon libertates et ex- cmtiones seculariuni exaclionum illis indultas auctoritate s apostolica confirmat.
Datimi Avinione, 4. non. Sept., ponlif. anno 4.
Charlulariuni Walkenriedense ter fHMiotljch 3 U $ n,n,oyer fai* H7-
715. Mignon, 1309. <&ept 4. M
Idem abbati S. Pelri in Erfordia mandai, qualenus Gisterciensis ordinis abbalibus, fratribus, abbatissis, soro- ribus et convenlibus efficacis defensionis praesidio assi- stens, non permittat, eos in personis et bonis conira in- dulta privilegiorum sedis apostolicae ab aliquo indebite s molestari, inolestatores bujusmodi, quicunque et cujus- cunqiie religionis, conditionis aut status existant, eliam si pontificali praefulgeant dignitate, auctoritate apostolica compescendo eie.
Datum Avinione, prid. non. Sept., ponlif. anno 4. ti (SraiiSfumt be§ ®i'jbifd)of8 qictcr udii SDtniitj uom 25. SBtai 1313*.)
*) Sin Originai ift unter ben !)ìibbag6l)aufer Urtimbni bes fievjogf.
2lni)ibé jii SESoIfcutuittcI.

70
*716. spabfì (Siemens V bcnuftrngt ben SDedjnnten ju pòrteli, fiiv bie StiicFgabe oeraufjertev ©«ter beS UlojtcvS SBalfenrieb ©orge ju trngett. SCoignon, 1309. Oct. 3.
Clemens episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio decano ecclesiae Noi'tliunensis, Magunlinensis diocesis, salutem et apostolicam benedictionem. Ad audienliam nostrani pervenit, quod tam dilecti filii abbas et conventus » monasteri) in Walkenrede, Cistereiensis ordinis, Magunlinensis diocesis, quam praedecessores eornm decimas, lerras, domos, vineas, possessiones, prata, pascua, nemora, molendina, redditus, piscarias, jura, jurisditiones et quae- datn alia bona ipsius monaslerii datis super hoc litteris, 10 interposilis juramentis, factis renunciationibus et poenis adjectis in gravem ipsius monaslerii laesionem nonnullis clericis et laicis aliquibus eornm ad vilam, quibusdam vero ad non modicum tempus et aliis perpetuo ad firmam vel sub censu annuo concesserunt, quorum aliqui super 18 biis litteras confirmationis in forma communi a sede apostolica impetrasse dicuntur. Quia vero nostra interest super boc de oportuno remedio providere, discretioni luae per apostolica scripta mandamus, quatinus ea, quae de bonis ipsius monasterii per concessiones kujusmodi ao alienata inveneris illicite vel distracta, non obstanlibus litteris, juramentis, renuntialionibus, poenis et confirmatio- nibus supradictis, ad jus et proprietatem ejnsdem mona- sterii legitime revocare procures, contradictoi'es per cen- suram ecclesiasticam appellatione postposila compescendo, ss lestes autem, qui fuerint nominati, si se grafia, odio vel timore subtraxerint, censura simili appellatione cessante eompellas veritati testimoniuin perbibere. Dalum Avi- nione, V. non. Oct., pontificatus nostri anno quarto.
(SDtit ber Slitte.)
*717. SDerfelbe benuftragt ben ©ecfjantcn 511 tòrteti, bie unbe= forniteti Snfjnbcr uott ©utern bc 8 ItloftccS SBalfcnricb jttt 8 ìucf= gabe berfelben offctitlid) oufjttfovbevn. ?lt)ignon, 1309. Oct. 3.
Clemens episcopus, servus servorum Dei, dilecto {ìlio

decano ecclesiae Norlhusensis, Magunlinae diocesis, sa- lutem et apostolicam benedictioneni. SigniOcarunt nobis dilecti Clii abbas et convenlus monasteri]' in Walkenrede, Cislerciensis ordinis, Maguntinae diocesis, quod nonnulli n iniquitatis libi, quos prorsus ignorant, deciraas, redditus, census, legata, terras, peata, vineas, domos, possessiones, instrunienta publica et quaedam alia bona ad monasterium ipsum spectantia temere ac malitiose occultare et occulte delinere praesumunt, non curantes ea dictis abbati et con-io ventili exbibere in aniinarum suarum periculum et eorun- dem abbatis et convenlus ac monasterii non modicum detrimentum, super quo iidem abbas et conventus apo- stolicae sedis remedium implorarunt. Quocirca discretioni luac per apostolica scripta mandainus, qualinus omnes a bujusmodi occultos detentores decimarum, reddituum et aliorum bonorum praedictorum ex parte nostra publice in ecclesiis coram populo per te vel per albini moneas, ut infra competenlem terminum, quem eis praefixeris, ea praedictis abbati et convenlui a se debita reslituant et 20 revelent ac de ipsis plenam et debitam satisfactionem impendant, et si id non adimpleverint infra alium terminum competenlem, quem eis ad hoc peremptorie dnxeris praefigendum, extunc in eos generalem excommunicalionis sententiam proferas, et eam, ubi et quando expedire vi - 25 deris, facias usque ad satisfactionem condignam solenniter publicari. Datuin Avinione, V. non. Oct., pontillcatus nostri anno quarto.
(®tit ber SSuIIe.)
*718. S3ifd)of (gnnnertd) non SBovmé bejeugt, bafi ber Stitter Stubiger 0 . Sfcnbnrg, toeldjcr bic AÌIòftev SBatfenricb mtb 9ìci= fenftein fpoliirt ttnb ntunentlid) and) ben 9Bntfcnvicber Slbt [§er= luonn] getòbtet Ijattc, fid) bicfcvljalb mit ben gcbadjten Mojlent gebuljrcnb nbgefnnben Ijabe. SBorntf, 1309. Sec. 16.
In nomine Domini amen. Nos Emericus Dei gratin Wormatiensis ecclesiae episcopus notum facimus universis

72
praesenles litleras inspecluris, quoti casu miserabili aece- » dente Rudegerus miles de Ysenburcb, transeuntibus vcne- rabilibus viris abbatibus ordinis Cyslerliensis a diversis monasteriis ejusdem ordinis ad capitolimi generale, idem Rudegerus assumptis sibi quibusdam complicibns, Dei timore postposito, in monastero Walkenredensis et Hyplien- 10 stein abbates, monacbos et eorum familiam mantis iniciens temere violentas, abbatem in Walkenrede ausu nepbario interfecit et alios graviter vulnerans ipsos quadam somma pecuniae et rebus aliis spoliavit, tandem vero praedictus Uudegeros poenilentia ductus, ad sedem apostolicam ac- iscedens, coram pocnitenliario domini papae seriem facli, ut praescriplutn est, detegens, ad nos sub certa forma ae consueta ejusdem poenilentiarii litteras reportavit, quibus visis et diligenler discussis et plenius intellectis, dicto Ru- degero poenitentiam injunximus salutarem, veruni nisi laesis 20 de injuria satisfaceret competenter juxta formam nobis directam, efficaciam non poterant oblinere. Nos ad nostrani praesentiam abbates et omnes, quorum intererat de monasteriis supradictis, duximus evocandos; venienlibus igitur venerabili viro domino abbate de Rypbenstein prò ss se et suo monasterio ac fralre Tboma, inonacbo dicli monastero in Walkenrede, pio abbate et conventi! ejusdem monastero cum pieno mandato ad nostrani praesentiam ac Helferico, palre praedicti militis, et amicis ejusdem intervenienlibus pio eodem, ad nostrani exhortationem so super negocio ])raedicto composito amicabilis intervenit, videlicet quod inter alias emendas l'actas a Rudegero prae- dicto, quas liiis lilleris non duximus inserendas, ipse Rudegerus komagio se sponte subjecit monasterio Walken- redensi praedicto et nomine bomagii duo jugera pralorum ss sita inter Ysenburcb et Eberoldesheim, juxta pratum, quod vulgariter dicitur Ysenborgere Riet, quae litulo proprieta- lis libere possidebat, valentia singulis annis imam libram Hallensiuni deductis laboribus et expensis, in manus fra- tris Tboniae praedicti nomine sui monastero recipientis *o simpliciter et liberaliter resignavit et ab eodem nomine

73
sui monaslerii recepit lylulo feudali ab ipso et suis be- redibus perpetuo possidenda et juravit ad sancta sauctorum, debitam fidelitateni se dicto monasterio cf'Gcaciter servalu- rutn, ad quae omnia supra scripta heredes sui, in prae- dictis pratis successimi erunl im perpetuum obligati. In cujus rei testimonium sigillimi nostrum praesentibus est appensum. Aclum Wormaeia anno Domini M°.CCC 0 .IX°. XVII 0 . kalendas Januarii praesentibus venerabili patre domino Petro abbate Schonowiensi, dominis Jacobo cantore, Conrado custode, magistro Heinrico de Mosello et magi- stro Siffrido, canonicis ecclesiae Wormatiensis, etEmerico Camerario, milite, testibus ad boc vocalis pariter et rogalis.
(Sdii Einem ©cgFitjiegel.)
*719. 1310, 9lpr. 27. E[
Theodericus de Barkevelde, miles, — cum nomine Andrene filii, Adelbeidis et Mecktildis filiarum Jordani de Barkevelde, mililis p. m., fratris Sui, super 4 mansis in Engela, quos Theodericus dictus de Jachem, quondam frater Sopbiae conjugis dicli Jordani, monasterio Walken- redensi vendiderat, litem movisset — nunc per instrumenta aulkenlica instructus, pueris bisce in diclis mansis nullum jus competere, renunliat prò eisdem omni juri, quod babere possint, dictam vendilionem ratam babens una cum Friderico dicto Mugzeval, qui in testimonium ra- tibabitionis sigillum suum apponi fecit.
A. 1310. feria 2. post dominieam Quasimodogeniti.
Testes: Wedekindus de Barkevelde, miles, Wernherus, frater ejus, Wernberus de Ilevele, famulus.
(SJtit 2 ©iegetn.)
*720. 1310. 21pril 27. B[
Fridericus dicLus Mugtzeval, miles, — cum nomine libi Sui Heinrici ac filiarum Suarum Juttae et Mechlildis super
45
50
5
10

74
4 mansis in Engela, quos Tlieodericus de Jacheni, quondam fraler conjugis Suae defunctae Mechlildis, monasterio » in Walkcnrede vcndiderat, eidem monasterio queslionem movissel — nunc per instrumenta aulhentica instruclus, pueris bisce in dictis mansis nullum jus competere, re- nuntiat prò eisdem omni juri, quod babere possint, diclam venditionem ratam babens una cum Tbeoderico milite de io Barkevelde, qui in testiinonium ralibabitionis sigillimi suum apponi fecit.
Eodem die, iidemque lestes.
(SJtit 2 ©icgetn.)
*721. ScdioBuvo, 1310. Sun. 16. E[
Fridericus, Kerslanus et Ludevicus fratrueles, dicti de Sundersbusen, cum consensu Friderici, Kunemundi canonici Nuwenburgensis, Tlieoderici plebani in Talbeim, et Jobannis laici, fratris ejusdem, Hermanni et Henrici frali trum, lìliorum Hermanni p. m. de Sundersbusen, eie. 2'A mansos et 4 areas in Bailere, 2Va mansos et 2 areas in Talheim, solventes annuatim 16 modios siliginis, 16 mo- dios ordei, 2 modios tritici et 7 ferlones Norlbus. arg.,
■— quae bona a conventi! in Walkenrede in feudum telo nuerunt — eidem conventni prò 51 marcis Norlbus. arg. vendimi, ita tamen, ut cultores sive censuales borum honorum et beredes eorum ipsa bona jure beredilario pos- sideant, quemadmodum ab Ipsis hactenus possidebant, quamdiu in solulione dicti census inventi non fuerinl ne- m gligenles.
Praeterea jus patronalus in ecclesiis seu capcllis Talheim et Badere pure propter Deum et ob remedium animac etc. dicto convenlui donant.
Fridericus de Rosla decanus et Henricus cuslos dictus 20 de Clusingen, canonici Jecbeburgenses, et officiales prae- positurae ejusdem, sigillimi oflicii sui appendi fecerunt.
Jecbeburcb, a. 1310, feria 3. post diem S. Trinitalis.

75
Tesles: Johannes de Besa, Gotschalcus de Wizzense,
Hcinricus de Spira, canonici Jecheburgenses; — Albertus et Henricns fralres de Wienrode, Conradus de Kornre, famuli. 23 (9)?it ben ©icgcln grtebticlj’é b. ©oiibcrStiniifen unb bcS ©rridjts Scrtjatuirg *.)
:|: 722. Sic spvotiifoven bea Sftniitntclabcrgca bei ©oalnv bcseitgcit cineit snnfrfjcit beili Jvloftcr SBatfcitvieb tmb betit 9ìatljc ber <Stabt ©o8lnr tjinfi(f)tlid) bea 9ìoiniiteIabeigc6 gefef>Ioffenen aSevgleidj. ©o8lar, 1310. Sun. 23.
Nos Syfridus Scap, Berloldus Gode, Didericus Rosten, Johannes de Hardenberge, Ludegerus W 1 IF et Wedego de Borneniebusen, sex provisores monlis, qui dicitur de Bamniesberg, prope et extra muros civilatis Goslariae, omnibus et singulis praesentem paginam visuris seu au- s dituris salulem in Domino. Quoniam lapsu primi bominis labitur bumana morlalitas, sensus quoque bominis et memoria in caliginem verlitur, idcirco necesse est gesta leinporum et tempora gestorum stilo et leslibus ulcum- que perhennare. Noverit quapropler tam praesentis aevi 10 quam futuri Christilidelium sese succedens et successura pia posterilas, quod coram nobis et coram duobus jndi- cibus monlis praedicti, vidclicel Jobanne Hedeberge et Arnoldo vou der Gowiscbe, comparuerunt propriis in personis venerabilis dominus abbas monasterii in Walken-15 redo cum nonnullis suis fralribus suo et totius praedicti monasterii conventus nomine ex una, ac discreti viri cou- sules civitalis Goslariae praedictae suo et totius univer- sitatis dictae civitalis nomine parte ex altera et universa- liter singuli ac singulariler universi vivae et propriae vocis 20 ac oris oraculo et confessione, nullo penitus cogente, sed libere declararunt ac proposuerunt coram nobis non solimi prò se modernis, sed et prò suis posteris per
*) ffion ciuciti giunteli Srciuftuic ift bn8 ©oubcr«i)aii|ìfdjc ©iegel <ib= gcfaflm.

saeeula fuliiris, qualiter adjuvante et cooperante pacis •s auctorc Altissimo de et super materia dissensioni, quae inter ipsos, seminante satore zizaniarum maligno, occasione dicti monlis oborta exiiterat, pacifice et amicabiliter siili sedali, pacificali et funditus disbrigati per modum unionis, quae sequitur. Nam praedicti religiosi viri, abbas 30 et convenlus monasterii in Walkenrede, nisi siilit ruinosa praelacti montis ex parte laborum mineraliuin instaurare et fodinarum collapsarum, et boc vigore et auctorilale literaruin ipsis et suo monastero a divis imperaloribus et sacro imperio graliose indultarum, quartini literaruin ss auctoritate non solum ipsi laborare et labores in prae- dicto monte, ut praefertur, ordinare, sed eliain discrelos viros consules et burgenses civitatis Goslariae et quos- cumque alios, qui sua crediderant interesse, ad sibi col- laborandum evocare valcbant, vel salterò praetactos reto lisriosos viros in laboribus montanis fodinarum videlicel et aquaeductuum et in aliis circa praemissa necessariis ad compellendum nullatenus impedire; verum praelacti consules et burgenses coeperunt latenter et ciani obsistere et palam nonnulla incommoda ac pericola licet de facto tò allegare, proni praedicti religiosi proponebant, et in lume modum pars conira parlem contenliose verbis agebat. Interea istis ista per controversiam prò se dicentibus et illis illa allercative prò se respondentibus, interposuerunt se, ut creditur, divinilus inspirati viri sapierites et limoso rati, et concordarunt ac pacarunt dissensionem praedictam hoc modo: induxerunt cnim et instruxerunt praediclos
religiosos, ut propter unionem, quae sequitur, literis in- perialibus de isla materia renuntiarent et easdem in ma- nibus consulum civitatis Goslariae traderent, quod et ss factum est: nam praefati religiosi omnibus literis inperia- libus, quas de monte Uammesberge liabebanl, propter unionem voluntarie et libere rcnunliarunt, et easdem aeque libere et voluntarie ad manus consolimi saepe di- ctorum resignarunl, et non solum renunliarunl literis in- eopelratis, sed ctiam de bac materia inpetrandis. Igilur

consules civitalis Gosl;uiae volenles et debenles gratiam prò gratia recidere, vigore placitorum et placitatorum unioncin placahilcui et amicalem inierunt cura praetactis religiosis, abbaio videlicet et convento monasteri! in Wal- kenrede, prò se et suis successoribus in perpetuimi, et os praedicti religiosi cum consulibns ac nniversitate civitalis Goslariae etiam in perpetuum boc modo: inprimis quod neutra pars et nulla privata persona de parte debet novas adinventiones laborum mineralium et bactenns ac anli- qnitus inconsuetas intra et extra montem praesertim opera 70 mineralia concernentes initiare absque scitu et voluntate alterius partis et in praejudicinm ipsius, sed quaelibet pars debet stare contenta in antiqnitale liereditalis suae et in modo laborum antiqoilos consueto. Si aulem ne- cessitas vel utilitas forsitan exegerit, ut novi modi labo-75 rum, fodinarum et aquacductuum intra ipsum montem sivc extra montem assnmantur, qui inquam labores ipsum montem concernant ex parte minerarum, isti labores de- bent esse et fieri de consensi! partium et bona voluntate; ita tamen quod prius ipsae parles conveniant de simili sa laborando sub communibus pretiis et exjiensis, ita vide- licel: ubi isti de Walkenreden exponunt unum denarium, ibi illi de Goslaria tenebuntur expendere tres; ubi isti de Walkenreden unam marcam, ibi isti de Goslaria tres marcas, et ita propoi'lionaliter ascendendo. Et sic con-ss sequenter, cum adjuvante Domino mons ipse responderit Iaboribus et expensis, cujnscumque generis sint, ipsa minerà, vel derivatimi ab ea, quae fodiendo vel quovis labore ex ipso acquiritur, ista minerà debet redigi in pe- cunias, et ista pecunia debet dividi inter parles boc modo: so ubi de istis pecuniis illi de Walkenreden recipiunt unum denarium, ibi isti de Goslaria lollent tres; et ubi isti de Walkenreden tollunt unam marcam, ibi isti de Goslaria recipient tres, et sic ulterius propoi’lionaliter ascendendo, et sic debinc et inantea anliquum jus et possessio, quod 95 et quam parles praedictae, videlicet isti de Walkenreden et isti de Goslaria, hucusque in monte divisim liabebanl,

78
debel transire in coniminiem utililuletn novorum laborum el ipsis parlibus praedictis in communem profeclum, ila io# quoti de celerò nulla debet esse divisio inler partes nomine et ex parte monlis. Et ideo vigore praesentis pa- ginae praetactae partes uniunt se perpetue foedere indissolubili, ita quod ornile jus, utilitatem, commodum et profeclum, quae isti de Walkenreden habuerunt et babent ionia monte et in fodinis, et quae debinc et inantea babere polerunt, in istum vigore praesentis scripti reponunt rea- liter et eflìcaciler istos de Goslaria el vice versa ornile jus, profectum ac commodum, quod isti de Goslaria in monte et in fodinis ejus et melallis babent et habuerunt no vel babere poterunt in futurum, ad illos et ad illa reponunt realiler et effeclualiter istos de Walkenreden au- ctoritate praesentis scripti, omni dolo et fraude ac quovis sinistro colore funditus procul motis, ut est praenolatum. Praeterea convenerunt in boc supradicli de Walkenreden ns et de Goslaria vigore praesentis scripti et unionis, quod nulla de partibus praedictis debet jus suum, quod babet vel babere potest intra vel extra montem praeserlim con- cernens opus minerale, vendere, donare, locare aliis sive spiritualibus sive secularibus personis, vel quovis modo iso alienare absque scitu, voluntate ac consensi! alterius par- tis. Si vero boc fuerit factum aut de facto Ceret, vel etiam aliter controversia inter ipsas partes qualibet de causa emersecit, extunc non debet pars, quae injuriam palitur, adire quoscumque judices sive appellare spiritua- issles vel mundanos, sed ipsae partes debent boc ipsum componere ac disbrigare boc modo, quod quaclibet pars debet sibi assumere duos viros sapientes amicabiles com- positores, unum de clero et unum de mundo sive secu- larem; illi quatuor debent causam ventilare, discutere ac no in amicitia vel in jure amicabiliter terminare, quod si nequiverint, extunc debent sibi assumere quintum etiam amicabilem compositorem, cui ille de partibus annuerit cum aliis duobus, illa pars jusliliam obtinebit, et praedicta discussio debel fieri in civilale Goslaria intra quartale

79
unius anni. Praediclos articulos et unnmqnodquc singu- i,is lariter proposuerunt coram nobis religiosi et consules praedicti, et firmiter stipulando promiserunt eosdem servare, et conjunxerunt se in eisdem glutino indissolubili maini fideliter et fide data. Tcstes sunt Pbilippus de Piscina senior et Pbilippus filius ejus et duo judices montani su- ho pradicti et plures alii fide digni. In robur et lestimoniuni omnium praedictorum et ad instanliam utriusque parlis sigillum universitatis montanorum nobis ex officio nostro commissum cum sigillo abbatiae de Walkenreden in una filerà est appensum, quam literam tradidimus consulibus ns de Goslaria, et unam literam aliam consimilem cum eodem sigillo una cum sigillo consulum si ve burgensium civitatis Goslariae, et illam tradidimus abbati et raona- sterio in Walkenreden. Acta sunt haec anno Domini M 0 .CCC°.X°, in vigilia sancii Jobannis Baptistae in consi- iso storio civitatis Goslariae.
Jlus l>tra Jltrijiut ber StnSt Costar.
(Sie beibcn ©tegel ftnb nbgefalten.)
*723, SSor ber SSurg gmrbcgfcn, 1310. Sun. 28. Bf
Dcylhardus miles, Conradus et Lodewicus famuli, fratres de Rostorp, de consensu Lutgardis, conjugis Deyth[ardi] militis, Friderici ac Bernbardi, dii, et Lulg[ardis], filiae ejusdem, item sororum Suarum Juttae et Walbfurgis], con- ventui in Walkenreit 1 mansum et dimidietatem unius a prati, dicli Segekewische, in campo villae Rostorp prò 20 marcis puri argenti vendunt.
Actum ante castrum Herdegessen, a. 1310, in vigilia Petri et Pauli, 4. bai. Jul.
Testes: Hermannus plebanus ibidem, Tbidericus pie-io banus in Rostorp, Engelbardus plebanus in Lutteriges- husen, Gerhardus plebanus S. Jacobi in Golingben; Johannes miles de Rorighen.
(SKit beni ©iegel Se^t^arb’s.)

80
*724. 1310. Sul. 17. M
Fridericus sacci'dos, Theodericus, Wethekindus et Her- mannus fralres de Talheim, Adelhcidis mater Eorum, .latta, lìertradis et Olimpa, sorores Eorum, nec non Her- inannus et Conradus fralres, filii quondam Hermanni » Leonis, Sopliia mater, ac Adelhcidis et Elyzabel, sorores Eorum, cum conventu Walkenredensi permulalionem fa- ciunt in hunc modum: prò censu 1 talenti Nortbus. de- nariorum solvendo annuatim de 2 mansis, quos a conventu in feudum tenent, dant eidem silvas supra Ruprecbtisliten io et inter ambas indagines sitas, quae Geren vulgaritcr nuncupantur, et Wazzerloufl, qui a silva Besenbart incipit et infra lorcular in agris cuitis terminatur etc., ac etiam jus truncorum et »stammite« in ambabus »hagen« et Itu- precblisliten eie. De praediclis mansis, de quibus antea io talentimi solverunt, et de una curia mine eidem convenlui 3 quartalia cerae prò annua pensione solvere tenebunlur. Abbas autem et conventus Ipsis ratione pernnilalionis dictae 4 marcas Nortbus. arg. addiderunt.
A. 1310, feria 6. post divisionem aposlolorum.
20 Testes : Fridericus de Rosla, decanus ecclesiae Jeche- burg.; Gernodus de Ramolderode, Erenl’ridus do Walbu- sen, Reinardus de Aldcndorp, mililes; Conradus de Ben- nungen, Fridericus Luppin, lìarlbo, advocalus comitis Friderici de Bychelingen, Heinricus de Rosla.
(3wci Originate, licite mit ben ©icgcfit bcé KapitclS ju Sccfyaluirg imb beS DffkiatatS bafcltift.)
*725. SDÌavEgvaf §cinrid) non SSranbenbwg beurfunbet, ba{j bte ©trcitfaibrn jtuifdjcn il;m unb beili Mofter SBoIfciiricb rocgcti beS buvd) bie iDicnftfcutc bes .Sloftcvs spfìffcl mtibtcn $£obt= fdjlagcs Sìttbolfs o. SBeijjcnfce bure!) 93erglcicb cvlcbigt fct. ©angcrljaufcn, 1311. Sitai 5.
Nos Heinricus Dei gratia marchio Brandenburgcnsis recognoscimus praesenlibus publice protestando, quod

81
omnis controversiae et animadversionis materia, quam ratione Rudolfi de Wizzense quondam famuli nostri, per familiam fratrum do Pbeffclde occisi, ac Heinrici dicli 5 Schellenberch famuli nostri graviter vulnerati, conira re- ligiosos virus dominum abbatem et conventum in Wal- kenriede et specialiler conila fralrcs in Pbetfelde et eorum familiam babuimus seri etiam bii babere potcrant, qui occiso et laeso praediclis sunt ex linea consanguinilatis io astricti, mediantibus domino Jobanne abbate in Sycbem ac fideli nostro Gfotbone] Sassen, fratribus Ernesto bur- sario in Sycbem, Reinbardo in Pheffelde et Hermanno in Kockenbììrg recloribus, Reynoldo de Radere, Heinekone Sybotonis, civibus noslris in Sangerbusen, sopita est ami- is cabiliter et plenarie emendata, ita videlicet, quod praefati religiosi ob nostrae magnitudinis reverenliam et bonorem emendatione et satisfactione prius praedicto G[olboni] advocalo nostro vice nostra facta et jam perfecte completa in remedium Rudolfi occisi quingenlas missas et so tolidem vigilias in ordine Cystertiensi dicendas, necnon quingenlas candelas uoclurnales in domibus jam dicli ordinis ardeiulas procurarunt et fraternitales quindecim de quindecim domibus ejusdem ordinis Hermanno de Wizzense et Heinrico, libo ejus, dederunt, insuper eisdem 2» decem marcas Norlbusensis argenti emendae nomine per- fecte et inlegraliter persolverunt. In emendam vero Heinrici dicti Scbellenberg iidem religiosi de Walkenriet apud fratres Àugustinenses in Sangerbusen unum altare dota- verunt, in quo singulis septimanis tres missae defunctorum 30 perpetuo debent dici. Quam ordinationem nos ac G[otbo] advocatus noster ceterique officiales nostri tam praesentis temporis quam futuri firmam, ralain et gratam babere volumus, nec umquam aliquod contea eosdem religiosos de Walkenriet aut eorum in Pbelfelde fratres vel fami- s# liam eorundem occasione dictae occisionis altemptare per nos vel per alios nostro nomine, nec aliquem aut aliquos in ipsorum dampnum tenere vel in aliquo promovere sed cum efficalia a qualibet persona in boc caso eos volumus
6

*o viriliter defensare. Renuntiamus igilur prò nobis et omnibus nostris officialibus ornili aclioni, impetitioni seu ex- aclioni, si quae nobis aut nostris officialibus competebant auL de jure poluissent competere vel de facto. Haec omnia et singula supradicta Hermannus et Heinricus do 45 Wizzense antedicli prò se et omnibus ipsis adhaerentibus, necnon Heinricus dictus Scbellenbercli prò se et omnibus sibi adhaerentibus praefato G[othoni] advocato nostro ad manus nostras promiserunt se perpetuo inviolabiliter servaturos. Promiserunt nicbiloniinus jamdicti G[otho] advocalus, Her- 50 mannus et Heinricus de Wizzense ac Heinricus dictus Scbellcnberch ipsos religiosos de Walkenriet, si prò causa hujusmodi a quoquain bominum, quod absit, impeterentur seu ad judicium traberentur, tam in judicio quam extra reddere liberos et indenipnes. In cujus rei teslimonium ss praesentes dedimus litteras praenominatis religiosis de Walkenriet et eorum monaslerio sigillorum nostri vide- licet ac Heinrici Kvnemundi militis de Sangerbusen, nec- nón Gotbonis ad vocali nostri, quibus tam Hermannus de Wizzense et Heinricus, filius ejus, quam Heinricus dictus oo Scbellcnberch contenti sunt et usi, eo quod propriis ca- reant sigillis, inanimine roboralas. Testes hujus sunt Borcliardus de Morungen, Heinricus de Linungen, Ernestus de Rebeningen, mililes; Lùdewicus fraler Gozwini quondam militis, Meinhardus et Ulricus fratres, famuli, et 05 quam plures alii fide digni. Datum et actum Sangerbusen anno Domini M°.CCC°. undecimo, in vigilia sancii Johannis ante portam Latinam.
(9J?it 3 ©icgeln, Don tenni ba8 bcS Starfgrafen Dcfdjiabigt ift.)
*726. SBurg ®d)ar$felt>, 1311. <sept. 23. Et
Fridericus et Henricus, milites, Heyzo et Georgius, Heyzo et Tbeodericus, famuli, dicti de Mutzeval, recogno- scunt, controversiam, quae inter Ipsos et conventum in

Walkenredc verlebalur*, per ordinalionem Ottonis comitis de Lullerberch, in quem tamquam arbitrimi partcs com- promiserunt, sopitam esse, seeundum quam ordinalionem Ipsi, acceplis a conventi! 6 marcis puri argenti, ornili im- petitioni renunliant ctc.
Dat. in castro Scarlveld, a. 1311, in crostino b. Mauri tii mari.
Testes: Volcmarus plebanus in Barderevelde; Wide- kindus de Barkevelde, miles; Wernherus frater ejus, Hen- ricus de Wildensteyn, Fridericus dictus Corrigia, famuli.
( 3 Bit ben ©icgcln griebririj’b mib ,§eintirf)’b.)
*72". 23«rg ©djorjfdb, 1311. @ept. 23. K
lidcm 4 mansos in Merbeke Ottoni corniti de Lulter- bercb resignanl.
Datum ibidem et eodem die.
Testes iidem.
(ffltit 2 ©iegctn.)
*728. ffittrg ©dSiorjfcIb, 1311. @ept. 23. K
Otto comes de Lulterbercb 4 mansos in Merbeke, quos Fridericus et Henricus, milites, Heyzo et Georgius, Heyzo et Tbeodericus, famuli de Mutzeval, in feudum babuerunt et resignaverunt, proprietatis titillo possidendos conventui in Walkenrede pure propter Deiini donai.
Ibidem et eodem die.
Testes iidem.
(SJtit cincin ©ieget.)
*729. Stuftebcrg, 1311. Slou. 27.
Hinricus vicedominus de Hanstein Ejusque conjux Lutkardis renuntiant omni juri, qiiod Ipsis ex causa do-
*) Set ®cgen|ìcinb beS ©treitcS ifi nictjt miSgebriicEt, fdjcint ficf) (iter cmS ben folgcnbm Urfmibcn 511 ergeben.
6

84
nationis, infendalionis, pignoralionis, dotis vel donationis propter nuplias etc. in decima Kostorp competere possil, 5 promittcntes, Se conventui Walkenredensi catione linjns decimae li lem non illaturos.
Rusteberg, a. 1311, 5. kal. Dee.
Testes: Fridericns de Rosldorb, Hermannns de Bul- zingslcibcn, Wizelinus de Ringilderode, mililes; Hermannns io de Scadeberg.
(OTit bea bcrlcfeten ©icgcln b.cS b. SBii(tjing8lon> mib befi SSBirettn
b. Stiiigitbcrbbc ; bic ©icgcl bcS JjicimicI; b. unb bfS grifbridj
doti 3topborf ftfitt'n.)
*730. 1312. San. 12. Et
Fridericns, decanns et offìcialis ecclesiae praeposilurae lechebnrgensis, et Heinricus fratres, Hermannns, Reinliar- dus et Kunemundus fratres, necnon Fridericns Kunemnndi, palrueles dicti de Rosla, 10 agros inter oppidnm Kelbra s et grangiam Nnwenbnrch silos, Sibi proprietalis jure per- linentes, qnibns Hermannus dietns Schoneschulze ejusque nxor et filiae infeudati fueraut et quos Hermannus ejnsque lieredes monasterio in Walkenrede prò 24 marcis Nort- hus. arg. vendiderunt, ciim consensu heredum Suorum, io videlicet Gerlrudis, Jullae, Bertradis, Uthae et Margaretae, pieno jure proprietalis transferunt.
Fridericus sen. comes de Bychelingen, Fridericns de- canus ecclesiae Jcchcburgensis, Petrus praepositus in Kelbra, ac Heinricus de Rosla ad petitionem praediclorum io Hermanni, Reinbardi et Kunemnndi de Rosla necnon Hermanni Scboneschutze, qui propriis sigillis carent, prae- sentibus literis sigilla Sua Se appendissc recognoscunt.
A. 1312, feria 4. post Epiphan.
Testes: Gerbardus filius nobilis viri comilis Friderici so de Bychelingen, Ercnfridns de Walhusen, Reinbardus de Aldendorpli, Conradus de Rennungen, milites; Bertoldus de Melre, Ulricus de Libenrode, Henricus dictus Luppin.
(3mei Originale mil jt 4 ©irgrlit.)

85
731. 1312. Stili'. 12. Et
Olricus cl lleinricus, Dei gralia comites de Regenslein, ornili actioni seu impetilioni conira abbatem et convenirmi in Walkenreden ratione bonorum, in Moncbescbou- win et Brucbscbouwin * Suae cometiae et jurisdictionis sitorum, renuntiant, nibil Se juris babere in dictis bonis s recognoscentes.
A. 1312, feria 4. post dominicana Misericordias Domini.
Testes: Otto Comes de Yalkinstein, Tbeodericus Rese, Jobannes de Gericbesliem, Henricus Bock, Henricus et Bernd de lledeber, Tbeodericus de Dingelstede, milites **. io gius btm Itlnllim-iròrr Jiiplomntoc fol. 105‘ unii mis Sem Rcgist. Walli. de 1473, guljniig fol. 16.
732. 1312. aitai 1. Et
.recognoscit, quod abbas monasterii Walken-
riet usuml'ructuni de 2 agris Flamicis in campis villae Ha- ringen H. carpenlario, villano ibidem, et Jullae, uxori ejusdem, quamdiu vixeriut, prò 13 ] / 2 marcìs Nortbusensis argenti ita vendidit, ut singulis annis fertonem cum dimi— e dio et 6 denarios monastero) solvant.
Testes: Conradus et Krislianus Aven, fratres, Th. scul- tbetus.
A. 1312, kal. Maji.
lUnllititricìict ìli)iIora(itnr fol. 213.
(Set obfre Sttjeit beS SSIatted ifì abgefdjnitten.)
*733. 1312. Set. 14. Et
Henricus (Mirabilis) dnx de Brunswic propter specia- lem festi undecim millium virginum veneralionem et fra- trum coenobii Walkenredensis consolationem largitili- di- clis fratribus libertatem perpetuo duraturam in duobus
*) ®n§ Regislrum t;at Monkeschowen unti Brocltschowen.
**) ®ctmi abgcbrucEt in ©djaumann’S ®e[d)ict)te ber ®tafcn Don S3at= fenfìein ©. 185.

«6
s lacubus Suis juxta Seborcb, minoribus videlicet, quorum unas vocatiu 1 Westerse, alias vero Lutlerse, de piscibus, quantum annis singulis per quindenain conlinuam ante festnm beatarum undecim millium virginum retibus et qnibuscunque instrumenlis capere possint, apprebendendi. to A. 1312, in die Kalixti*.
(SJtit Serlf|tem ©icgcl.)
*734. @onbtv6f)ftufcti, 1313. 3Kcivj 6. Bt
Sifridns, filins quondam Friderici de Bendeleyben, re- cognoscit, Se cum consensi! avi Sui Friderici sen. de Sun- dersbusen ejusque fìlli Friderici inililis, avuticeli Sui, nec- non Friderici, filii ejusdem, una cum jam dicto Friderico, « avunculo Suo, 3 mansos cum 1 curia in Talheim, solven- tes 12 forenses et 3 modios annonae liiemalis, mensurae Norlhus., et y 2 mansum in Badere, solvenlem 9 modios annonae, quos a monasterio de Walkenred hactenus tilulo feudali possederunt, eidem monasterio prò 105 marcis io Norlhus. arg. vendidisse, resignalione et renuntiatione per Se, Fridericum avunculuni Suum ac Fridericum, filium cjus, necnon Ludewicum filium quondam p. ni. Her- manni iniIilis de Sundershusen, oretenus manus ad ma- num, abbati et convenlui dicti monasterii factis.
»Nos vero Fridericus de Sundershusen et Albertus de »Werrenrode, milites, praesenlibus promittimus in solidum »cum praenominato Siffrido de Bendeleyben domino ab- »bati et convenlui in Walkenred, praesenti scripto sigil- »lum proprium ejusdem Siffridi, cum primum babuerit, so «apponere et apponi procurare, eosque et eorum monasle- » riunì nibilominus ab ornili impedimento et damno, si
*) 3» fcrm Stbbrufc im Sti'djibe be§ fjijtor. SBfrcinS fiir 5Tlicbcvfod;fcn, 1843, ©. 436 ift 3. 7 Don unteli, (jintn: SeLorch auSgcIaffeii „minoribus vidclicct, quorum unus vocatur Westerse, alius vero Lutlerse“.

67
»quod ratione eoruiideni honorum ineurrerint, aeddere «per omnia liberos et indemnes.«
Sundersbusen, a. 1313, feria 3. posi Invocavit.
Teslibus : fratribus Heydenrico Fornario, Heinrico desi Elicli, Alberto bursario, sacerdolibus et monachis in Wal- kenriet; Heinrico sellitelo et Heinrico forcstario, conversis ibidem; Ludovico filio quondam Hermanni miiitis de Sundersbusen, Friderico filio Friderici de Sundersbusen miiitis, et Alberto de Scberse, famulis. 3«
(SEJtit 3 ©tegelii: beili bcS ©ericfytS ju SecQatuirg, imb bene» ber Otittcr griebvicf; Don ©onbcrgljaufeii imb Sltbeit fon SBmirobe.)
*735. Stattmburg bei iìclbva, 1313. 23. Bt
Fridericus comes sen. de Bycbelingen recognoscit, quod causa, quae inter conventum in Walkenried, ex una, et Siffridum, Hadeinarum et Johannem fratres de Bendeley- ben, ex altera parte, super 3 mansis cimi quartali et dinlidio in Badere coram judicibus Jecbeburgensibus ven- s lilabatur — Iicet fratres de Bendeleyben in ipsa causa forent convicti et ad instantiam religiosorum Walkenre- densium excommunicalionis vinculo innodati — taliter sit sopita, quod praedicti fratres de Bendeleyben illos 3 mansos, quos tutor eorum Conradus de Tutcbenrade ec-m clesiae in Walkenrede vendiderat, abbati et conventui liberos et absolulos reddiderunt et publice resignaverunl.
In signum bujus compositionis abbas de Walkenred cui- libet fratrum de Bendeleyben 1 marcam argenti dedit.
Datum et aduni in grangia Nuwenborg prope Kelbra, 13 a. 1313, feria 6. ante Laetare.
Testes: Anne de Tenstelhe sen., Erenfridus de Wal- husen, Conradus dictus Linse, Heinrici Linsen filius, mi- lites; Hermannus de Nanxem, Heinricus de Ericli, Conradus de Saclisa, saccrdotes et monachi in Walkenrede; so Conradus de Tunna, Albertus de Tutcbenrade, famuli.
(ffltit beni ©ieget.)

88
*736. SSenbelebcti, 1313. ?Jtarj 23. M
Sitfridus, Hademarus et Johannes, fratres de Bende- leben, recognoscunt, Se 3 mansos cani quartali et dimidio [in Badere] ad ordinationem comitis Friderici sen. de Bychelinge, cui causam terminandarn coinmiserant, ino- 5 naslerio Walkenredensi in plebiscito comitum de Hon- stevn et comitis de Stalberg resignasse.
Datum Bendeleyben; actum ibidem et eodem die.
Testes: iidem et Conradus de Bennungen, miles; Hil- debrandus rector in Kynderode, Hermannus rector in ìolvarecto, conversi.
(fflfit bcm tu-fdjabiflten ©icgrl ©ùgfritb’é.)
*737. ©ottingeu, 1313. Sul. 15. Et
Bertoldus de Wakene, Conradus de Colle, Johannes de Northunis, Henricus de .lune, Godefridus Passer, Gy- seco Longus, Helwicus RuCfus, Hermannus Gyseleri, Hey- neko de Moringen, Konemundus de Wolprecbtesbusen, 5 Heyso de Stella et Ansbelmus de Embeke, consules oppidi in Gothingen, notum faciunt, quod Conradus, filius quondam Johannis Bernbardi, de consensu matris, fralrum et sororum 2 mansos in campis Gothingen cura perlinentiis, quae vulgo »achtworth« nuncupantur, monasterio in Wal- lokenried prò 90 marcis puri argenti vendidit.
Albertus, officialis praepositurae Nortunensis, decer- nens, omnia haec rite esse facta, sigillum Suum apposuit.
Dat. in Gothingen, a. 1313, id. Jul.
«Praesentibus : Magislro Alberto officiali praepositurae m «Nortliunensis, Bertoldo plebano S. Johannis, Rychelmo »dicto de June etc. concivibus nostris, testibus ad hoc «vocatis specialiter et rogatis.«
(®?it beni ©ipgd ber ©tabt ©iiltingcn unb bcm ©egenfuget bc8 5ìorteufc£)rti Offtciafs Sltbcrt.)

b9
*738. 1313. ©ept. 25. Et
Heinricus, Theodericus et Theodericus fratrueles, Dei gratia comites in Honstein, de consensu omnium heredum Suorum utriusque sesus 4 '/ 2 mansos in Urbeclie, quos ab Ipsis Luppoldus de Heimborch feudali jure possedii, conventui in Walkenrede approprianl. s
A. 1313, 7. tal. Oct.
- (3t»ci Originate tnit je brei ©icgctn.)
*739. Ctueblinlrorfl, 1313. Slot). 5. Et
Lippoldus de Hegenborcli (sic) notimi facit, Se jus feudi, quod liabuit in 4 '/ 2 mansis et 7 areis in Urbcke, quos Ipse ab Heinrico, Theoderico et Theoderico, comi- tibus in Honstene, et ab Ipso Godescalcus burgensis in Norlhusen, beres et successo!' Godescalci de Foro ligno-e rum, ulterius in feudo tenuit, monasterio Walkenredensi vendidisse prò 12 marcis puri argenti. Et quia dicti comites proprielatein dictorum honorum in praedictum mo- naslerium transtulerunt, Ipse eadem bona cum jure pa- tronatus ecclesiae in Urbeke, quod memoratis bonis io liberaliter adjungit, ad manus conventus Walkenred. re- signal, absolvens Godescalcum ab bomagio Sibi facto.
Actum in Quedelingheborcb, a. 1313, non. Nov.
Praesenlibus : Ludovico milite de Evelingerode, Heinrico milite de Hoyem, Alio Papewilleken, Hildebrando 15 Scultheto burgensi in Quedelingheborcb.
(SDìit ben ©iegetn EippoIb’S unb Subwig'S.)
*740. aucblinbttrg, 1313. SRoo. 5. Et
Idem jus feudi in 4y 2 mansis et 7 areis in Urbeke et jus patronatus ecclesiae ibidem, quae bona Godescalcus burgensis in Northusen, filius Heinrici quondam lìlii Godescalci de Foro lignorum, in feudo ulterius liabuit,

<J0
5 Henrico, Tlicoderico et Theoderico comilibus in Honstein ad mamis convenlus in Walkenried resignal.
Ibidem et eodem die.
(SStit ben ©irgein fcS Sippotb b. .girgcnl'Oi-rfj * unb beS Sitbwig i). GÈDelingljrrobe.)
*741. [Sìovbtjaufen,] 1313. 91oo. 21. S#
Magislri consuluin ceterique consules oppidi Nortliusen, quorum nomina sunt: Fridericus Vitulus etc., notum facilini, quod concives Sui Godscalcus, Heino, Christianus et Jacobus, nati quondam Henrici Brunonis Rufi 5y 2 mansos 5 in Drbecke, quos a Luppoldo Heymenborg in feudo ha- buerunt, conventui in Walkenrede prò 128 marcis Nort- husensis argenti vendiderunt.
A. 1313, 11. tal. Dee.
(SDJit beni ©iegcl.)
*742. fiitnckurg, 1314. San. 5. Bt
Consules civitatis Luneborcb: Nycolaus de Molcndino, Albertus de Molendino, Albertus Hollo, Volcmarus de Sacco, Iìertoldus Longus, Ilenricus de Lubeke, Nicolaus Scbilsten, Johannes Weddissen, Henricus de Parcbem, 5 Henricus Viskule junior, Hermannus cum Cuna et Hermannus Hoch, notum faciunt, quod Segliebandus de Wiltorpe »dictus miles« 2 choros salis quovis llumine in salina Luneburgensi in domo Erderinge in sartagine Gunchpanne Ludero abbati et conventui monasterii in Walkenrede io vendidil.
Luneburgh, a. 1314, in vigilia Epyphan. Domini.
(Ba§ ©ieget feljtt.)
*) llmfctjrift : S. Lippoldi do IIcgemborch.

91
*743. ©uve ©djlaben, 1314. San. 28. BI
Henricus Comes de Sladem de consensu liliorum Meyn- Lardi et Alberti necnon lìliac Suae Alheydis proprietalem 2 mansorum in Hanendorp, quorum unum Bertoldus et Albertus fratres de Gowische et alium Eckebertus Institor, civis in Goslaria, in feudum lenuerunt, monaslerio ine Walkenred prò 10 marcis vendit.
Actum in castro Suo Sladeym, a. 1314, 5. kal. Febr.
Testes: Burchardus de Biwende, Ludolfus de Locli- thene, Johannes dictus Friso, mililes; Conradus de Goslaria et Henricus de Molendino, famuli. io
(3wei Originale, beiun beiteli tné ©ieget fetjlt.)
*744. ©oSlav, 1314. gebr. 8. Bf
Bertoldus, Albertus, Volcmarus fratres, dicti de Go- wiscke, jus feudale in quodam rnanso in Hanendorp, quem a cornile Hèinrico de Sladeym lenuerunt et quem ullerius ab Ipsis Eckebertus Institor, civis in Goslaria, in feudo tenuit, monasterio in Walkenriet prò 4 marcis puri ar- s genti vendunt, dictumquc jus feudale corniti de Sladeym resignant.
Goslarie, a. 1314, 6 . yd. Febr. >
Testes: Widekindus de Gaslebulle et Hermannus de Gowische, milites. io
(®ie ©icgft fcljtcn.)
*745. ©oélnv, 1314. gebv. 9. Et
Ecbertus dictus Institor, civis in Goslaria, de consensu fìliorum Suorum 2 mansos in Hanendorp, quorum unum a cornile Henrico de Sladeym et alium a Bertoldo, Alberto et Volcmaro fralribus de Gowische in feudo habuit, monasterio in Walkenriet vendit prò 40 marcis. 5
Ibidem, 1314, 5. id. Febr.
Praesentibus fratre Heydenrico, rectore in Volzingerolh,

92
Henrico de Angulo, Hermanno ile Duderstal, eivibus in Goslaria.
io Tkidericus praepositus ecclesiae Novi Operis, decer- nens, omnia rite esse facla, sigillimi Smini apponil.
(3mei Originate, an benen 2 ©ieget fctjten.)
*746, iSuvg flotte, 1314. gebv. 16.
Lutgardis eomitissa de Polle, relieta nobilis viri Otlonis comitis de Polle, filia quondam Meynardi comitis de Sla- deym, una cum filiis Suis Hermanno et Ottone vendilioni de proprietate 2 mansorum in Hanendorp a fratre Suo, s comite Henrico de Sladeym, factae conventui in Walkcnred prò 10 marcis, consentit eamque approbat, renuntians ex- ceptioni non liabili et non participali cum fratre Suo prelii supradicti.
Datum in castro Suo Polle, a. 1314, 14. kal. Mari.
(®aè ©icgcl fc^tt.)
*747. 1314. Slttg. 12. Et
Otto junior dux in Brunswic tam ex parte palris Sui, ducis Alberti, quam Sua, omnia, quae abbas et convenlus in Walkenrede cum consulibus civitatis Gotingen placilave- runt et ordinaverunt, inviolabiliter observare vult, perii sonas et bona dicti conventus tuitione Sua promovere promillit, officialis Suis, videlicet advocatis, scultelis ac Ipsius inhaerentibus, prohibens, ne dicium conventum in personis vel rebus angariando impetendoque molestent.
A. 1314, feria 2. post Laurentii mart.*
(SUlit bent ©ieget.)
*) Slbgebrucft bei ©djeibt bont Stbct p. 577 (jtbod) irrig boni 3- 1313 bativt) unb im Sircijib be§ Ijift. SBercinS fiiv SRicbtrfadjfeti, 1843 p. 437, tbo ^intcr feria ,,sccunda“ aiiSgctaffen i(l.

Conradus abbas in Lapide sancii Micliahelis proleslalur, quod convenlui in Walkenrede vendidit imam oclavam partern in fossa, quae dicilur Silverhole, in monte llammes- bercli prò decem marcis puri argenti.
A. 1314, in die b. Nycolai.
Testes : Johannes abbas in Rydagesluisen, fratres Conradus, nolarius, et Egelingus dictus Stapel, cappellani ejusdcm.
|Uts ttein Itx $taM (Dositrv.
bcm ©icgcl.)
*749, ©raf §cimidfj uoit £ot)tiftein bejetigt, ba{i ber 9lbt 511 SSBnlfcntieb unb SBtllefiu uon SBtivgborf ubereingefommen frinì, ben gtuifrfjcn itjneu obronltcnbeit ©treit luegen cittiger ©ùter ju Urbiutj bttrdj ©djiebsridjtcr cntfdjeiben jtt laffnt, §oIjitftetn, 1315. Soli. 29.
Nos Heinricus Dei gratia Comes in Honstein recogno- scimus et ad universorum notitiam volumus pervenire, quod nos anno Domini M°.CCC 0 .XV°. in oclava beati Johannis evangelistae in pede montis, qui Kanstein dicilur, domino abbati de Walkenriet et Willekino de Borclidorpli terini- num assignavimus prò compositione amicabili altemptanda in causa quorundam bonorum in Urbecbe, prò quibus idem Willeko ipsum dominum abbatem impetebat et adhuc im- petere non desistit, quo termino ipsis comparenlibus coram nobis idem Willeko allegabat, se suorum amicorum vo- luntatem et polestatem non babere plenariam componendi, ideoque illa vice inter ipsos compositio non accessit, sed ipsis consenlientibus et petentibus alium terminum, videlicet diem Priscae virginis in monte beatae Mariae virginia extra muros opidi Elrich assignavimus attemptandum et ad probationcs, si quas per testes vel per litteras de jure suo baberent vel ostendere possent, ibidem publice offe- rendum, ad hoc ipsae partes se lideliter astrinxerunt. Nobis

94
igitur et multis aliis nobilibus, coniitibus, abbatibus, mi liso tibus ac pluribus aliis fide dignis de Tburingia et Saxonia ad ipsum tcrminum confluenlibus, Luppoldus de Heimborcb, qui warandiam dictorum bonorum domino abbati prae- dicto facere debuerat, publice probavit, quod ipse ac pater ipsins a nobis et a nostris progenitoribus dieta bona in 25 feudo per sexaginta annos et amplius jure liereditario in possessione libera tenuissent, lieredes eliam quondam Got- scbalci Rufi, ci vis Nortbusensis, qui praesentes aderant, se esse et olim patrein ipsorum fuisse ulterius infeudatos a praediclo Luppoldo et ejus patre, et quod ipsa bona abs- 30 que omni impetilione quadraginta annis et amplius in quieta possessione habuissenl nec umquam in possessionem dicti Willekonis devenissent, similiter ibidem fuerant publice protestati, quod per bonesliores et fide dignos civitalis Norlbusensis se optulerunt nickilominus probaturos, Wille- 33 Itone igitur ex adverso . . . * omnino in contrarium probante, dominus abbas adhuc ex superbabundanti volens eidem omnimodam justitiam exbibere, strenuos viros vide- licel Tbfilonem] de Barkevelde et Heinricum de Wilrode, milites, Willeko vero nobilem virum dominum Oltonem, io comitem de Lulterbercb, et Borcbarduin de Berwinkel, milites, in arbitros elegerunt, causam eandem secundum visa et audita ante dominicani Laetare lune proximam deci- dendam in solidum ipsis sinceriter committentes, ea tamen condilione, quod, si dicti arbitri ante dominicani eandem 45 causam ipsam non discuterent vel non possent in invicem concordaci, exlunc Tbcodericus miles de Aldendorpb, quem ad boc praedictae parles super praedictos arbitros elegerunt concorditer, sentenliando pronuncciare deberet ante festum Walburgis, quod tane proxinie fulurum fuerat, so quod juris aequitas persuaderei, et quicquid per ipsum pronuncciaretur, ipsae partes ratum et grattini liabere deberent perpetuo utrobique. Et ob bujus ordinationis et compositionis causam dominus abbas praedictus de Wal-
*) §icr fcMt ein im Originate nictit mclir (e§fmvc6 Sffiort.

95
kenriet prò se et suo conventa, Willeko vero prò se et snis amicis et consanguineis, necnon Hermannns dictusss de Ankendorph et sui fralrcs ac etiam . . . .* dictus Overbeyn, qui prò eisdem l)onis jam dietimi dominimi abbatem et suum monasterium Walkenriet impetebanl, omnes eadem ordinatione et composilione contenti nobis prò se et suis amicis eL consanguineis, renuncciala ornili co aclione et impclilione, manu ad manum et ore ad os in solidum promisei'unt, pacem et concordiam in invicem babere et ordinationem sive compositionem praebabitam inviolabiliter observare. In cujus rei testimonium prae- sentes dedimus litteras sigilli nostri numi mine roboralas.es Datimi anno, quo supra, feria quarta ante purificalionem beatae Mariae virginis gloriosae.
(5Dtit beni ©icgcl.)
*750. SteocrS bc8 9tatt;8 brv ©tabt ©oStav in ©etreff beS burd) ba8 jllojìcr SBnlfcnricb non ber ganiilie non JBaruut nngcfatiftcn,
in ©ostar bclegcncn §aufcS. [®o6tav,] 1315. gebr. 9.
Nos Sifridus dictus Scap, Wedego de Aslvelde, Con- radus Trostb, Conradus Copman, Bernbardus Inslitor, Wedego Carnifex, Henricus de Berbrugbe, Sifridus de lerce, Johannes de Hardenberglie, Hermannus Eppelke, Hermannus do Dorntben, Henricus de Levede, Sifridus e Praghe, Arnoldus de Ghifhorne, Johannes Peperkellerc, Hermannus de Astvelde, Ludolfus Johannis, Johannes de Alvelde, Rodolfus de Inferno, Elbertus de Nowen, consules in Goslaria, tenore praesenlium recognoscimus dilucido proleslanles, quod dominus Luderus abbas in Walkenrede, io ordinis Cystertiensis, nomine et vice monasterii sui comparavi! emptionis titillo quandam curiam a Jobanne de Barem, Herzone, Rodolfo et Jobanne, ipsius fìliis, consensu Bertoldi Bulkes et Alberti Eglien, gcnerorum suorum, accedente et omnium aliorum, quorum interesse is
*) Secret SRmtm fiir ben SBormtmen.

20 videtur, possidcndam perpetuo, sitam intra muros nostros, hujusmodi conditionibus coannexis, videlicet ([uod primum et ante omnia non servabunlur in eadern aliqua animalia quadrupedia abinde exeuntia et redeuntia in ipsam de pa- scuis, nisi tantum in necessitatis arliculo ad breve tem- 85 pus, utpote trium aut quatuor dierum, quando et quociens necesse fuerit propter me tu ni communem, qui inprovise cicius venire poterit et oriri ; praeterea vero quociens et quando contributio aliqua, quae in vulgo »scotb« dici tur, secundum arbitrium nostrae universitatis per nos vel so nostros successores indicilur, lune et tociens magisler et reclor dictae curiae, quicunque prò tempore fuerit, tantum pecunìae nostrae civitali de dieta curia dabit, quantum de sexaginta marcis puri argenti secundum arbitrium anni cujuslibet, cum contributio danda est, videtur derivavi. 35 Ceterum nolumus, ut, si forte saepedicla curia in posterum vendenda fuerit, quomodolibel transferatur in inanus ali— cujus principis, comitis, baronis, militis, vel allerius cu- juscunque similis condilionis, aut in manus Praedicatorum vel Augustinensium aut simpliciter aliarum quarumeunque 40 personarum ecclesiasticarum, vel unde nostra civitas aut opidum gravali et laedi videalur. In praemissorum enim omnium evidens testimonium praesens scriptum dedimus sigillo nostrae civitatis lìrmiter communitum. Datum anno Domini M°.CCC°.XV°. dominica die, qua canlatur Invola cavi! me.
(93?it beni ©icgcf.)
*751. JDic ©oSlarfcfjen SBitrger Soljium o. SBimuit unb beffcii ©ofjnc uerfnufcn beni Jtloftcr SBalfenrieb ein £>nus in ©osine. ©oStnv, 1315. gebr. 18.
Nos Johannes diclus de Barum, Ilerzo, Ilvdolfus et Johannes, filii ejusdem, cives in Goslaria, recognoscimus publice et ad notiliam praesenlium et futurorum omnium universaliter cupimus ut accedat, quod nos religiosis viris s domino abbati et convenlui monasterii sanctae Marine in Walkenriet, Cvsterliensis ordinis, Moguntinensis dyocesis,

97
de pieno et libero consensu Bertoldi dicti Bnllek et Alberti dicti Ecken, generorum noslrorum, et omnium he- redum suorum et aliorum, quorum ad hoc consensus vel assensus de jure vel de facto requirendus filerai, juslo n> emplionis titolo vendidimus imam coriam intra mnros opidi Goslariensis in platea apud Sanclam Katberinam sitam, cum suis aedifìciis omnibus et pertinentiis ac juribus uni- versis prò quadraginta et quinque marcis puri argenti nobis jam integraliter persolutis libere ac proprietalis u titolo, quemadmodum nos eandem liactenus possedimus, perpetue possidendam, quam curiam, nobis cum eisdem religiosis in domo consulum pariter existenlibus, coram bonorabilibus et prudentibus juris simpliciter resignavi- mus. Deinde coram AVillekino de Hertesbercb et Conrado 20 de Horneborcb, scultbetis ejusdem civitalis, eandem curiam ad manus domini abbatis et conventus in Walken- riet praedictorum cum ornili jure et juris plenitudine et perl'ecle, in praedicta curia existentes, eosdem religiosos in corporalem ipsius possessionem ducenles, prout jus ss civitatis Goslariensis exigit, resignavimus et nunc etiam praesenlibus resignamus, volentes eosdem religiosos et eorum monasterium de dieta curia omnes aut singuli, prout requisiti fuerimus, locis et temporibus quibuslibet fideliter xvarandare. Ad hoc nos noslrosque bcredes prae- 30 sentibus firmiter obligainus. In cujus rei testimonium praesentes litteras inde conscriptas dediinus duorum si- gillorum Jobannis de Barum et Herzonis praedictorum, civium in Goslaria, quorum appensione praesentibus uti- mur et contenti omnes sumus, munimine roboramus. 33 Testes etiam Iiujus rei sunt Conradus Copman, Herman- nus de Astvelt, Henricus Berelbbrucke, Elberlus deNowen, Hermannus et Henricus fratres dicti de Uslaria, layei, cives in Goslaria, et quam plures alii fide digni testes ad hoc vocali pariter et rogati. Datum et aclum in Goslaria 40 anno Domini M 0 .CCC°.XV°. feria tedia post dominicani qua cantatili' Reminiscere proxima.
('Kit 2 ©iegetn.)
7

98
*752. ®te Stittev Sigio t>. 93crfefelb utib §cinnd) uon SBtlrobc cidcircn ftcf) bex-cit, ben gxuifcfjcn beni Slbte SBalfcnricb unb SBitlcfin o. SBurgborf luegen einiger ©ittcr ju Urtati) otmmlteii: ben ©treit al§ muafjttc ©tf)iebSvirf)ter ju cntfdfjeibcn, fotmlb ber gcbndjtc SBillcfin cincn bcSfnttfigen Sievmin crniirft Ijnben tuerbe.
1315. 21 pr. 30.
Kos Tylo de Barkeveldc et Heinricus de Wilrode, mi- liles, recoguoscimus publice protestando et praesentium inspeclui'ibus notum esse volumus universis, quod, cum Willeko diclus de Bortdorpli religiosos viros dominimi s abbatem et conventum in Walkenriet, niultis religiosis et nobilibus ac personis seeularibus una nobiscum astantibus, super quibusdam bonis, sitis in campis villae Urbeche, in praesenlia nobilis viri domini Heinrici comitis deHonstein, qui jnrc proprielatis quondam eornndem bonorum domi- io nus exlileral, apud ecclesiam sanctae Mariae virginis extra muros opidi Eiricb impetisset nec probare posset, quod eadem bona umquam in ipsius possessionem devenissent, doininus abbas vero de jure suo vivo testimonio plenius Corani omnibus edoceret, tandem prò bono pacis et conio cordine dominus abbas de Walkenriet nos, videlicet Tylonem de Barkevelde et Heinricum de Wilrode, milites praedictos, et Willeko de Bortdorpb ex adverso nobilem virum do- minum Otlonem comitem de Lutterberch et dominimi Burcbardum de llerwinkel, milites, in arbitros elegerunt, so cum prolestalione plenariae et amicabilis composilionis ibidem faclae alque ordinationis per nos, arbitros jam dictos, in fulurum juxla auditas partium ipsarum altesta- tiones faciendae in dieta causa, quae omnia et singula eaedem partes praefato domino Heinrico corniti in Hon- 25 stein promiserunt fideliter et in soliduni, se perpetuo et inviolabiliter servaluros. Et quia nos, Tylo de Barkevelde et Heinricus de Wilrode, milites ante dicti, in pluribus ler- minis assignatis convenimus, parte Willekonis minime veniente, causa ipsa, obstante eorum absenlia, nequaquam per 30 nos tempore debito et statuto poterat diffiniri, inule, si per parlem dicti Willekonis aliquis adbuc terminus in loco

luto et accessibili nobis facrit assignatus, parali erimus, prout seinper fuimus, in ipsum tenninum una cura ipsis convenire et causam ipsam secuncìum Deum et nostras conscienlias diflinire, vel saltein ipsas partes in aniicitiam ss reformare, in cujus rei evidens testimonium sigilla nostra praesentibus duximus apponenda. Datum anno Domini M°.CCC n .XV°. in vigilia heatorum apostolorum Phylippi et Jacobi.
(SKit 2 ©iegtln.)
753. Sunctmvg, 1315. aliai 6. Et
iohannes abbas in Scbernbeke recognoscit, quod abbati et conventui in Walkenr. vendidit unum cliorum in salina Luneburgensi prò quadringentis et quinquaginta marcis Hamburgensium denariorum, quem cliorum infra annum post datam praesenlium tenebitur uni sartagini deunare 5 et extunc ipsum ad abbatem et conventum in Walkenr. cum pieno jure transferre.
Luneburcb 1315, in die S. Joliannis ante portam La- tinam.
Chartularium Walkenriedense tfr fSibliatljek 311 Daunooer fol. 84 *.
* 754. 1315. Situi 18. M
Heyso Bombardi, sacerdos, et Hellembertus, provisores hospilalis S. Spiritus extra muros Golingen, cum consensu consuluin dictae civilalis mcdietalem silvae dictae iiospi- talis, sitae inter villas Sydagesbusen et Sehtmannesliusen, conventui in Walkenrede vendunt. 5
A. 1315, fer. 4. post l'est. Vili el Modesti.
Testes: Henricus Ueyneconis el magister Ludolfus, rector scolarum civilalis Gotingen.
(®ìit beiti Siegei fct'S .£vo§pitciI§.)
7 *

100
*755. guncbitrg, 1315. 5*0. 6. N
Consules civilalis Luneburgensis: Gcrbertus magister pule!, Albertus de Molendino, Albertus Hollo, Volcirtarus de Sacco, Henricus de Lubeke, Nicolaus Scbilslen, Johan- nes Weddissen, Hinricus de Parchem, Johannes Abbcnborg, eHermannus cura Cuna, Hinricus Viscide, Hermannus Kocb, nolum facilini, quod Jobannes Abbenborgh Ludero abbati et conventui in Walkenrede 1 chorum salis in salina Lu- neburgensi in domo Honovere in sartagine Weclipanne et Volcmarus de Sacco iisdem '/ 2 chorum vendiderunl. io Luneborgh, a. 1315, in octava Petri et Pauli.
(®a§ ©iegct feljtt.)
756. 1315. 9tug. 13. M
Luderus abbas in Walkenried capellae S. Aegidii super antiquam valvam in Nortbusen, quam Godescbalcus et Henricus fratres, filli quondam Heinrici Itufi, civis Norlliu- sensis, Ipsi dederant, renuntiat, eamque transfert ad manus » Wernheri etHermanni, Henrici etHermanni, filiorum Her- manni Calvi pio bono pacis et tranquillilatis a consulibus civitatis Nortbusen consequendae.
A. 1315, idibus Aug.
(jftlTrr'i) giflorif’djc ttndjtidjten non ttortljanffit, 1710, pag. 206.
757. .fmlberftnbt, 1315. Set. 14. ET
Albertus Halberstad. episcopus 1 aream in villa Zillin- gen, ad ecclesiam Suam proprietatis jure pertinentem, quam religiósi de Walkenrede inbabitant, cum consensi! capiluli Sui monaslerio in Walkenrede donat.
5 Halberslat, a. 1315, fer. 3. ante diem b. Lucae evang.
IDalheiirieScr Piplmnatiic fol. 96.

*758. [©òttiugrn] 1316. gcfir. 15. Bt
Gonsules de Golingen recognoscunt, Se ab abbate et conventi! de Walkenred in recompensam libertatis eis con- cessae 33 marcas recepisse, cum quibns reddilus 3 mar- carum ad usus civitatis Gotingen comparabonlur.
A. 1316, dominica, qua Exurge quare obdormis Do- s mine cantatili'.
(Sffiit beni ©ieget.)
*759. 9ìeticrS bc§ 9ìntt)S ber <®tnbt ©ottingen in 2ktrcff ber bortigen ©uter beS JìlofterS SBalfcnricb.
[©ottingen,] 1316. gebr. 19.
Nos Herniannus Uufus, Conradus de .lune, Heinricus lleyneconis, Herniannus Kìinennindi, Johannes de Colle, Eckehardus de Sesensmet, Tylo Monetarius, Heinricus de Dymerdin, Siffridus Hyscop, Hermannus Corvus, Gotscalcus apud Fontein et Tiio de Norlhene, consules civitatis in s Gotingen, ac universitas civitatis ejusdem jiraesentibus pu- blice protestamur et ad oinnium Cbristi fuleliuni tam prae- sentiuni quam futurorum noticiam cupiinus pervenire, quod super favore et amicilia atque concordia inter nos et ve- nerabiletn patrein dominum abbaioni et convenluni in io Walkenriet mutuo conservandis et inviolaliiliter perpetuo durandis in unum convenimus et concordavimus in bunc mollimi, quod nos eundem dominum abbaierò et smini conventum dainus liberos ab omni contributione,exactione,vigiliis etaliis noslrae civitatis juribus et slatulis qiiibuscunque, pronuncci- m antes praesenlibus eos ab biis omnibus esse perpetuo abso- lutos pcnitus et immunes, ita, quod nec possimi nec debent cogi deinceps a nobis aut a nostris successoribus ad aliqua noslrae civitatis onera supportando, iinmo ipsos volumus et debemus, quibuscunque modis [loteriinus, precibus favo- so rabilibus et consilio fideliter et efficaciter promovere. In quorum omnium recompensationem dominus abbas et con-

102
ventus praedicti nobis Iriginta et trcs marcas puri argenti dederunt et jam intcgraliter persolverunt in subsidium 23 trium marcarum perpetui census et puri argenti, quas infra tempus nobis indulLum ad nuluin et voluntatem eornm nostrae civilali debemus et volumus ipsoruni nomine comparare. Et ut oinnis briga seu discordia inter ipsos et nos in fulurum penilus cavealur, in lalem ordinationem 30 concordavimus utrobique, videlicet quod praedicti religiosi de Walkenriet intra muros nostrae civitatis nec domos nec areas, et in campis ipsi civilali atlinentibus nec man- sos nec agros nec prata debenl aliquo tytulo possidere, exceptis dumlaxat domo et area, quam nunc possident ss intra muros, quam edam possunt usque ad plateam versus inolendinam portam ampliare, et domo et area, quam habent extra muros, quam possunt de nostro vel succes- soruin nostrorum consilio in aliam eis magis compelentcm et babilem commutare, exceptis edam sex mansis, quorum 40 unum in monte et quinque in vallibus babebunt, quos vel quas cum omni jure, ut praemissum est, absolute et libere perpetuo possidebunt. Praeterea si aliquis de no- stris concivibus ulriusque sexus aliquid de rebus suis im- inobilibus eisdem religiosis de Walkenriet dare voluorit 45 vel legare, boc cum consenso heredum debet fieri, et ex- tunc nos et nostri successores donalionem bujusmodi ratam et gratam babebimus et habemus, nec debemus nec volumus eam aliqualiler impedire, tali lamen conditione, quod talia bona immobilia infra annulli vendent et medio tem- 5o pore ad jura, quae de talibus bonis civitati nostrae com- petunl, tenebuntur, post aiinum vero, si vendila non fuerint, nos vel successores nostri uni consulum vel pluribus com- mittemus ad jus et usus ipsorum et jus nostrae civitatis, quo- adusque justo predo distraliantur, et quando nobis visura ss fuerit prò eis juslum prelium exbiberi, tali debenl alienalioni libere consentire. Insuper si lis vel controversia aliqua inter eos et aliquem civium nostrorum, quod absil, orla fuerit, boc nobis vel successoribus nostris inlimabunt, et extunc ipsam litem altemptabimus infra trium mensium spatium, si

103
poleriinus, in jure vel amici Lia ad concordiam revocare, alio- co quin i[)si jos sauin prosequi polerunl coram judico competenti. Pi aeterea si nos evecliones annonae et cibariorum inliibuerimus, vel eciam vcnditionein ipsius annonae sub deputato predo vendi generaliter statueriinus, id ipsi no- biscum observarc similiter debenl, in silos vero et eoruin es familiae usus ad claustra et allodia ordinis educere possimi licite, tamen hoc cu in scilu nostro facere lenebunlur. Insuper 16 vaccas et quatuor uncias porcorum in curiis suis habere poterunl cum tot ovibus, quoti uniisquisque civis noslrae civitatis sex mansos liabens in pascuis ipso -70 rum juste debet et poteril enutrire. In quorum omnium evidens teslimoniiim att|iie [lerpetuam ralibabilionem prae- inissorum praesenles lilteras inde conscriplas dedimus sigillo noslrae civitatis (ìrmiter roboratas. Datum et aclum anno Domini M°.CCC 0 .XVI°. feria quinta post dominicani, 7.-. qua cantatili- Exurge queir e obclormis Domine proxima.
(SJtit beni ©ieget.)
*760. 1316. SRcti 6. Et
l’bilippus de Piscina rcnunliat una cimi fralrc Suo Tbi- derico, plebano S. .Tobannis apud Goslariam, ornili juri, quod liabere videbanlur de bonis in Ebelingerode, quae pater Ipsorum Thidericus beatae memoriae ecclesiae Wal- lienredensi vendidit. 5
A. 1316, in festo S. Jobannis ante porlam Laliuam, feria quinta.
(SOÌit beni ©iegel DM)itip))’S.)
*761. 1316. Stili 8. Et
Heinricus comes in Bychelingeii testatili - , quod in prae- senlia Sua Heinricus de Salza ejusque Olii et filiae renun- tiaverunt ornili impetilioni conira conventum in Walkenrede super 1 y 2 mansis in Nore.
A. 1316, fer. 5. post oct. Petri et Paoli.

104
Testes: Gyselerus cellerarius, Heydenricus fornarius,
sacerdotes in Walkenrede; Hildebrandns Scullelus, conver- sus ibidem; Johannes praepositus in Monchelare, Heinricus plebanus inBIycherode, VYallberus deNorlliusen, sacerdotes. (®né ©iegcl fetjtt.)
*762. (gltidj, 1316. Cd. 3. K
Meynhardus de Werna et Fridericns de Kongerode — cmn coram officialibus et judicibus dominorum de Hon- steyn cantra abbatem et conventum in Walkenrede publice in jndicio qnerimoniam fecerint super nemore quodam, s nunc autem validis instrumentis informati sint, quod con- ventus praefatum nemus de consensi! progenilorum Suo- ruin, Henrici advocati de Werna et Hermanni de Kongerode, per comilem Henricum in Honsteyn felicis memoriae venditum, per 56 annos libere possedit—renunliant ornili io impetitioni ratione dicti nemoris.
Wernerus Scultetus, Heinricus Surbier, Johannes de Moringen, Conradus de Tettenborn, Tyzelo Monelarius, filius Ludewici de Clellenbercb, consules civitatis in Elricb, testes ad hoc rogati, sigillimi civitatis appendi fecerunt. is Elrich, a. 1316, in dominica post diem b. Mychahelis arcliangeli.
(Sfftit beni ©ieget ber @tabt (Strici;.)
763. 1316. Sto». 13. Bf
Anno miles de Heymburch molendinum in villa Zillin- gen, quod ab Alberto duce de Brunswic in feudo tenuit, eidem ad instantiam consanguinei Sui Ludewici, militis de Elvelingerode, resignat ad rnanus monasterii in Walkenrede. a A. 1316, sabbato post festum beati Martini episcopi.
UDnlkentifìict Bijilomittrtr fol. 96.

105
*764. SSienenbuvQ, 1316. £>ec. 16. Et
Albertus comes de Wernigerodlie testatur, quod con- stituti in Sua praesentia Henricus et Alardus fratres, nec- non Willekinus, Ludolfus, Henningus et Burcliardus, fratres de Borchlorp, acceptis 40 marcis puri argenti, renuntia- verunt omni impetitioni contra monasterium in Walkenrede s ex causa 3 plaustrorum foeni et 4 mansorum in Urbeke.
Henricus et Alardus, Willekinus, Ludolfus, Henningus et Burchardus, fratres supradicli, recognoscunt, dictam compositionem Ipsis praesentibus per comitem Albertuni de Wernigcrodbe legilime factain esse. i
Vyneburch, a. 1316, fer. 5. post b. Luciae virg.
(93tit ben ©iegetn be8 ©rcifcn Sltbcrt unb bc§ 8ìittcrS Suboff o. ©ittcfbc, foioic ben 6 ©iegelu ber D. ffiurgbotf.)
*765. 1317. San. 3. Et
Ludolfus miles de Borchdorp compositionem inter monasterium de Walkenred, ex una, et Henricum etAlar- dum fratres, nec non Willekinum, Johannem, Ludol- fum et Burchardum, fratres de Borchdorp, ex parte altera, per Albertum comitem de Wernigerode factam, super 4s inansis in Urbeche et 3 plaustratis foeni, prò quibus dicti patrueles de Borchdorp et Johannes Overben partim catione successionis hereditariae et partim catione advocatiae dictum conventum impetierant, gratam et ratam habet.
A. [1317.] in oct. Johannis apostoli. * ,
(SDJit beni ©irgef.)
*766. 1317. San. 3. Et
Johannes Overbeyn omni actioni, quam religiosis in Walkenred super 4 mansis in Urbeke dolis nomine Sibi assignatis movit, renuntiat, promittens, eosdem ah impe-
*) SBon beiti Tmtum bieftr burd; ffltfiuftftop bcfdjnbigtfii Urfunbc i(l mit noci) M°.CCC°.X . . in octava u. IeSbor.

1 OH
tilione Hermanni (lieti Bvine, militi», esonerare et waraiulure. 5 Eodem anno et die.
($tit cincin ©icgcl.)
*767. ©cljlnbcn, 1317. Snn. 20. ET
Heinricus Comes de Sladem V 2 mansum in Hancndorph, resignatani Sibi a Conrado de Bylstein, cive in Coslaria, qui emn in feudo habuit et monaslerio in Walkenrede vendidit, in idem monasterium proprietatis titillo transfert, s accedente consensi! Piliorum Suorum Meynheri et Alberti.
Sladem, a. 1317. in die Fabiani et Sebastiani.
(SJÌit cincin ©ieget.)
*763. ©o8lar, 1317. gefir. 6. Et
Conradus et Margareta uxor Ejus, dicti doBilsten, cives in Goslaria, Eorumquc Olii et filiae 1 mansum in Handorp, cujus medietatem a comilibus de Woldenberg, medietatein vero a cornile de Sladem in feudo tenuerunt, monastcrio sin Walkenrede pio 17 marcis puri argenti vendimi.
Goslar, a. 1317, in crastino b. Agatbae virg.
Testes: Tbidericus praeposilus Novi Opcris, Alexander praepositus de Frankenbercb, Arnoldus plebanus forensis ecclesiae in Goslaria.
(2)tit 2 ©iigcln.)
769. SBnlfcnvicb, 1317. ge&r. 8. Et
Johannes abbas in Rifensleyn notimi facit, quod, cum ecclesia Sua in Itifensteyn a pud Christianos et Judacos fu eri L magnis et gravibus onerata debitis et usuris, Lude- rus abbas et convenlus in Walkenrede centum et quin- B quaginta marcas puri argenti Ipsi in parato praestiterunt, quas ab eis mutuo recepit infra sex annos persolvcndas; prò qua pecunia abbati et conventui in AA^alkenrede, Gise- leri abhatis Volkolderodensis, visitaloris Sui, assensi! acce-

dente, bona Sua in Swerstcde obligavil. Praelerea, si abbas et convenlus in Walkenrede de diclis bonis in io Swerstede non possent de summa cenluin et quinqnaginta marcarum praediclarum . aliter propagali, def'ectum hujusmodi de bonis Suis ad curiam Suani in Volbusen pertinenlibus, quae bona ipsis simililer obligavit, supplebit.
Datum Walkenrede, a. 1317, feria secunda post do-io minicam Esurge.
Tesles: Albertus prior, Herinannus quondam abbas, Heinricus subprior, Tbeodoricus ccllarins, Tlieodoricus camerarius, sacerdotes et monachi in Rifensteyn.
Chartularium Walkenricdense tire Ufinifll. Piti. 311 ^nmtoucr fol. 128*.
*770, SìovbJjoufni, 1317. gebr. 22. Et
Siffridus, filius quondam Friderici de Bendeleyben, unam quartam partem in 4V 2 mansis in Badere, quos una cum SylIYido, Jolianne et Hademaro fratribus ab ecclesia Walkenredensi in feudo tenui!, abbati et conventui ejusdem prò 4 marcis Nortliusensis argenti vendit.
Fridericus, decanus et ofticialis praefecturae Jecliebur- gensis, et Fridericus de Sundcrsliusen, miles, sigilla Sua appendi fecerunt eo, quod dictus Siffridus proprio sigillo careat.
Nortluisen, a. 1317, feria 3. post Invocavi!.
Testes: nobilis vir Heinricus comes de Honstein jun.; Tylo diclus Vii ulte, Fridericus de Sundersbusen, Fridericus de Werre, Conradus de Kornre, milites.
(®tit 2 ©ugelli.)
*771. 1317. gebv. 23. Et
Conradus, Joliannes et Ludolfus, comites de Wolden- berglie, de consensu filiorum et filiarum, scilicet Conradi canonici Tlildensemensis, Hinrici, Hermanni canonici Hal- berstadensis, Willebrandi canonici Hildensemensis, Jolian- nis, Hoygeri, Borcliardi et Henrici, ac Hcseken, Ouedeling-s

burgensis ecclesiae, et Alheydis et Juthae Gandersemensis ecclesiae canonicarum, Vi mansum in Hanendorpe, q tieni Conradus de lìilstein, civis in Goslaria, in feudo Imbuii et conventui in Walkenrede vendidit, eidem conventui proto prietatis titillo donant.
A. 1317, in vigilia b. Malhiae.
(ffltit 3 ©ipgetn.)
*772. Sotjra, 1317. ©lai 3. K
Heinricus Comes in Bychelingen de consensu liliorum Suorum Friderici, Gunzelini et Tbeoderici 14 ma Idra ave- nae, quae Sibi annualim ministrabantur a villa Merbeclie, in retributionem animae Suae salntarem conventui in Wal- s kenride appropriai eique bujtis annonae datores liberos dal, salvo Sibi solummodo judicio saeculari.
Lare, a. 1317, in die invenlionis S. Crucis.
Testes: Jobannes camerarius, miles; Kerstanus deAin- mera, Heinricus Windoldi, advocatus Suus, Henricus de io Salza.
(SJtif beni -Brmbftucf cineS ©iegcls.)
773, ©ftcrtuicf, 1317. 9ltig. 30. Et
llurcliardus (sic) deWerre, famulus, de consensu con- jugis Suae Berthae et liliorum Jobannis, Bcrnbardi, Deit- lipbi et Ludowici feudum super 1 manso in Brucbscowen, quod ab Ottone comite in Valkensteyn babuit et quo ab s Ipso Jobannes miles etBertoldus famulus, fratres de Kozze, nec non feudum super y 2 manso ibidem, quo quondam Fridericus de Scbowen ejusque filius Arnoldus, cives in Osterwicb, infeudati fuerant, conventui in AYalkenrede prò 10 marcis vendit.
io Ludolfus de Winnigeslede et Fridericus de Blinde, milites, recognoscunt Se sigilla Sua appendisse.
Osterwicb, a. 1317, feria 3. ante fcslum b. Egidii.
Testes: Ludolfus de Winnigestede et Fridericus de

Umide, milites; Lodewicus de Blankenborcb, Burchardus de Bywenden, Jobannes de Suderode, .loliannes de Wegele- ven, Ludegerus scriptor, oppidani in Osterwich, famuli*.
HUfilhtttritfeer gHploniatnr fol. 102.
774. 1317. SIhq. 30.
Bernbardus (sic) de VVerre mansum et dimidium in Brocbscowen, conventui in Walkenrede vendilum, corniti Ottoni de Valkenstein resignat.
A. 1317, in crasiino decollationis Johannis Bapt.
Testes iidem, (praeter Burcliardum de Bywenden)**.
lUnlkcuricicr pipicmatar fol. 103.
775. §ctftebt, 1317. ©ept. 1. Et
Otto comes in Walkensteyn de consensi! uxoris Suae Lulbardis et filiorum Oltonis, canonici Magdeburgensis et Hildensemensis, et Burcbardi, canonici Halbersladensis, fendnm super ly 2 manso in Brucliscowen, quod Ipse ab ecclesia Magdeburg., ab Ipso autem Bernbardus de Werre, faniulus, tenuit et resignavit, acceplis 5 marcis Stendaliensis argenti, in monasterium Walkenredense transfert.
Hetstede, a. 1317, in die b. Egidii abbatis***.
Wrtlkcttricticr JDiplomntai- fol. 102 •
776. dftmmcf, 1317. ©ept. 7. Et
Jo[hannes] miles et B[ertoIdus] famulus, elicti Kotze, de consensi! conjugum .Suarum Adelbeidis et Hedewigis et beredum Suorum Bernbardi, Jobannis, Sopbiae et Hedewigis, 1 mansum terrae arabilis in Brucbscowon, quelli
*) Qictmt obgebrucft in ©tfjaiimmm'e ©cfdjicfite bei ©vafru non SBalteio fltin @. 190.
**) beni Slbbnufe bei ©djniinuimi I. c. <3. 191 licS 3. 1 U. u. prae fi. prò.
***) 3» beni ?lbbrucEe bnf. ©. 192 n. 193 lice ©. 193. 3. 15 aliquid fi. aliquod imb 3. 21 anno 1317 fi. 1318.

5 a Bernhardo de Werre, famulo, in feudo lemierunt, con- venlui in Walkenrede pio 18 marcis puri argenti vendimi.
Osterwich, a. 1317, in vigilia nalivitalis b. Mariae virg.
Testes: Ludolfus de Winnigeslede etFridericus de Bunde, milites; Ludewicus de Blankenborcli, Burcbardus de By- ìo wenden, Johannes de Suderode, Johannes de Wegeleyven,
Lndegerns scriptor in Osterwich.
IValhenritlrer piplomntar fol. 103 •
*777. Sltngnon, (1317.) Oct. 3. Bf
Johannes (XXII) papa decano ecclesiae in Einbekc mandai, quatenus ea, quae de bonis monaslerii in Wal- kenriet illicite alienata invenerit, non obstanlihus literis, instrumentis, juramentis, renuntialionibus, poenis et con- o firmationibus ad jus et proprietatem ejusdem monasterii legitime revocare procuret, contradictores per censuram ecclesiasticam compescendo etc.
Avinione, 5. non. Oct. ponlif. anno 2.
(ffltit ter Suite.)
*778. Sluignon, (1317.) Oct. 3. B(
Idem cantori ecclesiae Helgensladensis mandat, qualenns omnes occultos detentores decimarum, reddituum et alio- rum honorum monasterii Walkenredensis puhlice in ec- clesiis moneat, ut infra coinpetenlem terminum decimas, 3 redditus, census et alia bona praefato conventui reslituant et revelent etc.
Ibidem, eodem anno et die.
(9J?it lev Slitte.)
*779. $abft Sommili [XXJI.j ticauftrngt ben 9lbt ju ©t. tpeterfi: berg in (frfurt, bie SScfdjtimbe bes StoftcrS SBnlfcnvicb nsegen bcè bentfetben uovcnttjattcnen SìottjctjntcnS ju Stofiborf unb ©ot= tingcn git untcrfudjrn tinb bnvnbev ju cntfrfjcibcn.
Stoignon, (1317.) Oct. 3.
Johannes episcopus, servus servorum Dei, dilecto fìlio abbati monasterii 3VIontis sancii Petri in Erlordia, Magun-

lincnsis diocesis, saluteni et apostolica™ bcnedictionem. Sua nobis abbas et conventus monasterii in Walkenriel, ordini» Cistertiensis, Maguntinensis diocesis, pelitione monstrarunt, s quod licet abbati Cislertiensi ejusque coabbalibus et conven- libus universis ejusdem ordinis per speciale privilegium sedis apostolicae sii indullum, ut in panocliiis illis, in quibus eis veteres decimae sunt concessae, novalium quoque, de quibus aliquis baclenus non percepii, prò ea porlione, qua veteres 10 eos contingunl, percipere valeant, tamen de Hostorp et de Golingen ecclesiaruin rectores, ejusdem diocesis, dictos ab- batem et conventum dicti monasterii in Walkenriel, quibus in parrocbiis ecclesiarum ipsarum veteres decimae sunt concessae, liujusmodi novalium decimas, de quibus 13 adirne aliquis non percepii, prò ea porlione, qua veteres eos contingunt, percipere libere valeant, in panocliiis su- pradictis impedire propria lemerilate praesumunt in ip- sorum abbatis et conventus praejudicium non modicum et gravameli, quamquam eidem privilegio sit minime deroga- 20 lum. Quocirca discrelioni tuae per apostolica scripta mandamus, quatenus partibus convocalis audias causam et appellatione remota debito line decidas, faciens, quod decreveris, per censuram ecclesiaslicain fìrmiter observari, testes autem, qui fuerint nominati, si se gratin, odio vcl 25 timore subtraxerint, censura simili appellatione cessante compellas ventati teslimonium perbibere. Dalum Avinione 5. non. Octobris, pontilicalus nostri anno secando.
('Kit ber SButte beS ®cit>fìiS 3ot)ann XXÌI.)
780. Cfimuicf, 1317. ©et. 13. Et
Engelbertus de Locbtene, famulus, de consensu avun- culorum Suorum Engelberli, Jobannis et Heinrici, liatrum de Gevricbsem, jus feudi super 1 manso in Hrucbscowen, quod a Jordano de Lere piae memoriae babuit, conventui in Walkenrede prò 6 marcis puri argenti vendit.
Oslerwicli, a. 1317, feria 5. post diem b. Dyonisii.
Testes: Johannes de Hvmbeke, Ludolfus de Winnige-

112
siede, mililes; Bernbardus de Werre, Ludewicos de Blan- kenborch, Burchardus de Bywenden, Hermannus diclus Croio greve, cives io Osterwicli.
tUiUheurieìicr J)iplBmatnr Col. 103*.
*781. di-flirt, 1318. gebr. 11. Et
(Petrus) Magunlin. archiepiscopus — cura ex parie abbatis et convenlus in Walkenriet Ipsi exstiterit suppli- catum, quod capellam in Baderò, filiam matris ecclesiae in Dalheim, f'acerel baptismalem ecclesiam ex causis justis set rationabilibus, Ipse antera non habeat notitiam liujus rei — (Friderico decano) ecclesiae Northnsensis connnillit, ut, vocalis personis evocandis, de praemissis diligenter in- quirat, et si inveniat causas ralionabiles, separationem et baptismalis ecclesiae inslitutionem praedictas celebret io auctoritate Sua, faciens, quod decreverit, per censuram ecclesiaslicam lìrniiler observari.
Erfordiae, a. 13(18). 3. id. Febr.
(Sin ber btfcfyabigtni Itrfimbc fetilt ba§ ©iegd.)
782. ©iegfricb, ©rijolnfter jtt ©t. ©con- in drfurt, itnb §ugo, danonicus ber .Stirdje ju gieiligenftabt, befreien froft ber iljnen uon ben pnbftltdjcn Segateti crtljeiltcn SSollmadjt bie dijtevticnfer= Jìlofier non 3aI)Iung ber iljnen aufcrlcgten Sìcifefoftcn. 1318.
Sfpril 1.
Nos Siffridus, scolasticus ecclesiae sancii Severi Er- fordensis, nccnon Hugo, canonicus ecclesiae Heyligen- stadensis, execulores et laxatores ad infrascripta una cura bonorabili viro domino decano ecclesiae sanctae Marine s Erfordensis ab vencrabilibus viris Ademaro Targaw, Manfredo de Monlilbys et Jacobo de Roka, nunciis seu legatis

sanctissimi patris domini nostri Jobannis papae XXII ad parles Almaniae prò expediendis quibusdam negociis ejus- dem sanctissimi patris et sedis apostolicae destinatis, spe- cialiter deputali cani clausola, ut terlio canonico inpedito 1,1 duo ex nobis praemissa valeant adinplerc, recognoscimus tenore praesentium literarum, quod, cum nos una cum eodem decano de expensis necessariis factis per nnntios seu legatos praediclos, facienles transitum per dyocesin Magunlincnsem, religiosis viris dominis in Walkenredc ce- 13 lerisque ipsorum coabbalibus et conventibus Cisterciensis ordinis quondam certam et nominalam summam pecuniae taxationis nomine inposuissennis infra certuni terminum persolvendam, ex parte dominorum abballini et conventuum praediclorum per literas aposlolicas non cancellalas, non 20 abolitas, sed ornili suspicione carentes, coram nobis exlilit legittime comprobatum, quod ipsi ac eorum coabbates quandocunque nunciis seu legalis ejusdem sedis apostolicae, quibuscunque literis sint muniti, in procuralione pecuniaria providere minime teneanlur; propter quod ipsos 2 » et eorum inonasteria a soiulione peccuniae eis inpositae seu taxatae, vacante decanato in ecclesia sanclae Marine praedicta, cum ex eo noster coexecutor seu contaxalor forel legittime inpeditus, liberos dicimus et solutos praesentium testimonio literarum nostrorum sigillorum niuniniine 30 signalarum. Datum anno Domini millesimo Incantesimo decimo Vili 0 , kalendas Aprilis.
Cliarlularium Walkenriedensc tei* pililiotJjck 311 Dtiummcr fol. 128 .
*783. Slinetunggbont, 1318. 8Kni 18. Et
Ludowicus domicellus, Comes de Eversten, ralam babet venditionem* conventui de Walkcnrede faclam a famulo diclo Schade.
*) ®cr ©rgcnftanb be§ 23irfnuf8 ift nictjt nuSgtbrucEt; ocrglcicfjc cifrtr bie Hrtimbc 9tr. 694—698, rcormifl ir rvftc^ttid) mirò.
8

Symon conics de Dasscle sigillimi Smini appendi fedi. » Datimi in Amelungesborn, a. 1318, feria 5. post Jnbilale. (9Jtit beni ©iegel teS ©tnftn Cublrig, bnSjcnige btg Oirnfrn «Simon ijì abgffnllcn.)
784. Stbt Stvnotb oon Sfnicnmpcn ucrpfnnbft ben Sicbtcn oon 3Bnt= fenricb unb Stmclungsborn jut (Sidjnljeit roegen rincS non benfetben erljaltcnen ©arleljnS non 300 SJtnrf ©itbcvS on-fdjicbnte SDbrfcr in tpommern. Slmelungéboin, 1318. 9Jtni 19.
Nos frater Arnoldns, abbas Campensis, tenore praesen- tium publice recognoscimns eL teslamur, quoti, cimi dilecli domini de Walkenrede et de Amelungesborn, coabbates nostri, trecentas marcas puri argenti Hildensemensis pon- » deris et albedinis nobis et ecclesiae nostrae Canipensi ex mutuo praestilerint in parato ipsisque in earundem Irecentaruni marcarum sokilionem aliqua bona in Salvia (sic) ad nostrani ecclesiam pertinenlia, quamvis per antecessorem nostrum, dominimi Hermannum, exposita et iiicbilominus aucloritale io nostra subsequente fuerint liberatorie confirniata, nos la- men in amplioretn certitudiuem solutionis pecuniae ejus- dem praefatos coabbates noslros volentes reddere cautiores, de consensu nostri conventus viitas nostras in Salvia (sic) sitas et ad ecclesiam nostrani pertinentes, videlicetWosterade, in Sebo ne vel ile, Berlin, agros et villani dictam Ciane, noe non villam dictam Ivywen cum omnibus suis redditibus prò dieta pecunia de novo eisdem coabbalibus nostris, prout dominus Hermannus, antecessor noster praediclus, cum ipsis convcnerat, obligando exponimus, et eosdem 20 praesentibus in corporalem possessionem niillimus earim- dem, ita, ut ipsi seu eorum nunlii, seu siili monachi vel quasi ad hoc specialiter deputati seu eliam deputandi, omnes reddilus ipsarum villarum de anno in aiinurn re- cipiant, quousque domino de Walkenrede ducentae mar- 25 cae praedicti argenti et centum marcae argenti ejusdem domino de Amelungesborn, coabbalibus nostris praedictis, integraliter persolvanlur. Ad quartini solutionem plenariam

praemissarum villarum omnes al singoli pensionar» noslri eliam volumus uL ipsis diligali teneanlnr. Cum auteni eaedem treccntac marcae ipsis fucrinl perfecle et integra- i» Iiter persolutae, extunc praediclae villae cmn suis redditi- bus ad ecclesiam nostrani Campensein libere reverlentur.
In cujus rei leslimoniuin praesentem dediinns lilerain sigilli nostri mnniniine roboratam. Testes eliam snnt doini- nus Johannes abbas Bezzingerode, Johannes Pnilus etGot- 3s fridns de Campo, Johannes de Nnsia in Hersewithusen, Herniannus Hursarius, Couradus de Norlhnn in Walkenrede, Ermbertus camerarins in Bezzingerode sacerdotes et mw- nachi, et plnres alii fide digni. Datum Amelungeshorn, anno Domini M°.CCC°. decimo celavo, feria quinta posti» dominicani Juiiilate Deo proxima.
Ciiartularium WalUenriedense ber $ 5 iiifll. Bibliotljch 311 fjnmioucr fol. 128 -
*785. Spnbft Soljnnn XXil. bcftatigt bie tprioilcgicn bes JÌIoftrrS SBnlfcimcb. Stoignon, 1319. StpriI 1.
Johannes (XXII) cpiscopus, servus servorum Dei, di- lectis filiis abbati et convenlui inonasterii in Walkenryet, ordinis Cisterciensis, Magunlinensis diocesis, saluterò et apostolicam bcnedictionem. Solet annuere sedes apostolica piis volis et honestis petentium prccibus favorem s benivoluni imperlili. Eapropler, dilecli in Domino fìlii, veslris justis postulalionibus grato concurrentes assensu, omnes libertates et irnmiinitales a praedecessoribus nostris Romanortim pontificibus sive per privilegia vel alias indul- gentias vobis et nionasterio veslro concessas, necnon li- m bertales et exemptiones secularium exactionum a regibus et principibus et aliis Cliristi fidelibus ralionabiliter vobis et monastcrio praedicto indultas, sicut eas juste et pacifice obtinetis, vobis et per vos monasterio praedicto auctoritate apostolica confirmamus et praesenlis seri pii patrocinio is communimus. Nulli ergo ninnino bominum liceat hanc
8 *

[ialinaiti nostrae conlinnationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis aulem hoc allemptare prae- sumpscril, indignationem oninipoteiitis Dei et boalorum 20 Pelli et Paoli apostolorum ejus se noverii incursurnin. Datimi Avinione kal. Aprilis, pontificalns nostri anno tertio. (SOtit ber Slitte.)
*786. 1319. Stprit 15. ltf
Fridericus Comes in Bichellighe jun. et dominus in Ho— denborcli protestatili', quoti constituli coralli Ipso Hugo et Xycolaus fralres deBadere, famuli, acceptis 3 marcis, re- nunliaverunt ornili inipetitioni conira ecclesiali! Walkenrc- •i densem super 2 V 3 mansis in Badere.
A. 1319, dominica Quasimodogeniti.
(®ìit (’f[ititibigina ©iegcl.)
*787. tpabftSotjnnnXXll. bcnuftvngt bie ©dipinteli 511 ©t. SBoitifnj in §a(bcvftnbt, 311111 ijeit. Jìmtjc in Sfovbtjnufcn unb gu ©t. SBInfii in ÉBvaunfctjnmg, bn 6 Jfloftcr SBnlfcnvieb gegen SMcibignngcn unb aSccintrndjtigungcn ©litici - fviiftig 311 frfpi|jen.
Stoignon, 1319. Sun. 23.
Johannes episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis sancii Bonifacii Halbersladensis et sanctae Crucis in Nort- liusen ac sancii Blasii in Bruneswich, Maguntinensis et Hildensemensis diocesis, decanis ecclesiarum salutem et 5 apostolicam benedictionem. Militanti ecclesiae licet numeriti disponente Domino praesidenles circa curam eccle- siarum et monasteriorum omnium solertia reddimur indefessa solliciti, ut juxta debitum pastoralis officii eorum occurranius dispendiis et profeclibus divina cooperante ìoclementia salubriter intendamus. Sane dilectorum filiorum

abbalis et convenlus monaslerii ile Walkenrede, Cisler- ciensis ordinis, Magimtinensis diocesi®, conqueslione pcr- cepimus, quod noniiulli vencrabiies fralrcs nostri episcopi celerique ecclesiarum praclati ac ciclici et ecclesiaslicae personae, (am religiosae quam seculares, necnon duces, is principes, coniites, marciiiones, barones, nobiles, inililes, communia civitatnm, imiversitates terraram et locoruin, et aliae personae ac officiales, advocati et ministri eorundem praefalos abbalem et eonventum ad contribuendum in talliis et collectis, quae a praedictis ducibus, principibu.s, eomitibns, marcbionibus, baronibus et aliis praelibatis prò tempore laicis imponunlur, propria tcmerilatc compellunl in vccLigalibus et angariis oneranl, eqnos, canes et fami- liam in claustra, cnrias, molendina et bona ruralia co- rmidem monasterii et convenlus ad alendum seu pabu- landnm mitlnnf, in praedictis monasleriis et bonis facilini piacila seu publica parlamenta, ad quae cimi magna mul- titudine equitum et pedilum accedentes bona ipsius monasterii iinpignorant ac victuaiia et res alias diclorum abbatis et convenlus, quae ipsis fuissenl lungo tempore a» sulTectura, violenter diripiunt, devorant et consumunl. Nonnulli etiam civitalum et parlium illarum, qui nomea Domini in vacuimi recipere non formidant, eidem mona- sterio in grangiis, villis et locis aliis, lerris, domibus, mancriis, possessionibus, juribus et jurisdiclionibus ac 35 pecuniarum suminis, fruclibus, censibus, redditibus et proventibns ejusdem et quibuscumque aliis bonis mobili- bus et iminobilibus, spirilualibus et tcmporaiibus ac rebus aliis, ad monasterium ac abbatem et eonventum praedicla spectantibus, multiplices moleslias inferunt et jacturas. «0 (Juare praefali abbas et convenlus prò se et diclo mo- naslerio nobis humiliter supplicatami, ut, cimi eisdem valile reddatur difficile prò singulis querelis ad aposlo- licam sedem haberc recursum, providere ipsis super boc paterna diligentia curarcmus. N T os igilur adversus prae-u sumptores, molestatores et injurialores bujusmodi ilio volenles eis remedio subvenire, per quod ipsoruni coni-

pescatili - temeritas et aliis adilus committendi similia praecludalur, discrelioni vestine per apostolica scripta so mandatmis, quatimis vos vel duo aut unus vestrum per vos vel per alium seu alios etiam, si sint extra loca, in (juibus deputati estis, conservatores et judices praefatis abbati et conventui efficacis defensionis praesidio assi- stentes non permiltatis, eosdem super praeniissis et qui- 55 buslibel aliis bonis et juribus ad abbatem et convenlum ac inonasterium praedicta spectanlibus ab eisdein vel qui- buscumque aliis indebite molestali vel sibi gravamina seu dampna vel injurias irrogaci, fachiri dictis abbati et conventui, cum ab eis vel procuratoribus suis aut eorum oo aliquo fuerilis requisiti, de praedictis et aliis personis (juibuslibet super reslilutione grangiarum, villarum, loco- rum, lerrarum, jurisdictionuin, jurium ac bonorum immo- bilium et mobilium, reddiluum quoque et provenluum et aliorum quorumcumquc bonorum, necnon de quibuslibet 03 molestiis, injuriis atquc dampnis praesenlibus et futuris in biis \ideiicet, quae judicialem requirunt indaginem de plano sine strepitìi et figura judicii, in aliis vero, prout qualitas ipsorum exegeril jusliliae complemenlum, occu- patores seu delenlores, molestalores, praesumptores et -o injuriatores hujusmodi, necnon conlradictores quoslibet et rebelles, cujuscumquc dignitalis, status, ordinis vel con- ditionis extiterint, quandocumque et quotienscumque ex- pedicrit, per censurain ccclesiasticam appellatione post- [losita compesccndo, invocato ad hoc, si opus fueril, 75auxilio bracini secularis, non obstantibus felicis recor- dationis iìonifacii papae Vili, praedecessoris nostri, in quibus cavctur, ne aliquis extra suam civitatein et dio- cesin nisi in certis exceptis casibus et in illis nllra imam dietam a fine suae diocesis ad judicium evocelur, seu ne so judices et conservatores a sede deputati praedicta extra civitatein et diocesin, in quibus deputali fuerint, conira quoscumque procedere sive alii vel aliis vices suas comminerò aut aliquos ultra imam dietam a fine diocesis eorumdem trahere praesumant, seu quod de aliis quarti

de manifeslis injuriis et violenliis et aliis, quae judieialeni ss indaginem esigimi, poenis in eos, si secus egerint, et in iti procuranles ailjectis conservatores se millalenus intro- iniltant et tam de duabus dietis in concilio generali, dum- modo ultra duas vel tres dietas ali(|iiis extra suain civi- talem et diocesin auctoritale praesenlium non traliatur, m quam aliis qnibuscuinque constitutionibus ac praedecesso- ribus nostris, Komanorum ponlificibus, tam de judicibus delegatis et conservatoribus quam personis ultra certuni numeruin ad judicium non vocandis ani aliis editis, quae vcstrae possent in bac parte jurisdiclioui aut potcstati «s ejusque libero exercilio quomodolibet obviare, seu si aliquibus conununiter vel divisim a praedicta sit sede indili tu ni, quoti cxcommunicari, suspendi vel interdici scu extra vel ultra certa loca ad judicium evocari non possint, per litleras aposlolicas non facienles plenum et ex[iressam acino ile verbo ad verbum de indulto bujusniodi et eorum per- sonis et locis, ordinibus et nominibus propriis menlionem vel tjualibel alia indulgentia diclae sedis generali vel speciali, cujuscumque tenoris existal, per quam praesen- libus non expressam vel tolaliter non insertam vestrae io» jurisdictionis ex])licatio in bac parte valeat quomodolibet impediri, et de qua cujusque loto tenore de verbo ad verbum in nostris litteris habenda sit menlio specialis. Celerum volumus et aposlolica aiictorilate decernimus, quod quilibet vestrum prosequi valeat articulum etiam perno alium inclioatum, quamvis idem incboans nullo fuerit impedimento canonico impedilus, quodque a data praesentium sit vobis et unicuique vestrum in praemissis et eorum singulis coeptis et non coeplis praesenlibus et futuris perpetuata potestas et jurisdictio a tiri buia, ut co vigore eaque m lirmilate possitis in praemissis omnibus coeplis et non coeplis praesenlibus et futuris et pio praediclis procedere ac si praefata omnia et singulti cornili vobis coepta fuis- sent et jurisdictio veslra et eujuslibet vestrum in praediclis omnibus et singulis per cilationem vel mudimi alium un perpetuala legitimum exlilissel, constilutione praedicta su-

120
per conservatoribus el alia qualibet in conliarium edita non obslanle. Daliun Avinione 9. kal. Julii, ponlificatus nostri anno terlio.
(ffltit ber SSiitte. *)
*788. ©ottingen, 1320. gebv. 2. B[
Meehtbildis, relieta quondam Conradi de Colle, re- eognoscil, Se cmn conventi! monasterii Walkenredensis concordasse, quod temporibus vitae Suae prò decima curine Suae, sitae apud Gotingen ante valvam Gronensem, 5 fratribus Walkenredensibus singulis annis die Martini bie- malis dimidium lot puri argenti dabit. Insuper protestatili', 2 jugera Sua in campo Golingensi retro anliquam villam sita perpetualiter decimalia esse monaslerio.
Gotingen, a. 1320, in die purificationis b. Marine, io Testes: Bertoldus et Gerbardus plebani S. Jobannis et S. Jacobi in Gotingen; — Conradus de .lune — Herman- nus Corvus, oppidani in Golinge.
(5)tit bui ©iegetn ber l'favrer SBcrtotb unb Sertjarb.)
*789. 1320. gebr. 10. E[
Andreas de Barkevelde, Jobannes de Desingerode cum uxore Sua Meitbildi, pracdicti Andrene sorore, et filiis alque fdiabus Suis, Wernberus de Revele cum conjuge Allieidi et libo Suo Gunzelino, Jobannes de Goslaria cum 5 uxore Sua Meitbildi et filia, necnon Henricus Mutzeval renuntiant ornili impetitioni contra conventum in Walkcn- rede super 4 mansis in Engela, quondam a Tbeoderico de Hacliem eidem vendìtis.
*) Stn cincin 2tm Sremptcìre fetjtt bie Slitte. Stujicrbem finb 3 SraitS» fumte uorpaiibcn, nainticb Henrici Hildensemensis episcopi, d. Slu- rewolt, 1335, 7. non. Mari, (mit ©ieget), Henrici Tilen, offi- cialis Jecheburgensis, d. Norlhusen 1473, 4. Sopì, (mit ©iegel), imb enbtid) Nicolai abbatis Sancii Jacobi Scollorum Erfurdensis, d. Erfurd 1501, 5. Jnl. (mit cincin SPnuf)|lucEe fece ©irgets).

121
Albertus jun. comes de Werningerod el llurebardus de Berwinkele, miles, sigilla Sua apponi fecerunt.
A. 1320, in dominica Esto mihi.
(SJfit 7 ©iegctn.)
*790. 1320. ffltiirj 15. BC
Burchardus miles de Aschosserderod cimi consensu
filiorum Suorum Johannis, Burcbardi, Fri derici et Henrici, necnon Burcbardi, patrui Sui, de Aschosserderod, famuli, dimidielalem piscinae Suae juxta villam Hocstete con-
ventui in Walkenreid confert, ita tamen, ut neulra pars «
siile altera in eadem piscina piscari debeat singulariler ac divisim.
A. 1320, sabbaio Sitientes.
Tesles: Henricus et Hugo fratres de Welrod, Albertus etHenricus fratres de Werenrod, Hevso de Thettenburnen, io mililes; Colze de Boia, fanmlus.
(Sltit bell ©irgetn SBurcfjarb’S unb bc8 ffirrictjtS jit 3rtr;aburg.)
*791. ©ic ©ebrtibcr ©rnfen $eittri$ unb ©ietrid) non $ofjn= flcin cvimicnt unb beftiitigen bic non itjren S5orfai)ren beni filo: per SSalfenricb in SBctrcff onfdjiebcncr ^oljungen crftjciltcu Stedjte unb erneuern guglrirfj bic beni fltoftcr noti iljrcni ©rof: uotcr, ©rnfen §cinrid), in Stnfetjung ber gifdjcrei in ber §clmc crtljcilten SSerccfjtigungcn. 1320. Sul. 27.
Nos Hinricus et Theodericus fratres, Dei gratin comites in Honstein, recognoscimus per praesentes et omnibus bas litteras visuris seu audituris cupimus fore nolani, quod cani religiosi viri dominus abbas et conventus monasterii in Walkenriet, ordinis Cystertiensis, Magunlinensis dyocesis, « nobis de noslris oflicialibus deferrent querimonias, quod ipsos in cornili sii vis, neinoribus et lignis, quae ab antiquo juslo proprielatis Ululo la ni a noslris progenitoribus quam

122
a qiiibuscumque aliis (luiele et libere possedermi!, aria- io rent conila jusliliam, evecliones lignorum prohibendo ac secliones, el gravite! 1 moleslarcnt, nos per eosdem religiosos de ipsorum jure sufficiente! 1 et plenarie informali, ab hu- jusmodi moleslaliono nostros officiales decrevimus prolii- bere. Igitur curii praemissorum religiosorum libertales el isjura aligere potius qimni ininuere eupiaimis, ni omnis rixae maleria deinceps lotaliler auferalur, ninne jus omnesque libertales, quas in praedictis sii vis, neinoribus et lignis a noslris progenitoribus iidem religiosi dinoscunlur baetenus Imbuisse, ipsis el eoruni successoribus ipsiijue prael'alo so inonaslerio cimi nostrorum liberornm Hinrici et Tbeode- rici ceterorumque nostrorum liberorum et heredum atque omnium, quorum consensus de jure vel de facto est vel filerai requirendus, voluntate el consensu innovamus, ra- lificamus et praesenlibus confirinamus, volentes, ut eorum ss sii vis, neinoribus atque lignis ac cujuslibet generis arbori- bus, abielibus si ve malis ubicumque silis, absque cujuslibet inpedimenlo seu conlradiclione saepe dicli religiosi libere et prò suae voluntatis bene|)Iacito utantur per se vel per alios secando, vendendo, ad quaecumque loca ducendo so vel deduci faciendo, esstirpando, in carbones redigendo, casas seu habilacula in ipsis conslruendo, necnon cujuslibet arlis, quotquot voluerint, in eisdem operarios liberrime collocando et generalitei 1 in quaslibet utilitates et usus suos silvas, nemora, arbores atque Ugna praemissa quo- 3s modolibet convertendo. Insuper piscationem de ponte Heilbbrucken usqne ad locum, ubi aquae frigidi fossati eum aquis Helmena commiscentur, quam nostcr avus bonae memoriae comes Hinricus cuna agris utrique littori adja- centibus dinoscitur vendidisse taliter innovamus, ut perso- 4o ime praemissi monaslerii tempore messis atque ornili tempore, quo dominus abbas in vicinis grangiis extileril, etiani per suam familiam in praedicla aqua Helmena babeanl piscandi liberam facultatem. Tesles liujus rei sunt domini Criderieus decanus ccclesiac sauctae Crucis in Norlliusen 45 et Reynlmrdus plebanus in Wafeleibein, nostcr capelianus,

123
saeerdoles; Biìrcbardus de Asclialhzerodc el Fridericus de Holbach, noster advocalus, milites; Hermannus diclns Sagittarius, noster etiam advocatus, et Burchardus de Aschathzei'ode junior, famuli, et alii plures fide digni. Ju hujus rei testiinoniuin et evidentiam omnium praemissorum so nostra sigilla litteris praesenlibus duximus apponenda. Datum anno Domini M°.CCC°. vicesimo, dotninica post diem beati Jacobi apostoli proxima*.
(fflfit 2 ©icgctn.)
*792. Storbljaufcn, 1320. ©cpt. 16. Et
Fridericus deeanus ecclesiae S. Crucis in Northusen — cum secundum literas Pjetrij archiepiscopi Magunlini, Sibi scriptas a. 1318, 3. id. Febr., inquirens a villanis in Ba- dere praeslito juramenlo comperisset, quosdam infantes absque baptismale, aliquos etiam pueros, adultos et senes s utriusque sexus absque viatico eie. propter nimiam matricis ecclesiae in Dalbeym distantiain in ipsa villa Badere rni- serabiliter decessisse et ipsam capellam in Badere divino officio saepissime fuisse destilulam — volens, tales enor- mes negligentiae in posterum ne contingant, capellam in io Badere a matrice ecclesia in Dalbeym separat, statuens, eam fore et permanere debere ecdesiam baptismalem.
»Acla sunt liaec in ambita praedictae noslrae ecclesiae; «praesenlibus Ili urico scolastico, Cunrado tbesaurario etc., «nostris concanonicis, a. 1320, 16. kal. Oct.« is
(33n8 ©icgd fcljll.)
793. 1320. 24. Et
Aìbrechl, SMfdjof JU §alberjtabt, gicbt beili Burckard ttnb (ìuncelin v. Berewinkele unb Fiorili v. Dalem, flutter, ben 3 e[]uten 311 Sìrudtfdpiitm 311111 vediteli Scbnc fi'ir 260 (sic)
*) gcljlcrijaft unb mangcltjaft abgfbrutft bri Eckslonn Cluon. Wnlk. p. 127 unb Lcurkfcld Anliqq. Watt. p. 439.

124
Ulti). Slìiirf ©Uberà, bud) mit beni Sk'rbelialt, ben 3e()Utcn s fi'ir bicfe ©limine bi§ SBeilpurgià fiinftigcn 3 al;reà ,$uriiif= ncbmcu 511 fonimi.
Stadi 9fblanf biefer ?mft foUcu bie Sfótter bcfmjt feiu, ben 3cf;ntm nad) U;rcm fScIicben fid) 511 Stube 511 madidi.
A. 1320, middeweken vor S. Micheles doglie.
itifllkntriclicr Jiipiomntar fol. 102 .
«=794* ©ofilav, 1320. ©et. 28. BC
Cono, Dei gratta Margaritensis episcopus, omnibus ca- pellam S. Caeciliae in Goslaria visilanlibus eie. 40 dics in- dulgenliarum eL 1 karenam relaxat.
Goslar, a. 1320, in die Symonis el Judae.
(Sa§ ©iegel ijt abgefatlcit.)
795. ©a§ Jtloftn: Steucampcn im'pfdnbet tuegen cines uom Jtlofìer SBnIFcnvieb nnpfangenctt SDarleljne oon 100 SJlnvf @it= bevS fritte fànnntlidjen ©liter in tpommevn. SBalfcnrieb, 1321,
gebr. 25.
Nos frater Gotfridus, abbas Campensis, totusque ejus- deni monasterii conventus recognoscimus in hiis scriplis publice protestanles, nos teneri et obligatos esse venerabili et dilecto nobis in Cbristo domino Johanni ejusque collii venlui in Walkenriid in centum marcis puri argenti pon- deris et albedinis opidi Northusensis ex mutuo, quod nomine dicli nostri monasterii Àrnoldus et Hermannus praedeces- sores nostri a domino Lauderò, quondam abbate in Wal- kenrid, dinoscuntur recepisse. Igitur prò suprascripta io pecunia omnia bona nostra in Slavia (sic) lam in villis, quam in inolendinis, quam etiam in nemoribus, prout memorati nostri praedecessores obligaverant, praesentibus obligamus domino Johanni, coabbati nostro, ejusque convenlui in Walkenriid praenolalis. In cujus rei teslimonium prae-

125
sentes lileras eisdem dedimus uosli'i sigilli munimmo ro- 15 boralas. Datimi Walkenriid anno Domini jVl°.CCC°.XXI 0 ., in crastino beati Mattbiae apostoli.
Gharlularium Walkcnriedense 5fr Uditici. piWiotljeh jit gflnttiwfr fol. 126*.
796. §nt6erftabt, 1321. 9Mrj 13. Et
Albertus Halberstad. episcopus decimam viliae Bruch- scowen de inanibns Alverici, Tbeodcrici, Willikini et Johannis, filiorum quondam Jordanis de Minsleve, et Hinzemanni de Ghelle famuli, qui banc decimam jure feudali tenuerant, justo pretio redemtam et libere resigna-s lam, monasterio in Walkenrede vendit prò 250 marcis puri argenti, quae Suo nomine solulae sunt Burcliardo et (ìuncelino fratribus de Berwinkele et Fiorino de Dalem, mililibus, prò castro Luterbercb, quod iidem milites Sibi exposuerunt. io
Insuper jus proprietatis 1 areae in villa Zillingen juxta ecclesiani beatae Mariae virginis sitae, ijuam religiosi do Walkenrede et collectores decimae eorum nomine inba- bitant, dicto conventui conferì.
Heinricus praepositus, Fridericus decanus, Wernlimis is camerarius totumque capilulum ecclesiae Halberstad. liane donalionem et venditionem ratam liabent.
Halberstad, a. 1321, in crastino b. Gregorii papae.
Testes: Fridericus decanus, Wernherus camerarius,
Heidenricus scolasticus, Ludowicus de Honsteyn, thesau- 20 rarius, Albertus de Tundersleve, Conradus de Winnige- stede, Herbordus Mor, officialis curiae Halberst., canonici Halberst. ; Bertrammus de Velheim, Johannes de llomes- leve, Borcbardus de Berewinkele, Betemannus de Hoym, Johannes de Hartesrode, Gbevehardus de Werslcde, mi- 25 lites.
ilMhcnrictrei - fol. 101.

120
797. ©ftcriuief, 1321. 9Rarj 24. Et
Johannes miles de Romesleve testatur, quod Hince- inannus de Ghetle, f'amnlns, portionem, quae ei in decima villae quondam Brochscowen, ab episcopo Halbcrstad. nunc conventui in Walkenred vendila, competiil, Ipsi ac « fra tri Henrico de Baie, reclori curiac in Schowen, ad manus Alberli episcopi Halbcrstad. resignavit.
Ostcrwicb, a. 1321, in vigilia annnnliationis b. Mariae virg.
Testes: Burchardus et Guncelinus fratres de Bere-
io winkele, Fridericus Friso, milites; Tbeodericus de Romesleve, Rerloldns diclus Wildo de Roden, Ludewicus de Rlankenborcb, famuli.
tUnlkenricticr Eiplamator fol. 10l‘.
798. Oftcrmief, 1321. aitarj 25. Et
Rorcbardus et Guncelinus fratres de Berewinkele, nec- non Florinus de Dalem, milites, decimarli in Bruehscowcn Ipsisanno 1320, feria 4. ante diem b. Micbaelis ab Alberto Halberslad. episcopo feudali jure prò 260 marcis puri s argenti ita, ut redimi possit, collalam et postea conventui in Walkenrede concessam, receptis per religiosos de Walkenrede 260 marcis praedicti argenti, episcopo et ecclesiae Halberst. liberam et solutarn repraesenlant, ornili juri etc. renuntiantes.
io Literae propriis sigillis Guncellini de Berwinkele ac Fiorini de Dalem miiitum roboratae sant. Johannes de Romesleve miles recognoscil, Se sigilluin Suum prò Bor- chardo de Berewinkele, qui proprio sigillo propter ple- banum in Berwinkele captivatum ad praesens caret, in m prima pressala appendisse.
Oslenvich, a. 1321 , in die annuntiationis b. Marine virginis.
Ulfllkcnrirter piplouiatav fol. 100‘.

799. [©odiar,] 1321. ©lai 6. Et
Wedeglio de Aslvelde, Bernardus Bruno, Heinricus de Dornthen, Siffridus Praghe, Heinricus de Levcde, Hcr- niannus de Aslvelde senior, Johannes Etzeke, Arnoldus de Ghyfhorne, Olricus Reymari, Hcrmannus Eppelke, Heinricus de Brokelde, Siffridus Scap, Gereco sub Sancto « Egidio, Ludolfus Johannis, Rodolfus Wildevur, Ehelingus de Viìrde, Gonradus Poltener, Hermannus Kalbech, Heinricus Viltere, Heinricus Bacmester, Johannes Scumplienie. consules civitalis Goslariae, recognoscunl, quod Marga- rela, quondam uxor Conradi Trost, concivis Sui, ejusque io dii in praesentia Sua omni juri, si quod in villa Broch- scowen habebant, renuntiaverunt ad manus abbalis el. convenlus monastero Walkenrede, recepii» 15 marcis puri argenti.
A. 1321, in lesto S. Johannis ante porlam Lalinam. is lUnlheiirifìifr piplomntnr fol. 101.
*800. 5Der Stati) ber ©tabt ©ottingcn Defennt, uon beni Jìlojìer SBalfctmcb 33 SRnvf ©itbcrS ginn @rfa$ non ©nitdiibclafkti ini SBetragc uon 3 SJlavf evljalten 511 Ijaben. [©ottingen,] 1321.
anni 29.
Nos consules ac universitas civitalis Gotingen recogno- scimus publice in hiis scriplis et protestamur, quod ab lionorabili viro domino abbate in Walkenrede et suo conventu recepimus triginta et tres marcas puri argenti ad comparandum trium marcarum redditus perpetue du- 0 raturos prò bonis mobilibus et inmobilibus, quae habent in nostro civitale el extra in campis nostrae civitalis, f[iiae suis usibus compararunt, videlicel pio taliis, vigiliis et aliis jurilnis inimici ” us, quae nostra civitas habuiL bonis in eisdem, quos redditus percipiendos perpetue de m consilio sapienlum nostrorum quaedam stalla seu macella, in quibus carnes vendi debent, procuravimus aedificari de novo in recompensam nostrorum jurium praedictorum, immo ipsos abbatem et conventum volumus, quibuscunque

128
13 niodis poluerimus, precibus favorabilibus cl consilio lldc- liler promovere. In quorum praemissorum evidentiam ipsis praesentem litleram dedimus sigillo nostrae civilatis firmiter communitam. Datum anno Domini M 0 .CCC°.XXI°. in crasiino die ascensioni domini nostri Jesu Chris ti.
(SJfit beni ©ieget.)
*801. Stor&Onufcit, 1321. ?lttg. 25. Bf
Henricus de Wessungen famulus diclus Spedii, de consensu fra Iris Sui Ottonis, conjugis Suae Berchtae, lìlio- rum Henrici et Wallberi et liliarnm Lncgardis et Ber- tradis, 2'/ 2 mansos terrae arahilis silos in campis quon- e dam villae Besenrode monaslerio in Walkenred pio 100 marcis Northusensis argenti vendit.
Cum eadein bona uxori Suae praedictae nomine do- talitii deputala fuerint, eidem in restaurum 3 mansos in campis villae Wessungen majoris cani una curia ibidem, io quam inhabilat, prò dotalitio assignavit, ipsaque praedictos 2'/ 3 mansos Johanni abbati ejusdem monasterii orctenus et manualiter in viridario Wicberli plebani de Wessungen libere resignavit, sub altestatione teslium subscriptorum.
Act. Wessungen, a. 1321, feria 4. ante diem b. Jais cobi (Suf. 22.); dat. Nortbusen, a. 1321, in crasiino b. Bar- tbolomaei apostoli.
Testes: plebani de Wessungen et de Gunzerode, Fri- dericus advocatus dictus de Holbach, Fridericus de Wol- ferode, milites; Henricus sen. de Turri, — Fridericus de 20 Clettenberg, Gunterus de Vroenrode, Tb. de Saltza et Beseko fratres, Bertoldus de Wessungen, Fridericus filius ejus, Bertoldus de Clettenberg et Fridericus dictus Sundene.
(SDJit ben ©iegebt beS IDecIjnntm gtiebrid) imb be8 Dfftdnlfl 511 Settjabtirg.)

*802. Storbijoufen, 1322. aitar} 7. K
Gouradus civis in Norlhusen, diclus Vorsle, i mansmn in Badere, qucm ab ecclesia Walkenred. tiLulo feudali lenuit, eidem ecclesiae prò 31 marcis Nortliusensis argenti vendit.
Fridericus, decanus el officialis praeposilurae ecclesiae s Jechaburg., et Fridericus, decanus ecclesiae S. Crucis in Norlhusen, sigilla ol'ficialalus Sui appendi fecerunt.
Northusen, a. 1322, in dominica Heininiscere.
Tesles: Henricus de Elricb, Borcbardus de Heringen
sacerdotes; Wernberus Calvus et Johannes de Hartzungen, io cives in Northusen.
(TOit 3 ©ugelli.)
*803. iDic ©cbritber ©rnfen ^einridf) ttnb ©ietritfj ooti 4>°fin= flritt tmfntifcu beat Jìtoftcr SBotfcnricb itjte unnmt ber Jìtojìcv: fifd)crci am JiranitfKufìrin bclcgctte gifcfjcrei ncbfi BttMjor, unb ramimi bcntfclbeit }ugtcirfj bas 3ìed)t cin, ini fogcnaitntcn jìaltcn ©rabeit 311 ftfdjcn. ffiurg §otjnftrin, 1322, Stilai 3.
Nos Hinricus et Theodericus fratres, Dei gratia comites in Honstein, tenore praesentium recognoscimus publice protestando, quod de pieno et libero filiorum et lieredum nostrorurn tam praesentium quani futurorum omniumque conscnsu, quorum consensus de jurc, facto vel consuelu- s dine est vel filerai requirendus, dedimus, vendidimns et tradidimus religiosis viris domino abbati et conventui monastero in Walkenriet, ordinis Cislertiensis, Magunlinensis dyocesis, pio se suisque successoribus recipientibus et ementibus a 110 bis jure proprio piscinam nostram cuin io integro el loto aquaeduclu ejus ac aquaeductus fossato juxta ipsorum piscinas, sub scopulis Cranekestein silas, positam bonaque omnia et singula cuin agris, pratis, pascuis, silvis, virgultis, aquis aquarumque decursibus, fossatis, semitis, viis et inviis, piscariis intra el infra bos 15 infrascriplos fines et terminos, scilicet inter mediani parlem
9

piscinae Hermanni Sagittari!, advocali nostri castri in Clettcnberg, cl directc ex adverso trans inontem liscine ad mediani jiartem piscinae Heyzonis de Tetlenborn, miao litis, nostri castellani dicii castri, et deinde ad praefatas piscinas Cranekestein et uscpie ad ipsornm religiosornm bona juxta et sopra easdem piscinas posila, ab inferiori vero media parte piscinae memoratae jam dicti Hermanni advocali nostri et sic anlicinum decui'snm acjnae sive rinvilii dicti Elzebacb usque ad pratnrn Windoldi militis, eliam castri nostri praemissi castellani, et inde deinceps descendendo per decursum dicti rivuli conprebensa cl contenta alque omnia et singola bona, quae sacpedicti religiosi in campis villae Saxa vel extra ante lioc posse- 30 derant tempus, in quibns quoddam jns dietimi vnlgariter »begeresrecbt« habuimus sive advocaliam, ad babendum, tenendum ac proprietatis titolo perpetuo ab ornili onere seo jore advocatiae aot qoolibet servitotis gravamine pa- cifice seo libere possidendom et, qoicqoid eis ipsoromqoe 33 soccessoribos deinceps placoerit, perpetoo faciendom cura omnibus et singolis, qoac intra vel infra praedictos seu alios, si qui forent, fines vel lerminos continentor, coni ornili jore, aclione, oso et reqoisilione nobis ex eis vel prò eis rebus aot ipsis rebus seo ex qoalibet earom modo 4 ° o pertinente prò centoni marcis pori argenti nobis ]iersololis intcgraliter et complete, promittentes per nos noslrosque beredes praesentes et post fulnros dictis reli— giosis vel eormn soccessoribos de dictis rebus seo bonis aot aliqoarom vel alicujos coroni parte lilem et contro- 43 versiam nollo tempore inferro nec inferenlibus consentire, sed ipsa bona seo res et qnaelibet canini ipsis et eorom soccessoribos lam in proprietate quam in possessione ab omni persona et oniversitale legitime defendere, aoctori- zare, disbrigare et fideliler expedire. Renonliamus ni- 33 cbilominus omnibus actionibus et inpelitionibns, qoas ipsis praescriptis religiosis de praefatis seo aliis eorom bonis, viis vel inviis, fossatis, moris, aqoaedoctibos et aedificiis seo nionilionibos, aot de qoiboscomqne rebus vel

131
causis per nos vul per quoscunque alios movimus vel movere poluimus in judicio vel exira, sen quae nobis ss usque in praesentem diem de jure, faclo ve! consuetudine quoquo modo competercnt aut competere poluissent con- tra religiosos antedictos, nolentes eos nec valenles in praemissis vel aliquo praemissorum per prohibilionem seu modo alio deinceps offendere vel aliqualiler inpedire, sed cu fideliter cura alfectu in liiis et in omnibus et ad liaec effectualiter promovere, volentes etiam dictam venditionem et omnia et singula suprascripta firma, rata et grata habere, observare et adinplere nec contravenire per nos vel per alium aut alios de jure vel de facto aliqua ralione. cs Sane ad majorem diclae pecuniae seu argenti refusionem et cvidentius indicium specialis de celerò promotionis et favoris diclo domino abbati, priori et omnibus ac sin- gulis personis dicti conventus in Walkenriet litteralis ac ipsorum successoribus piscandi in aquis Frigidi fossati, 70 vulgaritcr dicti Caldegrave, licentiam perpetuain concedi- mus per praesentes et eisdem datnus seu tribuimus li- beram facultatem. Datum anno Domini M°.CCC°. vicesimo secundo in castro nostro Honslein, feria seconda post dominicani Jubiiate proxima, cum appensione nostrorum 75 sigillorum in robur, testimonium omnium et singulorum praemissorum et evidentiam pleniorem.
(ffltit 2 ©icgeln.)
*804. [®ottingcn,J 1322. ?tug. 13. Et.
Conradus de Juno, Gyseco Longi, Eckeliardus Feni- slarii, Henricus de Dymerden, SyfFridus Biscop, Albertus Pustinebussen, Godescalcus apud fontcìn, Jobannes Collis, Henricus Goteman, Hermannus advocatissae, Herwicus llutfus et Jobannes Bernhard!, consules in Golingen, te-s stanlur, quod Heyso diclus Stella, concivis Suus, cum consenso uxoris suae legitimae Hellenburgis, Va mansuin
9 *

132
terrac arabilis in campis civitalis Suac abbati et convenlui in YValkenred prò 37'/ a marcis vondidit. ni A. 1322, in die Ypoliti mari.
(9J?it bcm ©ieget ber ©tnbt Oiittiiigrn.)
*805. Gsvjbifdjof 3)tattljiaS t>on SRainj evneucrt unb beftatigt bic bcm jUojler SBalfenvieb oon feinen SSorgangcrn cvtljcilten $|3rit>ilegtcn. ©rfurt, 1322. @ept. 2.
Mathias, Dei et apostolicae sedis gratia sanctae Mogun- tinensis sedis eleclus, religiosis ac in Cbristo devolis abbati et convenlui inonasterii in Walkenryel, ordinis Cvsterciensis, Mognntinensis dyocesis, salulem in Domino. Advertentes s vestrae sincerae devolionis affeclum, quo felicis recordalio- nis quondam arcbiepiscopis Mogunlinensibus, praedecesso- ribus noslris, nobis et noslrae ecclesiae Moguntinensi vos exbibuistis jugiter benivolos et devotos, quodque eisdem nostris praedecessoribus et nostrae ecclesiae baclenus com- ìoplacuislis et compiacere poteritis in futurum, omnia privilegia, indulgentias, concessiones et litteras vobis et memorato veslro monasterio ab eisdem nostris praedecessoribus datas provide et concessas ratas babentes et gratas conGrmamus et praesentibus litteris innovamus. Datum Erford, quarto mnonas Septembris anno Domini millesimo trecentesimo vicesimo secundo.
(®a$ ©ieget ifì (ibgefatlcn.)
*806. grjbifcfiof Sttatt^iag non SDtainj bcanftrngt ben ©cdfjantcn ber iìiidje jti £>eiltgenftnbt unb ben ©antor ber $inf)c gu grillar, bn§ A£lofletr SSoIfenrieb gegen bie SBelcibigungen unb S5ceinti'acf)= tigungen ©ritter 5 U fdb«#en* (frfurt, 1322. @ept. 2.
Mathias, Dei et apostolicae sedis gratia sanctae Mogun- linensis sedis electus, dilectis in Cbristo decano Heilgen- stadensis et cantori Frilslariensis ecclesiarum salutem in

Domino. Religiosi viri abbas et convenlus monaslerii in Walkenriel, ordinis Cysterciensis, nostrae dyocesis, nobis s graviler sunt conquesti, quod nonnulli perditionis filii ejus- dem nostrae dyocesis Dei et bominum timore poslposilo et eorum bona ac sui monaslerii inccndiis, rapinis et spo- liis invadere non verentur, necnon quod quam plures clerici et layci ctiam nostrae dyocesis super quibusdam 1 ° lerris, debitis, possessionibus et rebus aliis injuriantur eis- dem, petentes a nobis ipsis et eorum monasterio desuper de oportuno remedio provideri. Discretioni igitur vestrae in solidum committimus et mandamus, quatcnus eisdem abbati et convenlni ac ipsorurn monasterio in Walkenreyt is praedicto justae defcnsionis assistentes praesidio, ipsis juxta formam statutoruin provincialium contra captivatores, spo- liatores ac invasores ecclesiarum ac ecclesiasticarum perso- narum edito, a suis et sui monasterii bonorum captivaloribus, spoliatoribus et invasoribus satisfactionem etemendam debi -20 tam et condignam, necnon ab aliis ipsorurn injurialoribus, quos vobis ambobus aut alteri vestrum nominaverint, fieri ordinetis justitiam expeditam, facientes, quod decreveritis, auctoritate nostra per censuram ecclesiasticam ratione prae- via fìrmiter observari, testes quoque, qui nominati fuerint, 2 r. si se grafia, odio vcl timore subtraxerinl, censura simili eogatis veritali tcslimonium perbibere, praesenlibus a data ipsarum ad triennium valituris. Datimi Erford, quarto non. Septembr. anno Domini M°.CCC 0 .XXI1°.
(®tit uerlefetfm ©irget.)
*807. 1322. <3ept. 17. Bt
Henricus et Tbeodericus fratres, comiles in Honstein,
4‘/ a mansos in Urbeche, quos ab Ipsis quondam Luppoldus de Heymborcli beatae memoriae in feudo tcnuit et quos etiamnunc Willekinus de Borcdorp contra justitiam sibi usurpare attentai, ecclesiae Walkenredensi appropriando 5

donanl, volenles eam de snpradiclis bonis certificare et disbrigare.
A. 1322, in die b. Lainperti mart.
(SDìit 2 ©itgetii.)
*808. Scdjabnrfl, 1322. 9too. 21. Et
Albertus miles, dominus in Herversleben, de consensi! filiorum Suorurn Alberti, Guntheri, Heinrici, Alberti, Alberti, Alberti et Guntheri, necnon uxoris Suae, in restaurimi damili tuni, cum offieialis esset quondam domini lantgravii sThizemanni, conventui Walkenredensi illati in Beringen, G mansos — quorum Gotfridus Runlfras, miles [de Erich], mansum et dimidium in Tenestete et dimidium in Horn- Sumeringen, Tbeodericus Ernesti de Erich 1 mansum in villa Rossungen, Henricus de Kelhera et Ditmarus de Wille- io rode 2 mansos ibidem in Rossungen et Henricus Schilling 1 mansum in Andusleben in feudo tenuerunt —, absolvens hos ab homagio ralione dictorum honorum debito, Johanni abbati et conventui in AValkenrede proprietatis titillo con- fert, et insuper promittit, Se nullum eis damnum scienter is illaturum, sed favorabiliter eos promoturum.
Jecheborch, a. 1322, domin. post fest. Elizabeth.
Testes : Fridericus decanus in Jechcburg, dominus Lu- dolfus de Gerrade, «frater noster«, Henricus de Erich, cel- lerarius in AValkenrede, Gonradus subprior ibidem, Her- 20 mannus plebanus in Tenestede — — —; Theodericus Ernesti de 'Erich, Henricus deKelbera, Henricus Schilling.
(9JJit oineirt ©icgel.)
809. 1323. Snn. 20. Et
Dytmarus, ordinis Cisterc., episcopus Gabulensis, vices domini Mathiae Moguntinensis electi gerens, capellae in Nova grangia juxla Walkenred, cujus anniversarium diem dcdicationis in dominica proxima post festum beati Dionysii

sociorumque ejus slatuit peragendum in konore beali An- lonii, indulgentias concedit.
A. 1323, 13. kal. Febr.
Qfrhftorm 1. c, p. 142; jfeudtfelb 1. c. I, 175.
*810* 1323, gebr, 12, Bf
^ Fridericus, Johannes et Conradus, fralrcs de June, famuli, ad instantiam Jobannis de Ilorungcn, militis, et ob gratiam favorabilcm et honorem domini Ottonis ducis in Brunswik renuntiant omni actioni contra conventum in Walkenrede ratione honorum in campis villae Itoslorp dicto eonventui ab H[enrico] quondam dicto Scade ven- ditorum.
A. 1323, sabbato ante Invocavit.
Testes: Johannes de Rorungen, miles praefatus, Bertol- dus plebanus S. Stepbani in Goslar.
(SOJit bm Oefctjabigten ©iegeln bcS gricbvid) Don Siiljiibe unb bes 3ot)mtn D. Storingeit.)
*811, Hòntg Subtoig crncucrt nnb befìntigt bcnt JÌIoftcr Sfialfcm vieb bie sprioilcgicti Hatfer griebricf)8 II. non 1215, Aonig £ein= vidjg [VII.] Don 1223 unb Jìòttig §eitmd)6 VII. non 1309, unb cvtljeilt bcnifclben bie aSergùnjtigung, bas JUoftcrgcbaubc unb beffcit 2tufentjòfe mit fflhutei'u mtb ©raben jtt befcjtigeu.
SIrnjìabt, 1323. Slug, 18.
Ludowicus, Dei gratin Romanorum rex semper augustus, universis sacri Romani imperii fidelibus gratiam suam et omne bonum. Accedens serenitaLis nostrae praesentiam bonorabilis Chunradus abbas ecclesiae Walkenrede, devo- lus noster dilectus, nobis bumiliter supplicavi!, ut privilegia quaedam, gratias, libertates, cmunitates etjurasibi ac mo- naslerio suo a divis imperatoribus et Romanorum regibus, praedecessoribus nostris, indulla et concessa approbare, innovare et conlirmare ex benignitale regia dignaremur, quorum privilegiorum lenor talis est: (§icv fotfjen lulutlid)

Me ‘PriDilcgicu gfricbridj’6 11. con 1215, ^eiimdj’S [VII.] Don 1223 unb §EUirid)’§ VII. con 1309, f. llvf. 86, 125 unb 712.) Nos vero cognoscenles bonae rei cultiun dare ne- dum praesentis vitae comoda, veruni etiam ecclesiae bea- u liludinis praemia subinferre, devotis ac rationabilibus ipsius supplicationibus favorabiliter inclinati, praescripla privilegia, gratias, libertates, emnnitates et jura ipsi ac inonasterio ipsius necnon fratribus inibi babitantibus a divis impcra- toribus ac Romanorum regibus, praedecessoribus nostris, 20 indulla et concessa approbamus, innovamus et ex certa scientia auctoritate regia confinnamus. Insuper ex favore singulari, quem ordini Cislertiensi gerimus, gratias adici- mus gratiis niemoratis concedentes et indulgenles, ut clau- struin ipsum Walkenridense et grangias, quas volnerinl, ss muris, fossatis et propugnaculis conira injuriosos insultus cingere valeant et firmare. Ad hoc concedimus et in- dulgemus, ut universos suos proventus omnis pladi de grangiis suis, cum nulli penitus hominum jurisdictio in ipsos ac monasterium suum necnon praedia ejusdem mo- sonasterii compelat, Romano solo excepto imperio, ad claustrum suum, quocunque tempore anni voluerint, ducere possint libere et secure majeslatis regiae sub con- ductu. Nulli ergo omnino liominum liceat, liane noslrae approbationis, innovationis, confinnalionis seu indultarum ss de novo graliarum paginarn infringere aut ei in ausu aliquo contraire; quod qui fecerit, indignationem regiam se noverit incursurum. In cnjus rei leslimonium prae- sentes majeslatis nostrae sigilli munimine jussimus coin- muniri. Datuin in Arensleten, XV 0 . kalendas Seplembris io anno Domini millesimo trecentesimo vicesimo tertio, regni vero nostri anno nono *.
(9Jlit beni ©ieget.)
*) 9(bgebrucEl bei Stfjlorm ©. 134 ff., SeucEfclb I, ©. 366 ff. ( Ci'mig, Spicil. Eccles. Ili, p. 853.

137
812. Honig gubnng gcftattct beni ittoftcr SBitlFetiricb, ftd) nadj 33eliebcn einnt ober «tcljrere ©djju&ljcrrrn tuib nuf Miebige 3cit jtt ludljlcn. ©onaurofrtl), 1323. Od. 18.
Ludewicus, Dei gralia Romanorum rex semper au- gustus, religiosis viris abbati et conventui monasterii Wal- kenridensis, ordinis Cistertiensis, Moguntinensis diocesis, devotis suis dilectis gratiam suam et orane bonum. Ut unum yel plures, qui vos, statimi, possessiones, bona et s jura quaelibet vestra et dicti vestii monasterii maxime secundum privilegiorum, indnlgentiarum et libertalum vobis et ipsi monasterio vestro a divis imperatoribus et Itoma- norum regibus, praedecessoribus noslris illuslribus, con- cessarum tenorem conlra malefactornm et invasorum quo- io rumcunque violentias, injurias et oppressiones indebitas auctoritate regia defendant, manuteneant et conservent uno vel diversis temporibus cum quantocunque etiam ipsius temporis intervallo eligere valeatis, vobis et prae-- fato vestro monasterio gratiose praesentibus indulgemus, n> illi vel illis, quem vel quos ad lmjusmodi sic elegeritis, auctoritate regia efiìcaciler praemissa faciendi potestà lem committentes plenariam per praesentes, nolentes tamen, quod per vos electus seu electi bujusmodi ipsius vestrae electionis vel etiam nostrae in bac parte coinmissionis 20 praetextu sibi in monasterio vestro praedicto vel posses- sionibus, bonis et juribus quibuscunque vestris et ipsius monasterii vestri jus vel debitum aliquod competere qua- cunque de causa, occasione vel colore usurpent umquam ullo tempore aliqualiter vel praetendant. In quo vobis 2s et saepedicto vestro monasterio providere intendentes plcnius et cavere, vobis et ipsi monasterio expresse, spe- cialiter etiam indulgemus, quod uno vel pluribus, ut prac- dicitur, ad praemissa per vos electis nicbilominus alium vel alios ad eadem auctoritate nostra praedicta faciendum 30 posse babeatis plenum et liberimi eligendi, quandocunque et quocienscumque vobis visum fuerit expedire, prius per vos electo seu electis recusatis penilus et exclusis, jure (amen nostro et imperii in praemissis omnibus et singulis

138
85 semper salvo. Dalum apud Werdcam, XV' 0 . kalendas No- vembris anno Domini millesimo trecentesimo vicesimo tertio, regni vero nostro anno nono*.
(9tad) ritieni STronSfumt beS SdI). v. Babere, Officiateli pi Sedjaburg, vom Satire 1414.)
*813. 1323. 34ou. 18. Et
Heydenricus miles de Teltenbornen et Hermannns l'a- mulns, dictus de Lcvenrode, caslrenses in Cletenbercb, leslanlur, quod Godefridus, Tlieodericus et Harlmodns fratres de Makenrode curiam suain in Makenrode coni o agris ad eam perlinentilnis ecclesiae Walkenredensi ad bospitale ibidem prò 6 marcis vendiderunt.
A. 1323, 14. kal. Dee.
Testes: Fridericus plebanus in Mackenrode, Hchvicus
plebanus in Lumeiingerode, Hyldebrandus plebanus in io Teltenbornen ; Hugo de Asia, Johannes inarscalcns in Mackenrode, Hinricus scultetus ibidem, dictus Tliaman, Bertoldus apud Cimiterium, Conradus Scindolt.
(2 ©iegrl finb at'gffatfni.)
*814. 1324. gebr. 26. H
Henricus et Tlieodericus fratres, comiles in Honstein, jus feudi sivc proprielatem 1 prati et quorundain agrorum in campis villae Saxa jacentium et ad terminos villae Tet- tenburnen prolendentium, quae bona vulgariter »balflen« 5 dicuntur, et quae Henricus YValerrod, famulus, ab Ipsis in feudo liabuit et resignavit, monasterio in Walkenred con- ferunt, recipientes ab eodem proprietatem 1 mansi et 1
*) geljterljaft abgcbrucft bei Cècfjlorm 1. c. p. 131 , Sciicffrlb I. c. p. Il, 17 imb Siinig I. c. p. 855. Sin KraiiSfumt, aitSgeftctlt vom 4'robft Buietjarb imo vom tDedjautcìi .fjciinid) Doni tpctrrSbrrgc pi ©ostar ani 26. 3)?<irj 1325, fiiibrt fidj im Charlulnriuni Wal- kenriedenso brr Stiiuigl. Bibliottjef 511 SamioVcr Col. 113.

139
areae in Branderode, quibus bonis Henricus diclus llegen- slen a praefalo monasterio infeudalus fuit.
A. 1324, doininica Esto mibi.
Tesles: Henricus plebanus vi Mae Saxa, Bruno custos et Johannes de Arnstede, monadii in Walkenrede; Iler- mannus Sagillarius, advocatus in Cletlenbcrcb, Henricus diclus Walerrod, famuli.
(SKit 2 ©ifgetn, Don benm baS eine (icfdjdbigt ifì.)
*813. 1324. 9lpr. 19. Bf
Henr[icus] coines in Bychelinghen, Fridfericus] decanus et judex pracpositurae Jecbeburgensis, et Theodericus praepositus ecclesiae sanctimonialium in Lare teslanlur, quod Fridericus miles de Tlialheirn ejusque Glii Henricus, Henricus, Fridericus et Theodericus ecclesiae Walkenre- densi in restaurum damili ei illati proprietatem 4 manso- rum in villa Waterlosen Thalheim contulerunt et eadem bona ab abbate et conventi! in feudo receperunt et in futurum recipient.
A. 1324, feria 5. post festoni paschae.
Tesles: Henricus Scade, prior, Henricus de Ericb, cel- lerarius, Hermannus Busche, bursarius, sacerdotes et monachi in AValkenred.*
(SJtit 3 ©iegetn.)
*816, 1324. Sul. 24. Bf
Conrad, 9fbt ju SQalfmricb, unb §f[6red)t Horleman, ^Pfarrcr ju Stoftorf, fdjlidjtcn cincn ©treit roegeti ber 3el)tit= pflidjt cmigcr Sfcder anf rofìrorffdjcr tMbmarf.
A. 1324, an S. Jacopes avendo des grolen.
(SJtit 2 Sitgrln.)
*) 3» beni SlbfcrucEe in Origg. Guclf. IV, S43 ticS 3. 10 „Watcr- loscn Tlialheirn 11 , 3. 20 ,,omni loco“ unb nm ©djtuffc „Erich“ ftfltt Elrich unb ,,or(ìcialatus“ (tati ol'tìciatus.

140
*817. 1324. ©ept. 12. E[
Eridericus, decanus et offieialis praeposilurae Jeche- burgensis a domino Malliia Magunlin. archiepiscopo de- putatus’, l'undationem capellae S. Marine in Slaffurd, per Henricum Gezce de Bychelingen factam, confirmat, et b Konemundum sacerdotem de Melre, a praediclo milite tamquam a vero patrono ad eandem praesentatum, investii.
A. 1324, feria post nalivit. b. Mariae virg.
Testes : Hey. de Asia, Hermannus Cappuz, canonici
io Jecliebnrg., magisler Guppoldus plebanns de Knllistete.
(SBtit cincin ©icgcl.)
*818. 1324. Set. 23. ET
Hugo de Almenlmsen jun., anniger, 1 mansuni terrai*, arabilis in campis viilae Frygen Ilezzingen, quem Golfridus dictus Ostene vel Rynlfras, miles do Elicli, ab Ipso in feudo tenuit, de consenso elicti Gotfridi monasterio in e Walkenrcde appropriai.
A. 1324, 10. kal. Nov.
(SJÌil fccm ©icgci.)
819. 1325. Snn. 5. K
Tlieodericus abbas, Johannes prior totusque conventus ecclesiae S. Mariae virg. in Ilvell protcslanlur, quod abbati et conventui in Walkenrede bona quaedam in villis Witagerode, Lumelingerode, Ewerode et Slocke, videlicel s 36 solidos, sex pullos, unam aucam, duas sexagenas ovo- rum et quatuordecim ova, novera modiolos siliginis et tredecim modiolos avenae annuae pensionis, quae olim
’) ®ic crjtnfclibflictic SScl'olImadjtigungénttimbc, Satiri: Erford. 12. kal.
Sopì. 1324, ift montici) cingcriictt.

141
eonventus Suus ab Hugone (lieto de Vurre proprielatis Ululo coniparaveral et postmodum vigiliti et sex annis possederai et pcrceperat, vendiderunt, dalis Ipsis proinde vigiliti tribus marcis argenti Nortluisensis, quain pccuniain in bonormn Voltermesbusen expenderunt utili einptione.
A. 1325 , in vigilia epiplianiae Domini.
Cliartwlarium Walkcnriedense Iter pilli. 311 Dnnnotier fol. 123.
*820. 1325. gebr. 5. M
Conrat unb Johan, ©riibcr, ©rafen v. Woldenberge unb Ludolf, ©raf v. dem AVoldenstene, bclcfjneil mit beni Sutborgerebercb, ben bisljer Hannes v. Visbeke, ©urger 511 ©o§lar, non Sancii $u 8etm geljabt bat, ben Sale v. Dorn- ten, Sfntolb v. Gifborne, §artmanti Tzabel unb fermami s Duderstad, um ben gennnntcn ©erg mit Hannes v. Visbeke jur gcfnmmten §anb 511 bcnuhcn.
A. 1325 , an S. Agetken der junchvr. dage.
(ffltit 3 Ècfcpbigtcìi ©iegeln.)
*821. 1325. gebr. 14. Et
®iefetbcn berfaufen ntleS 9 lcd)t mi beni Sudborgerebercb, tueldjcu ©ic ben beni ^Dilige 511 ©Cljmen teCm§iueife fatteti unb ben §an8 v. Visbeke, ©urger 511 ©ostar, non 3 bncn 511 8el;n trng, an ben ?(bt unb ©onuent beS ©otteSbaufeS ju SBalfenrieb fi'tr 20 fotC;. SOìarf. s
Otto v. Woldenberge, 3 )emprot>ft 511 §ilbe8[)eiin, fernet Conrat, ©anonicu8 bafelbff, unb Henric, be8 obgcnannteu ©rafen Sonrab’8 ©obite} fobanti Herman, SanonicuS 511 §alberftabt, Hoger, ©anonicuS 511 £itbcSbcun, Johann, Henric, Borckart, Gerhart unb Willebrant, be8 obgebrtdjten 10 ©rafen 3 obann ’8 @Bt;ne, genebmigen biefeit ©erfauf unb ubernclnneu fi'tr bcufetben bìe ©etncitjr mit.
A. 1325 , an S. Valenlines dage.
(®?it 5 311111 Itici! liefrlinbigteu ©irgetn, 4 antere fmt abgefatten.)

®icffI6en feubcn beni ótonige non 830 filiteli (dein wol- digen conige, eleni e conige van Heinen) ben Sudeborgere hercli Dei ©o8lav, ben ©ie non bnnfrlDcn unb befen S$er= fafircit ju Cefi» fatteli, ju $dubcn bcS ?16t§ unb Gtnu'cntS 5 ju SBiilfcnricb auf.
A. 1325, an S. Malliias tlage des aposl.
(9Rit 3 Siegtlu.)
823. 3teucrS ber ©rafeit gvicbrtcf) tmb (Sonrnb uon SBeniigerobe tuegen ber brnfelben oom Itloftcr SBnlfenricb auf 3 Snfjve ttbev= trngencn @d)trinl)errf(i)aft. 1325. SSJìcirj IO.
We Frederick linde Conrad veddern, von der guade Godes greven lo Werningerode, bekennen in dusseme je- genwordigen breve, dat uns de geistliken Inde abbet Conrad onde de gemeine convelli des goddesbuses lo 5 Walkinrodc des grawen orden in demo bisclioiidome lo Mentzc bebben gekoren to dren jaren, de anstande sin des negesten sondages vor milfasten, darlo dat we von sunderliker maclit unde bevelinge unses beren konig Lo- dewiges, des Romischen koninges, scbollen ore personen, io al ore gut, al ore egen, al ore rechi onde vricheit ores vorbenomeden godesbuses vordegedingen, beschermen unde vorbegen wedder jowelkcn, de en edder erem goddeshuse, cren luden unde erem gode gewalt edder unrecbl dede, mule we scbollen dat Iruweliken don unde so we vernsl ìsmogen. Sunderliken scbolle we orca boff lo Schowen, Inde und gut, egen unde rechi unde al, dat dar to borei, bescermen, vordegedingen unde vorbegen wedder greven Albrechte unde greven Rernde sinen broder von Regen- stein linde beren to Hcymborcli unde wedder greven 01 - 5 o rike, des Regensleyn iss, alsodane wifs off se one dar anno sebaden, gewalt edder unrecht don, dannarne scbolle we one entsccken, ore vigen werden linde dat weren miti

143
dcr liant. Hinunmc bebben uns de vorbenomeden gcisl- like Inde gegeven mule rede bered bunderl lodige marck nude schollen uns bereden 20* lodige marcii lo utgander 23 tiL des dreden jares. Wer ock, dal ve vorbenomeden greven von Werningerode, ve edder de unse, an geniger liande sebaden quemen lives edder gudes von dussen din— gcn, des ga ve to en, wat se dar limine ligen os don unde wes se uns dar anne begnaden wilien. Ock villen •’» de vorsprockenen abl unde convent linde liebbet besebe- den, als ock des vorbenomeden Ilomeseben koninges breve unde bevelinge ludet, dat ve edder unse erven ne scliol- len nocb ne mogen von der vegene, dal ve von on lo dussen dren jaren gekoren sin unde uns de konig in si- 38 nen breven bevolen befft, an on, an orem gude, an al creili egene, an al erem recble unde vriekeit eres vorbenomeden godesbuses genegerbande recbt, plege edder denesl binnen den vorbescrevenen dren jaren nocb in nerrer lid dar na uns lolben bebben edder bebalden. »o Wer ock, dat se des to rade vorden, dat se binnen dussen dren jaren uns edder unse erven dusses kores de beseber- minge oder al des, dar ve van en to gekoren sin, volden los edder ledieb lalen, dal scbal slan an en, unde ve scholiet volgen mid gudein villen. Sunderliken bekenne ve vorbenomede greve Frederick des, dat ve gekoren sin von den vorsprockenen geistliken luden to al den vor- screven dingen also bescbedeliken, dal ve de don, bolden nude vulllien scbollen, off des vorbenomeden greven Con— rades, unses veddern, to kord vorde oder an ome brock so verde binnen dussen dren jaren an genigerliande dilige, dat bedesnicbt don ne mocbte. To al dussen vorbescrevenen dingen vorbinde ve, greve Vrcderick unde greve Conrad, ve vorbenomeden von Werningerode, uns unde unse erven des in dussemen breve, dat ve de don, vullben ss unde sleide bolden. Ock hebbe ve one lippe dusse silven ding ander breve gegeven, der scbal en brell den anderen nicbtes binderen. To emme orkunde al dusser dilige so ’) 9?id;t 70, tuie In tm unteli tejeitlmetrti 911'bnicfni (leljt.

144
bebbe we vorsegeltmit uiisem ingesegele dussen breff linde <x> gegeven na Godes bord dusenl jar drehunderl jar in dente vive nude twintigeslen jare des negeslen sondages vor midvaslen.
Registr. Walk. de 1473, |\nl)niifl pag. 18. *
*824. 1325. -Slpiil 6. Et
Site v. Doniten, lllvidjS ©obli, §nn§ v. Visbekc, §nrtmnnn Tzabel, ?fruoIb v. Geffornen, fermami v. Duder- stat, SMirgcr 511 ©oliar, befennen, bajj ©ie ben Salborgcre bercb, ben ©ie non ben ©rafen v. Woldenberge nnb v.
5 Woldenstene 511 Sefnt fatteli, jefct non megen bc 6 ?fbt 8 nnb Soneentl jit SBalFenricb Oeftfceit, nnb bnjj ©ic bcnfclbcn 311 trener §anb OeCmttcn ober 511 §dnben beffe», ben bai ©tift beftimmt, auflaffen tootten.
A. 1325, in dem paschavende.
(9Kit 4 ©icgeln, bab fiinfle fctjtt.)
*825. ©oliar, 1325. 9K«t 14. Et
Johannes de Visbeke, civis in Goslaria, de consensu uxoris Snae Gertrudis et fìliorum Suorum Jobannis, Hcn- rici et Engelardi montem dietimi Sudeborgerebercb juxla Goslariam super villani Sudeborcb sitimi, quem a comili- 5 bus de Woldenbercb et de Woldensten in feudo kabuit, abbati et conventui in Walkenred prò 200 marcis puri argenti Goslariensis ponderis et mensurae vendit.
Gertrudis, filia quondam Conradi Solaminis, uxor Jobannis de Visbeke, praemissae venditioni consentiens, 10 fendimi, quod in dieto monte de niemoratis comitibus tenuit, eisdem resignat, et renunliat juri personali, quod
’) ®ie nidi! getreuen Slbbriiife bei Scfflonn p. 132, Sciitffelb II, 19, Ciinig III, 856 unb SBilbcvbctf, ©animi. ungebvucfier Urfunbcn II, 1, ©. 83 futb fatfdilid) boni 3. 1323 batirt.

»lifgeding« seu »liftucbt« vulgariter dicitur, et ornili alti juri, quod in praelaxalo monte babere poluit.
Goslar, a. 1325, pridie id. Maji.
Testes: Tlieodericus de Doniteli, filius quondam Oleici 1 » de Doniteli, Arnoldus de Gifhorn, Hermannus de Aslvelt et Hermannus Tzabel.
(Kit 5 ©iegeln, nciinlicl) beni ©ieget bcS 5lu8ftellcr8 ber Uvfimbe unb ben ©icgeln ber Seugen )
*826. [©oSlai',] 1325. 9Rai 15. BJ
Consules in Goslaria testantur, quod Jobannes de Viscli- beke, coucivis Suus, publice recognovit, se vendidisse montem Sudeborgber bercb convenirli in Walkenrede perpetuo possidendum, et quod Gertrudis, dicti Jobannis con- jux, eorumque lllii recognoverunt, dicti niontis venditioneniB cura beneplacito Suo factain esse, nec se conira dictam venditionem velie venire de jure vel de facto, ad quod praedicta Gertrudis sub verbo verilalis loco juramenli se adstrinxil.
A. 1325, in vigilia ascensioni Domini. io
(Kit bem ©iegel ber ©tabi ©oSlnr.)
*827. §oljnfìein, 1325. 3too. 1. Ef
Henricus et Tbeodericus fratres, comiles in Honstein, testantur, quod in praesentia Sua Iteinliardus de Aldendorp ejusque fratres Fridericus, Bertoldus et Theodericus, fidcles Sui, uxori praedicti Reinbardi Elyzabelb, filiae Jobannis de Gervestete, pi o justo dotalilio 12 forenses modios census a annui biemalis frumenti in villa Gersbecbe jure proprie- tatis assignaverunt.
Honsten, a. 1325, in die omnium sanctorum.
Testes: Rorcliardus de Aschozerode, Fridericus de Holbach, mililes; Reinbardus de Blicherode, famulus. io (Kit 2 ©iegetn.)
10

146
*828. 1326. gebv. 6. Et
Dythmarus episcopus Gabulensis, vices in pontificalibus gercns Malbiae archiepiscopi Maguntini, 40 dies indulgen- tiarnm concedi! ecclesiali! Olhstetensem cerlis diebus feslis frequentantibus.
5 A. 1326, 8. id. Febr.
(Sdii beili ©iftjel.)
*829. [@6ttin0cn,] 1326. gebv. 23. Bf
Conradus de June, Eckebardus Fenislarii, Henricus de Dymerden, Syffridus Biscop, Albertus Pustinnebussen, Go- descalcus apud fonteni, Johannes Collis, Herwicus Rufus, Jobannes Bernhard!, Henricus de Jese, Hermannus Roseli man et Bertoldus Rufus, consules in Golingen, recognoscunt, quod Tbilo Deneconis, concivis Suus, 5 jugera terrae ara- bilis in canipis civitalis Suae convcntui in Walkenred prò 14 marcis vendidit.
A. 1326, in vigilia b. Mathiae apostoli.
(93tit berdjnbigtem Siegel.)
*830. Stoignon, [1326.] 3K(irj 1. Bf
Jobannes [XXII.] papa — cimi nonnulli praedecessores Sui ordini Cisterciensium per specialia privilegia indulse- rint, ut tempore generalis interdicti liceret eis in mona— steriis et Iocis suis, interdictis et excommunicalis exclusis, salta voce officia divina celebrare, per quasdam autem conslitutiones, post dicla indulta a Bonifacio Vili, et Clemente V. papis editas, hujusmodi privilegiis derogelur, et propter hoc oportet in monasteriis ordinis Cisterciensis tempore interdicti sospendere organa et ab exaltatione io vocum et jubilationibus in divinis decantandis laudibus abstinere etc. — indulget, ut, conslitutionibus Bonifacii et Clementis seu qualibet alia nequaquam obslantibus, ficcai ordini Cisterciensi in monasteriis suis a coetibus hominum

147
segregali, tempore generalis interdico', jannis clausis et exlraneis non admissis, alla voce divina officia celebrare. 15 Avinione, kal. Mari, pontif. Sui anno 10.
(50?it ber ©ulte.)
*831. 1326. 9Jtni 12. Et
Otto Comes in Lulterberg monasterium in Walkenrede inleudat de terlia parte deciinae in Edyngcrode, quam eidem Wersyng famulus pio GÒ marcis exam. arg., mona- stcrio a Konemundo de Wakene sacerdote assignalis, ven- didit, et de 1 marca puri argenti annui reddilus in alias terlia parte dictae decimae, quatn idem Wersyng eidem prò 10 marcis vendidit. Promittit etiam comes aliiun seu alios de diclis bonis nomine ecclesiae Walkenred. infeudare, quandocunque ab ea requisitus fuerit.
A. 1326, 4. id. Maji. o
(SOtit beni ©ieget.)
*832. ator&ljaufcn, 1326. SUtai 15. Et
Fridericus de Suudersbusen et palrueles ejusdem Her- mannus et Henricus mansum dimidiatum in Gersbeclie cum 1 curia ibidem facta resignatione Conradi dicti »von me alden Coufbus«, monasterio Walkenred. appropriane assignantes eidem illa bona coralli Wernhero Vuz, judice s comilis de Honstein.
Northusen, a. 1326, feria 5. septimanae festi pen- tbecostes.
(SCRÌI beni ©rutljjtucfe beS jweiten SiegclS, baé erge «ab baé bvitte pub cibgefalten.)
*833. 1326, aitai 26. Et
Windoldns* miles, Hinricus et Gernodus famuli, fratres, de consensi! fratris Sui Conradi sacerdolis, ma tris Luchar-
*) Set 5<iinilimnmiic ip nìdjl emgegeben.
10 *

148
dis et sororum, 1 inansum in cainpis oppi di Bliclierode, solventem 2 forenses siliginis et dimidium avenae, inona- s sterio NValkenredensi conferunt.
A. 1326, in crasiino 1). Urbani papae.
Testis Heyzo de Teltenbornen, miles.
(®Jit 3 ©iegeln, néimlitfj beili bc8 Stillerà SBinbolb *, bcS ^cimici)** imb beS §et)jo Don SEettenboru ; ft'otirab’8 ©iegel feljtt.)
*834. [©ottingcii,] 1326. Sun. 6. Ef
Conradus de Jnne, Eckehardus Fenistarii, Henricus de Dvmerden, Syfl’ridus Biseop, Albertus Fustinnebussen, Go- descalcus apud fonlein, Johannes Collis, Herwicus Bulus, Johannes Bombardi, Henricus de Jese, Hermannus Roseli man, et Berloldus Rufus, consnles in Gotingen, testanfur, quod Heyso dietus Corvus vendilioni 4 jugerum in cainpis civitatis Gotingen silorurn, per matrem Suain Mechlildim f'actae conventui Walkenridensi, consensum adhilniit.
A. 1326, in die b. Bonifacii.
(Siti! beni ©iegel.)
*835. 1326. Sun. 23. Et
Henricus ac Hugo fratrcs de Wilrodc, inilites, duas par- tes decitnae in villa Widaglierad, sita inter Clettenberg et Scarlfelt castra, archiepiscopo Mogunlino ad manus abba- tis et conventus in Walkenrede resignant.
5 A< 1326, in vigilia Johannis Baptistae.
(SBtit beni ©iegel §ugo’8.)
*836. 1326. Sun. 23. Ef
lidem duas partes dccimae in villa Widagherad, sita inter castra Clettenberg et Scartfelt, quas ab archi-
*) Umfdjrift: S. Windoldi militis.
**) Umfcfjrift: Sigillum Henrici Windolfi.

149
episcopo Magontino lenuerunt, monaslerio in Walken- rede conferii ni.
Eodem anno et die. s
(ffltit beni ©icgct ^ugo’S.)
*837, 1326. Sul, II. M
Eaedem iiterae.
A. 1326, in die translalionis S. Benedicli abbatis.
Testes: Albertus plebanns castri Clettenbercb ; Heyso de Tettenborne, Windoldns, Hermannus de Lcvenrade, Wernherus de Wal'elcyben, Alexander de Werenrode, s milites.
(SJlit 4 ©iegctn.)
*838. ©ottiiigcn, 1326. Sul. 6. Bt
Otto dux in Brunswic — quia abbas et conventus in Walkenrede usumfruclum deciniae in campis et oppido Gotinghen Ipsi (duci) et beredibus et successoribus Suis vendere decreverunt, prout in liLeris eorum continelnr — gralias et privilegia per patrem Suum quondam ducem 8 Albertum et alios progenitores Suos conventui concessas et concessa, confirmat.
Actum in oppido Suo Gotinglie, a. 1326, in octava Petri et Pauli *.
(9Jtit beni ©iegel.)
*839. ^ontg Sodatili »on SBdljiiien ùbcrtriigt beili filofttv SBnG fcnvicb ba§ ©igeiittjitni bcs ©tibbcvgcé 511 ©odiar utib bed 5Dorfe6 ©itbburg. SE^ionaiUe, 1326. Slug. 28.
Nos Jobannes, Dei gratin Boemiae et Poloniae rex ac Luccemburgensis comes, ad universorum tam praesentium
*) ©etreu abgcbnicft ini S(rd)il) bcS tjiflor. SSevcinS fiir SUtcberfactjfen, 1843, §eft 4, ©. 438.

15G
(juam futurorum noticiam deducimus per praesenles, quod considerantes piani et sinceram devotionem, qnam reli- 5 giosi viri abbas et conventus in Walkenreith, ordinis Cyslerciensis, Maguntinensis dyocesis, in Cbristo nobis dilecti, erga serenissimum principem dominum Henricnm clarae memoriae Romanorum imperatorem, genitorem nostrum carissimum, gesserunt, dum viverci, et adbuc ad io nos gerunt firmiter et constanter, ipsis abbati et convenlui omiiern proprietatem montis dicli Sìitbercb, siti infra ci- vitatem Goslair, et villam Sutbourcb et ornile jus scu doniiniuni, quod in eodem monte nobis competebat scu competere poterai usque in diem hodiernum, ut eo dili- i5 gentius prò nobis et noslris lieredibus perpctuis temporibus Deum orent, de iiberalitate regia jure bereditario duximus conferendum possidendum pacifice pariter et babendum liarum nostrarum testimonio litterarum sigillo nostro sigillalarum. Dalum Tbeonisvillae anno Domini io M°.CCC°. vicesimo sexto, feria quinta post festoni beati Barlbolomaei.
(OTit 6nn ©irget.)
*840. [©oSlnv,] 1326. 29. Et
Consules in Goslar recognoscunt, quod in praesentia Sua Gonradus et Bertoldus, libi Deltoidi Eleri, concivis Sui, felicis rccordationis, omnibus impetitionibus, quas in 1 manso in Handorp, ab avo eorum, Conrado de Bilsten, c monaslerio Walkenredensi vendilo, babere polerant, re- nunliaverunt.
A. 132(5, in vigil. b. Andreae apostoli.
(9Jtit beiti ©iegri.)
*841. 1327. gnu. 7. Et
Otto Comes de Lutterbercb de consenso liliorum Suo- rum Otlonis et Heysonis oinne jus, quod babuit in duabus

151
parlibus decimae in campis et in villa quondam dieta Edingerod prope oppidum Tuderstal, quas ab Ipso Ber- toldus famulus dictus Wersing, civis oppidi memorati, in « fendo habnit, convcntui in YValkenrede irrevocabiliter inter vivos donai.
»ln quorum retributionem religiosi Walkenredenses in «ambita monasterii eorum versus sepulclirum quondam «felicis recordationis Jultae, conjugis nostrae, altare con- io wstruent in ipsius Juttae ceterorumque progenitorum «nostrorum ibidem quiescentium salubre remedium anioni armo. «
A. 1327, in crostino epyphaniae.
Praesenlibus Conemundo sacerdote de Hiddekerode, is Conrado abbate, Hcnrico priore, Jobanne antiquo priore, Hermanno bursario, fratribus et monacbis ecclesiae Wal- kenred *.
(3Jìit einem ©ifgel.)
*842. 1327. San. 7. Et
Idem duas partes decimae in villa quondam Edingerod ad manus abbatis et conventus in Walkenreil Malbiae Maguntino archiepiscopo resignat.
A. 1327, 7. id. Januarii.
(SOtit einetn ©iegel.)
*843. 1327. San. 20. Et
Tbi[lo] de Dornten, filius quondam Ulrici de Dornlen, Johannes de Viscbbecke, Hermannus Tzabel, Arnoldus de Gilfhorne, Hermannus de Tuderstal, cives in Goslaria, montem dictum Sutborgere berch, situm prope civitatem Goslar — quem a rege Boemiae Conradus et Johanness fratres comites de Woldenberch et Ludolfus comes de
*) Sncormtcr 2lutSjug bei 8cucffrlt> I, 322.

Woldenstene in fondo lenuerunl et ad manus monasterii Walkenredensis resignaverunl — eidem regi («regiae ma- jestati vestrac») resignant, cuin eundem niontem a diclis io comilibus ad manus praefali monasterii in feudo nunc leneanl.
A. 1327, in die Fabiani et Sebastiani.
(SJJit 2 ©icgetin 3 finti nbgefnttm.)
*844. ®a8 ^loftev SBnlfcnricb ucvfotjnt ftrf) untcr aRitroivfung bc6 § cv 5°0 § Otto non Sònmnfcfjrocig mit ben ©ebnibcvn ©vofcn Stlbvcdjt uttb SBernfyarb u. Slegenftcin. ©odiar, 1327. ffltarj 1.
Wy Conrad, abbet, Jokan, prior, Uorchhard, kelnerc, linde de ghemene convent des lslosters to Walkenrede bekennen linde betugben in disseme openen breve, dat wy vor uns unde vor alle, de dorck uns don oder lalen sscullen, unde vor alle, de dar mit uns in deme orloghe begrepen waren, hebben den edelen berren Albreclite unde beni Ilernde brodern greven von ltegbensteyn unirne alle sculde, de se to uns unde wy to on weder badden, unde unirne alle scaden, wo dane wis de gescbcn is an io beden sid, ene rechle sone dan unde gbelovet, unde willen unde scolen de gantz unde siede lialden, also se unse lierre berloghe Otte von ISruneswicb gbedegliedinget bevet. To cner betugbinge disser ding so liebbe wy dissen bref besegbelet laten mit unseme ingbesegbele. is Unde von gnad Goddes wy Otte kertogke to Bruneswicb unde lierre der Alden Marken bekennen ock in disseme breve, dat wy mit willen unde vulbort disser vorbeno- meden greven unde des abbedes unde des convenles to Walkenrede liebben disse vorbenomcden sone degbedingel 20 under on gantz unde stede to baldende. Wy ock Here- wicb unde Hinryck abbedc to Iliddagbesbusen unde lo Uetzcingerode unde wy ratinali to Goslcre bekennen ock in disseme breve, dat uns disse sone witlicb is unde wy darover ghewesen liebben, dar se ghedeghedinget is. Disse

153
ding betugke wy hertoghe Olle linde wy abbede vor- 25 glienomet mit unsen ingbeseghelen inule wy ratinan mit unser stai ingheseghele, de an disen bref ghehenget sin. Disse sone is ghedegkedinget mule disse bref is gbegheven to Goslere na Goddes bori dusent jar drebundert jar in deme seven unde Iwinlegbeslen jare in allei' manne so vastnacliles daghe.
(®ie 5 ©iegel finb, mit Stuflnaljme bei! beni Stlofìcr SJtarienrobe aitgeljorigeii, befdjcibigt.)
*845. 1327. 9Mrj 15. Et
Henricus et Theodericus fratres, comites de Honstein, teslantur, quod Henricus sacerdos, Wernlierus, Reynhardus, Fridericus, Theodericus et Berloldus famuli, tilii quondam lleynhardi militis de Oldendorpe, eorumque sorores Elizabeth, Adelheyd et Mechildis 5 curias in Gersheke et 3 5 mansos terrae arabilis ibidem monasterio in Walkenrede vendiderunt et coram Ipsorum (comitum) sedibus judieia- libus in praefata villa Gersbecke in judicio, quod »voge- ling« dicitur, oretenus et manualiter resignaverunl et tradi- derunt. 10
A. 1327, 18. kal. Apr.
(SCRit 2 ©iegetn.)
*846. 1327. Stpvil 20. EJ
Johannes et Ermfridus fratres de Espelingerode de consenso conjugum Suarum Jultae et Sophiae et filiorum Suorum terliam partem decimae in Widagerade monasterio in Walkenrede pio 40 marcis puri argenti et 1 carraia cerevisiae vendunt,renunliantes juri feudali et specialiter juri, 5 quod Ipsis in dieta decima ex morte piae memoriae Henrici et Hugonis militum de Welrode eo, quod cum eis prae- latain deciinam manu simililalis tenuerunt, competehal.
A. 1327, feria 2. posi Quasimodogeniti.

154
io Testes: Windoldus et Hermannus de Levenrode, milites; Henricus diclus Scutle, advocalus in Clettenbercb, Henri- cus Windoldi, famuli.
(SStit 2 ©iegeln.)
*847. 1327. Stfjvit 23. Et
Henricus sacerdos, Wernherus, Reynhardus, Fridericus, Theodericus et Bertoldus fratres, famuli, necnon Adel- lieydis, Elizabeth et MecliLbildis sorores, liberi quondam Reynhardi militis de Oldendorpe, recognoscunt, Se de s consensi] ma tris Suae Gertrudis necnon sororii Sui Bertoldi dicli Groten ejusque filiorum 5 curias in Gersbecke et 3 mansos ibidem prò 96 marcis Nortliusensis argenti monasterio Walkenredensi vendidisse et in judicio, quod »vogeting« dicitur, tradidisse. io A. 1327, in die b. Georgii mart.
Testes: Hermannus Rusche, Henricus de Erich, sacer- doles et monachi, Henricus de Saswerpe, rector in Berin- gen, Henricus de Ysenaco, rector in Karecto, Conradus de Engelde, rector in Berversleve, •— — Fridericus de Hol- is bacb, miles; Henricus Grote, Henricus Trockenvlesch, Henricus van der Weyde, Fridericus de Sundersbusen, Reyn- bardus et Eckebardus de Sunthusen, famuli.
(®ìit bem ©iegcl beS tltcin^nrb 6. Dtbenborf.)
*848. 1327. aitai 8. RI
Fredericus de Gelingen, plebanus in Mackenrode, et Bruno, plebanus in Tettenbornen, recognoscunt, quod Johannes dictus Licble, famulus in Mackenrod, ad bospitale in Walkenrede J / 2 mansum et 1 / 2 domimi in Mackenrode s donavit et assignavit.
A, 1327, feria 6. ante Cantate.
Testes: Henricus de Badungen, Henningbus deEngela eie. (aStibe ©icgd feljlen.)

155
*849, 1327, SJloi 24, B[
Johannes de Gerbestede, fannilus, Fridericum militem de Rockersleven, Henricum Trockenflesch, Berloldnm de Wessnngen, Olricum de Arnswalt, famulos, solulos, quie- tos et liberos dicit de promisso facto Sibi ex parte filine Suae Elizabeth, uxoris Reinbardi de Oldendorp, famuli,,; super dotalitio si ve »lipgheding« 12 forensium annonae, eidem Elizabeth per maritimi ejus in tribus mansis in Gersbecke faciendo et assignando.
A. 1327, dominica post ascens. Domini.
(5)tit beni ©icgel.)
*850, 1327. fOtai 28. Rf
Fridericus nobilis et dominus in Hakeburnen testatili', quod Johannes de Gerbestede, famulus, ejusque filia Elizabeth, uxor Reinbardi de Oldendorpe, famuli, bona in campis Gersbecke, buie per fratres dicti Keinhardi, Wern- berum, Fridericum, Theodericum et Bertoldum de Olden- 5 dorpe, prò dotalitio sive »lipgheding« assignata, quae postea monasterium in Walkenrede proprietalis tilulo comparavi!, libere et simpliciler resignaverunt.
A. 1327, in octava ascensioni Domini.
(SStit befctjàbigtem ©iegel.)
*851. 1327. Sun. 8. Et
Johannes et Ermfridus fratres de Flspelingerade, mi- lites, archiepiscopo Maguntino tertiam partem decimae in Widagerod, quam ab ecclesia Magontina in feudo lia- buerunt, ad manus abbatis et conventus in Walkenrede resignant. s
A. 1327, feria 2. post 'frinitati.
(®tit 2 ©itgdn.)

156
*852. $«$00 Otto non SBraunfdjtucig uttb bcffcn SBriiber SJÌagntiS ttnb Csrnft beftntigcn ben oon iljrcin devftorbcnen SSatcr, $cr$og Sdbredjt (beni gcifìctt), oovgcnommcncn Skrfatif bc8 ©Attinger SeljntcnS ttcbfl <3ubet)ói: mi bas Sloffc* SBalfcnvicb tmb nefjntcn ba§ Stoffa- in itjmi befonbmti ©cfjug. 1327. Sul. 22.
Dei gratia nos Olio dux, Magnus et Ernestus fralres, domicelli Brunesivicenses, nostro, heredum, coheredum et quorumlibet successorum nostrorum nomine recognoscimus in liiis scriptis, quod, quia piene instimeli sumus, de quo 6 aliquando dubitavimus, videlicet, quod felicis recordalionis quondam illustris dominus dux Albertus, pater noster, quicquid habuerat in decima Gotinghen sive de jure sive de facto rile, legittime et recto transtnlit in monasterium beatae Mariae virginis in Walkenred, Cyslertiensis ordito nis, venditione perfecta idem monasterium in judicio et extra super bujusmodi decima ullo modo de cetero nul- latenus inpetemus, sed ipsum defendemus, warandabimus et de evictione cavebimus conira quemeunque inpelilo— rem. Nos et nostri successores in perpetuino, quando et io quosciens ex parte abbatis ejusdem monasteri]', qui prò tempore exstiterit, fuerimus requisiti, curiam etiam oliai Sterenbercli nuncupalam, quam iidem religiosi jam aclu inhabilant, cum omnibus finibus et liabitationibus suis in longum et in tatuili, sex mansos in campis civitatis nostrae 20 Gotinghen emptis scu emendis omniaque alia bona mobilia et immobilia, quocumquc nomine censeantur, intra et extra civitateni nostram Gotinghen praediclam sita, prout inclilus princeps dominus Albertus, pater noster praedileclus, eisdem religiosis et eorum monasterio prae- 25 ilicto appropriavi, confirmavit et ratificavi, appropriamus, confirmamus et tenore praesentium irrevocabiliter ralili- camus ad babenda, tenenda temporibusque perpeluis lytulo proprielatis possidenda. Inhibemus nichilominus advoca- tis, scullhetis, civibus, bodellis omnibusque aliis officiatis so nostris intra et extra civitalem nostram Gotinghen prae- dictam, ne quis eosdem religiosos in bonis et personis praedictis angariis, parangariis, arrestationibus aut alio

aliquo offensionis genere inpediant seu ofTcndant, sed ea absque conlribulione, exaclione, vigiliis et ornili prorsus civium jure pacifico et quiete volumus possiderc. Ut igi-ss tur isla omnia et singula praescripta commodius consequi possint, consulibus ceterisque civibus nostris in Gotingben, qui prò tempore fuerint, universis sub obtentu gratiae nostrae lege aeterna damus in mandatis, quatenus prae- dictos religiosos de Walkenred in eisdem bonis et per- 40 sonis tamquain concives suos fideliler et efficaciter tue- antur pariter et defendant. Ceterum non solimi litteras incliti palris nostri karissimi super decima et aliis prae- missis, sed alias quascumque ex quibuslibel piis et Deo amabilibus causis a nobis seu a progeniloribus nostris 43 eidem monasterio concessas manutenebimus, observabi- mus et curabiinus inviolabiliter observari. In quorum praemissorum perpetuam memoriam atque firmum robur nos Otto dux praedictus sigillum nostrum praesentibus ex certa nostra scientia duximus apponendum. Et nos 50 Magnus et Ernestus domicelli praedicti, quod propria sigilla adbuc non babemus, sigillo ducis Ollonis, praedilecti fratris nostri praedicti, contentami!!- in praesenti. Daliim anno Domini M°.CCC°.XXVH°. in die Mariae Magdalenae*.
(9Jtit bem ©ieget.)
*853. 1327. 22. Bf
Otto dux in Bi'unswicb, dominus Antiquae Marchine, recognoscit, Se pecuniam, quam abbas de Walkenrede prò impetitione decimae in Gotingen tollenda promisi!, recipere nolle, sed solum literam reemtionis dictae decimae petilurum Se esse etc. 6
A. 1327 , eodem die**.
(SJit bem ©ieget.)
*) ©el)r feljlcrljaft abgcbnicft bei ©djeibt uom Slbet ©. 224.
**) Sn bem Slbbruefc bei ©djeibt 511 SKofet'é SBveumfdjm. ©t. 8 t. ©. 447 tic© 3. 11 „exhibuit et promisil“; 3. 14 flreidje „cum“; 3. 17 iie§ ,,quam“ (luti eam unb 3. 18 tiee „sperabat“.

loS
*854. [©ottingcn,] 1327. <3ept. 30.
Godeco dictus Passer, Anshelnms de Embeke, Here- wicus Bufus, Conemundus Druchtlevi, Henricus nichelini, Heniiannus Àdvocalissae, Hentzeco de June, Johannes de Norlhene, Conradus de Colle, Henricus de Wende et s Conradus Meyse, consules in Gotinghen, teslantur, quod Henricus doliator diclus Clenebegere de curia sua, no- vam structuram religiosorum de Walkenrede contingente, spatium pedis et dimidii ad usum slillicidii ejusdeni structurae conventui in Walkenrede prò 2 marcis puri <o argenti vendidit, hoc adjecto, quod dictus vendilor aut ejus successores aliquibus strucluris, fenestris parietis ejusdem novae structurae lucem non impediant et cum aliqua aedificia in curia sua erigere decreverinl, tunc de suo spatium pedis et dimidii relinquere et ad usum stillò licidii deputare debeant, religiosi aulem aquam de curia sua cum stillicidio venditoris sub ipsorum expensis emanare et ad plateam publicam profluere procurent.
A. 1327, in die b. Ieronimi.
(SOtit Oefcbabigtem ©icgct.)
*855. [©ottingen,] 1327. @cpt. 30. Et
Iidem recognoscunt, quod Henricus, Theodericus et Ludolfus, libi quondam Nycolai de Grone, cum consensu Osteken, sororis suae, abbati et conventui de Walkenrede de curia sua, novam structuram religiosorum contingente, s spatium pedis et dimidii ad usum slillicidii ejusdem slru- cturae pio 4 marcis vendiderunt.
Eodem anno et die.
(9)tit einem ©iegel.)
.*856. SBolfcnMttel, 1327. iOct. 1. Et
Magnus (Pius) dux in Brunswic ea, quae frater Suus, Otto dux de Brunswic, proprio et fralrum nomine cum

159
abbate et conventa in Walkenretle prò decima et curia in Gotingbe placitavit, rata babet, et filium etiam Suum Ottonem ea observaturum esse promittit.
Wlfelbutle, a. 1327, die b. ltemigii conf. *
(SDtit bem ©iegct.)
*857. 1328. aitai 15. Et
Henricus Comes in Stalberc de consensu Heinrici, filii Sui senioris, et aliorum filiorum et heredum Suorum ly a forensem annonae, quam nomine decimationis de curia Beringen monasterium Walkenredense Brunoni et Theoderico eorumque patri, Reinbardo Brunonis, dare con-s suevil, et quam dicti Bruno et Theodericus, qui eam ab Ipso in feudo habebant, dicto monasterio vendiderunt et dimiserunt, eidem appropriai.
A. 1328, dominica post ascens. Domini.
(SOJit bem ©ieget.)
*858. 1328. aitai 29. M
Kerstanus et Fridericus de Sundershusen et Hennan- nus de Saxenborg, famuli, proiitentur, quod Bruno et Tbeodericus fratres, dicti Yegere, residentes in Rotelve- rode, 2 forenses modios avenae, dandos de 1 quartali lerrae arabilis sito in campis villae Langenride, prò 5 s marcis Nortliusensis argenti monasterio Walkenredensi vendiderunt.
A. 1328, octava penthecostes.
Testes: Fridericus de Ebera, Tirilo de Ebera, fratres, Albertus Gelhube, Henricus Windische, Theodericus Styr, oppidani in Sundershusen.
(ffltit 3 ©icgetu.)
*) 3n bem Stbbrncfc im Stremiti beé tjijì. SScrcinS fiir 9tiebcrfntf)fen, 1843.
<3. 440 frtjattc 3. 10 tn ntcr scriplis tilt „publice“.

160
*859. spobjì Sofjnntt [XXII.] beauftvngt ben SSifrfjof, ben ©e-, djanten unb ben ©cfjolajìev be 6 ©tiftb Stauuibuvg, bie jeitenb bev ©edjanten $u ©t. 2 Kavia ntib ©t. ©coevi unb beb ©icgfvieb non §nUc, 6 nnonieu 6 511 ©t. J3tavta in Grvfurt, gcgcit baS Jìloftcv SBnlfcnvicb unb imbeve (SiftevHcnfcvEISjìev bev ©iocefe ajtniiij tuegcti <3al)fung oon ©ubfìbicngclbevn unb iiljnli(^en 9tb= gabeit cvljobencn aiufpvucfje ;u untcvfucljcn unb baviibev 511 cntfcOciben. Sloignoit, 1329. aitai 13.
Johannes episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri episcopo Nuemburgensi ac dilectis filiis decano et scolastico ecclesiae Nuemburgensis salutem et apostolicam benedictionem. Sua nobis in Walkenrede et in Volkolde- s rode ac Vallis sancii Georgii monasteriorum abbates eo- rumque conventus, Cisterciensis ordinis, Maguntinensis diocesis, et dilectae in Chrislo filiae sanctae Crucis prope Gota et sanctae Caterinae prope Isenacb ac in Wrre mo- nasteriorum abbatissae eorumque conventus, ordinis et 10 diocesis praediclorum, petilione monstrarunt, quod, licet Cisterciensibus et universis abbatibus et abbatissis mo- nastcriorurn eorumque conventibus ejusdem ordinis per specialia sedis apostolicae privilegia, quibus non est in aliquo derogatimi, indultum exislat, ut aliquis eorum ad ie praestationem aliquorum colleclarum, subsidiorum et alia- rum exaclionum impositorum vel imponendorum eisdem abbatibus et abbatissis et conventibus dictae sedis vel legatorum ejus auctoritate seu mandato minime teneantur per litteras ipsius sedis vel legatorum ejus, quae plenam 20 et expressam de indulto bujusmodi non fecerint mentio- nem, tamen sanctae Mariae et sancti Severi Erfordensis decani ac Syffredus de Hallis ejusdem sanctae Mariae ca- nonicus ecclesiarum ejusdem diocesis, asserenles, quod nos olim bonae memoriae Mathiae archiepiscopo Magun- 25 tinensi, ut a quibuscumque abbatibus, conventibus, prio- ribus, rectoribus et aliis personis ecclesiasticis in ci vitate et diocesi - Maguntinensi constitutis, exemptis et non ex- emptis, petere, exigere et levare ea vice vaierei subsidium moderatimi, per uoslras certi tenoris litteras concesseramus

161
liberarti facullatem dileclis filiis sancii Albani Magunli- 30 nensis el in Selgenslad, Magunlinensis diocesis, monaste- l'iorum abbatibus ac decano ccclesiae Magunlinensis per alias nostras certi tenoris lilteras super hoc executoribus deputalis et quod iidem sancii Albani et in Selgenstad monasteriorum abbates ac decanus ecclesiae Magunlinen- ss sis eisdem Sanctae Mariae et Sancti Severi decanis ac canonico commiserant super hoc tolaliter vices suas ad instanliam ipsius archiepiscopi praedictos in Walkenryde et in Volkolderode ac Vallis sancti Georgii monasteriorum abbates ac abbatissas et conventus eorumque singulares 40 personas auctoritate dictarum litterarum et commissionis hujusmodi communiter monuerunt et mandaverunt eisdem, ut certas eliam immoderatas pecuniarum quantitates prò hujusmodi subsidio moderato eidem archiepiscopo aut ejus procuratori infra certum terminimi, quem eis ad hoc 43 peremptorium praefigebant, solvere procurarent, alioquin in eosdem in Walkenryde et in Volkelderode et Vallis sancti Georgii monasteriorum abbates et abbatissas et sin- gulares personas ipsorum monasteriorum cxcommunicatio- nis et conventus suspensionis sententias praeferebant, ex 50 parte vero ipsorum abballini, abbalissarum et eorum con- ventuum fuit coram eisdem Sanctae Mariae et Sancti Severi decanis et canonico excipiendo propositiun, quod cuin eisdem Cistertiensibus et universis abbatibus et abbatissis eorumque convenlibus dirti ordinis per specialia privilegia ss sedis apostolicae, quibus non erat in aliquo derogatum, esset indultum, ut aliquis eorum ad praestalioneui ali- quorum collectarum, subsidiorum et aliarum exactionum imposilorum vel imponendorum eisdem abbatibus, abba- lissis et convenlibus diclae sedis vel legalorum ejus au-oo ctoritate seu mandato minime leneanlur per lilteras ipsius sedis seu legalorum ejus, quae plenam et expressam de indulto hujusmodi non fecerint menlionem, prout per ex- hibilionem ipsorum privilegiorum et alias crani legitime probare parati, iidem Sanctae Mariae et Sancti Severi de -65 cani et canonicus praelexlu dictarum litterarum, in quibus
li

(le indulto liujusmodi nulla mcntio Iiabebatur, nec aliqua clausula in eis erat inserta, per quam indulto dcroga- retur praedicto, proni ex ipsarum litterarum tenore liquido 70 apparebat ad monitioneni et mandatuin bujusmodi nequi- verant laliter processisse iidemque abbates et conventus bujusmodi eoruni in bac parlo mandato minime tene- bantur et ad id compelli de jure non poterant nec de- bebant, et quia dicti Sanctae Mariae et Sancii Severi de- 75 cani et canonicus eos super boc audire contea jusliliam denegaverint prò parte ipsorum excipientium et eis in bac parte adbaerere volenlium, senlienlium ex boc indebite se gravaci, l'uit infra "dicium lerminum et tempus Ic- giliinum ad sederli apostolicam appellatimi, cui appellationi so eaedem abbatissae et conventus infra tempus debitum adbaeserunt, iidem vero Sanctae Mariae et Sancii Severi Erfordensis decani et canonicus bujusmodi appellatone et adbaesione contemptis eosdem abbates et abbalissas et singulares personas ipsorum monasteriorum excommuni- 85 catos et conventus suspensos publice nunciarunt et nun- ciari fecerant. Quocirca discretioni vestrae per apostolica scripta mandamus, qualinus vocatis, qui fuerint evocandi, et auditis bine inde proposilis, quod justum fuerit, appel- latione remota decernatis, facientes, quod decreveritis, auso ctoritate nostra firmiter observari, testes autem, qui fuerint nominati, si se gratia, odio vel timore subtraxerint, per censuram ecclesiaslicam appellatone cessante compellatis ventali testimonium perbibere. Quodsi non omnes biis exequendis potueritis interesse, tu, frater episcopus, cum 95 eorum altero ea nicbilominus exequaris. Datum Avinione HI. idus Maji pontificatus nostri anno tertio decimo.
(STOit ber SBiitfc.)

163
*860. (gvjbifrfiof tpcinrid) uon aKainj crfliivt bit con ben SDc= djnnten 511 ©t. SDìaviti unb ©t. ©corri in grfurt ttnb beni ganonicus ©iegfvieb non §alte gegen bitS Moftev SBalfcnrieb tt. f. iu. tuegen ocnucigcvtev 2lbgabcn uet'fugte gjrcontniunication ftiv nidjtig unb beauftvagt bie famintlidjcn Aratateli unb Sfarne ber ^Jrobfìcicn grfuvt, Sccfjaburg unb SDovta, foltljcb in itjrcn jfirdjcn iiffentlidfp 311 ocrfiinbeit. 1329. 2Kai 22.
Henricus Dei gralia sanctae Maguntinensis sedis arclii- episcopus, sacri iinperii per Gerinaniain arcbicancellarius, universis praelalis, archipresbyteris, plebanis et viceple- banis per Sanclae Mariae et Sancii Severi Erfordensis Jecbburgensis et Dorlonensis praepositurarum terminoss eonslitulis salutem in Domino. Percepimus, quod sanctae Mariae et sancti Severi decani et Sifridns de Hallis ca- nonicus sanctae Mariae ecclesiarum Erfordensis virlute, ut dicebant, subdelegationis per religiosos viros sancti Albani extra muros Moguntinenses et in Selginstade ino-io nasteriorum abbates, ordinis sancii Denedicti, et decanum Moguntinensem auctorilate sedis apostolicae eis factae contra inonasterium et personas in Walkenride necnon ejus membra, Cyslercicnsis ordinis, diclarum praeposilu- rarum et eorum familiam excommunicationis, suspensionis 15 et interdicti sentenlias prolulerunt diversis aggravalionibus subsecutis prò eo, quod ipsum monasterium et personae necnon ejus membra dicti Cisterciensis ordinis ipsis loco et vice bonao memoriae quondam domini Malhiae, prae- decessoris nostri, arcbie[)iscopi Moguntinensis, cerlam pe- 20 cuniam, quain de dicto monasterio et personis necnon ejus membris exigerant, non solverunt nomine subsidii moderati, quod idem dominus Matbias, praedecessor noster, vigore aposlolicaruin lilterarum per civitatem et dyocesin Maguntinensein petere, ut dicebant, et recipere polerat ab ss exemptis, in ([uibus tamen lilteris apostolicis de praedicto Cisterciensi ordine menlio non ficbal, propter quod personae ipsae et membra ejus dicebant et dicunl ad so- lulionem praedictae exaclae ab eis pecuniae non teneri, nos per hoc moti et aliis juslis causis omnes sentenlias so
11 *

164
supradictas cum aggravationibus subsecutis non lenuissc et non tenere praesentibns declaramus et ipsas fore nul- las, cassas et irritas nunciamus, vobis et cuilibet vestrum dislricle praecipiendo mandamus, quatenus vos, qui rc- 35 quisiti fueritis, dictas sententias fuisse et esse inanes et irritas in vestris ecclesiis publice nuncietis. Datum anno Domini M°.CCC°.XXIX 0 ., XI 0 . kalendas Jnnii.
(®n$ ©iegct ift atigefnttcu.)
*861. 1329. ©et. 1. M
Hermannus de Blickersbusen, Bertoldus de Heylgen- stat etc., consules in Witzenhusen, recognoscunt, quod Hildebrandus de Hevenhosen dictus Lammental, famulus, omni actioni contra monasterium Walkenred ratione quo- arundam honorum in Rostorp renuntiavil et fratri Bertoldo de Warbergh et Helmoldo canonico Northnnensi ad ma- nus religiosorum de Walkenrede promisit, se renuntiatio- nem liane firmam in perpeluum observaturum.
A. 1329, in die S. Rcmigii.
(SOtit cinem ©egcnfiegcl.)
*862. 1329. ©re. 13. Et
Eckebertus, officialis ecclesiae Nortkunensis, recogno- scit, quod frater Helwieus, rector curiae Walkenredensis in Gotingen, nomine conventus Walkenredensis, ex una, et Berloldus plebanus ecclesiae S. Johannis in Gotingen, 5 ex altera parte, super decimis, quas de 3 domibus et curiis et de 5V 2 agris in suburbio Gotingen dictus plebanus memorato convenlui solvere tenebatur, se compo- suerunt et quod plebanus renuntiavit omni juri conira conventum praedictum ex eo, quod hic, ampliando cu-

105
riam suam in Golingen, destruxit 2 domos, de quorum io iuquilinis jura parochialia percipere consuevit plebauus.
A. 1329, in die S. Luciae.
Testes: magisler Johannes in Geysmaria et Theoderi- eus de Lenglaria sacerdotes, Theodericus de Lyppia, Johannes Kopman, dictae S. Johannis ecclesiae in fabrica i» provisores.
(3lt'ci Originale mit jc 3 ©iegclitj ba§ bielle fetjtt an beiben.)
*863. 1330. San. 18. B[
Johannes et Syboto, fratres dicti Knule, famuli, re- nuntiant ornili juri in lignis ad villani Lantgrevenrod per- tinentibus, venditis et appropriatis monasterio Walkenre- densi per comilem Burcbardum de Mansveld.
A. 1330, in die b. Priscae virginis. «
Testes : Conradus dictus Bok, Gerbardus de Reinstete, milites; Albertus, Ekkehardus et Hermannus fratres de Arthern, castellani in Alstete, Bertoldus de Gozerstete, Henricus de Aberge.
(SSJtit beni ©iegel bcS tprobfts §cinric() boit tRopteben.)
864. 1330. gebr. 14. SI
Borckardus Comes in Mansfeld cum filio Suo Gebe- hardo vult esse noturn, quod abbas et conventus monasteri! in Walkenrid emerunt Ugna quondam ad villani Langreverode pertinentia, quorum silus et termini sunt a loco, qui dicitur Silbergrube, usque ad locum Borchstadel s et ab eodem per vallem, quae dicitur Rodetal, per aquae- ductum ad priorem locum Silbergrube revertendo, prò quadraginta inarcis argenti Fribergensis.
A. 1330, in die b. Valenlini mari.
Testes: Conradus dictus Bok, Hedenricus dictus Czati, io

166
Heinricus ile Murre, tierhardus de Reinstete, milites, castellani in Àlslete, Bertoldus ile Goserstele, advocatus ibidem, Johannes et Siboto fratres elicti Knule, Heinricus de Aberge, famuli.
Gharlulariuin Walkenriedense ber $iblÌotl)Ék
311 Jjjnmtouer fol. 114*.
*865. 1330* ma r§ 29. n
Bruno plebanus in Teltenbornen, archipresbyter, Win- doldus miles, Hermannus Scolte, advocatus in Cletten- bercb, testantur, quoti Elizabeth relieta Hugonis de Welrode domum in villa Mackenrod et y. 2 mansum ibidem, quae sbona a magistro bospitalis in Walkenrede in feudo tenet et ab Heysone dicto Scultbebetensone emtionis titolo comparavit, post mortem suam praefato hospitali as- signavit.
A. 1330, feria 5. ante Palmarum.
(2 @iegd fefileit.)
*866. 9tcoer§ bev ©otifulit ju ©ottingeu lucgeit ber brut Jìloftev SBalfcnvicb fui - bie SBcbauung geljnf^flicfjtiger Sdnbeveien ju cntndjtenben 9lbgnbcn. [©òttingcn,] 1330. Sun. 24.
We radman to Ghotingen bekennet in useme jeghen- wordeghen breyve, dad we von user meynhet wegben hebbet gbedegbedinget met denne erbaren lieren hern Eckebarde, deme abbade to Walkenrede, unde met syme s covente, Avere dad jenech user borgliere, oder de met os wonet, to seck neyme enne morgben oder twene oder eyn vorling arthaftbegbes landes, dad vor der slad to Ghotingen oder dar unirne leygbe, de èn thegbedenplichticb weren, also dad he eyn bus dar up buwede, so scolde io he gbeven von twen morgben twene scillinge, von emme morghe enne scilling unde von deme vorlinge ses penninge

1(57
ano jenegherhande buydelinge aller jarlikes lo sialo Ali- chaelis daghe vor den lliegheden, de un dar af ghevallen moclile. Oc en scal nemenl meyr deune Iwene morghen lo eyner hoveslad nemen, dar he eyn bus up huwe. *» Wcro oc dad jeinant belunede oder begrove eyne worl, de Iie nichl met emme bus bebuwede, dar scolde he synen recbten Ihegheden afgheven also wente liirlo were won- bai'tbich gbewesen. Were oc dad we, de rad, lo ghe- meyner nut bebuweden arthaftheghen vellager, so scolde 2» we liker wys, also bir vor bescreven is, gbeven von deme morghen enne scilling, von dome vorlinge scs penninge Ghotingeschc weringe unde munte. Were aver dad we lo os neymen, wad lo ghemeyner nul bedde gheleghen in veydryft, unde bebuwede we dad, so scolde we òn gbeven ss ses penninge von deme morghen unde von deme vorlinge dre penninge lo erursalende 011 des lliegheden redo des often de dar af ghevallen inochte, unde allo bove unde word, de umme desulven slad van aldere gbeleglicn beb- bed, de blivel in orer wonliet orcs tbegbeden lo gbevende, 30 also se wenle bir lo ghegheven liebbed. To erbethugbingc dusser vorbenomeden ding so hebbe we dussen breyf ghegheven besegbeld ilici user staci ingbesegbele, unde is ghesebeyn na Godes bure! dusend drebundert in deme drilbcgbeslen jarc in sinle Jobannis daghe baplislen. 35 (SOÌit emoni ©iegcl.)
:|: 867. 1331. gelar. 3. Bt
lleni'icus sen. ejusque filius Hcnricus el Tbeodericus, patruus ejus, comilcs in Honslein, ab actione, c|ua con- venlum in Walkenredc super parie cujusdam agri siti sopra Frigidum Fossatum in loco, qui Himmelrich dicilur, titillo communitalis, quod »ghemeyne« vocatur, impelierunt, 8 cessant et insuper promoverc volimi, ut convenlus gran- gias suas, Carectum et Berversleve, in Comitum juris- dictione silas, et bona ad dictas grangias speclantia dis-

tra ha t seu rustici prò censu et pensione annua excolenda io tradat.
A. 1331, dominica JExurge.
Testes : Reinardus, «capellanus nosler«, plebanus in Ha- ringen; Fridericus de Holbach, miles, Hermannus dictus Scbutte, advocatus in Cleltenbercb \
(Stìit beni ©icgel §einritt)8 bc§ Stettero! ; baS ©ieget bcs Sietrid) ift abgefalteu.)
*868. [©ottingen,] 1332. Sfati. 21. Et
Syffridus Byscop, Albertus Pustindebussen, Godescalcus apud fontem, Johannes de Colle, Johannes Bernhardi, Herwicus llulTus, Henricus de Jese, Hermannus Roseman, Bertoldus Ruffus, Godescalcus de Grona, Johannes Gy- s seleri et Hermannus Rufus, consules in Gholingen, re- cognoscunt, quod lìlii et fìliae quondam Ricbelmi de June vendere potuerunt et vendiderunt fra tri suo Henrico prò 120 marcis puri argenti posteriorem breydain, dictam »de neder Wender breyde«, sitam ex opposito curiae lepro- ìo sorum ante valvam Wendensem.
A. 1332, in die b. Agnelis virginia.
(93tit einem ©ieget.)
*869, Slorbljaufett, 1332. litoti. 19. Ef
Hermannus de Furre*) **, famulus, proprietatem 1 quartali mansi terrae arabilis in campis villae »zu deme
*) SSci ©efjeibt bont SIbcl p. 525, 3. 5 flrcidje „et“, imb lies 3. 9 „Himmelrich“ fio» „Bymelre“; 3. 13 ,,Karectum et Bervers- leve“ fio» „Barectum et Beringum et Berbeslebyn" ; 3. 18 „memoratis“; 3. 20 „Haringen“ ; 3. 21 „de Holbach 11 uub 3. 22 „Hermannus dictus Schutte 11 .
**) Stuf ber aìucEfeite ber Urtunbe fìetjt boti einer bem 15. Satn'Ijunberte migetjorenben £anb „Appropriatio Hermanni dicti Warch de Furre 11 ir. SSoti ber Umfcfyrift be8 ©tegels ifl notf; testar: „S. Her- manni ... eh de Fare."

169
langen Riet«, quoti ab Ipso filii quondam Conradi »von dem olden Cofhuis« in feudo liabuerunt el ecclesiae in Walkenrede vendiderunt, buie ecclesiae donat. »
Act. Nortbusen, in curia dominorum de Walkenrid, a. 1332, in die b. Elizabet viduae.
Testes: Helwicus de Heringen, Hermannus de Sanger- busen, Henricus de Stalberg, Tbeodericus monelarius et Theodericus de Tettenborn, oppidani Nortbusenses. io
(SWÌit tiiicm ©iegel.)
*870. 1333. gebv. 22. Et
Tbeodericus miles et Herwicus famulus, l’ratres de Sulingben, renuntiant omni juri in decima, in villa et campis Wytagberode, quam Henricus et Hugo milites de Welrode conventui in Walkenrede vendiderunt.
A. 1333, in die b. Pelri ad calhedram. s
Testes: Albertus «frater noster«, canonicus Norlbu- sensis ■—■; Gberingus de Grona, Henricus de Bertolderod, famuli, etc.
(SOlit 2 l'efc^àbigtm ©icgelit.)
*871. ©rsbifdjof 4>einricf) t»oit 2Kaiu$ bcftatigt ttttb rrnuert bic oon fcineit aSovgangcrn beili Jìlofìev SBalfcnrieb crt^ciltcn sprioitcgicn. 1333. 30.
Heinricus, Dei gratia sanctae Maguntinae sedis arebi- opiscopus, sacri imperii per Germaniam arcliicancellarius, religiosis viris ac in Chrislo devotis abbati ac conventui monasterii in Walkenriede, ordinis Gisterciensis, Magun- linae dyocesis, salutem in Domino. Vestrae sincerae et 6 piae devotionis affectum, quo felicis recordationis quondam archiepiscopis Maguntinis, praedecessoribus nostris, nobis et nostrae ecclesiae Maguntinae vos exbibuislis jugiter benivolos et paratos, quodque eisdem nostris
i

io praedecessoribus et nostrae ecclesiae Magunlinae hactemis conplacuistis et conpiacere polerilis in l'uturuni, omnia privileygia, indulgenlias, concessiones, emunitates, gratias et lilleras quascumque vobis et memorato veslro mona- sterio ab eisdem nostris praedecessoribus datas prole vide et concessas ratas babentes et gratas confumamus et praesentibus lilteris innovamus. Datum anno Domini M°.CCC°.XXXIII 0 ., 111°. kalend. Aprilis.
(SDJit 6efcf;abigtcni ©icgel.)
*872. [©ottingen,] 1333. Stpv. 24. Et
Herwicus IlufTus, Ansbelmus de Eymbeke, Hermannus Advocatissae, Henricus Rychelini, Johannes de Nortbunis, Conradus de Colle, Henricus de Wende, Conradus Meyse, Tbilo Store, Hermannus Reynekonis, Heyso Corvus et Her- s mannus Ruffus, consules in Gholingen, recognoscunt, quod Wycbardus Wend, comburgensis Suus, a conventi! Wal- kenredensi alteram dimidiam marcam puri argenti recepit prò eo, quod ipse et successores ejus aquam stillicidii domus Walkenredensis in Golinge secundum terminos io areae suae paliantur perpetuo, et eam sub suis expensis ad plateain publicam, quae dicilur Gutmannestrate, pro- fluere procurenl.
A. 1333, in crastino b. Georgii.
(ffiltit einem ©icgcl.)
*873. [©ottingeu,] 1333. ?tpr. 24. Et
Iidem recognoscunt, similiter ab Hcnrico Cleneheghere, comburgensi Suo, prò lertio dimidio fertone convenlni Walkenredensi servitulem stillicidii concessam esse.
Eodem anno et die.
einem ©icgcl.)

171
*874, 1334. Sun. 2. K
Cristianus et Johannes famuli de Sundershusen jus feudi super 2 forensibus avenae et 1 fellone Norlhu- sensis argenti in grangia Rethof, quod a conventi! Wal- kenredensi, et quod ulterius ab Ipsis Fridericus miles et Siffridus famulus, fratres dicti Beigers, habuerunt et re- s signaverunt, dicto convenlui liberaliter resignant.
A. 1334, die octava corporis Domini.
Testes: Fridericus de Sundershusen, famulus eie.
(ffifit ben ©iegetn bes Sprillimi unb bea griebridj non ©onbcrstjcuifeii.)
*875. 2>or Stovbljaufcn, 1335. Sitai 26. B£
Fridericus famulus de Sunthusen 1 mansum, solventem annualim 3 forenses modios hordei, tritici et siliginis, cum 4 areis in Gerspiche, insuper 4 curias ibidem inhabita- biles, solventes de temporibus perpetuis 19 solidos de- nariorum Northusensium cum 19 pullis, monaslerio Wal-s kenredensi prò 30 marcis Northusensis argenti vendit.
»Ut aulem haec mea resignatio, quam in plebiscito «ante civitatem Northusen coram multis fide dignis ibi— »dem congregatis sollempnizavi, robur perpetuae firmitalis nhabeat, praesentem literam desuper editam sigillo Hcn- i urici dicti de Oskozerade, famuli, quo in praesenli utor, iisaepedictis religiosis trado fideliter communitam.«
A. 1335, feria 6. post ascensioni Domini.
Testes: Henricus dictus vonme Rode, miles; Wctego advocatus, Fredericus de Coningerode, Hildebrandus et ì Eckehardus fratres de Sundershusen, »patrui mei«, Heyso de Wertere, famuli; Waltberus de Heringen, Cristianus Colonus, Rruningus de Tudirslad, cives in Northusen.
(SDtit bcit ©iegctn bcS 5tnoppcii ^peinrid) Don 9tfcf;erobe unb bcé Sfitterà ^cim'ict) Don bent Stobc.)

172
*876, 1335. «ug. 1, B[
Henricas sen. et Henricus jun., necnon Theoderieus, patruus Eoriim, comites de Honstein, 1 mansum cum 4 areis in Ghersbecke, quem ab Ipsis Fridericus jun., fa- mulus de Sunthusen, in feudo habuit, ad ejusdem preces sin monasterium in Walkenrede transferunt.
A. 1335, in die b. Pelli apostoli.
(SESÌit 3 ©iegetn.)
*877, 1337. gcbr. 10. Bt
Theoderieus miles de Grone Ejusque filii Hennannus, Johannes et Hennannus, famuli, 22 jugera terrae arabilis in campis Borcbgrone prope Gotingen sita, quae Ipsi et progenilores Sui a retroaclo tempore, cujus non existit « memoria, ab imperio titillo feudali habuerunt, abbati et convenlui in Walkenrede prò 28 Va marcis puri argenti vendunt et ad manus eorum imperio resiguant. Herinan- nus junior, quia proprio sigillo caret, sigillis patris et fratrum Suorum contentus est.
10 A. 1337, in die S. Scholasticae virginis.
Testes: Helmoldus plebanus ad S. Spiritimi, Kone- mundus de Wakene, sacerdotes; Conradus de Gelinge- liusen, Tliidericus Swanenvloghel et Hermannus Ileyne- konis, cives opidi Gotingen.
(3»ei Originale mit je 3 Siegeln.)
878. 1337. Slot». 1. Bt
Johannes praepositus sanclimonialium in Kclbra pro- teslalur, quod Nicolaus dictus de Badere, famulus, ab- renunciavit oinni juri bereditario, quod habuit in quodam manso, sito in campis villae Badere, quem mansum idem s ab abbate et conventu monasterii in Walkenrede in feodo tenuerat.
A. 1337, die omnium sanclorum.

■•Mmmwmmk'
173
Tcstes: dominus Heinricus dictus Hapkol, sacerdos; Ulricus dictus de Lybenrade, niiles; Heinricus dictus Lup- pin, famulus; Theodericus dictus Cremer, Johannes dictus io Gertener, Jobannes dictus Gebeyd, opidani in Kelbra; Jo- liannes dictus de Wernrode, scbultetus, Hildebcrtus rcctor curiae in Nuenburg, conversi.
Charlularimn Walkenriedense ber jtóiiiol. pililìctljeli 311 Danuoptr Col. 130*
*879. [©ottingcn,! 1338. gcbr. 16. Et
Hinricus de Dymerden, Syfridus Byscop, Johannes de Colle, Johannes Bernhardi, Herwicus Rufus, Hinricus de Moringen, Bertoldus Rufus, Hermannus Hake, Hermannus Rufus, Hermannus Gyseleri, Tliidericus Longi et Conradus de June, consules in Gbotingen, lestantur, coram Ipsis Jo-s hannem de June, filium Rychelmi de June piae mcmoriae, benivole arbitratimi esse, quod frater ipsius, Hinricus de June, omnia bona sua propria et feudalia, mobilia et immobilia, licite vendere, obligare, donare etc. possit; sed si Hinricus de June prius quam ipse Jobannes decesseritio et in morte sua quaedam bona feudalia reliquerit, in quibus Johannes ei succedere possit, de bis bonis feuda- libus praedictus Johannes Hellenburgin, uxorem praedicti Hinrici, juvabit, ut debita Hinrici omni modo persol- vantur. 13
A. 1338, in die b. Julianae virginis.
(SCTtit beni ©ieget.)
880, [SBalfetiiieb,] 1338. gebr. 24. Et
Eckehardus abbas, Henricus prior, Johannes cellera- rius, Burchardus camerarius, Johannes bursarius, Johannes subprior, lotusque conventus monasterii Walkenre- densis recognoscunt, quod Conradus dictus de Heringen in Elriche conventui Suo tres marcas puri argenti annui s

et perpetui census comparavi! et donavit dandas Ipsi convcntui singulis annis in festo paschae per rectorem grangiae Suae in Gotingen de vigiliti et duobus agris in canipis Grone prope Gotingen per praedictum Conradum ad hoc prò triginta marcis comparalis et ernptis ecclesiae Suae sub hac forma, quod singulis annis a festo paschae usque ad festum exaltationis sanctae crucis singulis die- bus, quibus vesci licitum est, ad coenam cuilibet personae conventuali dare debet unum ovum ad illud, quod antea dabatur, de praemissis tribus marcis in sui et uxoris suae ac progenitorum suorum memoriam.
A. 1338, in die S. Malthiae apostoli.
Ghartularium Walkenriedcnse ber pibliotljck 3 » $aiuto»cr fol. 79.
«=881. 1338. 12. E[
Conradus de Gelyngehusen, civis in Gotingen, re- cognoscit, quod de curia Sua juxta Laynam sitam, in qua pomerium est et piscina, tantum ad vitae Suae tem- pus 2 solidi annuae pensionis, post obitum vero Suum ac etiam si vivente Se praedicta curia ad manus aliorum ratione emtionis etc. devoluta fuerit, 1 lot Gotingensis ponderis et valoris, ab heredibus vel successoribus Suis conventui in Walkenrede jure decimali persolvi debeat.
A. 1338, in die Gregorii papae.
(fflìit bem ©ieget.)
*832. Sangcnftein, 1338. Sltavj 12. Et
Albertus cpiscopus Halberstad. concedii abbati in Walkenrede, ut altare in Pelfelde, Suae dioecesis, a quocunque archiepiscopo vel episcopo, exceptis bis, qui Sibi re- pugnant, licite valeal consecrari.
Langcnstein, a. 1338, in die S. Gregorii.
(®ct6 ©iegcl fctjtt.)

175
*883. ©òttingcn, 1338. 2Jlni 15. Et.
Officialis ecclesiac Nortbunensis testatili 1 , quoti discordia orta inter Conradum provisorem curiae Walken- redensis in Gotingen et Johannem Slolper clericuin ejusque ma treni Elizabeth super conslruclione muri lapidei, retro domimi et aream elicti Jobannis slructi, amicabililer so-i> pila sii.
Gotingen, a. 1338, id. Maji.
(9Rit cincin ©cgcnpcgel.)
*884. 1339. «Ro». 1. ET
Henricus famulus dictus Trockenvlejs jun. lignetum quoddam, inter agros monasterii Walkenredensis justa ejus curiam desolatam Bothenrod situm, quod a fralri- bus Jobanne, Gozewino et Ulrico diclis Musere in feudo tenuit, conventui in Walkenrede vendit. Quia proprio 5 sigillo caret, burgensium in Heringen sigillino appendi fecit.
Henricus dictus Saliteti, Henricus Blankenborg eie., consules in Heringen, appenso sigillo civilalis suae etnlio- nem praefalam rite factam esse teslantur. 1
A. 1339, in die omnium sanctorum.
(9Rit beni ©egei.)
*885. 1339. SRoi). 1. Et
Johannes, Gozwinns et Ulricus fratres dieti Musere et patruus Eorum Fridericus 30 agros {ignorimi, inler agros monasterii Walkenredensis juxla curiam desolatam Boten- rode silos, quos Henricus Drockenvleys jun. jure feudali tenuit eL resignavit, dicto conventui conferunt.
Eodem anno et die.
Testes: Hinricus de Schellenberge, miles; Yolcmarus

dictus Calph et Conradus de Nortlnisen, civcs in. San- gerhusen.
(93ìit ben ©iegeln bcé Johannes unb Fridericus Musare.)
*886. SDer Officiai ber ju 9Iorten bcftfjeinigt, bnji
©lifabetlj ©tolpers oor bem ©ogrefen Konvab ju fictticbcrg bem Jllofler SBalfcnricb 15V 8 SRorgcit 8anb, bei SBcenbc belcgcn, oerfauft Ijabc. 1340. Snn. 27.
Nos officiali ecclesiae Northunensis recognoscimus publice in hiis scriptis, quod domina Elizabeth Stolperes cum scitu et consensn domini Jobannis filii sui, sacerdoti, ac omnium aliorum et singulorum, quorum de jure, s facto vel consuetudine consensus requirendus est vel fuerat, prò vigiliti et seplem marcis et tertio dimidio fertone puri argenti Gothingensis ponderis et valoris sibi persolutis, numeratis et ponderatis integraliter et complete quindecim jugera cum dimidio propria terrae arabilis sita ìojuxla viam superiorem versus Wenden in terminis et campis ejusdem villae lite et ralionabiliter justo vendilio- nis titulo vendidit religiosi viri domino abbati et con- ventui monasterii in Walkenrede cum omnibus suis juribus et pertinentiis, siivi, pascuis ac aliis, quae vulgariter 15 dicuntur »mid allei' slachter nud«, tradidit ac praesen- tavit eadem jugera coram Conrado gogravio montis Layne, judice seculare (sic) et generali, eisdem abbati et conventui praenotatis, qui gogravius, ab eisdem Elizabeth et Johanne resignatione dictorum quindecim cum dimidio jugerum aorecepta et jure ipsius gogravii, videlicet solido denariorum levium, persoluto, eosdem abbatem et conventum in pos- sessionem dictorum jugerum auctorilate judiciaria misit ad babendum eadem jugera cum suis pertinentiis, proprietà- tibus et juribus, tenendum et possidendum ac cum eisdem 25 quicquid placuerit faciendum et perpetui temporibus disponendum, praesentibus tribus consulibus in Gotliingen, videlicet Tbiderico Longi, Hermanno Ueyneconis et Her- manno Giseleri, ac aliis oppidanis ibidem, videlicet Johanne

Gisclcri, Johannc Pistore, Johanne Lodewici, Henrico de Geysniario, . . .* diclo Grope fabro, Thiderico Macken-so rod, . . .* duobus dictis de Olenlmsen, necnon . . .* fabro dicto Riscnkolt et pluribus fide dignis ad praemissa vo- catis prò leslibus et rogalis. Praeterea praefata domina Elizabeth, nomine ut supra, ipsis de eviclione cavere et debitam warandiam in Jiac parte facere promisit, ubi, 35 quando et quotiens fuerit oportunum, renuntians nicbi- lominus expresse praedictis quindecim cimi diinidio juge- ribus cum suis perlinenliis, necnon omni juri, actioni, exceptioni, allegationi, defensioni juris et facti, beneficio minoris aetatis, si competerei, et quocunque juris eccle-40 siaslici vel civilis benefìcio, quod umquam sibi aut suis beredibus con tra contraclum posset competere antedictum.
In praemissornm evidens testimoniuin sigillimi officialalus nostri praesentibus est appensum. Daluiii anno Domini M°.CGC°. quadragesimo, sexlo kalend. Februarii **. ss
(SaC ©iegcl feljtt.)
*887, 1340. San. 27. Et
Idem teslatur, quod Elizabeth Stolpercs cum consensu dii sui Johannis, sacerdotis, lOjugcra propria terrae ara- bilis, sita juxta viam superiorem versus Wenden in campis ejusdem villae, abbati et convcnlui in Walkenrede »mil allei’ slacbter nud« prò 17 marcis et tertio iliniidio fer-s Ione puri argenti vendidit etc. (®cv iiOrige Sifijalt ifl beni ber lunftebcnbcn Urlimbc im SGcfcntlidjcn glcidfimitcnb.)
Eoilem die.
(SaS ©ieget feljtt.)
*) §icr fetjten im Originate bie Stornameli.
**) ®er Stbbrutf in Origg. Guelf. IV. praef. p. 77, irò biefe Urfnnbe irrttjumtid) rom Sntjrc 1346 batirt irirb, ift aus ber fetjr fetjlcrtjaftcn Stbfdjrift im Cliartularium ber Sbnigtitt;cn ffiibtiotfyef pi ^annoter fol. 100' entnommen.
12

178
*888. 1340. Sun. H
Syffridus (le Bendeleyben, miles, el Tbilike de Asla f famulus, recognoscunt, quod coralli Ipsis Henricus et Hugo, fratres de Badere, fili! Christiani, necnon ma ter et sorores eoriun abremintiavcninl ornili actioni, quam se babere s dicebanL ia V 2 manso in Badere, quem convcntus in Wal- kenrede a Nicolao de Badere cmerat.
A. 1340, feria 4. infra oclavain pentecostes.
Tesles: Henricus Margaretae, Hcynhardus Scultetus, Heyno Hugonis, Syffridus Hovemann el Henricus Polo lelndorf.
(93?il beni ©icgcl bcS ©icgfricb boa SScnbctcben.)
*889. SBifcijof Sllbvedfjt t>. §albcvft(tbt gejìattet bent Moffct- SD3aI= fenricb bic Stnlcgung eines nbgnbcnfteicn A?Iofìcr^ofcS in Sftcv= mie! unb ni nini t bonrben bas lìtofter in feinen bcfonbmn@cf)Uh.
Oftmnicf, 1341. 9tpr. 25.
In nomine Domini amen. Noverint praesenlium in- spectores, quod nos Albertus, Dei gralia Halberstadensis ecclesiae episcopus, volentes religiosis viris abbati et con- ventui monasterii in AA r alkenreil, Cysterciensis ordinis, 5 quantum possumus, benefacere ac eos semper gratia pro- sequi speciali, eisdem favorabililer duximus concedendum, ut imam curiam, quo loco voluerinl, in opido nostro Osterwich prò commodis et usibus suis valeant comparare et eandern cum liberiate subscri])ta perpetuis tempo- io ribus possidere, ita videlicct, quod ad exactiones vel conlribuliones cujuscumque generis cum civibus ibidem nullalenus tenebuntur, vigiliis tamen exceplis, in quibus suo ordine de dieta servandis curia se et militaribus et civibus conformabunt. Non insuper licebit advocatis, sellilo tbetis, judieibus noslris aut bedellis eorum ipsis in rebus suis aliqua onera inponere, aut eos arrestalionibus, occu- palionibus vel aliis violenliarum inportunitatibus molestare,

179
segetes etiam, frumentum ac res alias inducere, in ea conservare et educere poterunt prò suae arbitrio volnn- tatis, ac alias suani utilitatem piscando, braxando, aediG- cando, agriculturam cxerccndo modis quibuslibel procurare, pecora sua nichilominus, si necesse fuerit, in dieta fovcre curia et ad pascua mittere seu minare per aliquem vel aliquos de suis servitoribus boris congruis licitum sit eisdem, statuto opidanorum contrario non obstante. Sane ut dominus abbas et conventus praedicti favoris nostri benivolentiam, quam ex corde gerimns circa eos, expe- riantur effectu, eos ac servitores suos sub nostrani pro- teclioneni recipimus, ut non soluin nostra, sed etiam ofiìciatorum ìioslrorum tuitionis defensionc intra et extra imiros dicti opidi gaudeant et fruanlur, quando et quo- tiens sibi fuerit oportunum. In praemissorum testimonium has lilteras sigillo nostro munilas ipsis duximus erogan- das. Nos vero consules opidi memorali profitentes de scitu nostro et consensi! praemissa singola a domino nostro, reverendo domino Alberto Halberstadensi episcopo memorato, domino abbati et conventui in Wallienreit concessa favorabililer et indulta, nos ad observantiam omnium praemissorum in perpetuimi praesentibus obligamns lilteris sigillo civitatis noslrae in testimonium communitis. Àctum et datum Osterwicli anno Domini M°.CCC°.XLI°., in die beati Marci cwangelistae*.
(SJtit bem ©iegel bc§ SS i f ci) o f è Stlbett ; baSjcnigc ber @tobt ©Iterivi et fefylt.)
*890. Cnngcnfteiii, 1341. Sul. 8. Et
Kaedem lilerac, sed siile consensi! civitatis Oslerwicb.
Dal. Langbensten, a. 1341, in die b. Iviliani.
(ffltit riiiem ©icgd.)
*) getjterljaft ntgebrucEt bei ScucEfctb 1. c. 1, 451 uitb ®cf|tonn I. c.
146.
20
25
30
35
40
12

180
*891. 1341. Sun. 11. Ef
Koncmannus et Fridericns fratres de Winnigstede re- cognoscunt, Se cum consensu Ludolfi, filii, et Ludolfi, patrui Sai, 1 curiain, intra inuros oppidi Osterwich juxta capellani S. Nicolai sitam, cum perlinenliis abbati et collii venlui in Walkenried prò 24 marcis argenti vendidisse eainque coram lionorabilibus et prudentibus viris, servatis solemnitatibus universis secnndum consnetndinem ipsias loci observandis, resignasse, deinde edam coram Bernardo Oltonis, seditelo ejusdem civitatis, cum ornili jure et juris io plenitudine, existentes in praedicta curia, tradidisse.
A. 1341, in die b. Barnabae ap.
Tesles: magister Albertus de Gheteldc, Lndolfus de Zicte, Berloldus de Hoppenstede, Henricus de Derneburch. (®tit ciucili ©icgcfi ba0 giuriti fcljlt.)
892. fìoifer Subiuig ubertreigt feinctn Solite, bem 2Jtat'Fgvnfeu gricbridfi uon ajtcifjen, unter SSorbcljalt beS SBibevrufS bie S3e= fd;ivmuitg bcS UtojierS aSnlFcnvicb. Sftuncf)cn, 1341. SDec. 20.
Wir Lodowig von Gotis genaden Romischer kayser, tzu alien tziten vnerer des riebes, verichen offenlichin die dissin* brifF, wen die geisllichen lulhe, der abt linde das convent des godisliuses zu Walkenrede bie Northusen, 5 grawes ordens, unser lieb demutig, das wir von des riebes wegen rechter wege sin grozze kummernuzze onde scha- den lident tagelichen an ircn lulben, guten von unreclitem gewalt, babin wir on dy genade getan unde lun oucli mit disem brieff von unsir keiserliebin gewalt unde Jiabin in io ze vogt, ze schirmer unde zo pbleger geben an unser stai unsern liebin sun unde fursten Frederichin margrafen zeu Michssen, alBo lange bis wir dieselben pblege unde vogey widiruffen, das wir wellen unde gebiten dome selben
*) wir thun uffenllich in dissem, Ijeijst e8 SBL 154', tuo bie Urfunbe fonft auferorbenttiib frijlcrbaft gefd)riebm iji.

181
unserin soune vestlichin mule ernsllicbin bic unsern hul- den, das ber sicb des obgenanten golzhuses undirwinde u unde underziechc von unsern wegen init luten unde guten, inule sie getruwelichin scbirme vor allerniiinniclicb unde nicbt gestait, des sie jeniant laydig nocb beswarel mit keynirleie sache in kayn wise. Oucb gebietin wir alien grafen von Hobinslayne unde alien andern unsern unde su des riches gelruwen, wie die genanl sint, fesllicbin unde crnsllicbin, das si den obgenanten unsern sune an der vogcy unde plilegc nicbt bindern nocb iren unde sicb kaynes gewaltes iiber Iute nocb gut des obgenanten golz- bus zue Walkenrcde annemen nocb underlziebin in kayne 25 wise, also lieb in unser unde des riclies bulde siili. Darwber zu urchunde gebin wir disen briclF versigellen mit unsern kayserlicbin ingesigel, der gebin ist ze Muncben an sancte Thomas abent nacb Kurstes geburt driuzebundirt jare darnocb in deme aynem unde vierlzigisten jare, in 30 deine acbten unde zwayntzigstem jare unsers riclies unde in deme viertzelienden des kaysertumes.
jUts tieni Chartularium Walkenriedcnse ber $5itigl.
Pibliatljek 3 U ^atinaucr fol. 73* unti 154*.
*893. [©ottingcn,] 1343. «Roti. 19. Et
Henricus de Dymerden, Jobannes de Colle, Johannes Ilcrnbardi, Henricus de Moringen, Bertoldus Ilufus, Her- mannus Hake, Ilermannus Ilufus, Hernianuus Giseleri, Conradus de June, Jubanncs de Embeke, Tbidericus de lleynoldeshusen et Tbidericus Pustindebusscn, consules in 5 Gotingen, recognoscunt, quod veri beredes Jobannis Beni- bardi, collegae Sui praedicli, benivole Corani Ipsis arbitrati sunt, eundem Jobannem Bernbardi omnia bona sua, mobilia et immobilia, hereditaria ac feudalia et censualia, licite vendere, obligare, donare ctc. posse, cuicinnque vo- 10 Inerii, salvo (.amen civitalis Suae jure.
A. 1343, in die b. Elyzabet viduae.
(9Hit bim (Stnblficgct.)

182
*894. 1344. aliar j 12. Bt
®ie SQetterit Herman fftitter, Huth, Henrik [Jurius (Sofia] uab Henrik [Digmars ©obli] ftnapbeit, gcf)etjfen boa Stoc- busen, bcjciigcn uab gettebmigeit, bufi boa Sljrcn Seljiilcutcn bea ©ruberà Hinrik aab Joban boa Jane, ©Urgerà jti ©bt= 5 titigcn, beni ftojfcr SBnlfearicb aab beffeit §ofe ia ©bttiiigcn ber ©ebraad) ciacS fZBegee bor beat SBccnbcr Sfjore bi§ 511 ber beni ftfojfer boa bea gebndjtcn ©Urgerà berfoaftea ©rcite mtf beai Sefbe bei ber ©artC;otoaiaiiS ©apctfe geftattct ijf h.
A. 1344, an S. Gregorius taghe.
(®a§ cine ber 4 ©iegcl ijl bcfdjabigt.)
*895. [©òttingen,] 1344. SOlarj 14. Bt
Henricus de Dymerden, Johannes de Colle, Johannes Bernhardi, Henricus de Moringen, Bertoldus Rufus, Her- mannus Hake, Hermannus Rufus, Hermannus Giseleri, Conradus de June, Jobannes de Embeke, Thidericus de 1 Reynoldeshusen et Tkidericus Pustindebussen, consules in Gotingen, recognoscunt, Se ex quadam litera, sigillo ci- vitatis Suae sigillata, ridisse et audivisse, quod Henricus de June, concivis Suus, posteriorem breydam diclam »de neder Wender breyde«, sitam ex opposito curiae lepro- 10 sorum ante valvam Wendensem, de bona volitatale be- reduni suorum vendere et obligare possit, cuicuinque voluerit. Nunc vero ex vigore ejusdem literae prote- stantur, quod idem Henricus de June eandem breydam monasterio Walkenredensi vendidit, de qua seenndum t6 jura civitatis Suae dictum conventum legitime warandare debet.
A. 1344, dominica Laetare.
(SKit bem ©tabtfirgcl.)

183
*896. £>ntS Jìtoftcv 2Batfenricb In'fdfjficfjt, ©«ter in Smbéljaufeti, (Singetabe ttnb attf beni $oIberg ju «craufievn, «tib fuctjt itili bie ©rlnnbtiifj bnju bei ben Stcbtcn non Sitcnn.r unb 2Jtoviinont naif;.
SBalfctirieb, 1344. SEJlai 12.
in nomine Domini Àmen. Noverinl universi praesen- lium inspectores, maxime vero et speeialiter, ([iionun interest ani poterit (juomodolibet interesse, quod anno a na- tivitate ejusdem Domini millesimo trecentesimo quadrage- simo ([«arto, indictione duodecima, ponlitìcatus sanclissimi s in Cliristo patris ac domini nostri domini Clementis divina providentia papae sexti anno secondo, mensis Maji die duodecima, quae fnit in vigilia ascensionis domini nostri Illeso Cristi, bora nona vel quasi, viri religiosi ac venera- biles domini, videlicet Conradus de.lumie, abbas monasterii m in Walkenriden, Cisterciensis ordinis, Magunlinensis dyo- cesis, Heinricus dictus Meyse, prior, Eckebardus de dolili— geo, subprior, Conradus de Duderslad, olim abbas, lioin— ricus de Ursleybin, cellerarius, Heinricus de El icli, Johannes de Brunswig, porlarius, Borcbardus de Alvelde, subporta- ir> rius, Johannes de Duderslad, bursarius, Johannes de Arn- slete, magister operis, Johannes Yelilìcator, infirmarius, Ulricus de Grusczen, Heinricus de Talheym, subcellerarius, Johannes de Halbcrslad, plebanus in Scliowen, llinricus de Halberslad, Johannes de Hardenberg, camerarius, Jo -20 liannes de Kelbra, magister conversorum, Borcliardus de Heringen, custos, Johannes de Golingen, fornarius, Berlol- dus Bruningi, succentor, Johannes de Lindowe, canlor, Nortmannus de Gersbechc, capellanus, et Nycolaus de Hevenliusin, subcamerarius, suo necnon capiluli sui ac 28 totius conventus ejusdem monasterii in Walkenriden nomine congregati in habitalione domini abbalis praedicli, concordilcr et unanimi consensu habendo tractalus suos capitulares, necnon monasterii sui utililatem pensantes, vocavcrunl ine notarium publicum infra scriptum rogando so ac requirendo, ut super ibidem aclis et habilis ipsis publicum conficerem instrumentum. Ubi dictus dominus abbas

184
ac ceteri domini prenominati seu confralres omnes ac singulariter singuli propriae vocis oraculo concordiquc 35 consensi!, matura deliberalione pracbabila, prout ipsorum protestatio, qua ni extunc feccrant, sonabat, in unum con- venernnt et consenserunt ad iioc, quod per superiores, rectores, amministralores vcl officiatos quoscunque bona suae ecclesiae seu monastero inferius annotala, scilicet 40 quaedam inmobilia bona minus iililia et remota, spectanlia ad grangiam seu curiain Immenhusin nuncupatam et allo- dium silum in villa Engela atqne montem Holberg nomi- natum, quorum inquam fines parte ex una Stopbenborg, et parte ex altera Kei’icbberg castra tangunt in par- 45 tibus terrae Saxoniae juxta locum, qui dicitur Hartzisborn, ipsi conventui seu monasterio propter malum statum terrae, qui in ipsa superbabundal fere, minus ulilia aut proficua, in uberiorein monastero sui seu convenlus utilitalem sub titillo localionis vcl permutationis distraili vel commutari oovaleanl, concilii aut capituli sui generalis et majorum suo- rum de jure requirendorum super lioc aucloritate et licentia invocala. Quem consensuin et omnia alia in presenti volumine conscripla prenominati fralres et domini videli- cel abbas cum fralribus ipsius domini abbatis et convenlus ss sui sigillis buie instrumenlo publico apposilis approbave- runt. Acta sunt baec anno, indiclione, pontificati!, mense, die, bora diei et loco superius enarratis, fratribus ipsis, qui nominatim expressi sunt, cum prò se allegent consue- tudineni sive statutum, quod extraneae" seu seculares per- oo sonae capitolimi suum ingredi aut tractatibus capitularibus interesse non soleant, prò testibus ad hoc rogatis et requisita.
Et ego Nycolaus de Byla, clericus Northu- sensis, publicus imperiali aucloritate notarius, 03 Magunlinae dyocesis, quia una cum supradictis
meis dominis, religiosis viris ac patribus abbate et fratribus, ad praemissa et ut praemissum (L. 8 . Not.) est consentienlibus, se seinper prò firmo et rato habiluros asserenlibus et in nullo se contra-

185
venire volenlibus, nominatim et expresse, quando to singulariler singuii consensuin suum concorditer praestiterant, interini, vidi et audivi, praesens i instrumentum publicum ad requisitionein ipso-
1 rum exinde confeci et signo meo solito et con-
j sueto ac proprio nomine signavi rogalus et7s
requisitus.
lleverendis et in Cristo sibi quam plurimum dileclis patribus et dominis dominis Cyslerciens. Morirnundi dii— lìnitoribus aliisque abbatibus in generali capitolo con- gregatis fratres Conradus diclus abbas, Heinricus prior, so celerique conventuales monasterii in Walkenriden, ut in publico instrurnento superius annotati sunt, cimi devotis ? oralionibus gratiam et misericordiam gratiose adbipisci,
dilectioni vestrac devota ac bumili precum instantia prae- senlibus supplicanius, qualenus propter plurimas conventus ss i seu monasterii nostri ulilitales ad distrabenda vcl com-
• t nuitanda bona nostra in Inimedesbusin, in Engela et linge-
^ tum, quod proprie Holberg dieitur, nobis minus ulilia et
in alia bona nobis magis utiliora convertenda seu com- , mutanda, licentiam ordinis nobis inpendere digneminioo
gratiose. Dalum Walkenriden, anno et die, quibus supra,
! sub sigillis noslris, videlicet abbatis et conventus prac-
[ diclorum, ex certa nostra scientia buie instrumento publico
? seu praesentibus literis appcnsis-
; 9 Cuf cincin angcljcftcten ^apierflrcifcn fìcljt: Petit abbas os
de Walkenrcyde, quod, cum babuerit tractalum cuin suo f conventu servando statuta papalia, quod liceat sibi permutare bona in isto praesenli instrurnento contenta prò uti- lioribus vcl locare maxime propter periculosum statimi j terrae, in qua dieta bona sunt situala, et deputentur sibi, 100
j si placet, de Volkederodc et de llil'enstein abbates.
j (SK-it bem SRotmintSjcictjen bcS Nicolaus ile llj’la imb ben ©iegctn bcS 2(blS
ì Eonrnb unb bc6 JìtofterS SKìiilfcnrieb.)
fióuijl. Jlrdjii) 3U giuntautr.
!

18(3
*897. [©attinge!!,] 1344. Suiti 15. BE
Consules in Gotingen (inie oboli 9tv. 895.) protestanti!!', quod domina Elyzabet, relicla quondam Hcnrici Anrifabri, 5 jugera terrai! arabilis sita in campis civitalis Suae con- vcntni in Walkenrede prò 18 marcis puri argenti vendidit. s A. 1344, in die Vili et Modesti.
(SJJit bffcfyàbiglcm SiegcI.)
*898. 1344. Sani 24. RE
Henricus et Jobannes, fratres de Jone, cives in Gotingen, recognoscunt, Se a conventi! Walkcnredensi prò agris in campis Golingensibus eidem legitime venditis, 14 marcas puri argenti accepisse.
3 A. 1344, in die b. Johannis Baptislae.
(SOlit beni Sirgct .gcinridjS tjoit Siitjnbc.)
*•899. 1344. Slug. 28. Bt
Officialis ccclesiae Nortbunensis recognoscit, quod Corani nolano Suo Gerhardo, cui, in aliis occupatus negoliis, in boc vices Suas commisit, Jobannes Stolpere presbyler ejusque mater Elizabet personaliter tamquam coram Ipso sin figura judicii constiluti recognoverunt, se sub anno 1342. spatium sive aream 20 pedum latam in civitate Gotingen inonaslerio Walkcnredensi prò 11 marcis vendidisse. A. 1344, 5. kal. Scpt.
Tcsles: Hermannus abbas monasterii in Siene, Hen- io ricus de Barke, presbyler, Henricus notarius Oltonis ducis in Brunswic; Jobannes de Roringen, milcs*.
(SJtit ctitcm ©ogmfiegcl.)
’) Orine jivcitc StiiSfcrtiguiig birfrv Ihftinbc — gtridjfntls mil cimili ©cgenftrgcl — ìi'cictjt in cinigen ìinciIjcMitfycii Striteli ot>.

J87
*900. SBuvg Stltcrbcrg, 1345. Sul. 25. Et
Grubo el Hcnningus, fratres de Esspelingherod, in re- medium animae palris Sui, Johannis mililis, 1 mansum terrae arabilis in Wilrod, solvenlcm singulis annis 18 de- narios Northus., 20 ova, 1 pullum, 1 maldrum siliginis et 1 maldrum avenae, quem Ludolfus Bertradis adhuc pos- s sidet, cuin omni jure, maxime cum jurc »kormote« dicto, monaslerio Walkenredensi conferunt.
Theodericus Doringb, patruelis fratrum de Esspclingbc- rod, sigillimi Smini apposuit.
Dat. in castro Alreberch, a. 1345, in die b. Jacobi io apostoli.
(D?it 3 ©iecjdn.)
*901. giotfubuvg, 1345. ?tug. 1. Rf
Fridericus, comes de Bichelingen et dominus in Roten- bork, de eonsensu filii Sui Henrici ob salulem animarum palris Sui Gcrbardi et palmi Sui Frederici monasterium in Walkenrede absolvil a quadam gralia, videlicet 1 plaustro vini de vinca in Dalbem, 4 boltis et 10 ulnis nigri 8 panni, quae omnia dicium monasterium Ipsi Suisque pro- genitoribus annis singulis dare consueverat.
Rotenbork, a. 1345, in die S. Petri apostoli ad vincula*. (fflìit cincin ©icgcl.)
*902. 1345. SJttg. 24. Et
Hermannus dictus Leo de Dalbem de eonsensu conju- gis.Suac Alheydis, filiorum Conradi, Henrici, Hcrmanni, Friderici et Leonis, ac filiarum Sopbiae et Alheydis, quan- dam bolzmarcbiam diclam Besenbard cum aquae cursu
*) ©fimi obgcbrucEt in Origg. Guelf. IV, 540.

b adjacente, quain cl quem jLire feudali tenuit a monaslerio Walkenredensi, eidem prò 28 marcis Northusensium dena- riorum vendit et resignat.
A. 1345, in die S. Eartholoinaei apostoli.
Testes: Ilorchardus de Heringen saccrdos, Hedeuricus o rector curiae in Eeringen, Conradus reclor curiae in Ca- reeto, Johannes magisler vini, conversi; Clyselerus viceple- hanus inDalhcm; Fridericus dictus Rentzeler elWedekin- dus dictus Leo.
(SJtit cincin ©icgcl.)
*903. Sotjaitn, 9tbt tion giteauy, bc$cugt, bufi bcut Jtloffcr SBalfcnvieb turni ©fncrabSnpitct crlaubt fd, ©ufer in Sin&S* banfen, ©ttgelabc unb auf bcut §oIberg oevtaufdjcn. iDijon, 1345. @cpt. 17.
Nos fraler Johannes, ahhas Cysterc., notuin facimus universis, quod anno Domini millesimo CCC°.XL°. quinto in nostro generali capitolo facta fuit difQnitio, quae se- quitur in haec verba: Relalionem de Yolkederode et de llifenstein monasteriorum abbatum, quoad haec capitali generalis super eo, quod abbas et conventus Walkenrei- densis quasdam possessiones minus utiles, videlicet in Immedesbusen, in Eugela et ligneto, quod proprie Helberg dicitar, possit in alia bona magis ulilia commutare, cutn invenerit circa haec generale capitulum statata papalia observata, eandem relationem idem capitulum approbat, ratificai et confirmat, eisdem abbati et convcntui in Wal- kenreiden dando licenliam praediclam permutationem ad utilitatem monasterii faciendi. Datum in Dyvione sub contrasigillo nostro, die beati Lamberti episcopi et mar- tiris, anno quo supra.
(SSlit cincin SJjcitc cincS ftcinm ©iegete.)
Jtónifll. Jtcrljii) jit gnunaucr.

189
*904. 1345. 91oo. 4. Et
Busso praeposilus ccclcsiac Heiligensladensis pensio- nem anmiam 3 lotonum Golingensium, quarti de quibus- datn bonis monaslerii Walkenredensis in villa Rosldorf pcrcipere consuevil, cidem monasterio prò 2 marcis vcndit.
Decanus et capitulum Heiligenstad. ecclesiae praemissis s conscnliu nt.
A. 1345, 2. non. Nov.
(ffllit 2 ©itgrtn.)
*905. 1346. San. 31. Et
Henricus, Wclegbo et Henricus, fratres dicti »vonme Rode», de consensi! filiorum Suorum, 11 agros sitos inter villani Langenriet et grangiam Rilhof, quos a nobilibus de Helderungen in feudo babuerjtnl, necnon I solidum de- nar. Norlbus., 1 aucam et 1 / 2 forensem avenae, quae con- o vcntus in Walkenrede nomine census dare consueverat, buie conventui pio 11 marcis Norlhusensis argenti vendunt.
A, 1346, in praevigilia purificationis S. Mariae virginis.
(SO?it beni ©icgd beg SBdrgljo.)
*906. 1346. San. 31. Et
lidem praediclos 11 agros ad ntanus abbatis et con- ventus in Walkenrede nobili viro in Helderungen resignant. Eodem anno et die.
(SD?it bem ©iegd beS SBdegfjo.)
*907. SRortfjeim, 1346. Slug. 30.
Ernestus dux in Brunswic, filius quondam ducis Alberti, Suo et fiiii Sui Ottonis, ut et lieredum, coheredum et quo- rumlibet successorum Suorum nomine vendilionem decimae

190
in Gotingcn, a palrc Suo monasterio Waikenredcnsi faclam, necnon omnia ejusdem nionasterii privilegia super bonis Gotlingensibus confimi al.
«Datimi in opido nostro Nortbem, praesenlibus Theode- »rico plebano ecclesiae S. Albani extra muros Gotingben, «prolbonotario nostro, Bruningbo de Woldersbusen milite, «Tlieoderieo de Uslaria, famulo ; Jobanne dirlo Bernbardi, «Johanne dicto Gvseleri, civibus nostris de Golbingen, a. »1346, in die SS. martyrum Felicis et Adaucli«*.
($ltit cincin Sicgct.)
*908. 1346. Slufl. 30. K[
Idem monasterium in Walkenrede a censu 4 denario- rum, quos nomine 2 curiarum seu arearum prope stratam portae molendinae sitarum, et 1 curiae olim Sterenberch vocatae, (in Gotingen) solvere tenebanlur, in perpetuum absolvit.
Eodem anno et die, iisdemque teslibus. **
(SBlit cineni 3iegel.)
909. 1346. <Scpt. 28. K
Conradus abbas in Walkenrede testatili - , quod fideles Sui, Tbeodericus et Wedekindus fratres, dicti de Talheym, obligaverunt nomine pignoris Hermanno dicto Leoni de Talbeym, Heinrico de Tnlicbenrode, Sifrido Begbere, Gonrado de Bennungen, Jane de Dimenrade et Hermanno Gernod quatuor mansos, quorum tres coluiL Sifridus co- lonus et quartus dicitur »dy pbalTenbufe«, cum boltzmarcbia Ossenborg prò quindecim marcis denariorum Nortbusensium
*) 3n beiti Stbbiudre im Slvdjib teS Ijifl. SScreinS fiir SJiebevfacfyfen, 1843, licci S. 441 3. 2 fon nntcn „sumus“, ©. 442 3. 7 Don unteli ,,monasterio", <3. 443 Ufele Scile „Waldershusen" imb 3.444 3. 1 „famulo“.
*') Qtctrcu abgebvucft im 3lvdjib bcS Ijijt. SBereinS, 1843, 3. 444.

191
et duabus inarcis cani dimidia annui census, quas iidem, vidclieel Tiioodericns et Wedekindus, a Reynhardo de io Ivelbra, civi in Nortbusen, rcceperunt.
A. 1346, in vigilia Michaelis arcbangeli.
Cliartularìiim Walkenricilense ìict il ò nini. pilli. 311 jjtuinoucr l'ol. 111.
*910. 1346. Sion. 11. M
Henricus, Hermannus el Alberlus, fralres dicti Horle- manni, cum conscnsu patruomin Suorum, Alberti plebani in Roslorp, Henrici fratris ejtis, Ottonis plebani S. Nycolai in (jolinghen et Couradi, fratris ejusdem, 5 jugcra in Roslorp nionasterio Walkenredensi vendunt. B
A. 1346, in die b. Martini episcopi.
Tcslcs : Joliannes de Iloringben, Albertus de Boventen, milites; Henricus de Stochusen, fanudus.
(931 il 7 ©Ugelli.)
911. 1347. Sul. 11. Bf
Heinricus, Comes in Hoensteyn et dominus in Sunders- bausen, testatili-, quod abbas et conventus monaslerii in Walkenrid Ipsi indulserunt, quod graminibus in campo llatveldc ad tres annos continuos uti potest.
A. 1347, in translatione S. Benedicti abb.
Testes: Giselerus de Scberniberg, Fridericus »vomme Hagn«, Heinricus Ruzser, Fridericus de Wertere, milites; Heinricus de Ruckcrsloyben, famulus, residens in Kircbberg.
Charlularium Walkcnricdense Str jtónigl. Pilli. 311 finiiiunicr fol. 134‘.
*912. 1347. Sul. 22. Et
Hermannus dictus Leo de Halhem de consensu uxoris Alheydis, filiorum Conradi, Henrici, Hcrmanni, Friderici et Leonis, ac filiarum Sopbiae et Alheydis, quondam holz-

192
marchiani, dictam «die Vorder Hayn«, cum agris adjacen- otibus, quani et quos a monasterio Walkenredensi jure feudali tenuit, eidem prò 28 marcis denarioruin Norlbu- sensium vendit.
A. 1347, in die b. Marine Magdalenae.
Testes: Syffridus de Worbiz, advocatus comitum de loHonsteyn, Hermannus de Bendeleyben, Fridericus Ilenlze- ler, Tbizelo et Widekindus, fratres dicti Wedekindi de Dalkem, famuli; Henricus de Ursleyben, cellerarius, — Syffridus de Goslaria, sacerdoles; Johannes apud Piscinam scultetus, Tbeodericus Cloz, rector curiae in Nunbork, Jo- bannes de Yardervelde, magisler vini in Dalbem, Conradus Grave, rector curiae in Careclo, conversi.
(SciS ©iegct ijì abgcfatlcu.)
*913. 1348. San. 25. Et
Albertus miles et Fridericus famulus, fratres, nobiles domini de Helderungken, proprietatem 11 agrorum Thu- ringicorum, sitorum inter villam Langberit et grangiam Ritbof, quos Henricus, Wetcgho et Henricus, fratres «vonme 3 llode« in feudo habuerunt et resignaverunt, conventui in Walkenrede conferunt.
A. 1348, ipso die conversioni S. Pauli apostoli.
(SSJÌit tem ©iegel bcs finapptn SUbredjt Don §elbrungen.)
914. [Jìelbrn,] 1349. 2Jlai 25. Et
Heinricus Rapcol, praepositus, Hanna de Horden, abba- tissa, Mecbtildis de Gozze, priorissa, tolusque conventus ecclesie sanctimonialium in Kelbra testantur, quod Lode- wicus dictus Steynmecze et Lodewicus. filius ejus vendili derunt abbati et conventui in Walkenrede tres agros silos in campis curiae Nunborg, quos iidem ab Ipsis et Suo monasterio jure lenuerunt feodali.
A. 1349, in die Urbani papae.
Cliartularium Walkenricdense ìcr gònial. Pilli, jii ganuoucr fol. 118'.

193
915. |®itttcfjenbaclj,| 1349. Sun 11.
Heinricus abbas, Wernlierus prior, Johannes senior ahbas, Hermannus subprior, Henricus canlo'r, Heynoldus magisler convcrsorum, Tlieodericus bursarius, lotusque convenlns monaslerii in Sichem teslanlur, quod Johannes <1 ictus Wizbane de Norlhnsen, sacerdos, emil ab abbaio « el convellili monaslerii Cellae dominae Paulinae prò 115 marcis bona in villa el cainpis Tekeliz ' sila, quae cimi censii suo annuo idem Johannes in suae animae oninium- que suorum progenitorum l'emedium animaruni Ipsis el I]isorum monasterio dedit perpetuo possidenda. *«
»Si aulem cainerarius noster in dislributione census negligens esisterei, extunc lotalis census dictorum honorum ad rev. patrem doni, abbatem Walkenr., visitaloreni no- slrum, illius negligentiae anno devolutus esse debel.«
A. 1349, die S. Barnabae apostoli. 15
Chariularium Walkenrieilense ùcr 311 $aiimuicr fol 126
*916. ©rnf ©nvdjnrb uon SJianéfclb ertfjeilt betn Jìloftcr 3Bal= Femicb 311111 ©rfn£ fitr bie non bcmfelbett iljm besnljlten 20 $Dìnvt ©ilbn- cine uievjàljvige greiljcit uoit ben iljin 5 » cntvidjtenben Stbgaben, unb uberlnft beni Jtloftev banebett attf 7 Satjve bie SBeitn&ung oon 26 3Jlovgen Sanb. 1349. 9lug. 15.
Nos Borchardus Dei grada Comes in Mansfclt nostro omniunique lieredum, coliereduin et successorum noslro- rum nomine recognoscimus dilucide praesentibus et testa- mur, quod religiosi viri dominus abbas et convenlus monastero in Walkenrede ob specialem gratiam el favorem, s quem ad nos magnum babent el habuerunt, in vigiliti marcis puri argenti Molbusensis ponderis et albedinis prò debilis noslris persolvendis nobis amicabililer subvenerunt.
In recompensam igilur bujusmodi favoris et gratiae prò nobis, heredibus, cobercdibus et successoribus noslris uni- 10 versis promittimus bona fide, quod per quatuor annos continuos in festo sancii Michahelis proxime instantes pe-
*) 3tn ®vingiiibngiftf)en Kogislriini : Tellilz.
13

194
cunias aliquas petere seti extorquere non debemus ab eis- dem religiosi^, sed volmnus et debeinus ipsis in bospitiis is et aliis gravaminibus lavorabiliter parcere occasione qua- cuuque non obstante. Praesentavimus insuper et tenore praesentium praesentamus eisdem religiosis vigilili sex agros, qui vulgo »wvsmorgen« dicuntur, ad septem annos continuos, ita quod eosdem agros habere, possidere, ex- 20 colere et fructus inde percipere valeant, ornili impedimento seu contradiclione cujuscunque non obstante. In cujus rei testimonium evidens sigillum nostrum praesenlibus est appensum. Testes bujus rei sunt reverendus in Gbristo pater et dominus dominus Albertus, Halberstadensis ec- 25 clesiae episcopus, et Ruperlus, filii nostri dilecli, Albertus, quondam Gevebardi fdii nostri fìlius, necnon dominus Burcbardus custos et Ecbardus bursarius, sacerdotes fra- tres, Arnoldus reclor curiae in Peffelde, Tbeodericus de Hucsaria, conversi, Berloldus de Gossersted et Tlieoderi- 30 cus de Welpsle, milites, pluresque alii fide digni. Et nos Albertus, Dei grafia Halberstadensis ecclesiae episcopus, et Albertus, quondam Gevebardi comilis in Mansfell filius, praedicti, quia omnia praemissa rata, grata et inviolata babere volumus et tenere, praesentium tenore promittimus 3« bona fide et sigilla nostra ex certa nostra scienlia in evidens testimonium et speciale apposuimus buie scripto. Datum anno Domini M°.CCC°.XLIX°. ipso die assumplio- nis sanctae Mariae virginis.
(3Jìit 3 ©icgttn.)
*917. 1349. SDer. 24. K
Fredericus de Sundersbusen 3 Va agros in campis op- pidi Kelbra, quos Heynricus Nuwezesen possedit juro feudali, coenobio Walkenredensi appropriai.
A. 1349 , in vigilia nativitatis Chrisli.
5 Testes: Kristanus de Kelbera, Conradus de Kelbera et Theodericus institor, cives in Kelbera.
(SOJit citum bcfcfiabigtcn ©iegel.)

195
*918. 1350. San. 18. Et
IJertoldus diclus Geylfuz, famulus, cum consensu Ulrici, Henrici, Bertoldi et Hcnnanni, filiorum Suorum, jus feudi 6 agronica in pago oppidi Kelbra, quod Johannes (re— beyde, burgensis ibidem, in feudo tcnel, monasterio Walkenredensi vendil. s
Ulricus, Ilenricus, IJertoldus et Hertnannus praedicti, quia sigilla propria non habent, sigillo patris conienti sunt.
A. 1350, in die Priscao virginis.
Testes: Cristianus de Kelbra, Conradus lilius ejus, et Fridericus cellerarius. <
(S0?it fincnt ©iegct.)
*919. Jìonig Karl IV. erneuert uni» bejìdtigt beni Jtlofter 3Sal= feimeb feine tpriuilegtcn unb ertfjeilt bemfclben nnbertueitige 33omcf)tc. $rng, 1350. SJldrj 20.
Karolus, Dei gratia Romanorum rex semper augustus et Boemiae rex, universis sacri Romani imperii lidelibus gratiam suam et orane bonum. Supplicaverunt serenitati nostrae honorabiles viri abbas et conventus monaslerii in Walkenred, ordinis Cystertiensis, devoti nostri dilecti, ut s privilegia quaedam, gratias, libertates, emunitates et jura ipsis ac monasterio suo a divis imperaloribus et Romanorum regibus, praedecessoribus nostris, indulla et concessa approbare, innovare et confirmare ex benigniate regia dignaremur, quorum privilegiorum tenor talis est i ((§§ folgcu mbrtlirf) bic Urfunbcn 91r. 86 lumi 11. ©ept. 1215, 9tr. 125 beni 21. ©ept. 1223 unb Slr. 712 turni 21. ?fug. 1309). Nos vero cognoseentes, quod bonae rei cultum dare nedum est praesenlis vitae commoda, verum etiam aeternae beatitudinis praemia subinferre, devolis ac i rationabilibus ipsorum supplicalionibus favorabiliter inclinati pracscripta privilegia, gratias, libertates, emunitates et jura ipsis ac monasterio ipsorum necnon fralribus inibi
13 *

habilanlibus a divis imperaloribus ac Romanorum regi bus, 20 praedccessoribns noslris, indulto et concessa approbamus, innovanuis et ex certa scientia auctorilatc regia confirma- mus. Et insuper ex favore singolari, quem ordini Cy- slerciensi gerimus, gralias adicimus gratiis memoratis, concedentes et indnlgentes, ut claustrum ipsuin Walkenred ss et grangias, quas voluerint, muris, fossatis et propugna- culis conira injuriosos insullus cingere valeant et firmare. Ad haec concedimus et indulgemus, ut universos suos proventus omnis biadi de grangiis suis, cum nulli penilus boininum jurisdictio in ipsos ac monasteriuni suuni, nec- 30 non praedia ejusdem monasterii compelat, Romano solo excepto imperio, ad claustrum smini, quocumque tempore anni voluerint, ducere possint libere et secure majestalis regiae sub conductu. Nulli ergo omnino bominum liceat liane nostrae approbationis, innovationis, confirmalionis 35 seu indultarum de novo graliarum paginam infrir.gere aut ei in ausu aliquo contraile sub poena nostrae indignationis regiae, quam, qui secus attemptare praesumpserint, se co- gnoscant graviter incurrisse, praesentium sub nostrae ma- jeslatis sigillo testimonio litterarum. Datum Pragae anno so Domini millesimo trecentesimo quinquagesimo jubilaeo, indictione tertia, XIII. kal. Aprilis, regnorum nostroruin anno quarto.
(SJtit bem ©icgcl.)
*920. 1350. StpriI 29. Rt
Johannes de Roringhen, miles, Ejusque fìlii Henricus, Arnoldus et Johannes, famuli, recognoscunt, quod discordia orla inter Ipsos et convenlum Walkenrcdensein de 1 stabulo seu ovili in curia Ipsorum, quae sita est in superiori 5 parte villae Rostorp, sedata sit in lume modum, quod conventus decimam de praefato stabulo vel ejus area tollere debeat, sicut et retroactis temporibus percepii.
A. 1350 , feria 5 . ante festum Philippi et Jacobi.
(®tit 4 <3iegftii.)

19 ?
*921. $ctjo(} ^ditvicf) 0- SBvnunfctjiueig [de Giaccia] fdjcnft bruì JÌIoftcv SBalfenricb dirige gtetiquien, namentlicfj ein IJJaae SDovitcn auS ber Averne befi ^eilanbs, roeldje tv auS bent 3RorgenIanbc iiutgcbradjt Ijatte. 1351. 5<ut. 5.
Nos Henricus, Dei gratia dux in Brunswicli, recogno- scimus in liiis scriptis publice protestanles, quod ob favorem, quem singulariler gerimus ad monasteriuni Wal- kenrede, necnon specialcm fralris Conradi dicti de June, abbalis ibidem, amiciliani ae anitnae nostrae nostrorumque s progenitorum remedium et saluterò contulimus praedicto monasterio cum quibusdam aliis reliquiis partem de Ugno Domini, oleum beatae Katberinae ac duas spinas de corona, qua dotninus Jesus Cbristus in passione fuerat co- ronatus, quas de parlibus asporlavinuis transmarinis. Nos io enim exislenles in Graecia apud excellentissimum dominimi imperatorem Romaeorum Palliologum semper au- guslum, sororium nostrum dileclum, vidinuis reverendum patrem arcliiepiscopum monasterii siti in pede monlis Oreb, cui a jam dicto imperatore recommendati fuimus is specialiter et commissi; qui quidem archicpiscopus le- galionc functus a memorato imperatore, sororio nostro, ad regem Franciae obtinuit ab eodem rege praediclas spinas ex speciali favore, quas secum ad propria trans- portavit. I’ost baec cum nos ad liinina beatae Katberinae 20 in monte Syna causa peregrinalionis transiremus, ad 1110- nasterium archiepiscopi devenimus memorali, ac ipse multum benigne nos recipiens ob reverentiam imperatoris praedicti, sororii nostri, cnm non liaberet majores reli- quias, spinas saepe dictas cum oleo beatae Katberinae 25 nobis contulil in signum favoris et amicitiae specialis, quas nobiscum deferentes monasterio dedimus, ut prae- mittitur, memorato. Ne vero baec nostra donatili oblivioni tradatur aut dictae reliquiae frivolae et falsae, quod alisit, ab aliquo reputentur, pracsenlcni liltcram sigillino nostri apposilione dedimus roboratam. Actum et dalum

198
anno Domini M°.CCC°. quinquagesimo primo, ili vigilia epyphaniae Domini *.
(fflìit beni ©irgct.)
*922. 1351. San. 16. Et
Theodericus etWedekindus fratres, dicli Wedekindi de Daliiem, liolzmarchiam unam, dictam Hossenborch **, cum agris adjacentibus monasterio in Walkenrede, a quo eam in feudo (enucrunt, vendimi, s A. 1351, dio Marcelli.
Testes: Hermannus de Bendeleyben, Fridericus Ren-
tzeler, Henricus frater ejus, et Conradus filius Hermanni Leonis, famuli.
(9Kit 3 ©iegeltt, bcnt bea Sirtericf) SBebefitrb Don bea .gcnnann
non SBenbcteben nnb bea gtiebri^ Oìcnlseter.)
*923. 1351. San. 18. Et
Theodericus Dei gratin Comes in Honsleyn testalur, quod Bertoldus Geylfuz ejusque dii, lidcles Sui, 1 curiam propriam, ab omni exaclione et angariis liberam, Geyl- fuzesbof nuncupatam et in oppido Kelbra sitam, monaesteri o Walkenred. vendiderunl.
A. 1351, ipso die Priscae virginis.
Testes: Conradus de Bennunghc, miles; Hugo de Ben- nungben, filius ejus, Henricus de Tulicbenrodc brevior, Syffridus Beygber, Henricus de Tulichenrode longior, Ilei- io mannus Leo, famuli; Cristianus dictus de Kelbra, Conradus filius ejus, Johannes dictus Gebeyd, Fridericus dictus Gnarre, burgenses in Kelbra.
(SJlit bcm ©icget bea SSertolb ©et;Ifnj; baajenige bea ©rafen fetjtt.)
*) ©etreu nbgebrinft in SeucEfctb’S Anliqq. Walkenred. 1, 294, nnb aufgcnommen in Siinig’e 9ì.=3lrdi. Spie. eccl. Ili, 85G, in Madori Anliqq. Bruiisv. p. 267, in Meibomii Script. R. Gemi. I, p. 471, nnb in ^aienberg’a llislor. Gandersheim. p. 133(5.
”) 3tuf ber Slujienfeite ber ltrtiinbc: ,,Ossenborg propc Dalhcim.“
t

199
-924. 1351. aitata 12. K
§ciiu - id), Slitta - , $ifbel)raub, fTnappe, Siiti ber, unb §ifbe= branb, Slittcv, be 8 Diuvicnaunten «©einrid;3 ©cOn, gebcifteii Don Hardenbercb, Meniteli, baji 3(incn an ben bini 3I;i - cm Sìa ter .§itbe&ranb, Sfótter, Stfrcin SBettcr Sìmibarb unb bcffcit ©Ofiiicn Solfanti imb S3ord ; uivb Don Hardenbercb beiti fo- « ftcr Slìntfcnricb ucvfauften Botiteli 511 Rostorp liberali teine Siedete niel;i - juftc^cn.
A. 1351, an S. Gregorins taglie*. '
.13 turi Originale mit je 3 ©iegelu.)
*925. 1351. ffliavj 15. Bf
licioni abbaletn et conveiituin in Walkenrcdc do 15 marcis Sibi inLuitu decimae in Rostorp persolnlis quitos et solulos diinittnnt.
A. 1351, feria 3. post diem S. Gregorii.
(Otit beni ©iegef .fieinricbS t>. ^arbeitbcig.)
*926. |©6ttiiigen ( J 1351. §lpr. 27.
Tbidericus Raffi, officialis ecclcsiac Nortliuriensis, 110 - tum facit, Tliidericum de (ìandia, clericum in Gotingen, consensisse venditioni et Iradilioni 19 jugeruin terrae arabilis in cainpis viliae Rostorp siluatorurn, ab avnnculo
*) Sa beni gelimi itati) beni Cliarlulariuiii ber Sìonigl. Sìibliotticf 511 fjmntobcr gemaci) leu Slbbrtufc in SBolf's ©efebiche bc 8 ©efctjtecl)té 1'. fparbenberg li, SBcit. ©. 19 le. lieS ©. 19 3. 11 Don nntcn „IIcim-ich Uiltcr“ flntt „IIeiiricus“ ; 3- 6 „viule“ fìatt „Roile“; 3. 3 „hcbbel“ flatt ,,han“ ; ©. 20 3- 3 bon oben „cverc hcl>l>cl“ ; 3. 4 „sehen“ flatt „haben“ unb „bescz/.en“ ftatt ,.gcsczzin“ ; 3. 5 „geii 7 . 1 iche“ ftatt „gar genlliche"; 3. 6 „moghe“; 3. 7 „ichcyn“ unb „nicheyn“ flatt „incheyn“ ; 3.13 ,,\voI tvir“ flatt ,,evolteli" ; 3- 17 „eyschcn“ flatt ,,lieiscin“ ; 3. 15 ,,sone“ flatt „so“ unb fratte baljiutee eiu ,,gclaliet lialicn in (leu vorgespro- eheneii brifen vntle evy scoblcn al su nodi lebilen. Des bau evir on“, unb cnblitlt lieS 3. 17 „boziienissc“.

» ejusdem Henrico de Gandia, presidierò de Gotingen, faclae Nicolao magislro curiae monasterii Walkenredensis in Golingen, coram Conrado gogravio seu judice montis Layne, Wernbero Golemanno de Gotingen notario et aliis.
Actuin et datum in ecclesia S. Johannis Gotingensi io apud altare b. Micbaelis de novo erectum, a. 1351, feria 4. post dominicani Quasimodogeniti, Ipso ibidem prò tribunali sedente, praesentibus Henrico plebano in Boringen, Ludolfo Clapescbenen, presbyteris, et Henrico de Kersl- lingerode, clerico.
(35aS ©icgd frijlt.)
*927. 1352. S<ttt. 5. Et
Apelo de Byla de consensi! conjugis Suae Hedewigis, filiorum Alberti, Friderici et Conradi et iiliarum Lutliardis et Hedewigis 1 mansum et 2 curias in Radere, solventes annuatim 12 modios tritici, siliginis et bordei et quintum s dimidium solidorum Nortbuscnsium, 3 modios salis et 1 pullum, conventui in Walkenrede prò 8 marcis eorundem denariorum vendit.
Henricus de Wertere et Fridericus de Sunlbusen, famuli, sigilla Sua appendi fecerunt. io A. 1352, in vigilia epypbaniae.
Tesles: Henricus de Dalbem, cellerarius, Borcbardus custos, sacerdotes; Hedenricus rector curiae in Beringke, Jobannes Scultetus, Konemundus de Blicberode etc.
(SOlit 3 ©iegdn.)
*928. 1352. Setti. 6. Bf
Tbeodericus et VVedekindus fratres dicti Wedekindi de Dalbem bolzmarcbiant, »das Ricbenholz« vocatam, et cursum aquae adjacentem monasterio in Walkenrede, a

201
quo eam jure feudali tenuerunl, prò 22 inarcis Norlhu- sensium denariorum vendunt. 3
A. 1352, ipso die epyphaniae.
Testes: Borcliardus custos, Hermannus de Yogelsborch, sacerdotcs; — Johannes magister vini in Dalhem, Henri- cus de Badunghe, conversi.
beni SntcbfliicEe eineé ©itgcIS.)
*929. 1352. San. 11. Et
Johannes et Hermannus Tramile, l’ratres, 2 jugera in campis curiae Nuynborg magislro curiae ibidem prò 4'A marcis vendunt.
A. 1352, feria 4. post epiphan. Domini.
Testes: Johannes Heydeke, Crislanus Kelbi'a, Bertol-s dus Scultete, consules in Kelbra.
(ffiftit bem ©iegcl bcS Sodami Stranine.)
930. Snncbttrg, 1352. SOlavj 12. Bf
HermannusHout, Johannes Beve, Borcliardus de Luchowe, Borcliardus Hoyen, Johannes Garlop, Leonardus Longus, Johannes de Net/.e, Johannes Longus, Gherardus Garlop, Ditmarus de Molendino, Hinricus de Arena, Johannes Viscu- len, consules civitalis Luneborg, protestantur, quod Hinricus s miles vendidit Conrado abbati totique convenlui monaslerii in Walkenrede 1 cliorum salis in salina Luneborg.
Luneborg, 1352, in die Gregorii papae.
Chartularium Walkenriedensc ì>cv JUhiifll. $ibl. 311 ^annaucr fol. 84 *.
931. Set ©onoent ju SBnlfenricb beftellt eitteit befoubern ®ts Ijcber (pìtaatiarius) beljuf ©vOebung tmb akrtfjeilung Bevfdjicbcncr SIoflergefaHc. [SSalfcnvicb,] 1352. Sul. 6.
Nos fratres Conradus cognomento de June dictus abbas, Johannes de Gotlingen, prior, Berloldus dictus Briiningi

202
de TLiudii'slal, subprior, Johannes de Arnstele, magisler operis, Heinrieus de Ursleve, cellerarius, Heinrieus de «Dalheym, fornarius, Conradus didns Eghene de Heringen, inlìrmarius, Johannes de Kelbra, porlarius, Borchardus de Heringen, cuslos, Jickardus de Gollingen, bursarius, Johannes Reymbonis de Gollingen, subcellerarius, Herinanmis de Munden, hospitalarius, celerique eonvenliiales el pro- 10 fessi monaslerii in Walkenriid recosinoscinius dilucida el ad noliciam omnium tam praesencimn quam fuluronim, quorum inleresl seu quorum interesse poteril, deducimus per praesenles, quoti non solimi propler diversas lerrarum noslrarum gwerras, grangiarum el locorum nostrorum inni cendia, veruni eeiam projiter depaclaciones, angarias el parangarias assiduas depauperamur, allenuamur et an- nichilamur adeo, quod provenlus et rcdditus, qui nobis prò sustenlacione nostra in refectorio deservire deberenl, per manus iniquorum, qui noinen Domini in vammi reciso pere non formidanl, diripiuntur hosliliLer et dislrahuntur. None igitur ab hujusmodi defectu, quem in ditto refettorio palimur, de Dei adjutorio aliqualiter relevari possumus, de consensu et voluntate unanimi omnium nostrorum or- dinamus, statuimus et eligimus pilanciarium perpetuum, 25 qui consoni annoimi infrascriptum de novo comparatimi, videlicet duas marcas puri Gotlingensis ponderis et allie- dinis census perpetui, quos rector curiae noslrae ibidem, qui prò tempore fuerit, de quadam brcyda »dy nederbreyde« nuncupata, ante valvam Wcndensem opidi praedicti sita, in so festo sancto pasce dabit debite et expedile ; item tres fo- renses modios triplicis grani, videlicet unum tritici, unum si ligi nis et unum ordei, quos Sifridus diclus Wezenberch et Heinricus diclus Stegerthal de uno manso sito in pago villae Gerspich in festo sancti Micliahelis dabit favorabi- 3 51 iter et amice; item quinque solidos denariorum Norlhu- sensium, quos Hildehrandus de Aldendorff de una curia in medio villae Gerspich sita dabit in duobus anni temporibus, videlicet Walpurgis et in exaitacione sanctae Crucis; item (leeoni solidos denariorum Norllmscnsium, quos San-

203
deriis (liclus juxta Fontem de Gcrspich de una curia ante *o cimileriuin ibidem sila in duobus anni temporibus dabit, videlicet Walpurgis et in exaltacione sanctae Crucis; itein qua tu or solidos denariorum Nortliusensium, quos Friczc dictus juxta Fontem de Gerspicli dabit de una curia prope vicum, qui dicitur »bi der Stolbercbsclien gasse« sita, in du-45 obus anni temporibus, videlicet Walpurgis et in exaltacione sanctae Crucis; item duodecim solidos et sex denarios Nortbusensium denariorum, quos Andreas Sculletus de Heygenrade de di midio manso ibidem dabit in festo sancii Micbahelis ; item oclo solidos cum sex denariis Nortbu-so scnsium denariorum, quos Bernhardus dictus PrisendortT de Roldeslauben de dimidio inanso ibidem dabit in festo sancii Micbahelis, censumque alium, quem nos et succes- sorcs nostri seu alii Chrisli fideles pio remedio animarum suarum processi! lemporis ad hoc comparare seu deputare ss decrevimus, statutis temporibus rccipiat, colligat, et ad nutum abbatis et prioris, qui prò tempore fuerinl, prò pi- lanciis in refectorio caritative dislribuat, conpulacionem- que fidelem de ipsis facial, quando et quociens eisdem videbitur expedire, salva tamen pilancia prioris et abisso pitanciis conswetis, quos propter bujusmodi pilanciam con- ventui subtrabi nolumus quoquomodo. Non est tamen intencionis noslrae, quod idem pilanciarius seu quaecunque alia persona, cujuscunque status seu officii sii, testamento seu elemosinas Cbrisli fidelium recipere debeat vel prae-ss sumat, sed custos et magistcr operis, qui prò tempore fuerint, eadem teslamenta seu easdem elemosinas rccipianl et secundum Dei timorem prò officiis suis secundum an- tiquam et laudabilem domus noslrae conswetudinem expendant disposicionc tamen abbatis quoad bujusmodi 70 teslamenta in omnibus. Ordinavimus insuper et slatuimus, quatenus forestarius noster, qui prò tempore fuerit, in die sancti Bernbardi palris nostri conventui consolacionem in refectorio f'aciat, modo quo polcril compctenciori. Volu- mus praeterca et successoribus nostris, in quaulum in nobis 75 est, benigne inandamus, quatenus omnia et singola prac-

204
missa perpeluis temporibus observeut strenue et observari faciant, contradictione quacunque non obstante. Ut igilur haec a memoria bominum lam praesencium quam ftiluro- so rum non recedant, sed rnagis ut robur perpetuae firmitalis obtineant, praesenlem litteram desuper confeclam sigillis nostris in lestimonium aeternum et perpetuum fecimus commnniri. Datura et acturn anno Domini M 0 .CCC°.LII 0 ., ipso die octavae Petri et Pauli sanctorum apostolorum.
Chartularium Walkenricdense ìier S3ibl. 311 $)«nnouer fol. 111*.
*932. 1352. ©et. 1. Et
Wedekindus dictus Wedekindi de Dalhem curiam Suam cura propugnaculo et curiam aliam cum pomerio et 3 mansos ceteraque bona Sua omnia et singula, intra et extra villani Dalbem sita, abbati et convenirli in Walken- 3 rede, qui fidem suam prò Ipso ratione debiti ctijusdam, videlicet 15V 2 marcartim Nortlnisensiurn denariorum, in- terposuerunt, obligat et resignal.
A. 1352, in die b. Bemigii.
Testes: «Hermantius Leo, patrrius meus, Tbeodericus
ìofrater meus, Hermannus de Bendeleyben,-Gonradus
et Hugo de Berenbtighen.«
(ffitit 4 ©iegctn, bit bcibm anberen fctjtcn.)
933. [SBalfctivicb,] 1353. Sun. 23, B[
Nicolaus abbas, Jobannes prior, Bertoldus subprior, Johannes magisler operis, Digmarus cellerarius, Eckardus btirsarius, tolusque conventus monasterii in Walkenrid testantur, quod lleynhardus de Kelbra, civis in Nortbusen, o in animae snae remedium dedit ac nomine testamenti !e- gavit Ipsis ac monasterio Suo 70 marcas argenti.
A. 1353, in vigilia S. Johannis Baplistae.
Chartularium Wallsenriedense 6 cr jtóniBl. UiH. jit gnuiuuifr fol. 127.

934. ISBnlffttvùi),] 1353. Sul. 23. RI
Nicolaus abbas, Johannes prior eie. lolnsque convenlus monaslerii in Walkenrid testantur, Jolianncm sacerdolem, dietimi de Colle, in aniinae suae remediuni reddilus 1 marcae puri censns perpetui in salina Luneborg Ipsis et Ipsorum monasterio prò 20 marcis emisse.
A. 1353, ipso die S. Apollinaris mart.
Cliartularium Walkenriedensc Ber Jlónigl. Siili. 3 U gnitinwtr fol. 127.
*935. 1354. SUÌnv-j 31. RI
Hermannus dictiis Leo de Dalbeim de consensi! uxoris Suae Alheydis, liliorum Conradi, Henriei, Hermanni, Friderici et Leonis ac filiarum Sopbiae et Alheydis 1 holz- marebiarn seu lignelum, diclam Ossenborcb, cum perti- nentiis monasterio Walkenredensi, a quo eam in feudo tenuit, pio 20 marcis denariorum Nortbusensium et 2 fo- rensibus liordei vendit.
A. 1354, feria 2. post diem annunt. b. Mariae V.
Testes : —, Borchardus de Heringen, sacerdotes; Johannes magister vini, Conradus Grawe, rector curiae in Nunborch, conversi.
(ffiftit 3 ©icgetn, beili be§ STuSftcItcrS unb beimi bcS fermami bon SSeiibelebcn unb bcé gricbvidj SRenfeeter.)
*936. 1354. Stpvit 25. RI
Conradus dictus de Nus 3 forenses modios avenae cum 6 modiis avenae et 3'/ 2 aucas census annui, quem Sibi monasterium Walkenred. de officio rectoris in Carecto dare consuevit, eidem monasterio prò 17 marcis Northu- sensium denariorum vendit.
A. 1354, in die S. Marci evang.
Syffridus advocatus comitnm de Honsten et Henricus

de Tulichenrode ad preces dicti Conradi, qui proprio sigillo caret, sigilla Sua apposuerunl.
(SDlit ben ©iegelit ©iegfriebs unt> .geinridjs.)
*937. 1354. 2Rai 6. Bf
Borcliardus et Albertus, coniites in Mansfelt, proprieta- tem 3 forensium niodiorum avenae cura 6 modiis avenae ac 3'A aucarum, quos et quas ab Ipsis Conradus de Nus jure feudali lenuit et resignavit, abbati et conventui in Walkenrcde conferirne
A. 1354, ipso die S. Johannis ante portam Lai.
(SBJit 2 ©iegetn.)
*933. 1354. 2Rai 25. Bf
Iidem proprietatem cujusdam boltmarcbiae dictae Be- benelite, quam Otto dictus Beben famulus monasterio Wal- kenred. pio 12 marcis et 1 forensi modio annonae ven- didit, eidem monasterio conferunt.
A. 1354, ipso die S. Urbani mart.
(ffltit 2 ©iegetn.)
*939. 1354. Sec. 21. Bf
Wcdekindus dictus Wedeliindi de Talhem curiam Suam cum propugnaculo et curiam aliam cum pomerio et 3 mansos ceteraquc bona Sua omnia et singula, intra et extra villani Talhem sita, abbati et conventui in Walken- rede obligat et resignat, qui fidem suam interposuerunt prò 10 marcis et 1 marca puri argenti annui census, quas Henzelonis dictus Iloten, civis in Northusen, recepii.
A. 1354, in ipso die S. Thomae apostoli.
Tesles: «Theodericus frater meus, Hermannus Leo,

207
palruus incus, Hcrmannus de Bendeleiben et Fridericus m Itenzeler, avmicidi ilici; Borchardiis custos, — Siffridus de (ìoslaria, sacerdotes; Johannes magislcr curine in Calcelo, Johannes magister vini in Talliem.«
(®tit ben ©irgetn ber nirr crflcn Sengrn.)
:!: 940. [Siincburg,] 1356. San. 13. Et
Consules civitatis Lunehorch, Johannes Beve, Hartwicus de Salina, Hinrieus miles, Lconardus Longus, Ditlimarus do Molendino, Johannes Viscule, Hinrieus de Arena, Hartwicus de Salina junior, Albertus Hoyke senior, Johannes dePentze, Johannes Borchdorp, Hartwicus Abbenborch, recognoscunt, s quod Albertus de Molendino, burgensis Suus, V 2 choruin salis, quolibet llumine tollcnduni, in salina Lunehorch in domo Edinghe in sartagine Gunchpanne Nicolao abbati et conventui in Walkcnrede vendidit, dimisit et resignavil.
A. 1356, in octava epyphaniac. io
(®o8 ©irgrt ift nbgefnttcn.)
*941. 1358. gebr. 24. Bf
Thizelo de Asia, famulus, de consensu fratrum Suorum Henrici et Hugonis 1 fertonem denar. Norlhus. census annui, dandum de 2 curiis in Mackenrode, monasterio Walkenredensi prò speciali consolalione in refectorio ibidem donai. s
A. 1358, ipso die S. Malhiao apostoli.
(«Kit 3 ©irgetn.)
*942. 1358. @cpt. 29. Et
Idem 1 fertonem denar. Norlhus., dandum de 3 mansis in Scheydungen, eidem monasterio donai.
A. 1358, ipso die S. Michahclis ardi.
(ffiìit 3 ©irgetn.)

208
*943. 1359. 31«g. 28. Bt
Hermannus diclus Leo (de Tallieni) Ejusquc Olii Con- radus, Hermannus et Fridericus 2 mansos in Talheni, quos a monasterio NValkenred. in feudo tenenl, eidem mona- slerio nomine pignoris obligant et resignant, quod fidem 8Suam interposti prò 10 marcis Northus. arg. et 1 marca annui census, quas apud Bertoldum de Bizzinghen et Bu- lonem, cives in Norlliusen, receperunt.
A. 1359, ipso die b. Auguslini episcopi.
(ffiftit 4 ©iegein.)
*944. 1360. aRtiv*. 26. Bf
Idem Ejusquc Olii Conradus, Hermannus et Fridericus holzmarchiam, dictam Esspenebul, cum fundo et cura toto aquae cursu usque ad viam, quae «isernne wek« dicitur, conventui in Walkenrede, a quo eam jure feudali tenu- o erunt, prò 37 marcis denar. Norlbus. vendunt.
A. 1360, in crastino annunt. S. Mariae V.
Testes: Theodericus et Wedekindus dicti Wedekindi de Dalliem, Fridericus dictus Renzeler.
(®tit 4 ©iegein.)
*945. 1361. 2Ravs 25. Ef
Konemundus de Tcttinborn et Fridericus de Wessunghe, castrenses in Clettinberg, testantur, quod Ludowicus, filius quondam Hermanni advocali dicti Sagittarii, dare promisit annis singulis 1 talentimi cerae cum dimidio ad capellam S. Antlionii in Nova Curia prope Branderode de 7'A agris, quos a conventu in Walkenrede jure feudali tenet.
A. 1361, ipso die annunt. S. Mariae V.
(5Rit ben 3 ©iegetn Kunetnunb’S, griebric^'8 imb 2ubn>ig'§.)

209
*946, 1361. Sun. 11. Et
Theoilericus cl Wedekindns fralres, (lidi Wedekindi de Dallicm, omnia bona sila in Daliiem et in aliis locis, quae a monaslcrio Walkenred in feudo lenoni, eidem vendimi prò 25 marcis puri argenli et terlia dimidia inarca annui census, quas apud Conradum et Budolfum de Eln- rode, cives in Northusen, rcceperunt cl prò qiiibus nio- nasterium fidem suam interposuit.
A. 1361, ipso die Barnabae aposl.
(SOIit 6 ©iegcln, udinlitlj bendi bev beibeu ?fnsflcllrr, beS Slitterò Eonrab bon SBmmingcn, bc6 Hcrmannus Leo, bcS $$-vicbi'itf) boli SBciibclcbcn mib bea griebevicli SFfenfedev.)
*947. 1361. Sul, 21. Ef
Hermannus deArnswalde, residensinUftirungen,oninejus, ([iiod babuilin V^mansoincampis oppidiKelbra,quemberedes Jobannis Gebet colimi, in monaslerium Walkenred. Iransferl.
A. 1361, ipso die Praxedis virginis.
(SOIit bem ©iegel.)
*948. 1361. 9lot>. 1. Et
Apelo de Turre, residens in majori Wessungen, Ejus- que libi Johannes et Apelo, 18 modios siliginis, quoslpsis monasterium in Walkenrede de grangia sua in Gunzerode nomine decimalionis annis singulis dare consuevit, eidem monaslerio vendimi prò 12 marcis denariorum Northu- sensium et 8 ulnis grisei panni.
A. 1361, ipso die omnium sanctorum.
(SOlit bem ©iegel beg altcreit Slpclo.)
*949. 1361. Sloo. 1. Et
lidem praediclos 18 modios siliginis Henrico sen., Hen- rico et Henrico junioribus, comilibus in Slalbergb, a qui— bus hos modios jure feudali lenebant, resignant ad manus conventus in Walkenrede.
Eodem anno et die.
(SOlit bem ©ieget.)
14

210
*950. 1301. 9lott, 30. Ef
Meynherus, Henricus et Hermanniis fratres de Turre, residentes in majori Wessunghen, 7 modios siliginis, quos Ipsis inonaslerium in Walkcnrede annis singnlis de grangia sua in Gunzerode nomine dcciinationis dare consuevil, s eidem monasterio vendimi prò 5 marcis donar. Northus. A. 1361, ipso die S. Androne.
(5OTit beni ©icgcl beS 9Jtctm6miS.)
*951. 1361. 9lot>. 30. Et
Iidem praedictos 7 modios comitibus in Slalberch, a quibus lios jure feudali lencbant, resignant ad inanus con- ventus in Walkcnrede.
Eodem anno et die.
(®ci§ ©icgcl fcfjlt.)
*952. 1362. gebr. 24. Ef
Johannes de Rasspenbercli, miles, Ejusque filii Johannes, Hermannus et Lodewicus quandam partein lignorum, »de Bebenelitc« dictorum, quatn ab OLtone Beben cmerant, monasterio Walkenredensi vendunt et ad inanus ejusdem 5 corniti de Mansfelde resignant.
A. 1362, ipso die Mathiae apostoli.
(®a8 ©icgcl fefjlt.)
*953. 1363. mavì 26. Et
Otto de Wessungen de consensu uxoris Suae Ghele 7 modios siliginis, quos convenlus in Walkenrede de curia sua in Gunzerode nomine decimationis annis singnlis dare consuevit, eidem conventui prò 6 marcis dcnarioruin Norl- s husensium vendit.
A. 1363, i|isa dominica in palmis.
(9Jtit cintili ©icgcl.)

211
954. 1364. Sun. 11. Et
Hugo de Badere, famulus, renuntial «inni juri in silva (juae vocatur Slocke, sila in monlanis inler curiam Nunborg et villani Baderò, ac dimidio manso silo in campis villae antediclae, acceplis duolxis l'orensilnis tritici.
A. 1364, in die Barnabae apostoli. s
Testes: Fredericus de Bendeloyben, advocalus Heinrici junioris comitis de Bicbelingc et domini in Rotenborg, Heinriens de Valkcnborg, Hermannus de Bendeloyben, Wedekindus dictus Leo de Talheyni, famuli.
Cliarlularium Walkcnriodcnse ìicr $5mnl. pilli. .ut fiatutower fol. 122.
*955, 1385. ©et, 4. K
§cinridi ber altere, ®ietcridj, llfrid) unb $cinrid; ber jiin= ijcrc, ©rafen uub $crrcn non §ol)uftcin, iiOcrcigncn anf ?fn* fudjcu bc§ 9ìittcr8 .Cyeinridi ben Asia beni Jfloflcr SBalfcnrieb Ocf)tif ber jar;rlid)cix ©ebddjtnifjfcier fiir ben gcbaditcn §eiurid) Don Asia unb bcffeii 9ìad)fommen 2 Sftarftfdjeffer SBaijcnS s non ben 8 SJlarftfdjcffclu, ìucldje noti 3 §ufen 8anbc8 unb 1 (Sattclliofc in 52Alcid;crobc, teclche ©iitcr jcjjt IBartolb In- dembowe bcftjjt, crfolflcn.
A. 1395, an S. Francisci des b. bichtigers daghe.
(SScm tilt 4 ©icgctn ift boS be8 Sietcvict) abgefattcn.)
*956. 1366. Set. 26. Et
Officialis ecclesiae Noitbunensis lestatur, quod coram Ipso Conradus magister curiae Walkenredensis in Gotingen et Bernhardus ejusque filius Bernhardus et palruus ejus Hermannus, omnes dicti «vera Greten«, reeognoveiunt, se permutationem fecisse cuoi una domo, area et curia dicti s monasterii, sitis in Roslorp, et cum 1 agro dicti Bombardi, sito in campis ibidem.
A. 1366, 7. kal. Nov.
Testes: Arnoldus de Boringen armiger, Johannes de Herdegessen, Heinricus sartor, Wernberus von demeHaghen. io (SJtit ciuciti Olegcnjìcgcl.)
14

212
*957. 1367. 3nn. 20. Et
Idem Lcslalur, quod corain Ipso Heinricns el Conradus fralres dicli Rivesalt recognovcrunt, se Bombardo veni Greten vendidisse I agrum in campis villae Roslorp, et quod dictus Bernliardus recognovit, se cundem agnini de- 3 disse Conrado magistro curiae Walkenredensis in Gotingen in recompensam y a agri, dicti »cyn vorling«, evicii a religiosi Walkenredensibus.
A. 1267, 13. kal. Felir.
Tesles: Johannes plebanus in Sulingcn, dictus Detleve, io Hermannus an deni Velde etc.
(93}it ciium ©cgenfìcgcl.)
*958. 1367. 9Kni 25. Et
Hans Reyme uub Ghunther, Hcnrik xmb Gruvret, 3?ncd)tc, p. Boventen, gefhitten 3l)rcm Sclpimaitnc Bertolt Slabergh, S3iirflcr ju ©ottingcn, 5y 2 SDìorgen nrttjaftigcn 8anbe§ oor Stoftorf gegen aubere 5y 2 SQlovgcn bafelbft nn bic ffifojlerljcrren s Poti SBalfenricb ju ccttmtfdyn.
A. 1367, in S. Urbanus dage.
(SOlit 4 ©icgelit.)
959. 1367. ©cpt. 21. Et
Berloldus do Walberg, praepositns, Sophia do Balstete, priorissa, totusque conventus sanclimonialium in Slatheym conventui in Walkenride tres mansos sitos in campis villae Merstede acceptis sexaginta et sex talenlis denariorum s Molkusensium vendimi.
A. 1367, in die b. Matbaei apostoli.
Testes: Johannes de Byenbach et Konemundus Sure- zik, milites; Fridericus de Byenbach, Hermannus Lantschade, Tydericus de Heylingen, Fredericus de Fromingestede, fa- io muli; Heinricus de Merstete, fraler Cristianus magister

213
curiae, Hermannus Ditlcup magislcr aratri, el frater Hein- ricus magislcr coquinae.
Cliarlulaiiuin WalUcnriedensc ùcr $5iti|)I. pil'ltofljclt iti <C)oitnoucr fol. 123‘.
rf: 960. 1368. ?lpril 2. Et
Sofiie, !ì 5 ertolb§ bc8 Saligni SBittioe, nnb 3C)V ©oI)ii Tliile ber Stinge bcFeiiiicn, baji mit 3 t;rcr ©cncljiiiigiiiig 31 ;r 3 inS= maini Hans Bekeman 511 Sloflorf 1 SSorfing avtljaftcn SanbcS bafclbfl, li'dd)c8 511 3tji'nn 3in8gute gcljurt, gegen 1 SUovgtu SanbeS bafclbft ocrtaufdjt fyat. 5
A. 1368, an demo palme dage.
(SDÌit Sljitc’S ©icgcl.)
*961. l@ottinflen,| 1369. ©lai 7. Et
Heyso de Dymerden, Hildebrandus de Wolbrcclilcn, Johannes de Dymerden, Johannes de (Irona, Johannes Gyseleri, Gerlacus de Grona, Johannes Anrifabri, Johannes de Colle, Hclinberliis Wedegonis, Bertoldus do Wakcnc, Amilius de Minningerode eL Hcrmannus Bufi, consules ina Goilingen, qnoddam spacium terra e arabilis proprium dielnni »eyn vorarU, in lerminis civilatis in vicinitatc inter vias, quartini mia versus Rostorp et alia »Steynwech« dieta versus Grona ducil, situili, abbati clconvenlui in Walkcn- rede el rectori curiae ipsormn in oppido Goilingen tra- 10 dunt et dimani permutalionis tilulo prò quodam spacio lerrae graminuin silo ante oppidum in loco »in dein Mors- sche« eliclo.
A. 1369, in crasiino !). Joliannis ante porlam Lalinam.
(9Jìit cincin ©icgcl.)
*962. 1370. ©lai l. RI
§11118 6. ©ola fifycnft ber ATuftcvci ju ©alfcimcb 'A §>itfe, bat'Oii fin FSfycil auf beni Sclbc 511 Grimildcrode bei 9 ìovb=

214
f)au|'en unb ber nnbere ISt)eil Tinf beni Selbe 511 Balderc be- legni ifl, frei ìtub eiuiglidj 511 befijjeti.
A. 1370 , an S. Walpurge tage.
(SCRit einem (Siegel.)
*963. 1372. gebv. 25. Et
Heinricus et Fredericus, fratves de Suntlnisen, recogno- ■scentes, quod pater Ipsorum piae menioriae Fredericus de Sunlbusen, monasteri!) in Walkenricd 1 '/ 2 forensem siliginis et liordei et 3 pullos de y 2 manso in campis villae Hamme, squem Theyzelo de Heyling, dictac villae inhabilator, mine coiit, donavit ac nomine testamenti assignavit, hanedona- tionem seti legalionem ratam babent.
A. 1372 , in die b. apost. Matbiae.
(SDtit 3 ©icgcln, bencn ber beiben SBriiber unb beili beé Soureib non SBljln.)
*964. 1373. @ept. 21. Et
Hans, Otto unb Sandir, Sìri'tber c. Scttenborn, Surglcutc 511 (StettcnbcrflfdjenTen 511111 ©celcttbeire Sl)rc§ fflaterg ber ^iiftcrei 511 SBalfcnricb 2 ©djillingc diliger ©ulte Don 9 0 LHor= gen 8anbe8 511 Siebcnrobe, bie jejjt Hinrik Bertold inne tjat 5 unb an incider jene ^ujìcrci bereitS 6 spfennige 8cbti unb fàonnebe befìjjt.
Ilenrik n. Scttcnborn, ber Dbgenannten Smetter, and) ©arginami 311 ©lettcnbcrg, meld'cm 1 non ben 2 ©dnlfingeit jugebbrt, gcnebinigt biefeS.
10 A. 1373 , an S. Matbei dage des b. apostels.
(SRit 3 ©irgetn.)
965. 1374. aliai 26. Et
Conradus abbas in Walkenrede permutationem ratam habet, qua fratcr Hameko, rector curine Walkenredensis

in Golinge, 3 jngera et decimali! 1GVa jugerum exira Wemlen cocnobio Weendensi dedit prò 3 jugeribus el decima lG'/ 2 jugerum exira civitalem Goltingensem.
A. 1374, feria fi. feslo pentecostes praecedente.
Anliquitt. Weendcnses*) p. 6.
965. ®ie Jìliiftcr uni» ©tifter, tuclrf;c ©uljgiitcr in Suneburg befi(jeti, ucrglcidjen fìd) mit beni Sìatfje bnfelbjì. 8uncburg, 1375.
San. 28.
We Werner alibel lo Luneborgb, Johan deken, Jacob Crumbcke dombere lo Lubeko, Ilinrik provest lo Ebbeke- slorp, Jacob Plescowe, Johan Persevaie borgliermeslerc lo Luneborgb, zaleslnde desser nascrevenen slucke, Iiekennen onde belaglieli openbare in desscn breve, dal in dea de- s ghcdingbeu, de vorbrcvel svili Iwisgben den closleren, sliclilen mule godesbnsen Walkcnrede, Amelinghesborne, Dobberan, Iledagheshuscn, Hindenze mule Nyenkampc, onde myl der ebbedisglien lo suole Jobannese lo Luncborgli, myl erliken domberen deme capitale lo Lubeke, lo Ralze-io borgli, lo Sweryn linde lo Hamborgb, myl den conventen, capilalen linde personen alle, de dar in liored, samed edder besunder, af eyne syden, unde deme rade andò der slad lo Luneborgb aride de dar lo liored, af ander syd, begrepen is, dal wy sosse boren scolmi nude bc-is kennen de nolli, de dea van Luneborgb an ligghende is, unde scliolden dar na ranien onde /alea hnlpe en lo donde van deme sullcgude, dal bynnen der slad lo Luneborgb is glielegben. Des liebbe wc de nolli bori unde bckant unde der lmlpe glieraincd unde de gbezaled in desser na -20 screven wise: In desseme jeghenwordeghen jare na God- des bori M.CCC.LXXV. jare, so scaline cn lenen van je- welker lierscop virlich mark pennyngbe, unde de helfle van den bonynglien linde van den vlulgude, mcn de stiglio,
*) 9Jt(tiinfm|ìt l’om Sabre 1G98 im .§cr;ogt. SanbcSarcIjiuc ju 2Bolfm= Mitici.

216
ss de se alsas lunghe golen liebben to crei 1 linde lo urei 1 slad bebof, de schullen se nicht mer gheten lalen, alze se dat ok gbcloved bebbet in cren bezeghelden breve. Dama in dem LX.XVJ. jare scalme den van Luneborgb lenen van jcwelker berscop XXX inark pen- 3 onjnghe, dat verdendel van den bonyngben unde ok van den vlutghude, men de sliglie scolen af bly ven, alzo vore is gbescreven. Dama in dein LXXVIL jare unde in dem LXXV 1 I 1 . jare so scaline en lenen dat verdendel van den berescappen unde van den bonyngben unde van dem 35 vlulgbude, unde de sligbe scolen ewigben ave bliven, alze de rad lo Luneborgb dat liefl bezeglield ; unde boven desse vorscrevene bulpe so scbal de suite bynnen den sulven veer jaren unde na to ewighen lyden vry wesen unde bliven, unde eyn jevvelk scbal synes gudes up der sulten 40 sunder jengber bande binder edder beswaryngbc bruken, alzo dat nodi de rad to Luneborgb, nocb jemant van der stad edder van erer wegbene jenicb hinder dar ane don, unde scolen dal truvveliken liolden in allcr wise, alze se dat vorbreved bebbet; unde de rad lo Luneborgb unde de 45 dar lo bored, scolen de clostere, s Lidi te unde goddesliues in ereine sultegbude truvveliken vordegbedinghen linde bescbermen, alze se ok gbeloved bebbet in orem beze- gbclden breve; unde desse vorscrevene bulpe unde zate liebbel se gheannamet in beydent syden. To bekannisse so unde to tughe desser vorscreven zate bebbe wy Werner abbet, Joban deken, Jacob Crumbeke, Hinrik provest, Jacob Plescowe unde Joban Persevaie vorbenomd dor bede willcn der vorscreven beren unde des rades to Luneborgh unse ingbezegbele benget to dessem breve, de gbeven is ss to Luneborgli na Goddes bord in deme drytteyn bunderd inule vif unde seventigbesten jare, in deine achten daghe sunte Agneten.
(Cbstorfcr (£o)iialliutlj bea Jtónigl. Jlittjios jii gnitnoutr, S. 131 f.

217
* 967 . Stoignon, 1375 . Sfai 12 . Et
Gregorius XI. papa — quii in ad sedem apostolicam appelìatuin sii prò parte Conradi de Sangirbusen, canonici ecclesiae S. Crucis in Norlbusen, qui se indebite gravatimi dicit sentenliis conlinentibus, ut de reddilibus ad prae- posituram Jecbeburgensem perlinentibus rationem reddal 5 Borchardo de Quinforde, qui se gerii prò praeposilo ecclesiae Jecheburgensis —■ abbati monasterii Walkenre- densis mandai, (juatenus vocatis, qui fuerinl vocandi, quod juslum sii, usuris cessantibus decernat.
Avinione, 4 . idus Maji, pontificatus a. 5 . io
(ffiftit ter SBulte.)
* 968 . [glridfj], 1376 . Slpril 6.
§einrict) ©raf non Honsteyn, jefjt §crr 511 Lare unb Cletlenberg, unb bic Stiitljmeifter, ber ©dniltfyciji, bic 9 ìntt;= lente unb bic ganje ©emeinbe, reictj unb arai, ber ©tnbt Elrick befcnucu, bufi bie ©urger biefer ©tiibt U011 beni ?fbte unb Sonucnte bc 3 ©otteSljaufeS 511 SBalfenricb bie bemfelbcn s nT8 freicS ©igenttiutn gefjiJrcnbe Siile (Owe), gclcgcn jiuifdieu ber ©tabt unb beni Sfuegrabcti, bic jcjjt auSgerobet ift, ginn ©rbeiijinSgute gcgcit cinen jatjftidicn 3in8 non 2 5 D'tarftfd)ef= felli non jcbcv §ufe cingcgcbcn er^nTfcn tniben, uni fic un di ifyrcm ©efelidi nl8 arttjaftcS Smib, nls §opfengavtcn ober al8 10 SBiefenlrmdiS 511 bcnujjcn, jebod) mit ber ©cbingiing, bie Scili- berci itidjt in flcincrc Elicile al8 in ©icrtcilpifcn '511 ncrcinjcln, nud) oline ben SBitlcn ber ©ormiinber bc8 fflefterd uidit in frenibc §dnbc 511 bvingen unb bei ©crduf;crung8= ober ©r= trcrbungSfdlfcii bie §alfte bc8 gcbiiljrciibcii 3infc§ 511111 8c[jn= u rcdjtc 511 geben.
A. 1376 , an dem b. palme dage.
(SUfit 2 ©iffletn.)

218
969. iSiSalfetmeb,] 1376. ©lai. 22. K
(Suuvnb, ?fbt, §artmnnu, ^rior, Sodami, Uutei^vior, ^cttitcr, Sobattn, fàornmciftcr, (Sottrab, SBrubcrmeiflcr, unb ber genite (Scnucnt ju SBnlfcnricb befennen, ben §cinrub ©gin, Surger ju §cringeu, cine §ufc SanbcS auf beni Sclbc sjit 9Mmr gcfauft ju Ijnbcn.
A. 1376, an tleme tage der beminelfart Cristi.
Cliartularium Walkcnriedcnse fccr $5ntfll. jHMtdtljck 311 ^tnuioucr fot. 127*.
*970. 1377. 9Jlnt 22. Rf
?[Ibrcd;t, SBifdiof ju §alberfkibt, befennt, bajs beni itlefler SBatfcnrieb an beni bicrten SEljcile ber Dbcrtuiiblc bei Dfìcr^ tnief 10 U'tljigc Sitarli jiiftdnbig ftnb.
A. 1377, SrcitagS in ben spfmgflen.
(ffltit ritieni ©ifgcl.)
*971. £)cv Siati) jit Suncbttrg uergleidjt fidj mit beni Jìloftcr SSalfcnvieb fotute mit onbeven JÌIoffcvn unb Aratateli megeu bercn Scvcdjtigungcn an beni ©nljnm-fe su fiuncbttvg.
[Suuebuvg,] 1377. Sion. 25.
Wo Didcrik Springinlgud, Albert Boyke, Joban Cange, Ludolf van Vinllo, HartwicliAbbenborg,.!oliali Semmelbecker, Clawes van derMoIen, Jolian van der Brngge, Lndeman Bu- sclier, Joban Rotswale, Hcyne Solmesters, Jacob van der 5 Briigge, HeyneMuntber, Brand vanTzerslede, SanderSchelle- peper, Hasseke, Clawes Schomaker, Diderik Bromes, Engel- bert Cappenbercb, Joban Grabowe, Joban Dicke, Eleman Beve, radmanne der stad lo Luneborg, bekennel openbare in dessen breve, dat de gheslliken heren und vedere de ebbete der clo- io stere to Herseveide, to Luneborg, lo Olden Ullessen, to Wal- kenrede, lo Ainelnngesborne, to Dobberan, to Locken, to Reynenvclde, to Biddagliesbusen, to Nyencampe, to Sclierm- beke und lo Hiddense, und de erhaflighen beren de proveste, dekene, canonikc und capittele des domes lo Vcrdcn, to
I
!

219
Sunte Andrease darsulves, lo Siinle Biasio to llriinswich, is lo Rardewicli and to Rameslo, de erliken beren de pro- vesle der cioslere to dem Hilghcndale, to Ebbekestorppe, to Lune, to Medinge, to Buxtebude, to dem Nvenclostcre, to Walsrode, to Dislorpe, to Dambckc, lo Winliusen, lo dem Ysenhagbene und to Sunte Mariense, de ebbedisse lo 20 Sunto Johanse und de vonnunder des Hilghen Gbestes to Lubeke und vele anderer ghestliker und werliker prelalen und beren vor sik und ere convenle und capittele, slicbte, closter, kerken, godeshus und leen und vor alle ere 1111- dcrdane, personcn und vor alle de, de sik an desse ss nascrevenen zone holden willet, gbedegbedinget bebbel cndrachlliken inid uns und we mid ene, und hebbel vrunt- liken vurdr'eglien unirne alle scbelingc, twidraclit und sluckc, de Iwiscken en und uns lange tid bit in dessen dadi ghe- wesen bebbel limine ere renthe und gud, dat se liebben 30 appo der zulten to Luneborg, und unirne alle andere slucke, de dar van gbekomen sind in vortiden, de dcgber und altomale gbeendel sind und zonet in desser nascre- venen wise: We bebbet endraclitliken gbekoren und
keset to beyden siden de erliken beren den abbct to 35 llcynonvelde, den provest to dem Hilgbendale, den proveste to Lune und den bursarium to dem Scbermbeke, de wisen ludo Diderik Springintgude, Alberte Hoyke, Jo- ban Langen und Heynen Sotmeslcrc vorbenomede, de bescbedene borgbere Godfridus van Hagbene, Hinrik Wit-*o len, Joban van der Molen und Hanse Hopemanne; den twolven scliulle we und willet bescreven gbeven de sebulde und den scbaden, de me legberen sellai van des zulle- gudes renthe der, de sik an desse zonet holdel; was dar van kumpt in nascrevener wise, des sehollet de tvvolve 45 und anders nemenl medi lidi wesen uptoborende und to vorwisende lo betalingc der sebulde, und wene se esebet to hulpe van den prelalen edder ut dem rade lo Luneborg, de enschal des nicht w'eyghcren. De hulpe to betalinge der sebulde sellatine nemen van der renthe des zultegudes in desser so wise: Van der renthe vewelker pannen bundert mark pennige,

220
van der rentbe yewelkes wispels vcchtich mark pennige und also vol t an van allei' anderen renthe lippe der zullen na alitale. Dal vorscrevenc glield sclialme neiiicn by der belfte 55 yarliker rentbe. We aver siile sumnie, de en anroret, na alitale sines zultegudes an den scbulden entledeghet, de sellai to dem negbesten wynacliten, edder wan he dat entledegbet, dama sine vullen renthe sunder liinder up nemen. Wal aver niclit entledegbet wert van dem zullegudc, lepo dar 6oreddelik sebado up, des scbollet de vorbenomeden twolve mecbticb wesen lo satende uppe der rentbe, de ere zulte- gad niclit entledegbet na reddelker wise. Boven desse vorscrevene bulpe enscbulle we noch use borgbere nodi use edder ere nakomelingc edder crven der vorbenomc- ob den lieren nodi erer convente, capittele, slicble, closter, kerken, godesbus edder leen, noch alle der, de sik an desse zone kolden willet, rentbe edder zultegud nummer- mer mid vrevele edder sulfwoll anverdeglien edder under- winden, nemen edder bebolden, nodi beweren edder vur- 70 erglieren, noch binderen edder beswaren nenerleve wis mit rade noch mit dade, bemelken edder openbare, men we seliu 11et und willet de zulien und dat gud dar uppe und de rentbe alle der, de sik an desse zone boldet, bv allei' recliticheit und vrybeil, were und brukinge rowel- 75 ken laten und truwelken darby bebolden, vordcgbedingen und bescliermen na al user macht to ewigben tiden. We ok na desser tid van uns edder ewigben van unsen na- komelingen in den rad to Luneborg wert gbekoren, de scbal dem rade to Luneborg zweren to den bilgben, alse so we van user und unser borgbere und der stad wegbcne ok to deu bilglien hebbet gbezworcn, dat be alle de vor- screvenen stucke uppe de vrybeil der zulten unvurbroken holden wille und nemende kesen wille in den rad, be en- zwere ok deusulven eed, den we hebbet gbezworcn. Sekude ss aver, des God niebt enwille, dat we edder use borgliere edder ere nakomelinge edder erven desse zone yemende mid iclite umbreken, de se us lielde, de gud uppe der zulten liedde, be were gliestlik edder werlik, so wilkore

221
we, dal we cddcr de de zone brikt alle beswaringe gliest- likes reeldes darumme iiden Avillet und sellai liden sunder no yeiighcrhande lielpe edder Avere also lange, went avo cddcr de de zone brikt dat vullenkomelken Avedder danhedden, alse we us des in anderen breven verpflichlel bebben, de we uppe dessesulven zone in Latine bebbet gbcgbeven uppe dessensnlven dadi. Were aver dat yengherbande ss openbar ecbtenod dcr stad und dcr zulten to Luneborg in tokomenden liden anliggende wero, alse iclit de stad belecbt worde edder ander edile nod, dar de stad lo Luneborg und de zolle van vurdcrven modi te, des (ìod niebt emville, de nod scbolde we kundegben don prela- m len, de dat anroret, und sunderliken den ebbeten lo Luneborg, to Dobberan, to Reynenvcldc, to Scliermbeke, den dekenen to Lubeke, lo Hamborg, den provesten to Ebbeke- storpe und to Lune, edder den, de ere stede bewarel, wan se niebt yeglicnwardich sind, und de scbullet (larumme ios sunder vortoch tosamende komen. Wes de adite edder dat meyste del van en limine bulpe der nod mid us vur- dreghen, also scboldeme datholden; konden se aver des niebt vurdreghen, so scbolden de rad to Lubeke und de rad to Hamborg, de Ave darlo endracbtliken biddet und keset, uo der stucke overlude wesen, und weme de tovellen van den acbte prelaten, also scboldeme denne datli oìden und dar- mede discoide desse zone in ncnen stucken gbebroken Avesen. Ok is sunderliken gkedegliedingel und endet, Ave to sotmester wert alle jar ghekoren, de enschal nielli se-us den uppe der zulten nodi kumpenye hebben edder yemant van siner wegliene, ok wan lie zwert to dem sode, so sellai he dama, wanne me dat van em escliet, vor deli prelaten und radmannen, de des jares in dem kore we- ren, wilkoren by dem eede, den he to dem sode zworen 120 heft, dat he nene nnplichtighe stighe edder andere unre- delike ghote ghelen wille. De sotmester schal ok alle jar vor veer prelaten und veer radmannen rekenschup don; wegherde ho des, me scholde ene afsetten und numnicr- mer to sotmester kesen. De segger schal ok lo sinem 123

ammeehle zwcrcn, und alle dat xvc crvarcn kunnct, dat dcr zulten schcdelik is, dat seimila wc und willet Iruwelken rechtverdeghen, wur Ave moghet, sunder arghelisl. Ok en- schal desse bref de anderen breve, de we ok uppe dessero sulven zone und uppe dessensulven dacb ghegbeven bebbet, de in Latine stad, nocb de breve dessen breken, nien se scbullet alle niecbtieb bliven. Und to bekantnisse und tuebnisse alle desser vorscrevcnen slucke liebbe we rad- manne vorbenoined mid der stad inghezegbele to Lune- 135 borg dessen bref gbeveslent, de gbeglieven is na Godes bord driltenbunderl jar in deni seven linde seventegbesten jare, in sunte Catberinen daghe der bilgben junevrowen. (ffiftit untiefcpbigtem ©icgel.)
*972. ©iefclbc tti'funbe in latcinif^cv ©grinfie. fiunrfiuvg, 1377.
9tou. 25.
In nomine Domini amen. Nos Tidericus Springintgud, Albertus Hoyke, Johannes Langhe, Ludolphus Vintlo, Hart- wicus Àbbenborcg, Johannes Semmelbecker, Nycolaus de Molendino, Johannes de Ponte, Ludemannus Ruscher, Johan- s nes Rotswale, Heyno Sotmesters, Jacobus de Ponte, Heyno Munther, Rrant de Tzerslede, Sanderus Schellepeper, Hasseke, Nycolaus Schomaker, Tidericus Rromes, Engelberlus Cappen- bercli, Johannes GraboAve, Johannes Dicke, EvlemannusBeve, consules civitatis Luneborcb, ad perpetuam rei memoriam. ìoQuoniam ea, quae geruntur in tempore, ne Iapsu temporis gesta simili cum tempore dilabantur, necesse est ea scriplura- rum testimonio perhennare. Dudum siquidem inter venerabi- les et religiosos patres et dominos in Hersevelde, inLune- borcg, in Veteri-Ullessen, in Walkenrede, in Amelungesborne, is in Dobberan, in Locken, in Rennevelde, in Riddagheshusen, in Nyencampe, in Scbermbeke et in Hiddense monasteriorum abbates, nec non bonorabiles dominos ecclesiae Verdensis, Blasii in BrunsAvich, Pelli et Pauli in Bardewik et sancti Sixti in Rameslo ecclesiaruin praepositos, decanos, canopo nicos et capitala, in Hilgliendale, in Ebbekestorpe, in Lune,

223
in Medinge, in Buxtebude, in novo claustro, in Walsrode, in Dislrope, in Dambekc, in Winbusen, in Ysenhagbcn cl in Mariense monasteriorum [iracposilos ac abbatissam monasteri sancii Jobannis el provisores liospilalis sancii Spiritus in Lubeke, sancii Benedicti, Cisterciensis, Prae-25 moiislralcnsis et sancii Auguslini ordinimi, Magunlincnsis, Bremensis, Yerdensis , Hildensemcnsis, Swerinensis, Min- densis, Lnbicensis, Halberstadcnsis et Itoscbildensis dyo- cesium, inullosque alios praelatos et personas ecclesiasli- cas ex una cl nos, consules praediclos, ex altera, super 30 bonis et redditibus suis salinaribus orla gravi materia dissensioni, tandem nominati praelati de benignilate maxima necessitali, quam ob comnninem utilitatem notorie incidimus, condescendentes de certa subventione prò bujus necessitali relevalione una nobiscuin communiter facienda 33 et in aliis littori nostri sub data praesenlium in ydiomate vulgari confectis expressa prò se, ecclesiis, conventibus, capitulis et monasleriis et omnibus sibi subieclis gratiose concordarunl, onines li Ics, quaestiones et discordias ex ipsa dissensione quomodolibet subortas amicabiliter et integra- *o liler nobiscum componentes. Nolentes igitur tantae grati- tudinis beneficenciam oblivioni committere aut posteris nostri viam contra ipsarn compositionein veniendi relin- quere, sed eam omnibus, quibus possumus, modis et cauteli praecludere cupientes, tenore praesenlium reco-45 gnoscimus, quod nos, consules prenominati, singulariter singuli nomine nostro proprio nec non civium Lunebur- gensium in animas nostras et eorum prò nobis et ipsis ac successoribus nostris, taclis more nostro sanctorum rc- liquiis, in praesenlia pracdictorum praelatorum libere et 30 sponte corporale praestilimus juramentum, quod scilicet, salva subventione praetacta, bona et redditus salinares eorundem praelatorum, conventuum, ecclesiarum, capitu- lorum, monasteriorum et beneficiorum et omnium prae- dictam compositionein ralificantium et observantium nullo ss unquam tempore temere volumus aut debemus invadere, usurpare, occupare, delinere, pejorare vel eliam impedire

224
aut gravare quovis modo seu ingenio per nos vcl alios, eonsilio aut facto, publice vel occulte, sed ipsam salinam, co bona et rcdditus salinares omnium praedictorum et al io— rum liane composilionem ratificaniium et observantium debemus et voltimus in ornili jure et liberiate absque dolo conservare, manuienere et defendere et ad instar alio- rum bonoruin noslrorum et civilatis Luneburgensis juxla oc omnein possibilitatcm uosiram fideli ter propugnare omnes- que praetactos pcrmittere bonis et redditibus suis salina- rihus cum ornili proprietaie, possessione, utilitatibus et universis et singulis obventionibus perpetuis gaudere temporibus libere, pacifico et quiete. Nec debemus aut voto lumus, aut successores nostri perpetuo debelli deinceps aliquem ad consulalum Luneburgensem recipere, nisi in principio liujus suae receptionis consulibus Luneburgensi- bus, qui fuerint prò tempore, de observandis compositione et liberiate salinae pracdiclis et de non recipiendo aliquem 7s ad consulalum, nisi ille id ipsum corporali juramenlo suo firmet, simile praestct sacramentimi. Quodsi luijusmodi composilionem et juramenta per consules et cives Lune- inirgenses aut alterulrum eorum praelalis ipsis aut cui- cunque alteri ecclesiasticae vel seculari personae bona et so redditus salinares babenti et praetactam compositionem servanti aliquem, quod absil, violavi vel cis in aliquo contraveniri contingeret, nos ex nunc consules vel cives Luneburgenses tunc in boc culpabiles de consensu supe- riorum nostroriim scienter et sponte jurisdictioni et colier- 88 cilioni dominorum episcoporum Lubicensis et Razeburgen- sis, qui fuerint prò tempore, in boc tamen casu dunlaxat tenore praesentium subicimus et submittimus et jurisdiclio- nern ipsorum quoad boc ornili jure, quo melius fieri po- terit, prorogamus, volentes et consencientes, quod prae- 90 dicti domini episcopi vel eorum alter aut deputatus ab ipsis seu eorum altero in casu transgressionis praedictae censuram ecclesiasticam et alia juris remedia oporlunis processibus in tunc consules vel cives Luneburgenses in boc culpabiles semel et pluries forre et exercere possint

225
et promulgare, renunciantes espresse in omnibus et sin-ss gulis praemissis orimi exceptioni non sic gestae rei, non sic initae compositionis, non sic praestiti juramenli, non sic celebrati contractus, non sic subjeclionis, submissionis et prorogationis factae, non sic consensus adbibili, alitar vel plus scriptum quam sii diclum, et econtra doli mali, 100 vis, metus, fraudis, ornili aclioui in factum, condilioni indebiti ob injustam vel lurpem causam, ornili statsto, consuetudini et privilegio loci et fori, in integrum restitutioni, appellalioni, ornili iinpetralioni litterarum aposlolicarum et aliarurn quarumeunque et cuilibet alteri exceptioni et 105 ausilio juris canonici et civilis, quibus conlra praeniissa vel cornili aliquod facere vel nos juvare possemus quovis modo et specialiter juri dicotili, generalem renunciationem et factam extra judicium, nisi specialis praecesserit, non valere. Veruni si aliqua inevitabilis necessilas, pula ci vi-no latis obsidio, aut alia grandis adversitas, de qua civitas et salina verisimiiiter destrui, deperire vel ad nicbilum redigi aut notabiliter perielilari vel grave detrimenlum sustinere possent, quod absit, emerserit, debebunt consules lune Luneburgenses id, quod imminel, praelatis, quos res tangit, m et specialiter in Luneborcg, in Dobberan, in Renneveldc et in Sclicrmbeke monasteriorum abbalibus, in Lubeke et in Hamburg ccclesiarum decanis, nec non in Ebbckestorpe ■ et in Lune monaslerioruni praepositis seu eorum loca le- nentibus insinuare et exponere, qui super hoc debebunt 120 absque difficullate convenire, et quidquid octo praedicli vel major [iars ex ipsis ad succursum necessitatis liujus- modi faciendum judicaverint, id fieri debebit et observari. Qui si in hoc dissenserunt, ad quam partem praelatorum praenominatoruni consensus consulum Lfibicensium et Hani- 125 burgensiuni, quos ad boc superiores concorditer eligimus, accesserit, illorum servaci debebit arbitrano, compositione, juramentis et omnibus aliis supra scriptis, salva modera- tione bujus arliculi, iiicbilomiiius in suo robore una cimi aliis lilleris nostris siqier isla eadem compositione in vul-no gari confectis ydiomate perpetuo duraturis. Ceterum quia
15

226
panini esset coinpositioncs el ordinationes liujasmodi inire vel lacere, nisi sit, qui eas luca tur, praesenlibus rogamus, petitnus et consentimus, ut pracmissa omnia el singola i 35 cum executorurn depulatione meliori modo, quo fieri po- terit, per sedem apostolicam confirmenlur. In quorum omnium et singulorum testimoninm praesentes lilleras sigillo civitatis Luneburgensis l'ecimus coinnniniri sub testimonio venerabilium virorum dominorum Anthonii de Tliune, no rectoris ecclesiae sancii Jobannis in Luneburg, Bertoldi de Dunowe, officialis curine Verdensis, Tidcrici de Hertzevelde, vicearchidvaconi in Modestorpe, et aliorum multorum fide dignoriun ad lioc s]iecialiter rogalorum. Datimi Luneburg anno Domini millesimo trecentesimo septuagesimo septimo, 145 indiclione quinta decima, in die bealae Kallierinae virginis et marliris gloriosae.
(SJlit beni ©icgcl.)
*973. 1378. gebv. 1. M
Lodewieh von Itoslorp ber altere, ilnnppe, bcS 9tittcr8 Subirne; ©ot;n, gcnclnniqt ben inni 3mi t>on 9toringcn, sp[nv= ver 511 Oìefterf, [cincin bclcCinten Sapcttnn, init beni §ofmciflcr bc 8 qranen §o[c 8 be 8 ^loftcrS SQatfcnvicb in ©Dttingcn gc= 5 fdjlofiencn Sanfd) i'ibcr tì SUtorgcn fàirdjcnlanbcS jn 9ìo[iorf.
A. 1378 an dem avende unser Vruwen lo lecbtmissen.
(SDtit cincin ©icgcl.)
*974, [Suiiclmvg,] 1379. 5tpvil 13. Bf
Consules civitatis Luneborgb recognoscunt, abbalem et conventum monasterii in Walkenrede redditns silos sali— nares juxta concor'danliam et ordinationem inter praelatos et Ipsos sub anno 1377 in die b. Katharinac faclam, in- 5 tegraliter quitasse et liberasse, ita ut abbas et convcntus cisdem redditibus a data praesentium perpetuo debeant perfrui et gaudere.
A. 1379, die Mercurii infra octavam pascliae.
(SJJit beni SSnidjfliicfe cincs Stiicffiegcts.)

227
975. 1379. Slot). 11. Et
Siegfried Reschenkel, sprobfl ju 2mmFenl)nufen, imb Andreas Hune, 93iìrgev bafclbfl, bcrtvagcn fìd) mit bcin .ftfofìer SBnlFcnrieb mcgcit 5eS asciugartene ju Scalfirmi.
A. 1379, an sunte Mertinstage.
Chariularium Walhenriedcnse tifi* BiMiotljfk 311 f)ninuu»<T fol. 118-
*976. 1381. 9ìoo. IO. M
Jakouff von Herriden, 93urgev 511 31crbl)au[en, itnb beffen 5^rnu Lale ccrFanfcn nnebcrfduflid) beni spfavrcr 511 §cinrobe fiir 5 SJlarF fPfcnnigc cinen jaC;rIÌLÌ)CJi 3in8 ben V 2 SftnrF spfennigen Sttorb^anfifdjer SBalmmg, mcldjcr ben beni ©atte!- I;ofe in Aldenscherren cvfelgen foli.
Rerld von Blicberode nnb Reyneke von Kelbra, 93 urger 511 Stcrbljnufcn, berbitrgen fid).
A. 1381, an S. Mertens avende des b. bischoppes.
(SBtit 3 ©ipgrtn.)
*977. spabft Uvbnn VI. tjerftcfjert bns Ulofter SBalfcnrieb feittcS befonbevn <Sdf)ut;e6 ttnb bcftatigt beutfelben feine ^himlcgicti.
9lont, 1382. San. 17.
Urbanus episcopus, servus servorum Dei, dileclis tiliis abbati et conventni monasterii in Walkenrida, Cistereiensis ordinis, Moguntinensis diocesis, saluteni et aposlolicam beue- dictionem. Cum a nobis petitur, quod justiim est et bone- stum, tam vigor aequitatis quam etiam ordo exigit rationis, b ut id per solicitudinem officii nostri ad debitum perducatur etlectum. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus grato concurrentes assensu personas vestras et locum, in quo divino estis obsequio mancipati, cum omnibus bonis, quae impraesenLiarum rationabiliter possi- io detis aut in fulurum justis modis praestante Domino po- teritis adipisci, sub beati Pelri protectione suscipimus
15*

228
alque nostra, omnesque libcrlates et immunitates a prac- decessoribus noslris, Roinanorum ponlificibus, sive per is privilegia vel alias indulgentias vobis et monasterio vostro concessas, noe non libcrlates et exempliones secularium exactionum a regibus, principibus vel aliis Christi Hdclibus rationabiliter vobis et monasterio praediclo indultas, sicul eas juste et pacifice obtinelis, vobis eL per vos eidein 20 monasterio auctoritate apostolica confirmamus et prae- sentis scripli patrocinio communimus. Nulli ergo omnino liominuin liceal liane paginarn nostrae prolectionis et con- firmalionis infringere vel ci ausu temerario conlraire. Si quis aulem hoc altemplare praesumpserit, indignationem ss omnipolenlis Dei et bealorum Petri et Paoli, apostolorum ejus, se noverit incui'surum. Datum llomae apud Sanctum Pelrum XVI. kal. Februarii, pontificatus nostri anno quarto.
(SJtit ter Sdutte.)
*978. 9 lbt ttnb ©onoent 311 SBalfcmicb uci^irijten nuf bnS ©ut 3 U SSctioarbingcrobc (©rnutjof), bufi fic cine <3cit lang oon beni (©tifte ©. ©corgctibcrg bei ©oélnv padjttucifc befeffen fatteli.
1382. ©ept. 14.
In nomine Domini amen. Quoniam generatio praetcrit et generatio advenit, et labilis liominum memoria diversis inplicata negoliis celerem oblivionem incurrit, si facta sua diligenlius literis ulcumque perbennare non sluduerit, bine s est, quod nos fralrcs Tbeodericus abbas, Hermannus prior, Hermannus subprior, Conradus cellerarius tolusque con- ventus monasterii in Walkenred, Cysterciensis ordinis, Ma- gunlinae dyocesis, ad universorum in perpeluum, quorum interest, seu quomodolibet intererit in futurum, noliliam 10 deducimus per praesentes, quod, cum praedecessores nostri olim conduxerint a venerabilibus viris et religiosis dominis et praeposito et conventi! canonicorum regularium Monlis sancii Georgii prope Goslariam extra muros, Hildensemensis dyocesis, praedium ipsorum in Telwardingerode prò certa iB annua pensione, ac praedictum praedium sic, ut prae-

229
fertur, nomine conducticio per aliquot leniporuni currieula lenuerint, nos moderni» temporibus certis et ralionabilibus permoti ex causis praefatis dominis praeposito et convenlui canonicorum regularium praedium praediclum cmn omnibus suis pertinentiis legitiine resignavimus, liti, sicud ex tenore 20 contraclus super locatione et conductione ipsius praedii a |iracdeccssoribus ipsorum et nostris confeclo " _ ' ’o ciarlìi! et darci, liberati! babuimus facultatem; ipsi quoque praclibali domini praepositus et canonici regulares re- signationem ipsam grataui et ratain habentes, ut debucrunl 25 ex vigore contraclus praedicli, gratantcr acceplarunt, ila sane, quod saepedicti domini praepositus et coiivcntus * canonicorum regularium marcam imam') singulis annis rectori capellae sancii Gangolfì in Sladem exsolvendam eidem pcrsolvent expedite. Quodsi dictaih marcam rectori 30 pracdictae capellae aliquo tempore non solverint et ex hoc nostrae ecclesiae inpetilionem, vexationem seu dam- pnum aliquando evenire conligerit, lune lemporis praepositus et canonici regulares antedicli nos et nostrum monasterium indempnes a quovis pericolo praeservabunl. 3S Nos itaque praesenlibus renuuciamus ornili actioni, impc- lilioni, pronuntialioni et expensis in et extra judicium seu conipromissum occasione promissorum factis; omnia quoque inslrumenta super locatione et conductione praedii antedicli a nobis seu a praedeccssoribus nostris et a prae- 40 dictis praeposito et conventi! canonicorum regularium seu ipsorum praedeccssoribus edita vel ab aliis quibuscuinque cum omnibus in eisdein contenlis nullius ilebent esse momenti, sed penitus debenl cassali, cancellali et simpliciler annullali, nec quicquam firmitalis vel roboris oplincbunt 4 s perpeLuis temporibus in futurum. In quartini rerum cvi- dens testimonium sigilla nostra, abbatiae videlicet et con- ventus, praesenlibus duximus appcndenda. Actum et datimi anno Domini M°.CCC°.LXXX°. secundo, ipsa die exalta- tionis sanctae crucis. Testes vero hujus compositionis sunl 50
*) 9(m Dìanbc tjnt ciac §nnb rute beni XV. Satjrtjunbert bemerft : linee marca est diiduin rcdempla per nos a capitolo llildenscmcnsi.

Conradus de Ueyndesluisen capitaneus, Johannes Kyssen- brugkc advocalus, Henricus Uzlere el Johannes Grimes- wald magistri consulmn in Goslere, necnon Johannes van der Heyde consul ibidem et quam plnres alii lidedigni').
(Boli ben jluci ©iegctn ift baé crfie ganj unfciiiitlid) geirorbEii.)
JlSnigl. ^rdjiu ju ^annouer.
*979. Sic ^erjoge 3Bctijc§taub unb StUu-cdjt non ©adjfcit unb Suncburg unb ber §rv$og aSernljnrb tion SBrnunfdjtucig ttnb Siili c- btirg rvttjrilcn fuv ctitpfattgcnc 2500 Stari ben Sttneburgifrfjen ©nIjiucrfS:5ntercjTcnten granfie SBcrgunjligungcn.
1383. gebr. 22.
We Wentzlau nude Albert, van Godis gnaden hertogen lo Sassen und to Luneborg, to Angeren nini lo Westfalen, greven to Brene, palantzgreve in Sassen, des heiligen Ito- meschen rikes ertzeinarschalc, Bernd van dersulven gnaden s hertoge to Brunswicb und to Luneborg, bekennetopenbar in dessem breve, dal we mid vulbort unser erven und na rade unses tnnven rades georlevet und gbegbeven licbbet to ewiger gave unsen leven andecbtigen ebbelen, [irovesten und alien gbeistliken luden, sticbten, closteren, ìokerken, godeshusen und leven ridderei!, knecliten, hor- glieren und gemenliken alien den, de gud edder rentbc in der sulten lo Luneborg hebbet edder in tokomenden liden vurwervet, dal se solen mogel suken, wur se de vinden konnet, bynnen edder buten unser slad Luneborg, i5 und mogel de bringen und leden in de stad lippe de sul- len, de nu is, edder up en andere blek, wur en dat even is, und moget dersulven solen bruken to beteringc eres zulle- gudes und erer rentbe und dat laten, wanne und wo dicke se willet, und moget de brukinge der zolen under sik salen, so wo en dat bequeme is und wo se willet, des scbollet se vulle macbt bebben, dar enscbolle we nodi unse erven edder nakomelinge se sament edder besunder nummermer ane binderen nodi hinderen laten unirne nenerleye sake, und
*) Seit Sdituf ber Urtante gicbt Ileineccius Anliqq, Goslar. p. 358.

231
\ve enbebolden uns nocb unse» erven elider nakomelingen dar nencrleje macbl nocb reclit edder ansprake ane. Ok scbal de nye zole und dal solt, dal darvan kumpt, bebben unii allei - wegene gbentzliken bruken allei - vrybeit und reebliebeit, de de suite lo Luncborg und dat zullegud und de, ilei - dat zullegud is, bebbet van uns, unsen eldereu und vorvaren und van anderen bere». Docb scbal uns und unser hersebup Luneborg dat soli, wanne men dal van ilei - nyen sole» sul, lollen gbeven, alse dal andere zoll van oldinges lieft gedan. Unde desse breff enscbal nen sebade wesen alien Iireven, privilegien und vrybeil, ile de sulle lo Luneborg unde dat zullegud mid cren to- beboringen er desser tid gehail und nocb bcfl, de scbollet sament und besundere in vuller lira fi blyven. Hir vore und uniine leve und vrunlscbup liebbel uns de, de lo der sullen borei, vili' und twinlicb bundert niark penninge gheven, de wc gbekeret bebbet lo losinge idliker unser herschup Luneborg siole. Alle desse vorscrevenen slucke und en yewelk besundereu love \ve Wentzlau und Alberi und Uernd vorbenomel bertogen vor uns, unse erven und nakomeiinge den vorbescreven ebbeten, provesten und alien gbeslliken litden, slicbten, closleren, kerken, godesbusen und leve» ridderò», knecbten, borgeren und gemenlikcn alien den, de gud elider rentbe in der sullen lo Luneborg bebbet edder in tokomenden liden vurwervet, und ere» nakomelingen siede, vasL eweliken in guden truwen un- vurbroken lo boldende. To orkunde liebbe we unse in- gezegele bengel lalen in dessen broli’, de gbeven is na (ìodes bori drilleynbuudert jar in dem tire und achlcn- tigesten jare, in stilile Pelers daghe, alse be hoget wart*). (Siit ben ©irgcln ber §erjbgc 3 Benje 8 lciu 3 unb SScrntjarb; ba8 bc8 §«5038 Stlbrccljt ijl abgcfaUen.)
. 25
30
33
40
45
50
*) OSSctreu nbgcbnnft bei Simg do jare snlinarnm, Sylloge Docili», p. DO. ©eljr migrami (unii) §ammcnfìebc’6 Chron. Limoli. MS. p. 362 sepp) bei Slaptjoifi, §mnbiirg. Sir^engefrf;. I, 4 . ©. 866 f.

232
*980, 1383. ©et. 26. BI
Hinrik voa Sunlhusen, ti3ot)nI)nft ju ©unbtjaufeu, unb llrmgard, beffe» e[;cIid)eS (Semai)!, berfaufen tDiebcrfduflid) beili Hunold Snorrepasch itnb beffe» ffljefrnu Swenbilde unb bere» fftnd)foIgcrn gcilìtidicn uub mcltlidjen OtanbeS fi'ir 22 -SOlavf s SRorbtniiiflfdjei: ffffenuige 4 fflìatFtfdjcffcl Inutcrn SBaijenS jdljrs fidjen ffànmgelbeS a» 3I)rer affilale ju ©uitbljmifcn.
S)ie geffrengeit SJlaunen Herman von Thopbstete ju Sìerge, Hinrik von Libinrode 5» .(telimi, Herman Arnswalde b. Si. 511 91 o§Ia, Hcnning von Blickerode 5» $o[)iiffcin, Conrad 10 Beyer 5» (Jfulcbcu imb Conrad von Byla 511 .(tlffa uetfft bell bcj’djcibcnen SDlanncu Harlung von Urbech, Conrad Yoyle 5» 33 l)Ia, Conrad Fritzen, Hinrik vom Rode 511 ©unbljnufcu, Hans Boticher unb Hans Slalberg 311 lltticleben berfdjrciDcn ftd) 5» Surgeli untcr ber Serpflidffuug 311111 Sinlager in ber is ©tabt Slorbffiufen.
A. 1383, Mondags vor Simon und Jndae.
(SSJlit 6 ©icgtlii, baè 7. fctjlt.)
*981. Uvbatt (VI ) bcauftrogt ben 5Dcd;nntcn jum Ijcil.
i?vc« 5 c iti Slovbtjanfen, bie nnbcFanntcn Snljoltcr non ©ittern be§ AtlofterS SBalEenvicb in ben $ird)cn òffenttid) ju bere» SfìiicPgatie aufjuforbcrn. Stcapcl, 1384. SUnvj 17.
Urbanus episcopus, servus servorum Dei, dileclo filio decano ecclesiae sanetae Crucis Northusensis, Magunlinae diocesis, salulem et apostolicam benedictionem. Significa- runt nobis dilecli libi abbas et conventus monasterii in 5 Walkenreden, ordinis Cisterciensis, Magunlinae diocesis, quod nonnulli iniquitatis fìlli, qnos prorsns ignorai», de- cimas, redditus, census, domos, terras, vincas, prata, pascila, nemora, molendina, castra, casalia, pensiones, legata, libros ecclesiasticos, calices et cruces argenleas, ornamenta 10 sacerdotalia, instrumenta publica, liltcras auctenlicas et nonnulla alia bona ipsius monasterii temere et maliliose occultare et occulte delinere praesumunl, non curantes ea

233
praefatis abbati et couvenlui exhibere, in animarutn suarum periculum et diclorum abbatis et convenlus ac monasteri! non modicum detrimentum ; super quo iidem abbas et con- is venlus apostolicac sedis remedium implorarunt. Quocirca discretioni tuae per apostolica scripta mandamus, quatinus omnes hujnsmodi occultos detentores deciinarum, reddi- tuum, censuum et aliorum bonorum praedictorum ex parte nostra in ecclesiis publice coram populo per te vel aliuni 20 moneas, ut infra competentem lerminum, quem eis prae- fixeris, ea praedictis abbati et conventui a se debita rc- stituant et revelent ac de ipsis pleuam et debitam salis- factionem impendant, et si id non adimpleverinl infra alium competentem lerminum, quem ad hoc duxeris peremptoric 25 praefigendum, ex lune in eos generaìem excommunicationis sentenliam proferas, et eam facias, ubi et quando videris expedire, usque ad satisfactionem condignam solemniter publicari. Datum Neapoli apud majorem ecclesiam Nea- politanensem XVI. kal. Aprilis, ponlificatus nostri annoso sexto.
(«Kit ber 23uttf.)
*982, SDcv pnbfìltcpe (Stipettini Sotjcum SSAcfnant cpcomimtntcivt ben SSifdjof ®imon ooit Spabevborn ittib metjverc SRittcv tncgcti bes con benfetben bent Jìloftcr SBalfcnvicb burdj Srrftovutig 0011 Jtloftertjòfcn tt, f. ui. jugefugtcn ©djabené. Stcapct, 1384.
SSiàrs 18.
Johannes Trefnanl, legum doctor, canonicus Assavensis, domini nostri papae capellanus et ipsius sacri palalii apostolici causarum et causae partibusque infrascriptis ab eo- dem domino nostro papa auditor specialiter depulatus, universis et singulis dominis abbalibus, prioribus, praepo-s sitis, decanis, archidiaconis, cantoribus, scolasticis, thesau- rariis, eeelesiarum tam cathedralium quain collcgiatarum canonicis, eeelesiarum parrochialiutn recloribus, presbyle- ris curatis et non curalis, clericis, notariis et tabellionibus publicis per civitates et dioceses Maguntinensem, Colo-10

234
niensem, Mindensem, Halberstadensem, Osnaburgensem et Padeburnensem ac alias ubiiibet conslitulis et eoruni cui— libet in solidum, ad quem vel quos praesentes noslrae iitterae pervenerint, salutem in Domino et mandalis noslris ìsj'ino verius apostolicis firmiter obedire. Noverilis, qnocl pridem sanctissimus in Chrislo pater et dominus noster dominus Urbanus, divina providentia papa sexlus, quan- dam commissionem sive supplieationis cedulain per certuni ejus cursorem reverendo in Clirislo patri et domino do- 20 mino Bertrando episcopo Faviagustanensi, sacri palalii apostolici cansarum auditori, praesentari fecit, quam idem dominus Bertrandus episcopus culli ea, qua decuil, reve- rentia recepii sub hiis verbis: «Beatissime pater, sancitali vestrae exponitur prò parte devotorum vestrorum religio- 23 sorum virorum abbatis et conventus monasterii in Wal- kenrede, ordinis Cisterciensis, Maguntinensis diocesis, op- pressorum quoddatn enorme et detestabile factum, vide- licet quod dudum de anno Domini millesimo trecentesimo ocluagesimo primo vel circiter reverendus pater dominus ao Simon episcopus Padeburnensis, Albertus dux Bruns- wicensis de castro dicto Saltz, associatis illis quibusdam in hac parte complicibus, videlicet Frederico de Brenkc, CralTlone de Hoenfils, Henrico Gruben, Tiderico de Gittelde, militibus, Borchardo Schonenberg, Jobanne de 33 Oygenhosin seniore, Henrico de Hoenborg et Henrico de Gittelde, armigeris, Maguntinensis et Padeburnensis diocesis, cum aiiis multis armigeris et corundem complicibus quandam curiam sive grangiam ipsius monasterii cum esercita eoruin accesserunt, in qua multa bona et 40 diversa aedificia fuerunt, equos, vaccas, oves et bovcs valore octingentarum marcharum de dieta curia rapuerunt, spoliarunt et spoliari mandarunt, cum eis deduxerunt et ad usus eorum converterunl curiamque praedictam sive grangiam igne cremarunt ac penitus desolarunt adeo et 43 in tantum, quod ibidem nielli! remansit, eisque dampna in ipsis aedificiis in sexcentis marchis argenti ex incendiis supradictis et ultra fecerunt et inlulcrunl. Ilem de anno

235
Domini millesimo trecentesimo seplnagcsimo nono vel circi ter perditionis et iniquilatis lilii Lampertus de Sloclnisen de Bramberg, Henricus de Harlinberg, milites, Sifridus de so Buntvngeslievere, Wernlierus de Haslein, Hildebrandns de Uslere et Hartwicus de Brugen etiam cum snis complici- bus et exercitu magno curiam infrascriptam ipsius monasterii, videlicet in Bernigcn, cum diversis molendinis eL domibus circumjacentibus liorribililer invaserunt, ac de 35 dictis curiis tam in equis, porcis, farina et biado quam in aliis ad siunnuim quingentarum marebarum argenti spo- liarunt et cum eis asportarunt, nec non ignem dictis curiae, molendinis et domibus circumjacentibus supradictis appli- carunt et deslruxerunt, liiis autem non contenti statini 00 quandam aliam curiam ipsios monaslerii, videlicet in Bar- bislyeben, lupinis ausibus intrarunt, triginta odo equos valore quinquaginla marebarum argenti vel circa rapuc- runt, extraxerunt et deportarunl, ac dormitorium cum diversis horreis et domibus per incendia ignis deslruxerunt, cs devastarunt et desolarunt, ac praediclùm monaslerium in Walkenrede in dictis dormitorio et domibus in ducentas inarcbas danipnifìcarunt, sed liiis omnibus non conloiili, sed malis mala accumulando et coacervando curias videlicet Berves et Karecto accesserunt cum exercitu eorum- 70 dem, septuaginta porcos et vigiliti odo equos cum aliis utensilibus valore triginta quinque marebarum argenti in spolium receperunt et cum eis deduxerunl, et quam plura aedificia ibidem et cimiterium igne cremarunt, ipsosque de dictis duahus curiis sive grangiis in centum marcbis 7 ò argenti dampnilìcarunt, ac conversos didi monasterii vul- nerarunt, sagittarunt, mutilaruut, propter quod non est dubium, ipsos diversarum sententiarum tam ab homine quam a jurc prolatarum foro et esse irrctitos, ac ipsum monasterium ad lantani inopiam deduxerunl, quod nuli- so quam ipsum monasterium polerit recuperali. Quarc pio parte praefalorum abbalis et conventus dicti monasterii san- ctitali vestrae supplicatili', quatenus omnes et singulas causali! et causas tam civiles quam criminales, quam et quas

23tì
ss movent seu movere intendimi supradietis injurialoribus tam conjunctim quam divisim de et super dictis spolia- tionibus, incendiis, vulneralionibus, inulilationibus, injuriis, dampnis et interesse, alieni de dominis auditoribus vostri sacri apostolici palalii causarum committere dignemini soaudiendas, decidendas et Cne debito terminandas cum omnibus et singulis emei'genlibus dependenlibus et cum potestate citandi dominum Simonem episcopum Padebur- nensem, Albertuni ducem Brunswicensem, nobilem Hcn- ricum de Honiborg, Borcbardum de Scbonenberg, Fridc- 93 ricum de Brenken, CratTlonem de Hoenfils, Heinricum Gru- ben, Tbidericmn de Gittelde, mililes, Jobannem de Oygon- bosin seniorein, Heinricum de Gittelde, armigeros in We- stirhove, Magunlinensis et Padeburnensis diocesium, quod compareant personaliler et eorum in hac. parte complices ìoolegilime et per edictum, cum non sii ad cos tutus accessus
lu’c et in par(tibus).*) affìgendum, publicandum
et exequendum, si de praetnissis unanimiter informali praesertiin cum praefali abbas et conventus non sperenl in partibus propter polenliam ac lyrannidem conscqui losjustitiae compleinentum, non obstante, quod causa seu causae bujusmodi non sint ad Uomanam curiam legitime devolutae, nec in ea tractandae, terminandae et finiendae.« In fine vero dictae commissionis seu supplicatiouis ce- dulae scripta erant de alterius manus filiera, litterae su- uo periori ipsius cedulae penitus et omnino dissimili et diversa, liaec verba videlicet: »De mandato domini nostri
papae audiat dominus Berlrandus episcopus Faviagusta- nensis, citet, ut petitur, etiam personaliter episcopum et ducem praedictos facta prius informatione etc. et alios ìislegitime et per edictum, si consliterit etc., et juslitiam faciat « Cujus quidem commissionis vigore memoralus dominus episcopus et auditor instante religioso viro fralre Hermanno de Wolfayn, procuratore praefatorum religio- sorum virorum dominorum abbalis et conventus monasterii
*) §ier fcfilcn 2 ober 3 StBórter, toctdje (vegeti Scfctiabigimg ber ©efirift nitljt ju Icfeit ftnb.

237
in Walkenrede, ordinis Cisterciensis, principalium in dieta ho commissione priiicipalilcr nominatomm, proni de ipsius mandato in actis coram dicto domino Bertrando episcopo et auditore babitis lcgilime constabat, praefatuin revercn- dum patrem dominum Sjmonem episcopuin Padeburnen- sern, noe non Henri cu in Gruben, Tbeodricum de Gitlelde, hs milites, Borcbardum de Sconeuberg, Jobanncin de Oygen- bosin seniorem, Henricnm de Hoenbcrg, Uenricum de ( < itti irle, armigeros, nec non Lamperlnm de Stocbusen de Bramberg, Henricum de Hartinberg, eliam milites, S^’Triti um de Buntyngesleyben, Hildcbrandnm de Uslare et Harl- no wicum de Brugen, armigeros, Maguntinensis et Padebur- nensis diocesinm, principales ex adverso etiam in dieta commissione sive supplicalionis cedola ex adverso prin- cipaliler nominalos, per suas certi tenoris 1 itteras extra Ilomanam curiam et ad parles citaci mandavit et fecil, 135 ([iiatenus certo peremplorio termino in eisdem suis litteris expresso comparcrent coram eo vel alio loco sui forsitan surrogando auditore Romae vel alibi, ubi lune idem do- minus nostcr papa cum sua rcsiderel curia, dictus vide- licet reverendus pater dominus Symon episcopus Padc- no burnensis per se personaliler et in ejus propria persona, et alii supradicti per se vel procuralorem seu procuralorcs ydoneos ad causam seu causas bujusmodi sufficienler in- struclos cum omnibus actis, actitatis, litteris, scripturis, instrumentis et munimentis causam seu causas bujusmodi ns tangentibus praefatis dominis abbati et conventui mona- sterii in Walkenrede principalibus aut eorum procuratori legilimo de et super omnibus in praescripta commissione contentis de justitia responsuri et in loto negolio et causa seu causis bujusmodi ad omnes et singulos actus gradatine no et successive et usque ad diflìnitivam sentenliam inclusive debitis et consuetis tcrminis et dilationibus praecedentibus processuri et procedi visuri aliasque decreturi, facturi, audiluri et recepitici, quod justitia suaderet et diclaret juris ordo, cum ccrtificatione, quod sive in dicto citationis 153 termino, ut praemissum est, venire curarunl sive non,

238
nichilominns tamen ipso domiinis episcopus el auditor aut surrogamius praedictus ad praemissa omnia et singula el alias, prout de jure posset, procederei justitia mediante, ico praefatorum citatorum absentia seu contumacia non ob- slante. Subsequenter dicto reverendo palre domino Bertrando episcopo et auditore a Romana curia absente et sibi de dieta eitationis executione nondum facta fide prae- falus dominus nosler papa ad supplicaiionem procuratoris ics et procuratorio nomine dictorum religiosorum virorum dominorum abbatis et conventus monasterii in Walken- rede, ordinis Cisterciensis, Maguntinensis diocesis, omnes et singulas causas praedictas nobis, Johanni Trefnant auditori praefato, propter dicli domini Bertrandi episcopi no et auditoris de Romana curia absentiam in eo statu, quo ultimo corarn dicto domino Bertrando episcopo et auditore remanserant, commisit resumendas et ulterius audi- endas, decidendas et line debito terminandas cum omnibus et singulis emergentibus incidentibus, dependentibus et i75 connexis. Cujus quidem commissionis vigore nos, de exe- cutione praefatae eitationis plenarie certificati, ad discreti viri magistri Theoderici Buttvnk, in Romana curia et dictorum dominorum abbatis et conventus monasterii in Wal- kenreden principalium praediclorum procuratoris, proni ìso de suo proeuralionis mandato nobis legitimis conslabat, prout constat, documentis, inslantiam dietimi reverendum patrem dominum Simonem episcopum Padeburnenseui per- sonaliter, necnon dominos Henricum Gruben, Tbidericum de Gittelde, Lambertum de Stochusen de Bramberg et i85 Henricum de Hartinberg, miiites, Borcbardum de Sconen- berg, Jobannem de Ogenhosen seniorem, nobilem Hen- ricum de Hoenborg, Henricum de Gittelde, Syfridum de Bruntingesleyben, Hildebrandum de Uslare et Harlwicum de Brugen, armigeros, Maguntinensis et Padeburnensis dio- ìoocesium, principales ex adverso praediclos, eorunique pro- curatorem seu procuratores, si qui fuerant in Romana curia prò eisdem, ad dicendum et opponendum , quidquid dicere seu opponere volebant verbo vel in scriplis contra

239
commissiones tam diclo domino Bertrando (juam eliam nobis in luijusmodi causa i'actas, citationem et ejus exe-i»s culionem de partibus reportatas et Corani nobis ])roductas per audienliam ptddicam liUerarum contradictarum domini nostri papae filari mandavimns et l'ecimus ad certuni peremptorium ter ni in uni conipetenleni, in quo per magi- slrum Tlieodericuni lìuttink procuratorem praediclum no-200 mine procuratorio, quo sopra, coram nobis in judicio competente, citalionc ab auditorio nostro emanata et de nostri voltoliate et mandalo in audientia publica praedicta posila atque leda signoque ipsius audienliae ab intra si- gnata et sigillo ad luijusmodi eilaliones sigillandas speda-sos litei' deputalo a tergo, ut moris est, sigillata alilerque debite executa, exhibita et repracsenlata cilalorumque in ea contenlorum non comparentium contumacia accusata et ipsis per nos suadente justitia merito, prout erant, con- luniacibus repulalis ac deinde causam et causas luijusmodi 210 in stalli, quo coram diclo reverendo patre domino Bertrando episcopo et auditore remanseranl, per nos rcsumplis in termino ad hoc deputato nos deinde ad elicti magislri Tbeoderici instanliam dictos citatos ad dandum et recipi- endum darique et recipi videndum libellum sive petitionem 215 summariani in luijusmodi causa per audienliam publicam praedictani citari mandavirnus et fecimus ad cerlum pcr- emptorium terminum competentem, quem etiam terminum diclo magistro Tbeoderico procuratori, ibidem praesenti et id petenti, assignavimus lune ad idem, quo occorrente 220 termino compareat in judicio coram nobis magister Tlieo- dericus procurator praedictus, quo supra, nomine et cita- tioneni ab auditorio nostro cmanalam de nostrique volun- tate et mandato in audientia publica praedicta posilam, lectam, signatam, sigillatalo ac alias debilae executioni 225 demandatalo exhibuit et repraesentavit cilalorumque in ea contentorum non comparenlium nec luijusmodi termino salisfacientium contumaciam accusavit, petens ipsos per nos contumaccs reputaci, et in eorum contumaciam salis- faciendo termino luijusmodi prò parte sua quondam libel- 230

lum sive pclilionem summariam in scriptis cxbibuit ut produxit, cujus lenor sequitur sub liiis verbis: «Corani
vobis, venerabili et circumspecto viro domino Jobanne Trefnant, canonico Assavensi, domini nostri papae capel- 2ss Inno et ipsius sacri apostolici palatii causarum et causae ac parlium infrascriptarum auditore specialiter deputato, proponit procurato! - et syndicus procuratorio et sindica- torio nomine religiosorum virorum dominorum abbatis et conventus monasterii in Walkenrede, ordinis Cisterciensis, 240 Maguntinensis diocesis, conira et adversus reverendum patrein dominum Simonem episcopum Padeburnensem, Henricum Gruben, Tbeodericum de Gittelde, mililes, Bor- chardum de Sconenberg, Jobannem de Ogenbosen senio- rem, Henricum de Hoenberg et Henricum de Gittelde, 24 » annigeros, Maguntinensis et Padeburnensis diocesium, et contra omiics alios et singulos infrascriptos et eorum in hac parte complices et eorum quemlibet et divisim et quatnlibet aliarn personam prò ipsis vel eorum aliquo edam divisim in judicio legitime intervenientes, et dicit, 2so quod quamvis praefati domini abbas et conventus dicli monasterii ab uno, 2 , 4 , 6 et 8 annis citra et ultra fuerunt et sunt viri devoti et religiosi, bonae conscienliae et in et sub observatione regulae Cisterciensium ac Beo die noctu- que famulanles, fueruntque et sunt bonae vitae, neminein «ss contra jusliliam laedentes, suis superioribus semper obe- dientes et prò talibus liabili, nominati et reputali ac re- putantur, babentur palam et notorie, tamen praenominati Symon episcopus Padeburnensis, Henricus Gruben, Tbide- ricus de Gittelde, milites, Borcbardus de Schonenberg, 26oJobannes de Ogenbosen senior, Henricus de Honberg et Henricus de Gittelde, armigeri praedicti, quo spirito nesci- tur ducti, associatis sibi nonnullis in bac parte complici- bus dudum de anno Domini millesimo trecentesimo LXXX. primo circa festoni pentecostes ejusdem anni et in die 26s Pbilippi et Jacobi aposlolorum quondam curiam sive grangiam ipsius monasterii, videlicet Berungen, maini armata et maxima violento!, Dei timore postposito, in-

241
tramili, XCIX equos, sexcentas oves, XXXVI vaccas cimi vitulis earundem, ccnlum et XXX porcos, ad dicium mo- nasterium spectanles et perlinentes, in et de dieta curia sive 270 grangia existenles, rapuerunt, depraedarunt et in spolium sive rapiuam secum deduxerunt eorumque usibus applica- runt ad valoreni octingentarum marcharuin opidi Norlhu- sensis inonelae, quae quidem bona et res ablata tunc, tempore spoliationis, vaiebant et bodie, si exlarent, ad 275 minus valerenl siimmam praescriptam, salvo tamen plori, et biis non contenti mala malis coacervando praefatam curiam sive grangiam in Berungen cutn multis bonis et diversis circumjacenlibus aediQciis, videlicet Barbisleuben, Guntzerode vulgariter dictaruin [sic), igne cremarnnl et de- sso solarmi!, et singula aedifìcia valore sexcenlarum marebarum diclae monetae et ultra in lerram per (lieti ignis incendia totaliter prostrarunt et devastatami in maximum dictorum dominorum abbatis et conventus praejudicium, dampnum non modicum et gravamen et delrimenlum, et praefati do- sss mini abbas et conventus occasione praémissoruin et interesse danqina irrecupernbilia sustinuerunt, prout bodie snstinent. Item quod de anno Domini millesimo trecentesimo LXX. nono, die Jovis proxima post feslum penthe- costes ejusdem anni, Lambertus de Slochusen de Bramberg, soo Hcnricus de Hartinberg, milites, Syfrydus de Brintinges- leyben, Hildebrandus de Uslare et Hartwicus de Brugen, associatis eis suis in bac parte complicibus, curias sive grangias in Beringen praedictas borribiliter et manti armata et violenta intrarunt et primo in dieta curia sive 295 grangia Beringen lam in equis qua 111 in poreis, farina, biado, quam eliain de aliis rebus ad summam quingen- tarum marcharum argenti puri receperunl, spoliarunt, prae- « darunt et secum abdnxerunt cis<|ue inbursarunt et ad usus suos proprios convcrterunt, ac praefatam curiam sive gran- 300 giam cuoi molendinis et domibus circumjacentibus crema- runt et totaliter destruxerunt et desolarunt, ex qua seu quibus praefati domini abbas et conventus in aedificiis et ulensilibus dampnificati fuerunt et sunt in trecenlis marcis
16

242
sua puri argenti. Iliis autem non contenti, sei! conccptain inaIitiuni volentes ad mainili eonim proposilum deducere et eirecluni, eadem die li ora quasi sexta post modicuni teniporis intervallmn quandam aliani cnriain sive grangiam dictorum dominorum ablialis et convenlus et nionasterii, 310 videlicet Berbesleyben, more praedonico prael'ati Lampcrtus, Henricns, milites, Sifridus, Wernerns, Ilildebrandus et Hart- yvicus et eonim complices, iniquitalis et perditionis tilii, maini armata violenter intrarnnt, XXXVIII equos valore L marcbarum argenti puri et ultra rapuerunt, praedarunt et cuoi 315 eis deporlarunt, spoliarunt et in usus silos proprios con- verterunt, ae dormilorium dictae curine cura diversis do- mibus, liorreis et aedi Ilei is circumjacenlibus per ignis incendia destruxeriinl, devastarnnt, et praefatos dominos abbatem et convenlum ac ipsiim monasterium in Walken- 32o rede occasione praemissorum incendioruin in ducenlis marebis puri argenti danipnificarunt, salvo tamen pluri. Hiis autem adbuc omnibus supradiclis non contenti, prael'ati malefaclores et sacrilegi proxiine nominati, volentes aftliclis addere afllictionem, bora quasi nona ejusdem diei msupra proxiine (lieti cnriain sive grangiam Garectum, vul- gariter diclam Retliob, more praedonico liostiliter acces- serunt, violenter inlrarunt, LXX |iorcos et XXVIII equos cum aliis ulensilibus in dieta curia sive grangia more praedonico receperunl, spoliarunt et in spulimi! seeum adduxe- 33orunt et eis et eoruin usibus applicarunt et retinuerunt et inbursarunt valore XXXV marcbarum argenti et ultra, ac cimilerium dictae curiae Berbesleyben cuui diversis solem- pnibus bonis, domibus et aedificiis cremarunt, violarunt, destruxerunt et devastarnnt, eisque, abbati et conventui, in 33s dictis incendiis cimiterii et aliarum domuum dainpna cen- tum marcharum argenti puri et ultra intulerunt, quae qui- dem bona superius, ut praemittitur, ad sinnmas aestimata tunc, tempore spoliationis et deslruclionis, ad dictum mo- nasterium spectabant et pertinebant ac per ipsum mona- 3»osterium lenebantur et possidebantur et ad minus valebant summas praedictas, et nunc, si exslarent, plus valerenl

243
quam summas praediclas, et quendam fratrem dictum Warberg (lieti monasteri! in dieta curia Beringen in dextro brachio dieta die supra proxime descripta cu in gladiis et sagittis mutilarunt, nec non quendam alium fratrem, vide- 345 licet Plogmeisler, eadem die in dieta curia Berbesleyben capiunt et secum caplum ad opidum Duderstad deduxerunt, et nonnullos alios conversos sagitlarunl et aliquos ex eis letaliter vulnerarunt in grave dampnum, praejudicium di- ctorum abbatis et convenlus non modicum et gravamen, 350 in elusionem totius status personarum ecclesiasticarum et religiosorum virorum, propter quod non est dubium, omnes et singulos supradictos tam conjunctim quam divisim et eorum in hac parte complices occasione praemissorum spoliationum, incendiorum, mulilationum, caplivationum et 355 omnium aliorum et singulorum aliorum praemissorum ipso facto execulionis sententiam tam ab bomine quam a jure prolalam et aliaruin sentcnliarum poenis contra tales pro- mulgalis juxla eorum demerita supradicta fore et esse irretitos et dampnabiliter incurrisse, ac ipsum abbatem et 300 conventum ac monasterium in Walkenrede occasione interesse praemissorum dampna deccm millium marebarum argenti puri incurrisse, et tantum de propriis maluissct solvisse et dedisse, quam praedicla sustinuisse. Quare petit procurator sindicus procuratorio et sindicalorio nomine, sos quo ante, per vos, dominum audilorem, etvestram diffini- tivam sententiam pronnntiari, decerni et declarari invasiones, spoliationes, depraedationes, rapinas, incendia aedificiorum per praefatos dominos Simonem episcopum, Hinricum, Tbidericum, milites, Boi'cliardnm, Jobannem, Henricum 370 supradictos et eorum in bac parte complices tam in equis, vaccis, ovibus, porcis, quam aedificiis et rebus aliis supe- rius expressatis ipsis dominis abbati et conventui factas et illalas fuisse et esse violentas, lemerarias, iniquas et iniqua, nequiler et de facto praesumplas et praesumpta, illiciLas S 7 S et illicita, nec non praefatos dominos Simonem episcopum et alios supradictos reos communiter et divisim propter praeinissa omnia et singula dictis dominis abbati et con-
16 *

244
venlui fuisse et esse condempnandos et cogendos et per 38 o vos cogi, compelli et condempnari omnibus viis juris et remediis necessaria et oporlunis ad restituendum, dandum et solvendum antefatis dominis abbati et conventui ralione et occasione praemissorum spoliationum, incendioruin, dampnorum, praedationum bona et res ablatas supradi- 385 clas, si exlant, et quae in valore diminulae non fuerunt, alioquin ipsarum valorem, quem extimant lain in spolia- tionibus quam etiam aedificiis ad valorem mille quadrin- gentarum marcarum dictae monelae superius expressatae et ultra, vestra judiciali taxatione semper salva, ac etiam 390 spolialiones et rapinas, incendia dormitorii et cimiterii, quam etiam aliarum domoruin, vulnerationes, inutilationes, captivationes per Lampertum de Stocbusen, Henricum de Hartinberg, milites, Syfridum de Buntingesleuben, Wernhe- rum de Hanstein, Hildebrandum de Uslare, Hartwicum de 395 Bruken, armigeros, et eorum complices praefatis dominis abbati, fratribus et conventui faclas et illatas fuisse et esse iniquas et iniqua, temerarias et temeraria, nequiter et de facto praesumptas et praesumpta, ac ipsos sacrilegos et reos occasione praemissorum condempnandos, cogendos 400 et compellendos fore, condempnari, cogi et compelli ad reslitutionem dictarum rerum ablatarum et spoliatarum et valorem dictorum aedificiorum ipsis abbati, priori et conventui Iradendum et solvendum, si res ipsae, exlant, vel ipsarum valorem, videlicet mille centum octuaginta quinque 403 marcarum puri argenti, salvo in omnibus jure pluri et calculi, lam prò dictis rebus ablalis, quam etiam aedificiis et aliis per eosdem sacrilegos destruclis et devastatis, quae qui- dem bona et res ablata et aedificia per eosdem desimela lune tantum et ultra valebant et bodie, si extarent, ultra 4iosummam extimatam valerent, ac omnes et singulos prae- missos communiter et divisim condempnandos fore, cogendos, compellendos fore et per vos condempnari, cogi, compelli ad tradendum et solvendum prò interesse occasione omnium praemissorum decem milia marcharum puri 4is argenti ipsis dominis abbati et conventui realiter et cura

245
o,ircclu, laxatione vostra judiciali senipcr in omnibus salva, protestatili - , quoti una solulione diclarum quantitalum, sive per omnes sive per unum vel aliquos ex praediclis fiat, conlcntus exislit et alias in et super praemissis fieri jusli- tiae complemenlum. Et praedicta petit dictus procurato! - 120 et sindicus nomine procuratorio et sindicatorio, quo ante, lam conjunclim quam divisim et alias ornili meliori modo, via, jure et forma, quo et quibus inelius et efficacius fieri potesl et debet, cnm dampnis et interesse ac expensis lilis factis et de faciendis etiam protestatili - , vestrum insuper 42» benignimi of'ficium super praemissis buniiliter implorando, salvo jure addendi, minuendi, corrigendi, mutandi et alium seu alios de novo (laudi et protestatili - alias, ut moris est et stili palatii.« Quo sic oblato libello nos ad dicti ina- gislri Tlieoderici procuraloris instantiam, pelitionem prae- *30 noniinatos citalos non comparentes nec termino proximo (lieto satisfacientes repulanles contmnaces, citatos eosdem ad res[)ondendum dicto libello, ut praefertur, oblato primo simplicitei - , secundo sub poena et lertio ad idem vel ad ilicen- dum et causam ralionabilem allegandum, quare in scriplis 433 excomrnunicari non debebant, per audienliam publicam praediclam citai - ! mandavimus et fecimus ad certos suc- cessivos peremptorios (erniinos competenles cimi dicrum compelenlibus intervallis, in quorum singulis lerminis comparente in judicio coram nobis magislro Tbeoderico, pio-440 curatore praedicto, quo sopra nomine, et cilaliones ab auditorio nostro emanalas de nostri voluniale et mandato in audienlia publica praedicta positas, lectas, signatas, sigillalas aliasque debite executas exbibente et repraesenlante et citalorum in eis contentorum non comparentium conluma- » 4 .i ciani accusante, nos lune citatos praedictos non compa- rentes repulanles in diclis singulis terininis conlumaces, in e oro ni contumaciam ad praefati magislri Tlieoderici pro- curatoris instantiam reverendum palrem dominum Simoncm episcopum Padeburnensem praedictuin ad respondendnm «so pcrsonaliter et in ejus propria persona praefalo libello vel ad dicendoli! et causam ralionabilem allegandum, quare

246
sibi ingressus ecclesiae interdici non debebal, quarto et deinde quinto ad idem vel ad dicendum et causam ralio- 455 nabileni allegandum, quare idem dominus Simon episcopus suspendi non debebat a divinis, per audientiam publicam praediclam cilari mandavimus et fecimus ad certos per- cmptorios terniinos successive competentes cum dierum competentibus intervallis, in quorum singulis terminis dicto 4 oo magistro Theoderico procuratore, quo supra nomine, coram nobis judicialiler comparente et in quolibet diclorum ter- minorum termino citationes hujusmodi in audientia publica praedicta legitime, ut moris est, execulas repraesentanle praefatique domini Simonis episcopi citali non comparentis 465 contumaciam accusante, nos lune praefatum dominum Si- monem episcopum citatum non comparenlem nec bujus- modi juri salisfacere curantem repulaviinus in dictis singulis terminis suadente juslilia conlumacem, et in primo diclorum lerminorum termino eidem domino Simoni epi- 470 scopo Padeburnensi ingressum ecclesiae interdicimus, et in ultimo termino eoiundem dominum Simonem episcopum praefatum suspendimus a divinis, subscriplos vero reos ad ejusdem magistri Tbeoderici procuratoris instanliam, eun- dem reverendum patrem dominum Simonem episcopum 475 Padeburnensem sexto et nobiles viros dominos Henricum Gruben, Tbeodericum de Gittelde, Lambertum de Stoc- Iiusen de Bramberg et Henricum de Hartynberg, mililes, Borchardum de Sconenberg, Jobannem de Ogenhosen se- niorem, Henricum de Honberg, Henricum de Gittelde, 48 oSifridum de Bruncingesleyben, Hildebrandum de Uslare et Hartwicum de Brugene, armigeros, ex adverso principales praedictos quarto, et deinde praefatum dominum Simonem episcopum Padeburnensem seplimo, et alios omnes et sin- gulos supra proxime nominatos quinto et ex superhabun- 485 dantia ad idem ad omuem eorum malitiam convincendam ad respondendum dicto libello et lilem super co con- testandum et contestari videndum ac calumpniae solitum juramentum perjurandum et perjurari videndum vel ad dicendum et causam, si quam habebant, ralionabilem alle-

247
gandum, quare in script» exconnnunieari non debebant, 490 per aiulienliani publicam praediclain citali rnandavinuis et l'ecimus ad dictos perernplorios lenninos successive com- petentes cum dierum conipelentibus intervallis, in (|iiorum singulis lerminis praefato magistro Tlieoderico Butting procuratore nomine procuratorio, quo supra, coram nobissos in judicio comparente et quasdam dictarum citationum cedulas ab auditorio nostro emanalas de noslrique volun- tate et mandalo in audienlia publica praedicta, ut moris est, legitime execulas in quolibet diclorum termino reprae- sentante citalorumque in eisdem citalionibus contentorum soo non comparentium contumaciam accusante et in ultimo dictorum terminorum termino dictos dominimi Simoneni episcopum Padeburnensem ac onines alios et singulos in diclis citalionibus contentos et nominatos per nos in scri- ptis excommunicari et excommunicatos publice denunciari sos et denunciali mandali postulante. Nos lune Johannes auditor praefalus supradictos citatos non comparentes nec lerminis liujusmodi satisfacevi curantes repulavinius in diclis singulis lerminis juslitia suadente contumaces et in eorum contumaciam in dicto ultimo citationis termino sto inferius dcscripto reverendutn palrem dominos Simonem episcopum Padeburnensem, Henricum Gruben, Tlieoderi- cnm de Gittelde, Lambertum de Slocliusen de Bramberg et Henricum de Harlinberg, milites, Borcliardum de Sco- nenberg, Joliannem de Ogenbosen seniorem, Henricum desia Honberg, Henricum de Gittelde, Syfriduin de Brunlinges- lejben, Hildebranduin de Uslare et Hartwicum de Brugen, principales praediclos, in scriplis excoinmunicamus. Quae omnia et singula vobis omnibus et singulis supradictis, quibus praesentes nostrae lilterae dirigunlur, et veslrum 020 cuilibet inlimamus, nolificamus, insinuami» et ad veslram et cujuslibet vestrum notiliam deducimus et deduci volu- mus per praesentes vosque onines et singulos supradictos et vestrum quemlibet tenore praesentium primo, secundo, terlio et peremplorie requirimus et monemus communiter 525 et divisili! vobisque nichilominus et vestrum cuilibet in

*248
viriate sanctae obedientiae et sub poenis infrascriplis discrete praecipiendo mandamus, quatenus infra sex dies post prae- sentationem seu notificationem praesentium vobis vel al- 530 Ieri vestrum factas inmediate seqnentes, quorum sex die- nim duos prò primo, duos prò secundo et reliquos duos dies vobis universis et singulis supradictis prò tedio et peremptorio termino ac monitione canonica assignamus, praefatos reverendum palrem dominos Simonem episcopum 535 Padeburnensem, Henricum Gruben, Tlieodericum de Git— telde, Lambertum de Stochusen de Bramberg et Henricum de Harlinberg, milites, Borchardum de Sconcnberg, .lo- hannem de Ougenhosen seniorem, nobilem Henricum de Hoenberg, Henricum de Gittelde, Sifridum de Bruntinges- 540 leiben, Hildebrandum de Uslare et Harlwicum de Brugen, armigeros, Maguntinensis et Padeburnensis diocesium, tam din in veslris ecclesiis singulis diebus dominicis et festivis, dum missarum ibidem celebrabunlur sollempnia et fide- liuni populus convenerit ad divina, campanis pulsalis, can- 5*5 delis accensis et demufn extinclis et in terram projectis, sic per nos, ut praemittitur, excomniunicatos publice de- nunciari permitlatis et faciatis, quos nos eliam tenore praesentium sic excomniunicatos fore denunciamus, donec et quousque absolutionis beneficinm a nobis vel forsitan sur- bóo rogando loco nostri auditore meruerint obtinere. Quis si baec omnia et singola non feceril aut facere contuma- citer neglexerit ac mandatis nostris hujusmodi ymmo verius apostolici non paruerit cum effectu, in vos omnes et singulos supradictos, quibus praescntes nostrae litterae osa diriguntur, et in contradictores quoslibct et rebelles dieta sex dierutn canonica monitione praemissa ex mine prout ex lune et ex tane prout ex nane in singulares personas excommunicationis, in capitula vero suspensionis et in ecclesias interdicti senlenlias ferimus in hiis scriplis, diern sso vero executionis hujusmodi, et quidquid in praemissis fe- ceritis et vobis relatione dignum occurrerit, nobis per vestras patentes litleras seu instrumentum publiciim liarutn seriem seu designalionem in se conlinentes seu continens

249
remissis praesentibus fìdeliter inlimare curetis. Absolo- tionem vero omnium et singuiorum, qui praefalas noslras sos sentenlias seu earum aliquam incurrerint seu incurrerit quoquo modo, nobis vel superiori nostro lantummodo re- servamus. In quorum omnium et singuiorum fidem et lestimonium praesentes denuneiationis excommunicationis litteras seu praesens publicum instrumentum ipsam de- s7o nunciationem excommunicationis in se continenles seu continens exinde fieri et per Arnoldum notarium publicum infrascriptum subscribi et publicari mandavimus nostrique sigilli jussimus appensione muniri. Datum et actum Nea- poli in ecclesia majori prò audientia causarum deputata, sis nobis inibi mane bora causarum ad jura reddendum prò tribunali sedenlibus, sub anno a nativilate Domini millesimo trecentesimo octuagesimo quarto, indiclione septima, die vero Veneris decima octava mensis Marlii, ponlificatus sanctissimi in Chrislo patris et domini nostri domini Ur-sso baili divina providentia papae sexti praedicli anno sexlo, praesentibus ibidem discretis viris magislris Reginaldo de Wolslen, Jobanne de Castelliono et Nicolao de Magna- ricben, notariis publicis scribisque nostris, clericis Here- fordensis, Mediolanensis et Leodinensis dioccsium, testibus sss ad praemissa vocatis specialiler et rogatis.
(S. Not. Et ego Arnoldus Haen , clericus Trajectensis diocesis, publicus apostolica et imperiali aucto- ritate notarius ac praefati venerabilis et circum- specti viri, domini Jobannis auditoris, et causaeso» bujusmodi coram eo scriba, quia praemissis excommunicationis denuneiationis petitioni et concessioni ac omnibus aliis et singulis praemissis, dum sic, ut praemillitur, per dicium dominum audilorein et coram eo agerentur et sos fierent, una cum praenominatis testibus praesens interfui eaijue omnia et singula sic fieri vidi et audivi, idcirco hoc praesens publicum instrumentum per alium me aliis occupato no- gotiis fìdeliter scriptum de mandato sopra elicli eoo

250
domini audiloris exinde confeci, pnblicavi et in banc publicam formam redegi, bic me propria marni snbscripsi et signum menni una cum appensione sigilli praefati domini auditoris 005 apposui consuetum in fidem et testiinonium
omnium et singulorum praemissorum rogalus et requisitus.
(OTit bent ©ieget bc8 Sodanti UVcfmuit.)
*983. 13S4. Sul. 25. K
Heyse Reme, ju beni Alreberge, qicl.it mit ©itt=
iuifligimg ©cinct ©Cjefrau Uikelen ber Atiiftcrei jii SBalfcnricb jur ?fnfd)nfimg ber Cicute cine jéil;rlid;e ©fitte boti 2 s pfcnninejcu unb 3 ©djittìnqen ^pfcnitingc nn beni ©ute ju Witagerode. 5 A. 1384, au S. Jaeobis dage des li. Ap.
(SJtit ciucili bcfdpcibigtcn ©icgcl.)
*
9S4. ©et ©onoent ju SQSalfenrieb ucmnbart fidj mit ben (5iigcn= ttjutnevn ber SRofiborfcr gfelbuiarf roegett bc6 Scintene. [3BnIfcn= ricb,] 1384, ©cjit. 28.
We brodere Hartman abt, Herman prior, Joban under- prior, Conrad grote kcllner, Jano liovemester czu Goslare, Joban Rosa, Diderik Wise, Ernest Faber, Joban custer, Reymbrecbt broderrnester unde dy gnneze sainenunge des 5 closters to Walkenrede bekennen in disseme uffinbaren brilTe unde don wittelik alle den, die on sebin adder boria lesen, dat we mit wolbedacbtin mode von unscr unde unser nakomelinge wegen unde von aller dei' wegen, den datjenigewiB geboren na (sic), uns lo nud, to bequemiebeit io unde czu gude mit wettenscbap unde vulbort der wisin Iute des rales to Golbingin sint eyndrecbtig geworden mit den wisin luthin den erven des dorpes to Roslorpe, dat gelegin ist bie der stat Golingin, unde benamen med demo erwerdigin heren Hermanne apte des stichtes lo Hclwor-

251
dcshusen, bercn Ditmare provcst lo demo Garden, iieren is Arnde hovemester der Dndeschen hcren lo Golingin, he— ren Jane deme Langen, liercn Jane von Roringin, lieren Albrechten Endemans, heren Giselere von Munde, riddere Arnde unde Hanse von Roringe, Hanse von Bovenlen, Hanse unde Arnde den Kusen, Henrike von Ellingeliusen, 20 Giselere von Munden deme elderen, Hanse Olleken, Henrike von Mackenrode, Ti 1 e von Medcheym, Hanse Swanen- flegil, Corde von Mackenrode, Corde Segebotin, Bcrlolde Voren, Hermanne von der Lippe, Rediger Riczen, Hermanne von Rostorpe, Detmare Balbenmanne unde mil den ande- 25 ren oren medeerbin, den des lo donde was, des landes unde der ackeren der marcke dessolven dorpes lo lloslorpe, dar we legeden unde offten ynne bebbel, also dal we densul- ven legeden, den we plegen to sammende unde lo nemende an den garwen ulTe deme felde unde don ackeren, dal west) den alsus nemen sullen unde wullen, unde dal also erff- liken unde ewicliken to blivende in dussir wise, also birna gescrevcn sleyt, dal desulven erven des landes unde ackere offe der marcke unde velde lo Rostorp unde ore nacbkomelinge uns unde nnsen nakomelingen, unseme 35 vorgenanten golisbuse und clostere to Walkenrede, ader weme we dal bevolin up to nemende, vorlmer geven, be- talen unde antwortin sullin ane jenigerleye wedirspracke unde ane vorlocb unde ane argelisl umbehindert unde un- bekummert alles ricbtes, oft si geisllik ader werllik, unde ano 40 vorbedinge allir lude in unsen bove lo Golingin ader in wes hoffe to Golingin we ader unse nakomelingen, ader weme we dat bevolin heltin, dat essebede, alle jar uff sinte Gallen dacb von jowelker tegelhafftigen hoven des vorgenanten veldes lo Rostorp negin scbeppel rocken Gotingescber 45 were unde male guder wontlikcr frucbte, unde desgelik schullcn sie uns ok geven von jowelker balven hove unde jowelkeme vordendel der bove dat to bekende, also sck dat gebort na der bovetal ; we aver mynner hefft wenne vordendel eyner hoven uppe demesulven velde to Rostorp, 50 de scbal von jowelken morgen anderbalve metten roggin

geven; welk acker ok wuste lege in deme vorgenanlen vclde to Rostorp, darvon darff raen uns neynen tegeden afTgeyen; ok sullen de vorgenanten erven uns vor unsin offten linde fleys- 65 tegeden, den we hebben in deme sulven dorfe to Rostorp, allejar geven vonjowelken sedelhove ses Gottingescbe phen- nige onde von jowelkeine kothene veer Gottingescbe pennige. Wer ok, dasjenicli sedelhoff worde geandert in eynen kolhoff [eder das jenicb kotbolTJ worde geandert in eynen sedelhoff so na dissir czid, allso dusse breiff gegeven is, nocbten scbolde eyn jowelk syn geldcyns geven, also dat mi czu dussir czid darup gesat is. Were ok, dat jenicb dussir vorgenanten erven to Rostorp edir orer nakonielinge syn vorgescbreven korn ader geld al eder en del to der vorbenompten czid, sinte 65 Gallen dagbin, in der stelbe, also vorgescbreven ist, nicbt betaleden linde antwortin addir bynnen den verteynnacbten darna, so scbolden die ane allirleye wedirsprake orn cyns des kornes unde geldes twevold denne unvorlogen geven unde belalen, also sie sek des von orer unde von orer nako- 7o melinge wegin vorwilkord babin in den breven der stad czu Gotingen, de uns darover gegeben sint; ok en dorven der vorgenanten erven neyn vor den anderin pande nodi bote na dolden nodi liden von des vorgenanten tegeden wegin, wenne eyn jowelk vor sek sulven; were ok, dat 7s jenicb dusser vorgenanten erven sin land unde acker lippe deme velde to Rostorp, de uns tegedenhafflig sint, vorkoffte, vorsetlede edir jenigerleye wiss voranderte, dat scbolde he uns adder unseme hoffemeistere to Gotingin, addir weme we dat bevolen baiteli to Gotingin, wittelik dan, uppe dat so we wisten, von weme we unse tegeden warten scholden. Vorlmer sai eyn jowelk dussir vorgescrevenen erven to Rostorp sin land unde acker vortegeden, dar es vor in der hovetal leid eder gelegin beffi. Ok hebben we med eyn andir gededinget unde wilkort, wert, dal eyn gemeyne ss Ianlorlege edir eyn gemeyne herffart gescbege over de marcke to Rostorp unde daruff schade gescbege an den frucbten des veldes darsulves, den schaden scbolden be- soen unses gotesbuses frund unde der vorgescrevenen erven

253
friniti, unde scholden uns scbeden unirne den sehaden also, also dal mogelik unde redelik were; ok scbulle we undeoo willet unde unse nakomelinge de vorgenanlen erven unde ore nakomelinge unses vorgenanten tegedin geweren, vor— antworlin und ledegin vor aller lediteli ansprake, wanne unde wu dicke on des noi ys, unde sie dat von uns esclien, also we uns des vor deme rade to Gotingen vorwillekort ss hebbin. To eyner beluginge dusser ding unde dat de ganez also eweliken gebolden werdin, bebbe we unse ingesigele der ebbydige unde unses covenles vor uns und unse na- komelinge an dussen britf gebangen, de gegeven is na Godis bord unsis beren tusint dre bundert jare in deme 100 vier und acbtintegesten jare, an sancte Micbabelis avende des beilgen arczengels.
Ckartularium Walkenriedense Set góttinl. |3ibl. 3 U gnititcwcr fol. 10i‘.
*985. 1384. 5Ro». 25. Et
Heyse von Gladebeke, bitter, intb beffe» ©tifine Hans, Lyppolt uub Heyse, ^nappen, berfeilje» beni Henrik von Herdegessen, SM'nejn: 511 ©attìnge», uub beffe» red)ten ©vbe» V 2 §nfe 8 a»be§ i» ber ©tiibtfelbnnuT bnfetbft, bie porf)i» Sflbredit do» June befeffe» [;at.
A. 1384, an S. Katbarinen dage.
(SJtit beni ©ieget bc§ OìitterS §et)fe Don ©tabebecE.)
986. iDer Sonoent jtt SBnlfcnricb ocreinbnrt ftd) mit ben (Sin: motjnerti ju ©óttingcn unb ben ©igcntljnntcrn ber ©attinger gelbntarf niegen bes SetjntcnS. [SBnlfenricb,] 1385. gebv. 23.
We brodere Hartman abbet, Herman prior, Joban under- prior, Cord grosse kelner, Anno bovemestere to Gottingin, Joban Rosa, Didericb Wise, Ernest Faber, Joban kustere unde Reynbert brodermestir unde de ganez convelli unde samenunge des godesbuses unde clostirs to Walkenrede s bekennen openbar in dusseme breve unde don witlik alle den, de on seen edir boren lesin, dat we mit vorbedacb- ten mode van unser unde unser nakomelinge wegin unde

van alle der wegin, den dal jeneghe wis geboren macli, io uns lo nud, lo bequemeeheit onde lo guden, mit wilscbap unde volbord der wisen Inde des rades lo Goltingin sint eyndrecblig geworden mit den erbaren vromen luden den borgeren unde metewoneren darsulves lo Gollingin, den erven des landes unde der ackere gelegen lippe der marke i5 unde velde der vorgenanten stad to Gollingin, dar we te- glieden inne bebben, unde mit anderen oren medeerven des vorgescrevenen landes unde der ackere, den des lo donde was, also dat we den sulven tegeden, den we plegben to sammende unde lo neinende an garven uppe deme velde so unde uppe deme ackere, dat we den also nemen scbullen unde wullen, unde dat also erfliken unde ewikliken to bli— vende in dusser wise, also liirna gescbreven steit, ilalde- sulven erbin des landes unde ackere uppe der marke linde felde to Goltingen unde ore nakomelinge uns unde miss sen nakomelingen, unseme vorgenanten godesbuse unde clostere to Walkenrede, adder weme we dat bevolen bebben up to neinende, vorlmer ghevcn, betalen unde ant- worlin scbullen ane jenerleige wedirsprake linde ane vor- tocli unde ane argelist umbebindert nude unbekummert 30 alles gericbtes, id si geisllik ader wertlik, unde ane vor- bedinge allir lude in unseme buffe to Gottingen, eder in wes buse to Gotingin we eder unse nakomelinge, edir weme we dat bevolin bebbin, dat essclieden, alle jar czu sinte Gallen tage van jowelker tegbetbafftigen bove, de in 35 deme bodeme edir marke unde felde to Gotingen gelegin is, also verne, also dat nu gemalet unde vorsteynet ist, wente an dat land, dat an deme bergbe gelegin is, vifleyn scepele rogen Gollingescber were unde mate gudir wontliken frucbten; wat aver entelne morgen weren, dar sellai man io uns jo van eynem morgen gheven eynen balven schepel rogghen dersulven matbe unde were; wat ole des landes unde der ackere to berghewort buten deme malsleyne gelegen is, dar sai man uns up geven to tegeden unde re- dendes des jares gbeven dre Gottingsche pennige, de ginge 45 unde gebe sin to der vorgenanten czid, to sinte Gallen

255
lago, mule wenn se dat also dar belalel bedden, so salde de vorgcnanten erven des vorbenomden leglieden mule redendes des jares von uns quid, ledich mule los sin; welk acker ole woste lege, id were bulen edder were enbynnen deme malsteyne, dar en scbolde man uns neyn so leglieden all' geven. Vortmer is geredet, dat man uns van jowelkeme bove, dar men uns eyn teghedhoyn placb von czu gevende, nu vorlmer gbeven sellai veyr Gotingesche pennige, mule doch so scbullen alle andere olde liti ve nude worden bliven in deme recide des teglieden, also de ss wenlc berlo gewesin is, linde bove, de von veltackere lo gbarden gemaket sint wente berlo, dar men uns placb den leglieden penning van lo gevende, dar sai men uns nu vorlmer Iweyne scbillinge van deme morgen geven unde van deme vorlingbe eyn sobilling, watte frucbte dat seco drogben; were ok, dat desse bove, dar men uns nu czo dussir czid van deme inorghene Iwene scbillinge plecbt lo gevende, geanderd unde gemaket worden lo vellackere, so scbolde man uns van deme morgbene gheven eynen balven scbepel kornes, de wile id vellacker were; worde es ok de sulve vellacker wedir lo bove gemaket bynnen leyn jaren, so scbolde man uns jo von deme morgene Uvene scbillinge weder gbeven Goltingescher pennige; worde aver dusse vellacker na teyn jaren wedir to boven gemaket, so scbolde men uns jo van deme morgbene gbe- 70 ven eynen balben scbepel kornes, also von andereme veltackere. Ok is utgesproken unde getedinget, dat se den sulven nomen scbullen unde uns neynen offten mer gbeven en dorven. Ok is geredet, wercl, dat nu vortmer jennicb vellacker, id were up dusse syle, edder uff jene75 syl des molsleynes, geandert adder gemaket worde to boven, to wingbarden, lo boppengartin, lo boyden edir to weide eder reyde boppenberge adder weyngarten we- ren, edder welkerleige frucbte dat is droghe, so sulde man uns van deme morgen uff dusse syt des malesteynis geven so eynen balben scbepel rogghen, unde van deme morgbene an deme bergbe dre pennige, alse vorgescreven steyt.

2ot>
Weret ok, dat jennicli dusser vorgenanten erven to Go- tiugen adder ore nakomelinge sin vorgeschreven korn ss adder geli al eddir eyn deyl to der vorbenomeden tid, siili Gallili tage, in der siede, also vorgeschreven ist, niekt en belaleden unde geanlworteden edder bynnen den neislen veyr weken dama, so sekolden de ane allerleyge wedersprake oren lins des kornes unde geldes tienile twevolt so unvorloghel geven unde belalen, also se sek des van orer nakomelinge wegken vorwillekort liebben in den breven der slad lo Gotinghen. Ok en dorven de vorgenanten erven neyn vor den anderen pande nocb houle dulden nocb liden von des vorgenanlen tegheden wegen, wenne osjowelk vor sek sulven; weret ok, dat jennicli dusser vor- genanten erven sin land unde ackere uppe deine velde to Gotingen, de uns teghelhafftig sint, eynenie anderen vorkolFle, vorsettede adder jenerleye wis voranderde, dal scliolde he uns edder unsetne bofemester to Gotingin, ad- too der weme we dat bevolen heddin to Gotlingen, willik don, uppe dal we wislen, van weme we unses tegheden war- den scolden. Vortmer scbal eyn jowelk dusser vorge- screvenen erven sin land unde acker vortegeden, dar id vore in der hoven lid eder gelegin helTt. Ok sckulle we io 5 unde willel unde unse nakomelinge de vorgenanten erven linde ore nakomelinge des vorgenanlen tegheden geweren, vorantworden unde ledegen vor allir recliten ansprake, wanne unde wu dicke on des noi is unde sie dat van uns eder unsen nakomelingen esschin, also we uns des vor deme no rade to Gottingin vorwilkort bebben. To eyneme orkunde und to eyner openbaren belughinge alle dusser vorgeschre- venen ding linde dat de ewicliken unde unvorbrokeliken gancz unde stete gehalden werdin, hebbe we unse ingesegele der ebbedie unde des koventes to Walkenrede van unser ii5 unde van unser nakomelinghe weghen vestliken gehangen to dusseme breve, de gegheven is nach Gotis bort unsers lieren dusint dre hundert jar dama in deme viff unde achtentigesten jare, an deme avende siate Matliias des helighen apostelen.
Chartularium 'VValkcnriedensc ber Bibl. 311 Daitnoofr fol. 104.

257
*987. 1385. aliai 1. N
lumi imb Fritze Lewen, jii S^alfjeim, linfe Kortl,
bc8 gcnaiiiitcu Kord ©obli, tjcrfaufcu fiir 5 93 ìarf s Jtorbl)dii= fifd'cv spfcmiiiiije beni bluffar SBalfenrieb bie con bcmfelbcn 5» Sciiti gchen&c ^cljinarf, gcf)eijicii die Slrud, bei beS ^fo= fieri §ofjmavf 511 Sdiiilbeim bcfcgcn.
3 eiigcit: Frilze von Bendeleiben, woI;n[;rtft 511 91 cten=
bttrg, Eckarl von Wolferade uub AlbrechL von Tutecbinrade.
(OTlit 4 ©icgptu, nàmlitf) to§ Sorb £ftvrn b. ii. unb ber 3 Bcitgen.)
*988. SDev Siati) Kunebnrg ocvglcicfjt ftd) mit mcljm-cn Stebten unì» anbcvn SJkrfoncn tuegen bere» 23mri)tigungeit an beni @ 015 = tuafe 511 Suncbuvg. Sutubuvg, 1385. ©et. 27.
We radmanne der slad Luneborg bekennel openbar in desseni breve, dat de erwerdigen vedere und lieren lo Herscveldo, lo Luneborg, lo Oldennllessen, lo Dobberan, lo Reynevelde, lo Riddagheshusen, lo Nyencampe, to Scherm- beke nnd to Hiddenzee ebbele und de erliken heren doni-s lieren to Verden und de canonike to Sunte Rlasiusse to Brunswicli, lo Bardewicli, to Rameslo, to Sunte Andrease lo Verden und de proveste der clostere Ebbckestorpe, Lune, Medinge, Hilgendale, Walsrode, Ruxtebude, Nyen- clostere, Distorpe, Dambeke, Wynhusen, Isenhagen und io Marienzee und de vormiindere des Hilgen Geystes to Luneborg und to Sunte Nycolawese to Bardewich und alle desser vorscrevenen stiebte, kerken und clostere capittele, convente und samenunge und vicariusse und andere per- sonen, de dar in horet, und vele anderer gesllikere und 1» werlikere personen, de renthe und ghulde uppe der sul- len lo Luneborg liebbet, angbesen bebbet grole schulde und sebaden, dar de slad Luneborg ynne bleven is van dem krigbe und van besebermunge der slad und der sulten to Luneborg, uud dat we de schulde und sebaden van useni so •rude aliene und ane vare vorderves der vorscrevenen stad und sulten nene wis redden noch betalen enkonden, des
17

bebbet se sili uiid uns vor sik unti voi' de ero unii vor dcyenne, de dal nodi vulborden willet in lokomeuden tiden, unii 25 we mici en vor uns unii vor de unse gbeiilzliken und mid gudem willen vorenct und vordrcgen enei' rcddeliken ltitlpe und anderer stucke, und bebbet de vrunllikcn und endrecht- liken vorsalel also vele, alse us dal lo bcyden siden aurore!., und nicbt mer, nodi vorder, nodi anders, in (tesser so nascrevenen wise: To dein erstcn, dat in dein nyen soll- werke lo Luneborg disellai nemand besundern nielli ewi- ges bebokleii, inen id sebal in nascrevenen tiden komeii lo inener mici den, de sullegud bebbet in der olden zolle», alse de breve utwisel, de de vorsten lippe dat nye solt- 3b werk gegeven bebbet. NVat ok en yewelk mi van zolle gode van sladplicbt vry besid, dat sellai be vry bebolden, queine aver yenieb sladplicbticb zullegiul na desseni dage in gesllike adite, welker wis dal schede, dat sellai stad- plicblicb blyven, id enwere, dat dar we privilegia onye- ìo ghen hedde. De somme der scimlde, dar me de hulpe to don sebal, eie is sesticb dusent marie penningc, de scbalme belale» by adite jaren mid demo tyntze ute dem nyenzoltwerken aliene; wat bynnen der lid darvan kumpl boven buw, lon unii unkosle, de darup komet to arbey- 45 dende, dat en scal lo nener anderen nud komen, mcn to betalinge der vorscrevenen sumnien. Worde de snmme eer den adite jaren betaled, so scholdeme de brukinge der nyen zolen to mener nud zaten, alse nascreven is; bleve aver dat wat na van der summen unbetalet, dat so scholdeme denne vort anzaten lippe andere jar, und dar scholdeme denne limine lo samene komen. Dit lo vor- staude sind gekorcn de prelaten, de to demo kore lioret, und ute dem rade de twe borgherinestcre, de des jares sittet, en kemerer, en wynbere und en ricbtebere, de schul- 55 let dat oldc zoltwerk in der brukinge der nyen zolen vor scaden bewaren, alse se aller truwelikesl konnet. Ok scbullet se darlo kesen enen bedderven man, wanne und wo dicke en dat nutte dunket, de dat vorware, und wat me dem vor svn arbeit geven scal, des scbullet se mechtig

wesen; de sellai en rekenscliup don, vanno se dal escliet. on Ok sclmilet de vorscrcvenen prelalcn nnd radlieren alle jar enes scriven dem capittele lo Lubeke edder lo llejnc- velde und lo Uiddagesbusen, ivo vele des yarcs airgeslagen sv van dei' sonimeli, linde vanne de acide jar intime komen siinl, so scolici de lo samende komen, de dal un- ss rorel, denne lo satende de lirukinge der nyen zolen lo inener mid. Wo de dal zalet, also scaline dal liolden ane yenigerleve hindere van user wegene, na ulvisinge der breve, de dar tip situi geglieven. Ok enschalnie nenerleve uve soltwerk mer maken ane vulleborl alle dei-, de dal 70 aurore!. Ok is dal live soltwerk mit den breven, de dar lippe geven sind, geantwert in de vere den, de dal olile zullegnd hebbel und de desse zale vulbordet, also vele alse se und de ere des gndes und der vere aurore!, und an- ders nielli mer, nocìi vorder. Docb scbullel alle privile- 75 già und breve, de lippe de sullen gegeven sind, se syn old edder nye, mid desser zale unvorbroken wesen, men se scbullel in vuller inacbt lilyven, sunder also vele, alse in desser vorscrcvenen zale und lmlpe is vrunlliken over- komelinge nnd use borghere alien den, de dal anroret und so de in desser zale sind, in guden Iruwen. Unde desto ewiger orkunde hebbe we unser slad ingesegele witliken und mid willen an dessen broligebenget, de gbeven is to Luneborg na Godes bord drilteynbundert jar in dem vif und acbtenlege- slen jare in des bilgen aposteln avende Symonis nnd Judo, sj (TOit einem ©icgrt.)
*989. ©cv SltotD p ©oélar bejcugt, bajj bie ©treitigFcitcn j 5 iuif(f)cn beni jìloftcv SBalfnivicb tmb §anS 0 . ©djroicdjelbt burd) bic Stati) «onumnbtcn .jyeinvicf) 0 . Uslav, $anS©runciu«Ibutib §ans non jtiflcnbniggc ticrglidjcn feicn. |©oSlnr,] 1385. Sto». 25.
We de rad der slad to Goslere bekennel in dessein openen breve, dat Henric von Usler, Hans Gronewolt unde Hans von Kissenbrucge von unser wegen ghedegedinget hebbet unime scindile, scbelinge unde unwillen, de gbewcst is
17*

— ..
2(>0
» went an desse tyd twissehen dein erenwerdigen unsen lieren linde gheistliken vadere (leni abbate linde deme convenle (o Walkenrede, aff ene zid, nude liern Hanse von Swichelle, a ir ander zid, alsusdanewys, dat se orer sculde linde sclielinge beiden Iziden bleven bv uns, io nude de vorbenomden unses rades cuiri|)ane liebbet se des deger linde al to grande geseheden nude vruntliken gliericblet na orer beider willen also, dal ber Hans von Swichelle nocli nement von siner wegen unsen vorbenoin- ten heren den abbel, noch sinen convent, nodi nenen orer is nakomelingen nier hindern en scal noch en wcl an oren ghuden lo Ebeligerode, linde lieft de ansprake al afgedan, de he daran gedan hefl wenl an desse lyd von der vo- gedie wegen lo der Levenborch, onde wel on dal stede linde gantz holden ane argelist. Ok so heft de vorbe- so noni te unse bere, de abbel, von siner linde des clostcrs wegen to Walkenrede deger unde al afgedan den sclia- den, dar he von des conventes wegen unirne losprak liern Hanse von Swichelle, an rove, an brande to Schowen linde to Oslerwic, eder wur he deni closlere schaden glie- 55 dan bedde, linde lieft ome des al quid, ledich und los gelaten von siner linde siner Nakomelingen unde syns closters wegen, onde se scullet nu vorlmer ghude vrunde sin unde sek to beiden Iziden denstlic unde vorderlic sin, wur se kunnet unde inogbet. Unde desses to enei' bewi- 3 °singc, dat diit also gedegediiiget sy, so bebbe we unser slad liemelic ingezegel ghehenget an dessen brelf na Goddes gebord drytteynbundert jar in deme vive unde achlentige- sten jare, in sunte Katberinen daghe der liilgen juncvrowen.*) (®a 8 ©icgel ifi abgefallen.)
=>990. 1386. SDcc. 21. Bf
^einricfj Don Hardegheschen, SMrgcr 311 ©iittingcn, oer= tnufcfit an ba8 .ftlojlcr SBalfeittieb 2'/ 2 Kftorgeit 8ait&e§,
*) ©ebruift bei ffiogeK, ©animi, non Urt. jur ©efdj. bes non ©djtoi= dltlbt’f^en $aufe 8 , ©. 48.

2(il
belcsjcu mi ber altea Scine, gcgeu antere 2Va ?Jìcri]Eii bafclbft iiin Sfujhnfer SBnjc.
A. 1380, in die b. Tliomae apostoli. *
(SDÌil ciium ©icgcl.)
991. [SBulfenrieb,] 1387. Suli 2. BC
Conradus abbas, llartiiianmis prior, Johannes subprior, Conradus cellerarius, necnon totus conventus inonaslerii in Walkcnrede prò quadraginta marcis denariorum Nort- husensium Elisabeth, reliclae quondam Conradi Selind in Elricli, duas inarcas denariorum Norlliusensium de domo: Sua fumaria annui census vendimi.
A. 1387, die SS. Processi et Martiniani.
Ghartularium Walkenriedensc ber $óitigl. fjtibl. 311 ^amtuucr fol, 127.
*992. SDcr Siati) ju giincbuig uerrinbiut (iti) mit mcljrernt Steli; tra unb nnbeven sperfonrn toegen beb ©aljtucvfb ju giineburg.
Suncbutg, 1388. Slug. I.
We Dvderik Springintgud, Albert Hoyke, Joluin Cange, Eyleman lieve, Hartwich Apenborg, Eudeleff Kuscher, Jacob van der Ilrugge, Brand van Czerstede, Sander Schede- peper, Hasseke, Claxves Scomakers, Dyderik llromis, Johau Grabowe, Johan Dycke, Johan van der Molen, Curd Boi- o tzen, Hinrik Viscide, Johan Abbenborg, Otto Garlop, Albert van der Molen, Godfridus van Hagene, Meyne van dem Eoo, Ditmer Duckel und Johan Semelbecker, rad- manne der stad Euneborg, bekennet openbare in dcssein breve vor alles weme, dat de erwerdigen vedere und he- io ren lo Herssevelde, to Euneborg, lo Oldenulssen, to Lul- lere, lo Keynenvelde, to Dobberan, lo Walkenrede, to Uiddageshusen, lo Amelungesborne, to Locken, lo Nyen- kampe, to Hiddense und lo Schermbeke ebbele und de eraffligen heren de pioveste, dekene, canonike unde capii- 13 tele des domes to Verden und der canonien lo Sunto

Andreas darsulves, lo uiiser Vrowen lo Hamborg, lo Sunte Blasiese lo Brunswig und de peri-enei - to Sunle Merlene nude de vorinnndere des Hospitales unser Vrowen darsul- 20 ves, to Bardewyk unde to ltameslo, de erliken lieren de provesle der clostere Ebbekeslorpe, Lune, Medinge, Bus- stebude, Hilgendale, Nyenklostere, AValsrode, J)islorpe, Dambeke, Wynbusen, Ysenhagene, oppe dein Rennelberge und lo sunle Mariense, de vormundere det Eilgen (ìeestes »5 lo Luneborg unde Sunle Nycolaes lo Bardewyk und vele andere gestiiIte und werlike lieren, vicariese und preslere to Luneborg und anderswor, vor sik unde ere convolile, capillele, sliebte, closlere, kerken, godeshuse unde lene unde vor alle ere underdanen personen-, wal acble se sin, so unde vor alle de, de sik an desse nascrevenen sale und vrybeid und eres gudes in der renlbe oppe der zulten to Luneborg nieringe und beteringe bolden willet, mit uns unde mit unsen borgeren, de renlbe an der olden zullen bebbet, unde wi mit en vrunlliken gedegedingel und gens- 33 liken vurdregen hebbet unirne beteringe eres unde unses gudes unde rente op der olden zullen und umnie manni- gerleye andere stucke, de dat anrorel, unde bebbel des ene gansse ewige zate unde onde eendracbtlikeu gemakel also to blivende to ewigen tyden in nascrevener wyse: »o To deni irsten, dat men de nyen zolen, der wi na deli vordegedingen nodi vyll' jar und leng aliene mocliten bru- ket bebben, to den negeslen tokomenden wynnacbten faringeo scal in den olden zood oppe de zulten lo Luneborg, also dat se dem menen zultegude to beteringe und to gude *s kome na ulwisinge der vorstenbreve, de dar op sint ge- geven. Vorlmer scal me vau der nyen und olden zolen tosamende jewelkeme buse op der zulten gbeten twe scbok vorwaters lo jewelker gote und sesticb osammere und twe ainmere to eringe dadi unde nacbt und teyn lutteke ammere, so der acbte cnen osammer inaken, also vele alze sik der ammere lo goleade borei. Ok scal me alle jar to jewelker pannen enea lialven wispel geelen to vorboninge vau der nyen zolen und dar to anderbalven wispel vati der

olile» zolen, alzo ino va» oidinges bell geploge». Nabo- niiige blill’l aldiis, nanne me (lo losten vlud niobi tobriu-ss gen kan, also dal dar en gans dadi eddor mor ano cnbrikt, wal donilo gole» 'neri, dal blill'l eu naboninge, ine» 011 balli’ dacb edder darbv scal do leslen vlud nielli breken.
Do soodnioslor scal ok allo jar geeten in kolllegero and in sligen lo des zodes beliulT «jipe dusent niark perminge co uiul dar neno wys enboven. Velie aver dein zode buw an edder ungorade, dal God all'kere, dal scolde me denne bolden na rado aller prelalon, de in de» kore borei, und des zodnieslors und der vero radmaniie, de des jares in dei» kore weson bedde», do scolici des mechlich w esen. ss lìmv, arbeyd, loon nudo ungeld a» dome nyen zollwerke scal me stan va» der nyen zolen. Wclkere ute dei» rade des jares lo sodmeslere gekoren neri, de scal, wanne lie Lo dei» zode swerel, ok swere», daLlie, nodi jemend va» siner wegene, de wile be zodmestor is, oppe der zulleii 70 seede», nodi jenige kiimpanio dar oppe liebben wille, linde dal lie boven nascrevene plicblige gote nenerloye unplidilige sligo edder andere unredelike gole geele» wille, und dal be der zolle» vlylliken n arneme» wille und den zood, dar be lo kore» is, Iruweliken vorslan wille na alle sineme si imo und 75 wille, alse be allerbesl kan, und dal he der gave, de God in de» zood gill't, en lyk deeler wesen wille dein arme» alze demo ry- ken, und dal be dal nodi dorcli leiranders do», nodi (lordi led late» wille. De segger by dei» zoode und de zullescry ver scollili ok lo ere» ammechten swere» dar und lo derzulvon g(1 lyd, nanne de zodmesler sworen belli lo (lem zode. De sood- mesler scal ok der staci werves, des rades und des radbuses vordregen wesen, de wile he zodmesler is, id en were, dal en de rad vurbodede limine sunderliker imi und nod wil- leu. Ok scal de zodmesler alle jar eeiios rekensebop do» 8: , vor veci" prelalen und radmamien by Iwon maandeu dar na, wanno me dat va» e 1» esscbel. Weygerl be des, me scal 011 aUsetlcn und nymber mer lo zoodineslere kesen. Dii sin do plicblige» gole oppe der zullen: To jeweiker
vlud gol me de zullen ver nervo, limine, (lem manlgude

204
gut me zolen na siner wyse. Hirvan belalet de zulll'me- slere vlude, verbale und allerleye ungeld. Jewelker pan- nen is me plichtich Iwelff sus lo kokenzolte. Ok gut me kollleger mule stige lo des zodes bekufT oppe de vorscre- 95 veneti summen. Desse nascrevenen plichligen stige gut me ok anderen luden: vogedestige, vroweuslige, kolstige, bornslige, knechtestige, butzlugover zolen, vorboninge nnd naboninge, alze vorscreven is, undc boven desse plichligen gote scal de zodinesler nicht mer geeten , men alze vore 100 is gescreven. We noch unse nakomelinge en scollel noch enwillet nenerleye nye zoltwerk mer boven de Uve, der me nu brukel, binnen edder buten der slad Luneborg inaken edder bruken edder des yemende, des wi edder unse nakomelinge mechtich sint, sladen ane alle der vul- 105 bord und endraclitigen willen, de gud und renlke hebben an der zullen. Alle zullegud, dal nu vry is van stadplicht, dal scal vry bliven; qweme aver jenicli sladplichlicb gud na desseme dage in geesllike aclile, welker wys dat schude, dat scal stadplichtich bliven, id en were, dat dar yemend no privilegia jegen liedde. Unirne desse vorscrevenen zale und beteringe des zultegudes und limine sunderger vrunt- schop willen hebbet de vorbenanle erbaren vedere unde beren und alle, de gud und renthe bebbet op der zullen lo Luneborg, angeseen grote sculde und scbaden, dar de ìis slad Luneborg ynne is van vorwervinge veler privilegien und groter vryheit der zullen und dem gude und den, der dat zullegud is, van vorslen und beren bynnen und bulene, de uns grote summen geldes gekoslet hebben, und van kryge unirne bescherminge dersulven privilegien, vry- ìaobeid der zullen und der stad Luneborg, und dat wy de sculde und scbaden van unseme gude aliene und ane vaar vorderves der vorscrevenen stad und zullen nene wys redden noch geiden konden, des bebbet se sik mit uns vor sik und vor de ere und vor dejene, de dat noch volisi bordet, und wy mil en vor uns und vor de unse, also vele alze dat unse zullegud lo beydent siden anrorcl, und nicht iner, nodi vorder, edder anders vene wys, aller vorcrevenen

265
stucke gensliken und mit guden willen vorenet und vor- dregen lo ewigen tyden also lo blivende, nude beb- bet ok ene rcdelike bulpe vrunlliken mid endrachtliken no over geven und zatet lo belalende der stad Luneborg sculde, alse der vorscreyenen beren breve utwisel, de se uns darop gegeven liebbet. Boven de vorscrevenen bulpe und zate en scoile wy noch unse borgere edder unser jeniges nakomelinge edder erven nocb jemand, des wi m edder unse nakomelinge mecblicb sinl, en scal der vor- benanten beren nocb erer con venie, capiltele, sticble, clostere, kerken, godesbuse edder len, nocb aller der, de sik an desse zale boldet und biilpe, dat zullegud edder rente op der zullen umme nenerleye nod edder zake wil- 110 len nene wys und nymbermcr anverdigen edder under- wynnen, nemen edder bebolden, noch beweren edder ergeren, nocb binderen edder yene wys besunderen mit rade edder mit dade hemelken edder openbar edder jemande, des wi edder unse nakomelinge mecblicb sinl, desser stucke ns jenich scaden to donde noch jeniger vorbindinge den znlff- mesteren edder jemande anders, dar wy dat keren kon- net, staden jegen de vorscreven vrybeid der zullen und des gudes, men wi scollet und willel de zulten, dat gud und de rentbe an der zulten alle der, de sik an desse zate iso boldet und bulpe dut, by aller recbticbeil und vryheid, egendome, wcrc, nud und brukinge, alze de zulte und dat gud ye vryesl gewesen liebbet, gensliken und roweliken Iaten und Iruweliketi darby beholden, vordegedingen und bescbermen na alle unser mackt to ewigen tyden. We 153 ok van uns edder ewigen van unsen nakomelingen in den rad to Luneborg wert gekoren, de scal demsulven rade sweren uppe de liilgen, alze wi van unser egenen und unser borgere und der vorscreven rad wegene ok oppe de liilgen bebbet gesworen, dat he alle desse vorscreve-ico nen stucke oppe de zate und oppe der zulten vrybeid unvorbroken liolden wille, und dat he neinende kescn wille in den rad to Luneborg, nocb jeinandes kore volborden, de gekoren wcrl, enswere ok also sulves. Schede aver,

ics (Ics (ìrod nielli envville, dal wv edder unse bergere edder ùnses jeniges uakonielingc edder erven edder vernami, des wi edder unse nakunielinge edder erven mecblich vveren, desse zate edder vribeyd jemende, de se uns heelde uml gud oppe dcr zullen hedde, vvat, acble Le were, jergene 170 mede vurbreeken, so willekore vvy in dessein breve, vvaune dal scliude und beklaget uud esscbel worde by den sle- den Lubeke und Hamborg edder andersvvor, so scolde alle zolt, dal me van Luneborg vurel, nergene jenigerleye ve- liclieid edder geleyde bebben edder der bruken van nener 175 privilegien edder selseliop wegene, de wi van yemende edder mit yemende liebben. Und de an der vorscreven vribeyd vorunrecbliget vveren, inoehlen sili des zolles al- lervvegene underwinnen und sik eres sebaden dar ane erbalen, so lange bet en lyk vor unlyk weddervore. Uudc i 8 o darto moclden der vorscreven lieren, prelaten, personen, closlere, sticlite, kerken, godesbuse richtere und beseber- mere, de en sammend edder besundern van dem sloie lo Rome geven siili edder nock geven werdet, oppe den rad lo Luneborg samend und op eneo yewelken radman be- i 8 òsundern und oppe den edder de, de an der vribeyd brake sculdicb weren, ene gellpcnen na gioie des brokes acblen und selten, und de dar sculdicb ane vveren mit allei- be- svvaringe geesllikes recbles de penen lo geldende uml alle genomene rentlie, schaden und koste, und vves de vorun- ioorechtet weren, des lo binder liedden dwingen vvedder lo donde, und dat willekore wi vor uns, unse nakomelinge, borgfire und erven, wanne de vriheyd broken worde, des wi nicblen liopet lo donde und to lydende ane jenigerbande belpe edder were gestlikcs edder werlikes rechtes, so lange ìos bel dat brak und unreclit, ichl id sebude, dat God afkere, vol- lenkomeliken, alzo vorscreven is, vvedder dan were in vrunt- scliop edder in recble, alse wv uns des ok in anderen Laline- seben breven vorplicblet bebbet, de vve oppe dessen sul- ven dacb, alze desse breff gegeven is, ok gegeven bebbel. »oo Unde van k raffi desses breves, de mecbticb bliven scal to evvigen Ivden, scolici de anderen breve macbllos wesen

2(57
de wy den vorscrevenen heren uud se uns oppe de irslen zune tbo Latine und lo Dude na Godes bord drutteyn- hunderl jar in dem seven undc seventigesten jare in sunte Katberinen dage, und ok de breve, de wy en oppe dati»:: nye zoltwerk dar na in demo vyff und achtentigeslen jare in dei- Jiilgen apostele avende Syuionis und Jude und se uns wedder geven hadden und van derzulven breve we- gene, der se uns und wi se niit willen leddich und los laten, wiile wy und unse nakomelinge en und se und sin ere nakomelinge scollet uns deger unvorplichtet wesen, men alle andcre privilegia und breve, de en oppe de zul- ten und opere gud gegeven sint, scollet krefticb onde in vuller niacbt bliven, und wat uns der anroret, dar wille wi se gensliken by laten und truweliken by bebolden. Alle 215 desse vorscrevenen stucke und en jewelk besunderen love wy vorbenomden radmanne vor uns und unse borgere unde nakomelinge den vorbenomeden heren alle zamend unde besunderen in guden truwen lo boldende stedo, vast und unvorbroken. Des lo ewiger orkunde bebbe wy dessen 220 bretr myt der stad Luneborg ingesegele geveslent laten williken und mit willen. Gbeven und gescben to Luue- borg na Godes bord drnlteynhundert jar dar na in demo acbte unde acbtenligeslen jare, in dem irsten Owestdage, alze me begbeyt ,suole Petere den vorsten der aposlele, 220 alze be was gevangen. Hir bebbet an uud over wesen de beschedenen heren ber Joban Reyneken canonik to Sunte Ciriakese vor Ilriinswik, ber Arnd Levedacb vicarius in deme dome to Verden, ber Dyderik llige vicarius in unser Vrowen kerken to Hamborg, ber Otto van Wurden vicarius to S30 Sunte Andreas to Verden, ber Hermen kerkbcre to Valling- borstele, Jobannes Vlogel vicarius in unser Vrowen capellen op dem sloteDannenberge und ArnoldusGuldenekrone clerik, in den slicblen Hildenssem, Verden, Bremen, Minden, de dessen stucken to tuge laden und beden weren, und vele anderer 235 merkliker borgere to Luneborg, de biran und over weren. ') (ffltit bcnt ©icget.)
’) gcljlerljaft abgebnitft in tp fcffingci’S difterie u. H, 41, trjfcv bei Juiifi ite jurc salinarum. Syll. (lorum. p. 101.

*993. £>er Slatti gu gttncburg uminbart ftd; mit mctjrcmt 3lcb= tcn unb attbercn spevfoncn tuegen btfi 'Salgmert'sS ju Suncburg. tèunebuvg, 1388. Stug. 1.
In nomine Domini amen. Nos Thidericus Springhiut- gud, Albertus Hoyke, Johannes Langhe, Eylemannus Beve, Hartwicus Abbenborgh, Ludolphus Ruscher, Jacobus van der Bruggbe, Brand de Tzerstede, Sanderus Schellepeper, 3 Hasseke, Nicolaus Schomakers, Thidericus Bromes, Johannes Grabow, Johannes Dicke, Johannes van der Molen, Conradus Boltzem, Hinricus Viscide, Johannes Abbenborgh, Otto Garlop, Albertus van der Molen, Gotfridus van Ha- gene, Meyne van dem Lo, Ditmarus Duckel et Johannes io Zemmelbecker, consules civitatis Luneborgh, ad perpetuali! rei memoriam, quoniam, quae agunturin tempore, ne lapsu lemporis simul cimi tempore evanescant, neccsse est ea scripturarum testimonio perhennare. Ad omnium igitur et singulorum jiraesenlium et futurorum, quorum interest vel is intererit, tenore praesentium deducimus noliliam, quod inter venerabiles et religiosos patres et dominos in Hers- sevelde, Luneborgb, Veteri Ullessen, Luttere, Walkenredc, Revnevelde, Dobberan, Reddageshusen, Amelunghesbornen, Lucken, Nyenkampe, Hiddensee et in Schermbeke moiia- so steriorum abbates et honorahiles dominos majoris eccle- siae Verdensis et sancii Andreae ibidem, beatae Mariae in Hamborgh et sancti Blasii in Brunswich, rcctorem paro- chialis ecclesiae sancti Martini et provisores hospitalis beatae Mariae ibidem, in Bardewik et in Rameslo occluso siarum praepositos, decanos, canonicos et capitola, nec- non in Ebbekestorpe, Lune, Meditiglieli, Buxtehude, Hil- ghendal, Novi Claustri, Walsrode, Dislorpe, Dambeke, Wyn- husen, Isenhaghen, Rennelbergh et in Marienze monaste- riorum praepositos et conventus eorundem ac provisores so hospitalium sancti Spiritus in Luneborg et sancti Nicolai in Bardewich ac omnes vicarios in praedieto opido Lime- borg, sancii Benedicti, Cisterciensis, Praemonslrateiisis et sancti Angustilo ordinimi, Maguntiiiensis, Bremensis, Ver-

269
densis, Hildensemensis, Swerinensis, Mindensis, Lubiccnsis, lialbersladensis, Kosschildensis dyoeesium, mullosqne alios ss praelatos et ]iersonas ecclesiasticas ex una, et nos con- sules ceterosque cives et burgenses opidi Luneborgb, red- ditus in antiqua salina ibidem oblinentes, parte ex altera, ac oranes alios et singulos praesentem ordinationem in postermn acceptare, approbare et observare volenles proso augmento et utilitate bonormn et reddiluum salinarium omnium nostrum praedictorum, est inter nos prò perpetuis ordinatone et observantia concorditer et finaliler ordina- tum, quod aquae salinares novi fontis, quas in usus civi- tatis nostrao duntaxat convertisse per quinquennium futu- ss rum continuum et etiain deineeps longiori tempore juxta priora piacila libere poluissemus, debent in festo nativitalis Christi nunc proximo in anliquum fontem salinae omnino deduci et deineeps perpetuis temporibus cedere et fideliter distribuì et converti ad utilìtalem, commodum, profectum so et augmenlum honorum et reddiluum antiquae salinae praedictorum. Ex praedictis quoque salinaribus aquis si- mul tam veteris quam novi fontis debebil magister potei domibus in antiqua salina singulis fluminibus perpetuis temporibus fusiones seu dislributiones facere, prout haec ss et alia super omnibus et singulis circa regimen praefatae salinae, magistrum potei et alios ejus officiatos perpetuis futuris observantiis in aliis litteris nostris sub data prae- sentium in vulgari confectis ydiomate piene et articulatim sunl expressa. Nos etiam aut successores vel heredes 60 nostri nullo unquam tempore intra opidum Luneborg vel extra novam salinam elfodere, facere vel construere vo- lumus aut debemus sine omnium, quorum interest, con- sensu pieno et expresso et id forsan aliquando atlemptan- tibus prò viribus resistemus. Omnia quoque bona et cs redditus in salina praedicta ad ecclesias et personas ecclesiasticas praediclas speclantia seu spectanles, quae et quos usque in praesens ab oneribus communibus civitatis seu municipalibus libera et liberos possederunt, eadem libertale perpetuo relinere et possidere debebunt, sed bona 70

270
seu rcdditus liujusmodi oncribus civitatis obnoxia scu ob- noxii, quocunque tilulo ad eos in antea pervenerint, cani suis oneribus ad eos transient, nisi ipsis privilcgiorum beneficio aliaci sit indultnm. Patres insuper el praelati ac alii ve- isnorabiles domini supradicti utiiitatem, conunodum, pro- fectum et augmenlom non niodicum et gratin Dei perpetuimi bonorum et reddituum suorum pracdictorum ex liujusmodi salinaribus aquis nostris laboribus et industria noviter invenlis el eorum conimunibus usi bus perpeluis so temporibus applicali attendentes ipsisque per nos maximis debitorum oneribus, quae oh communein utiiitatem loci el salinae defensionem et multannn libertatum prò eisdem inpetrationem notorie ineidimus, quodque ad solutionem liujusmodi debitorum alia bona nostra absqne nostro et ss sucCessorum ac beredum nostrorum perpetuo detrimento non sufficerent et absqne loci et salinae periculo aliter fieri non posset, cxpositis causis juslis ralionabilibus at- que vcris ipsi necessitati nostrae praediclae de benignilate maxima condescendentes de certa subventione prohujusmodi so debitorum solulione una nobiscum communiter facienda et in litteris dietorum dominorum sub data praesentium confectis expressa prò se, convenlibus, ecclesiis, cofiellis et personis praediclis, quantum tamen ad eos perlinet et non aliter, nec ultra, et eorum, qui ordinationem liujus- 93 modi ralificaverint, nominibus graliose concordarunt. No- lentes igitur tantae gratitudinis beneficentiam oblivioni committere aut posteris nostris viam contra ipsam ordinationem et iibertates salinae veniendi relinquere, sed ipsam polius omnibus, quibus possumus, modis et cautelis loocupientcs praecludere, tenore praesentium recognoscimus, quod nos, consules nominali, nos et successores noslrns ad omnium et singulorum saprà et infra scriplorurn ob- servanliam praesentibus obligamus ac cliam singulariter singuli nomine nostro proprio neenon civium Lunebor- loigensium in animas noslras et eorum prò nobis et ipsis ac succcssoribns nostris taclis more nostro sanctorum reliquiis in praesentia eorundem patrum et pvaelatorum ac prò-

curatornm superbis nominalorum abscnlium libero et sponte fide data promisimus et in liiis seriptis proinittirnus et corporale juramenlum praestitimus et etiam praestamus 11 o in liiis seriptis, quod salva subvenlionc praetacta bona et redditns salinares ad palres, praelatos, dominos et personas praedictos et ad ipsorum conventus, ecclesias et ca ’ ’ ae beneficia eonjunctini vel divisim pertinentes
et omnium hanc ordinalionem ralificantinm et obscrvan-m tium nullo nmquani tempore quaennque occasione, necessitate vel causa vel aliter allo modo volumus et debemus invadere, usurpare, occupare, delinere, pejorare vel impedire aut gravare quovis modo seu ingenio per nos vel alios consilio aut facto publice vel occulte, nec confede-120 rationem aliquain fieri per rectores salinao, qui vulgo »sulf- inestere« dicuntur, aut alios quoscunque contra libertates praedictas et in praedictorum bonorum praejudicium, quan- turn in nobis est, aliquo modo permittere, sed ipsam sa- linam ac bona et redditns salinares omnium praedictorum no et aliorum liane ordinationem ralificantinm et observan- tium debemus et volumus in ornili jure et liberiate absque dolo conservare, manutenere et defendere et ad instar aliorum bonorum nostrorum et civitalis Luneborg juxla omnem possibilitatem nostrani fideliter propugnare omnes- no que praetactos permittere bonis et redditibus suis salinaribus cuni ornili proprietate, possessione, utililatibus et universis et singulis fructibus, obvenlionibus et pertinentiis perpeluisgau- dere temporibus integre, libere, pacifico et quiete. Nec debe- mus aut volumus aut successores nostri pei'[ietuo debelli de- in inceps aliquem ad consulatum Luneborgensem recipere nec in receptionem alicujus consentire, nisi sit receptus in principio hnjusmodi suae receptionis consulibus Luneburgensibus, qui fuerint prò tempore, de observandis ordinatione et liberiate salinae praedielis et de non recipiendo aliquem ad con- no salatimi, nisi sit receptus, id ipsuni corporali suo juramento firmel, simile praeslet sacramentimi. Quotisi lnijusinodi ordinationem et juramenta per consulcs et cives Luneburgenses prò tempore existentes aut eorum alterutrum praelatis ipsis

i»5 aut ecclesiis voi porsonis praefatis conjunctim vel divisim, quod absit, violari vel eis in o contraveniri contigeril, nos consules et cives Lunebiirgenses pio nobis et succes- soribus nostris libere et sponte consentimus et arbitramur, quod in casu transgressionis praedicto ad querelalo et • so instanliam dampnum passorum apud consules civitatuin Lubecke et Hamborg et aliter ubilibet factam orane sai, quod de opido Luneborg quomodolibel educitur in nulla civitatum et locorum hujusmodi salvo conducili vel secu- ritate praetextu quorumcunque privilegioruin vel sociela- i35 tura gaudere debeat, sed dampnum passi poterint lnijus- inodi sai auetoritate propria comprehenderc et in recotn- pensara dampnorum suorum prò suo liabere et retinere et in usus suos convertere non obstante cujuscunque contradictione et nicbilominus judices et conservatores ìco infrascripti vel deputati ab ipsis seu eorum aliquo in casu transgressionis hujusmodi poterunt quemlibet consulum Luneburgensium prò tempore tunc exislentem et quem- cunque alium in hoc culpabilem quacunque poena pecuniaria prò parte laesa aestimanda et per diclos judices seu ics conservatores juxla quantitatem delieti taxanda multare et ad solvendum eam cura integra restitutione reddituura, receptorum, dampnorum, expensarum et interesse dampnum passis condempnare et ad solvendum eam ipsis compellere per remedia juris oportuna. Pro quibus omnibus et sin- 170 gulis faciendis, observandis et adinplendis subicimus et submittimus nos et successores nostros tenore praesentium in hoc tamen casu duntaxat juridictioni et cohercitioni et censurae ecclesiasticae judicum, conservatorum et subcon- servatorum praelatis, ecclesiis et personis praedictis aucto- i 75 ritate apostolica datorum vel dandorum conjunctim vel divisim ac ipsorum juridictionemque quoad hoc omni juri, quo melius fieri poterit, prorogamus et approbamus, vo- lentes et consentientes, quod praedicti judices, conservatores et quilibet eorum in casu transgressionis praediclae i8o censuram ecclesiastieam et alia juris remedia oportunis processibus in tunc consules vel cives Lnneburgenses in

273
hoc culpabiles semel et pluries l'erre et exereere possint et promulgare, renuuciantes expresse in omnibus et sin- gulis praemissis ornili exceptioni non sic gestae rei, non sic faclae ordinationis, non sic praestiti juramenti, non sic i»s celebrati contractus, non sic subjeelionis, submissionis et prorogationis et approbationis facLae, non sic consensus adbibiti, aliter vel plus scriptum quam sii dictuin et econtra, doli mali, vis, mctus, fraudis, omni actioni in factum, con- ditioni indebiti ob injustam vel lurpem causarli, omni sta- mo luto, consuetudini et privilegio loci et fori, in integrimi rcslilulioni, appellalioni, omni impetrationi lillerarum apo- slolicarum et aliarum quarumcunque et cuilibel alteri ex- eeptioui et auxilio juris canonici et civilis, quibus centra praemissa r ei eorum aliquod facere vel nos juvare pos- io;> senius quovis modo, et spocialiter juri dicenti, generalem reiiunciationem et factam extra judicium, nisi specialis praccesseril, non valere. Yolunius insuper alias litteras nostras sub anno Domini M 0 CCC 0 LXXVI 1 ° die beatae Ratlierinac virginis et alias postmodum sub anno Domini 200 M°CCC°LXXXY° in vigilia apostolorum Symonis et Judae lam in latino quam in vulgari super factis salinaribus con- fectas ydiomatibus et eisdem praelatis et ecclesiis ac per- sonis praedictis per nos et nobis per eos concessas cuin omnibus conlenlis in ipsis praedictis praelatis et personis sos expressc consencientibus et eisdem lilteris renunciantibus nullius esse roboris vel momenti, nec nos ani cives vel successores noslros per eas ipsis aut eosdem praelatos per litteras ipsorum praedielas nobis in antea quomodo- libet obligari, nec tamen per ordinationem praesentein aliis 210 quibuscunque litteris vel privilegio eisdem praelatis, ec- elcsiis et personis super liujusmodi bonis et redditibus et eorum libertatibus quomodolibet datis et concessis, volu- mus in aliquo derogari, promitlentes omnibus et singulis abbatibus et praeposilis, decanis, capitulis, conventibus, su ecclesiis et personis praenominatis prò nobis, civibus et successoribus nostris bona fide, praemissa omnia et singola inviolabilifer observare. fu quorum omnium et sin-
18

274
gulorum evidens (estimonium praesentes litleras sigillo sso civitatis Luneborgli f’ecinius roborari. Datimi el aduni Luneborgli anno Domini M 0 CCC°LXXXYI1I° prima die mensis Augusti, ([uac est dies ad vincula beati Petri apostoli principis gloriosi, praesenlibus discretis viris et domi nis, Jobanue Reyneken, canonico ecclesiae sancii Ciriaci us extra muros Brunswicli, Arnoldo Levedacb in Verdcnsi, Tyderico llvge in sanclae Marine Hamburgensis, Ottone de Worden in sancti Andreae Verdis ecclesiis vicariis, el Hermanno reclore parochialis ecclesiae in Valinghe- borstelde, Joliannc Vlogel, vicario in capolla sanctae Ma- 23oriae castri Dannenberge, et Alberto Guldenekrone, clerico Hiidensemensis, Verdensis, Bremensis, Mindensis dyoce- sium, testibus ad praemissa vocatis et rogalis et alia ci- vium Luneburgensium inultitudine copiosa.*)
(■Kit brm ©icgel.)
*994. JDic #crsoge §8cr«bavb ttnb ^rinvici) tiott SBvauttfdjiucig uttb Siincbuvg ramiteli bcitt ©nljum-fe ju Suncburg grciljeit Doti Stbgaben cin. Sitncburg, 1389. Oct. 28.
We Bernd und Hinric, van Godes gnaden bertogen to Brunswicli und to Luneborg, bekennet openbare in dessem breve, wol dat we nenerleyo bede van plichi, reclite edder wonbeit over de sullen nodi over dejenne, dcr dat gud 5 is, cnhebben, doch liebben angeseen unse leven andecli- tigen ebbete, proveste und andere papbeit und zamelingc geistliker lode, unse borgere der stad Luneborg und alle de anderen, de gud und renthe in der zulten to Luneborg liebben, openbare grole nod, dar we, bertoge Bernd vocio benomd, ane zint van vengnisse wegene, also alse we und unse man in des landes were gevangen worden, und alse
*) (Sin jtoeiteS Originai ireicfyt an einigen ©tellcn ab, j. 33. 3. 3 bis 9: Jacobus de Ponte, Hildebrandus de Tzerstedc — — Johannes de Molendino — — Albertus de Molendino, Gotfridus de Hagene, Meyne de Lo eie., uiib 3. 17 n. 18: Luttere, Reynevelde, Dobberan, W'alkenrede. — gel)lerljafter Stbbrmf in (Pfeffìngcr’8 §iftorie ir. Il, 49, cin riditigcrer bei Jung de jure sa- linarum. Syll. docum. p. 94.

"’c der vengnisse mil unseii inaimeli nenewis loos werden konden, we en mosten der berscbop zlote en deel dammme ewigen vorlaten hebben cddcr also lioge vorpended, dat se docb der berscbop unnulte worden weren, des lieb-is ben se umme unser vruntliken bede willen to densulven noden uns rnit guden willen lo liulpc geven van der zulten zo vele, dat we cn dancken, nnd mit der bulpe late we leddicb und loos de prelaten, rad, borgerc und slad Luneborg der bulpe, de to lozinge unser vengnisse 20 in degedinge was begrepen. Dee vnintsebop dancke we en und willet de jegen ze to alien liden vruntliken vor- scbnlden, wor ze des bedorven und van uns csscben, und umme dat, dal uns hir ane umme nenes recbten willen, men umme vrunlscbop gescbcn is, nemende in toltomeli-a» den tidcn to scbaden enkome, so enwille we nocb unse erven edder nakomelingc enschullen alsodane nodi jenigerleye andere bede over de zulten edder dat zullegud nummermer doen edder neinen, inen we scbullel und willet de sullen, dat gud und de rentbe uppe der zulten mit so allei - tobeboringe und alle de, de dar rentbe uppe bebbet, by allei - vriheit, recbticbeit und wonbeit, de de sulten an- rored, rowelken laten und dar ane besckermen, de ze zamend edder bezunderen van unsen vorvaren und van uns bebbet und gebad bebbet, und de scbullen van desser 35 vruntliken bede wegene deger unvorbroken wesen und ewichliken in vuller macbt bliven. Ok enscbulle we nocb jemend van unser wegene uen buwliolt, bernebolt, lunnen- bolt nocb jenigerleye andere bolt, kolen edder andere vuringe, der me bedartT to der sulten des zoltes edder to 40 der stad und borgcre behulT, vorbcden to bouwende, to vorende, nocb to vorkopcnde edder jenigerleye ding doen, zelimi, beden, beetcn, staden edder vorbeden, dal wedder de zulten, dat solt, stad edder de bergere darsulves zv edder wesen inoge, edder dat des zoltes lozinge voi - -45 binderen edder der zulten edder den jennen, de gud dar uppe bebbet, to jenigbem scbaden komen moge, docb scimi alle boltinges recbt und dwang bliven, alse de
18 *

27G
vor gewesen bebbet. Ok macb unse voged twie des yares so kolen und boli nemen, al§e de privilegia utwised, der dar uppe zint gegeven. Alle desso vorscrevenen stucke und en jewelk bezunderen love \ve Bernd und Hinric, hertogen to Brunswich und lo Luneborg vorbenomd, vor uns, unse erven und nakoinelinge den vorscrevenen ebbeten, provesten s» und andere papheit und zamelinge geislliker Inde und unsen borgeren der stad Luneborg und eren nakonielingen und erven und alle den, de gud und renlhe in dersulven zulten hebbet, und erer jewelkeine siede, vast und ewichlich to holdende in guden Iruwen in aller wis, alse ve alle andere 00 privilegia und vribeil der slad und der zulten to holdende zint vorplichled. Und des to orkunde hebbe ve unse in- gezegele init wilschop und guden willen henged lalen an dessen breff, de geven is to Luneborg na Godes bord dritteynhunderd yar in dem negen und achlentegesten yare, «•in sunte Symonis und Jude dage der bilgen aposleln.*) (95lit 2 ©icgcln.)
*995. 1390. 5!Kai 24. Ef
Ecbart Wulferod, iDoI)ii[>ift 511 Oweleyben, uerfcinft fci= ne» bierten Sljeit be 8 SkcfljmifeS 511 Xljiilfyeim mi bci 8 ^lofìer SOalfeuticb fiir 2 SDÌarf 9iorbljdufifd)er spfcnnige.
A. 1390, dinslag yn den pliinkestin. s 3cU0t' l: Jmi v- Stochusen, Hans v. Stochusen, Àlbrecht v. Tuligerode, Kord v. Bende, Odjultljeip 511 SQnlfenrifb, uub Hans v. Tullede, SBeinmeifìcr 511 Sfmlficim.
(®tit finem ©iegel.)
996. £>ie am Suneburger ©afjroerfe bmctjtigten tpralnten tier: biinben ftcf) atif 10 3al)ve bcfjuf SScrtljeibigung ifjrer bréfallfigen ffierecfjtigungen. $aittbuvg, 1391. ?tug. 25.
In nomine Domini amen. Nos abbates et conventus monasteriorum videlicet in Luttere, ordinis sancti Bene-
*) Seljr fflilerljnft nbgebrurft in Ludwig Reliq. XI!, 338, bcffcr bri Jung de jure snlinaruni. SvlI. Dociim. p. 107.

277
(lidi, in Walkenrede, in Amelingborn, in Itiddagheshusen, in Dobberan, in Novo campo, in Hiddenzee, ordinis Cister- ciensis, nec non decani et capitola nomine nostro et omnium « canoiiicorum, vicariorum et personarum reddilos et bona in salina Luneborg oplinentium ecclesiarum et civitatum Lubi- censis.Zweriuensis, Bazeburgensis,Hamburgensis, sancii Blasii Brunswicensis, Bardewicensis, Bamesloensis et Utbinensis a ’ praeposili et convcntus monialinm monasteriorum in Benne- i« bergbe prope Brunswik, in Winlmsen, in Distorpe, plebanus ecclesiae sancii Martini in Brunswik et provisor hospitalis san- clae Mariae in Brunswik, Magunlinensis, Bremensis, Halber- stadensis, Hildensemensis,Verdensis, LubicensiselZwerinensis diocesium, tenore pracsenliuin recognoscimus publice proto- u stando, quod nos altentis pluribus gravaininibus etinlollerabi- libus violentiis, dampnis, injuriis, periculis elincommodis, quae jam multis retroactis annis et temporibus bonis et redditibus nostris salinaribus et eorum liberlali in salina Luneborg, diclae Verdensis diocesis, darnpnabililer obviabant, ex quibus non t « modiciun Limemus majora nobis dampna inferri posse temporibus futuris in eisdem, et praesertim eo nibilominus considerato, quod mullae ecclesiae, monosleria et personae inter nos praemissarum injuriarum atque diversarum gwerrarum occasione procb dolor! adeo soni depauperatae, quod non suf- su lìciunl propriis suis sumplibus et expensis jura et libertatcs suas in salina Luneborg per se solum defendere ac hujus- modi dampnis, violentiis et injuriis resistere via juris, cu- pientes hujusmodi defedili, damjinis et periculis singularum ecclesiarum, monasteriorum et personarum ad pracmissa j» ininus sufCcientiuni, quam commodius possumus, communi- ter tollerando subvenire, matura deliberatione praehabita, sponte, libere et unanimiler convenimus et concordavimus ac tenore praesentium convenimus, concordamus et mutuo nos unimus etiam cuin quibuscunque aliis ecclesiis, tno-ss nasteriis et personis hic non expressis, redditus et bona in dieta salina Luneborg oblinenlibns, nobiscum in hujusmodi unione et concordia convenientibus et nobis adbaerere volentibus quomodolibet in futurum, ad agendoti) prò no-

4 u bis eoiimniniler ani divisili) in judicio vel extra conila quoscunque injuriatores reddilunm et bonoruin nostrorum salinarium, cujnscunque dignitatis, ordinis, status vel con- dilionis fuerint, et ad defendcndnm dieta bona, jura, privilegia et liberlates nostras salinares sub comiminibus uo- *4 stris expensis et contributionibns propter boc, prout opus fuerit, faciendis juxla ratani quamlibet ecclesiam, tnona- slerium seu personani in bac unione comprebensam con- cernenLem. Et quotiens bujusmodi actionis et defensionis necessitas ingruerit et ipsa dominis Hermanno nunc ab- 50 bali in Riddagbesbusen, Jobanni Lubicensi, Wernero Ham- burgensi et Ludero sancii Blasii Brunswicensis ccclesiaruni mine decanis concorditer per nos cleclis et specialiter ad boc constitutis fuerit significata, ex lune iidem quatuor praelati infra mensem in Iocum Hamborg debebunl sub ss expensis omnium nostrum convenire de modo et forma actionis et defensionis, conlribulionis et expensarum et aliorum circa bujusmodi factum necessariorum tracia turi et ordinata ri. Et quicquid per ipsos quatuor factum, ordinatimi seu disposilum fuerit circa praemissa, boc gratum oo et rallini babebimus, nec contra faciemus quacunque occasione vel causa de jure vel de facto, et si aliqua aclione nos communiter contigerit intentali, ab oa sine unanimi et expresso conscnsu omnium nostrum nullatenus resilie- mus ncque aliquam particularem compositionem iniimus. 65 Si aulem aliqua singularis ecclesia vel persona ex nobis specialiter agere et de jure suo experiri voluerit super dampnis seu injuriis sibi illatis, liberam babebit potestatem sub propriis lamen suis expensis contradiclionc omnium nostrum non obstante, cui tamen quam possumus bona -0 fide totis viribus, consilio et auxilio firmiter assistemus et ipsum in nullo impediemus ipsiusque processus et mandata requisiti benigne exsequemur et adeo diligenter ac si personaliter omnes ageremus. Volumus etiam, ut per quem- libet nostrum in bujusmodi unione comprebensuin de quo- 75 libet dominio IV et de quolibet clioro salis II solidi Lu- bicenses solvi debeant decano et capitolo Hambiirgensi ad

usuili omnium nostrum el mine primo in sigillalione bujus- modi unionis et deinde singulis annis, luijusmodi unione durante tantum, infra festa beatomi» Micliaelis et Martini, itisi alitcr per dictos qualuor praelalos fuerit ordinalum. so Promitlinnis bona fide mutuo in hiis scriplis praeinissa omnia et singula grata, rata et firma servare sub omnium bonorum nostromi» obligalione et vpotbeca, praesentibus concordia el unione post decennium minime valituris. Per praesentem autem unionem nolumus alicui ecclesiae, ino-s» naslerio \el personae ex nobis in juribus, libertalibus, litteris et privilegiis super bonis salinaribus scu coruni occasione conccssis aliquatenus derogaci, quum quilibet nostrum libere eis prò conservalione et defensione juris sui liti poteril el gaudere in judiciis et extra. In quorum omnium 90 et singulorum pracmissorum testimonial» sigilla nostra praesentibus sani appresa. Dalum Hamborg anno Domini millesimo CCC°XCI°, in crasiino bealiBartbolomaei apostoli.
(23on jluci int 18. Snfirtjunbevte nati) bem Originale cmgefcvtigtcn Supini, bit fui; gegenfcitig crgaiijcn.)
*997. £>it* 0011 ©ittelbe, uon ©cfjumrficlbt uttb non Stoffing un-: fprcdjrn, ba 8 Jìtoftcr SBalFcnricb niefit bccintract)tigni, baSfelbc uiclntefiv bcfdjiiljcn 511 tuoMcii. 1391. ©et. 16.
We ber Dyderik von (ìbillelde, ber Hans Swiclielte, ber Syverd unde Dyderik brodere gebeten von Rotlinge, Hinrik von SwicbelLe de eldere, beni Hanses sono, Hans unde Hinrik, des vorgenanten beni Dyderik von (ìbitlelde veddern, bekennen openbar in dessem o|ienen breve unde b don witlik alle den, de onc seen eder lioren lesen, dat we dal goddesbus lo Walkenrede, de personen unde de gude dessuìven goddesbuses nielli beschedigben enscullel nodi enwillet we unde unse crven unde alle de, de dorcb unsen willen don nude late» willen. Des verbinde we uns 1» mit kraft desses breves ane alle argbelist unde geverde, wu men de genennen mocble, sunder we scullen unde willen dal vorgenante goddesbus, de personen unde de gude dessuìven goddesbuses vorscutlen unde besebermen.

2eO
15 vorbidden mule vordegedingen waune, ini mule wur des not is na unscr inacld ano jcnnigerlcyge arghelist. Daruni mule darvor, dat de abbet unde de convend des vorge- nanlen closters lo Walkenrede don bau, dar se den vor- genanlen beni Dyderik von Gbiltelde unde Hansc nude so Hinrik, sine veddern, ingebracht liadden, darmn dal se orem goddeshuse scaden gedan hadden (an ben ©iitcrn in Ymmedesbusen — SSmSfjaufen —, Registruin Dring.), doreh unsen vvillen nicht vultoghen enliebbet unde uplop unde twydracbl, de se mit on um densulven scaden had- 23 den, oli dorcli unsen willen golliken unde vrundliken af- gedan liebbet. To encr bewisinge desser dinge, de siede unde wol to holdene, liebben we on dessen brefl'gegeven besegell mit unsen ingesegeln, unde ek Hinrik von Swi- cbelle gebruke birto bern Hanses, mines vaders, ingesegels, 30 und ek Hinrik von Gbiltelde gebruke birto Hanse, mines broders, ingesegels, unde is geschen na Goddes bord drit- teynbunderl jar in dein ein unde negbentigeslen jare in sente Galien daghe.
(Die 5 ©icgrt fìnb eor^anben.)
*998. 1392. SDcc. 20. K
SSertolb ber Sange, SM’irgcr 511 ©L'ttingen, unb beffen ©[;cfvau Tcyne genclpnigrn bie ben Sdireni 3in8nuntne Gyscke Hoboff, ©urger bnfctbjì, unb beffen 3rau Kunne mit beni itloflcr 28alfcn= ricb gcfd)el)enc33crtaufd}uiig ciueS 35brfing8 CanbeS 511 Kostorp.
5 A. 1392, an dem avende S. Thomas ap.
(35a8 ©irget feljlt.)
*999. 1394. gebr. 10. K
§0118 tmn ©abtmgen, tbbbnbiaft 311 Sdore, bcrtmifctjt an ba 8 ftlofkr SEBalFenrieb 1V 2 -SOlorgen SanbrS bri .ftinberobr gegen einc gleidic Sduautitiit Sdnberei bafrlbft.
A. 1394, an S. Scolastici! lage.
(SJtit finem ©icgcl.)

281
1000. 1394. 94ot>. 24. RI
§einvid; (Siiin, SSiirgcr 511 (Srfurt, j"d)cnFt beni Jllefter SBnlfcnrieb 60 SJfrirf nebjl 4'/ 2 spiar! 3i»fc§.'
A. 1394, an S. Katherin abend d. heil. juncfV.
Chartularium Walkenriedense btr glónigl. JSibliotljch ju iTjaitucuer fol. 129-
*1001. eiui, 1395. Set. 3. RI
Fgliardus praepositus, Johannes decanus lotumque ea- pilnlum ecclesiae Hildensemensis in ordinationem et unio- nem per praelatos, conventus et capitula moiiasteriorum et ecclesiarnm bona salinaria in Luneburg liabentium super defensione jurium et libertatum sub anno 1391 in crasiino b. Bartliolomaei apostoli ladani eonveniunl et coneordant, obligantes se ad coiitributionom prò rata bonomia suorum salinarium alienatam faciendam.
Hildensem, a. 1395, dominica post dieni b. lleniigii.
('Stit cincin SicgcI.)
*1002. 1396. Sul. 2. RI
Steffan, spiami - ju ©t. SsnFeb in ©bttnn]cn, ocrtnnfctjt an bie gvmien §crrcn be§ tyofeS bafclbft (an ben 9BnIfcnricò= frfjcn A?tofrerf)of) 1 SSortiiiij 8 anbc 8 bei ©L'ttinrjcn.
A. 1396, dominica post festuin Pelli et Paoli.
(9Jìit cincin ©ieget.)
*1003. 1397. 91pril 29. RI
fSciimdj, ©raf beni Honsteyn, .§evr ju Clettenberg ntib Lare, qenelmuqt uiit ,3ufttmmnng [cincr ©Oline §eiitrid), (grufi, ©untber nnb Dito, bajj Lodewig Foydes beni Jtfoflcv 3BnI= fenricb cinen Seid) bei beni ®ovfc ©adpa, Pìejjebad) gcnannt, fiir 17 9,Uarf Plorbbauftfdjcr spfcnnijie oerfanft fiat, nnb iibcr- trdgt beni ,SÀ' 1 offer ba§ belle Gijjentluun biefeS SeidjeS.
A. 1397, an dome nestin suntage nacb osterà.
(9J?it bem Sicgct bc§ (Bnifcn .liciniicl) b, ')(.)

282
*1004. 1397. 31ou. 22. Et
Lodewig Voydes bcfunbet ben in ber t'orftebeiiben llvfnnbc crim'ifnitcn ìfierfmif.
A. 1397, an S. Ceeilien dage.
(SJlit bem SifgcI.)
*1003. 1398. gebr. 5. Et
Dithericli, ©mf nnb 4?err Honsleyn, uerleiljt bem ÀYIoficr SQSatfcnrieb jur ©ntfdjabijjung fiir bie bcmfelbcn 511 = QcE;orig getoefenen 12 9Jlorgcti 8 nnbe§ in ber S'Utr 30 RyBla, tocldie @cin SSntcr bem Kloftcr cntiumibt nnb 311 beni Scid'e 5 in Rjfila gelei]! fieit, cine dilige ©iilte non 1 Sftiirftfdjcffef Oliteli SBeijcna mi ©cincin ©lite 511 Steinbi-ucke.
A. 1398, an S. Agallimi lago der h. junclV.
(Sa8 ©ieget ift eibgcfatlcn.)
*1006. l)labfl SBonifaj IX. ubcvtragt bem Slbtc bc6 tfkterSftiftS in (ivfurt itu Rinfilici auf bie jervutteten SSmnogenSocvljaltniffe beS AìtofterS SBalfenricb bie Skrnialtung beS gebncfjten AtloftcvS.
Stoni, 1399. Stpr. 5.
Ronifaeius episcopus, servus servorum Dei, dileclo (ìlio abbati monasterii sancii Polii Erfordensis, Magunti- nensis diocesis, salulein et apostolicam benedictionein Ad audicnliam nostrani noveris pervenisse, quod monaste- s riunì in Walkenryde, Cislerciensis ordinis, Maguntinensis diocesis, tanto premitur onere debitorum, quod, nisi per sedem apostolicam celeriler occnrratur, vix aducere pote- ril, ut resurgat, ejus namque bona nsurarum voragine consumuntur, qnod necessario sumptu deducto prò subio stentatione abbatis et conventus ipsius monasterii et aliorum babitantium in eodem vix totum residuimi ad solulionem sufficit nsurarum. Nos igitur volentes eidem monasterio super hoc paterna solicitudine providcre ac de tua circuinspectione plenam in Domino fìduciam ob-

283
linenles, discrelioni luae per apostolica scripta inandannis, 15 quatinus reduclis in unam summam omnibus debilis su- pradictis universos redditns et proventus dicti monasterii colligas, assignataque ex ipsis reddilibus et proventibus abbati et convenlui mcmoratis ac personis ejusdem monasterii substentatione congrua convertas, residuimi usuris 20 omnino cessantibus in solutionem hujusmodi debitorum satisfaciendo primitus illi's, qui in jure fuerint poliores, nec ]iermittas interim dictos abbatein et conventum super alia solulione ab aliquibus molestali, molestatores liujus- modi per censuram ecclesiasLicam appellatione postposila 23 compescendo, non obstantibus renunciationibus, confes- sionibus, penarum adjectionibus, juramentis, instrumentis et litteris quibuscunque tempore contractuum interjectis, seu si aliquibus a dieta sede sit indultum, quod exeom- municari, suspendi vel interdici non possint per lilterasso apostolicas non facientes plenum et expressam ac de verbo ad verbum de indulto hujusmodi mentionem, et qualibet alia dictae sedis indulgenlia generali vel speciali, eujus- cunque tenoris existat, per quam effectus praesentium im- pediri valeat vel differri, et de qua in nostris litteris spe- 35 cialis mentio sit habenda, universas insuper exeommuni- calionis, suspensionis et intcrdicti sententias apostolica sive quacunque alia auctoritale occasione hujusmodi pro- mulgatas in eosdem abbatem et conventum communiter vel divisim seu in personas ejusdem monasterii seu quos-40 cunque alios juxta formam ecclesiae consuetam sine dif- ficultate aliqua relaxando.
Datum Romae apud Sanctum Petrum nonis Aprilis, pon- tificatus nostri anno decimo.
(ffltit ber SSutle.)
1007. 1399, Stai 25. M.
(Siìif §ctnrid) ber Altere ben ^idinftcin tmb ©citi ©etili, (9i - nf §cinridi, fd)[id)tcn bie ©ti'citjYidic pi’ifdjcn beili fàfofter

284
SBrtffentieb imb beimi lumi (Stirili) ìregcii filler IBveite &inbe5, gelegen in ber »tzorginge«.
s A. 1399, an deine sontage der beil. Drifaldicbeit.
Chartularium Walkenriedense Str llónifll. giMiotl)th 3 U gnnnaaec fol. 80‘.
*1003. (Jlntift SJoitifnj IX. incorporirt bent A?lofter aSalfcnrirt» bie ©. SInbrcae $u ©unjerobc. 9tom, 1399. SOìai 28.
Bonifacius episcopus, servus servorum Dei. Ad perpetuarli rei memoriam. Sacrae religioni®, sub qua dileeti libi abbas et conventus monasterii in Walkenrede, Cister- tiensis ordinis, Maguntinensis diocesis, devotum ac sedu- slum exliibent Altissimo famulaturn, promeretur bonestas, ut votis eorum illis praeserliin, per quae dicli monasterii ulililas procuratur, favorabiliter annuarnus. Hinc est, quod nos eornndem abbatis et conventus in bac parte supplì— cationibus inclinati parrocbialem ecclesiam sancii Andreae io in Guntzerode, dictae diocesis, cujus quatuor cum omnibus j uri bus et perlinenliis suis eidem monaslerio, cujus quin- gentarum marebarnm argenti puri fructus, reddilus et pro- venlus secunduin communem extimalionem valorem an- nuum, ut asseritili', non excedunt, in relevamen onerum 15 ipsis abbati et conventui prò tempore incumbentimn au- ctoritate apostolica tenore praesenlium imperpeluum uni- in us, anneclimus et incorporamus, ita quod cedente vel decedente rectore dictae ecclesiae, qui nunc est, vel ecclesiam ipsam alias quomodolibet dimittenle, liceat prael'atis 20 abbati et conventui, per se vel aliurn seu alios corporalem possessionem ecclesiae juriumque et perlinentiarum prae- dictarum aucloritate propria libere apprebendere et perpetuo licite retinere ac eandem ecclesiam per ydoneum monacbuin praefati monasterii ad nutum abbatis ejusdem 2 3 monasterii prò tempore existentis ponendum et amoven- dum et ad ciauslrum ejusdem monasterii revocandum, qui parrocbianorum ejusdem ecclesiae animarum curam gerat et Domino inibi descrviat laudabililer in divinis regi l'acero omnesque liujusinodi fructus, reddilus et proventus pian-

285
dictae eeclesiae in usus eorum et supportationem oncnim so praedictorum converlere cl etiam deputare diocesani loci vel ('ojuscunu[ue allerias licenlia super hoc minime requisita, ita tamen quod divinus cullus in ecclesia praefata propterea non minuatnr et quod in ecclesia ipsa in divinis obsequiis laudabili ter deserviatur et animarum cura hujusmodi dili-35 genter exerceatur et etiam gubernetur, quodque abbas et conventus praefati episcopalia jura solvere et alia eidem eeclesiae incumbenlia onera consueta in omnibus lenean- tur supportale, non obstanlibus constitutionibus et ordi- nationibus apostolicis contrariis quibuscunque, aut si aliqui 40 super provisionibus sibi faciendis de hujusmodi vel aliis beneficiis ecclesiaslicis in illis partibus speciales vel ge- nerales apostolicae sedis vel legalorum ejus litteras impetrarmi, etiam si per eas ad inbibitionem, reservationem et decretimi vel alias quomodolibet processuin, quas quidein ss litteras et processus liabitos vel babendos per easdem et quaecunque inde secuta ad praelatam ecclesiam volumus non extendi, sed nullum per hoc eis quo ad assecutionem beneficiorum aliorum praejudicium generari et quibuslibet litteris, privilegiis et indulgentiis apostolicis generalibus so vel specialibus, quorumcunque tenorum existant, per quae praesentibus non expressa vel tolaliter non inserta effeclus earum impediri valeat quomodolibet vel differii, et de qui- bus quorumque totis tenoribus de verbo ad verbum ha- benda sit in nostris litteris mentio specialis. Nos enim ex ss nunc irrilum decernimus et inane, si secus super liiis a quoquam quavis auctoritate scienter vel ignoranter conti- gerit attemptari. Nulli ergo omnino bominum liceat liane paginam noslrae unionis, anneclionis, incorporationis, con- slitulionis et voluntatis infringere vel ei ausu temerario co contraire; si quis autem hoc attemptare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et bcatorum Pelli et Pauli, aposlolorum ejus, se noverit incursurum.
Datimi Roinae apud Sanctum Pelruin V. kal. Junii, pontiOcatus nostri anno decimo. ss
(5Jtit ber SButte.)

2Stì
*1009. 1400. Sftai 1. Et
§eiiirici) ber àttere, ©raf ben Honsleyn, §crr 511 Lare unb Clettenberg, mit 3uftiinmumj ©cincr ©5I)iie §einridi, ©ruff, ©iiiittjcr unb Otto, giebt beili ?fbtc §an§ unb beni ©inibente bc§ ^iofterg SBalfenrieb, jur ©ìitfdnibigung fiir einige 31)ni 5 non bcttifelbcn ubcrtalJcnc ©iitcr ini ®orfc Stockey, cinen 3l)ni burd) ben Seb bcS Heyse von Teltinborn angcfflllencn §of mit 1 §ufe SaiibcS in Trebere, moben jiil)r[idi 5 ©djidinge Olorblidufifdjer spfennige unb 1 ©cijeef ©ter erfofgcn, mit ni= leu Srcifieitcn, unb iibcrcignct beni Sfotter biefen §of mit 10 »allir slachlin nulz, mit kormote, mit orlobescbatze linde mit lebenrecbte«.
A. 1400, an der heiligen apostelen tage Philippi und Jacobi.
(SSJlit cincin ©icgcl.)
*1010. 1400. Slug. 15. Et
§einrid) b. SUlacfcitrobe unb §an§ Swanevlogel bcfentieii, bnji 3t)uen auf 31)rer Skiber CebcuSjeit mit ©eiiebmiguiig bc§ ^erjogS Otte con ffiraunfcfjweig boti bem lUbftft SBalfeurieb beffe» SSormer! 511 Rostorp gegen eincu jal)rlici)eu 3iu0 ei»ge= « geben iff, uad) Sereni Sobe aber an ba§ ©tift juriìcffallcii foli.
A. 1400, in U. L. V. dage, alse se to liymmele wart gevort.
(SKit 2 ©iegeln.)

^ìttrijtrrt^
Urf'unben=3ìcgcfteu entljaltcìtb, n>clrf)c bem non bcm ^Jrioi' ©rittgittbcrd) itaif) ben SSalfenvicbctr ©rigittalcit ini Ssflljrc 1473 angcfcrtigtcu 3lc= gtftrum eittnonuncu fiiib.
87. Basilias de Herstede renunciat cum consensi! uxoris et heredum omni juri et impetitioni, quam habere possit in casa Hoinanshusen, ab Ekberto et Basilio de Vreden, uxoris Ipsius fratribus, monastero Wal- kenred. vendita.’
A. 1301, in lesto b. Martini (11. Slot’.).
88. Adellieidis abbalissa, Nicolaus praepositus totusque convenlus sanclinionialium in Lare monasterio Wal- kenred. 2'/ 2 jugera inculta cum lignis adjacentibus monasterii lignis, itera 2 jugera agrorum cultorum, in medio 6 jugerum monasterio Walkenred. in monte Horst attinentium sitorum assignant, recipientes Ugna in monte Schibnedal. — Henricus Comes de Biche- lingen conflrmat liane commutationem."
Datura Monkelar, ad vincula Petri a. 1304 (l.?fug.).
89. Hermannus abbas in Oldesleven, Fredericus de Hel- derungen et Henricus de Kanevverf protestanlur, Ko- nemundum de Ilosla cum sororibus suis acceptis 3 marcis renuntiasse omni impetitioni, quam super bonis
*) cf. nr. 607. 609—612.
*') et. nr. 649.

288
a parentibus el eonsanguineis suis a relroactis tem— pori bus ari monasterium Walkenred. derivalis, habere possent.
A. 1305, die Fabiani et Sebastiani (20. San.).
90. Arnoldus abbas Campensis confirmat bospitali in Wal- kenrede 7 mansos in Mackenrode ad usus pauperuni depnlatos.
A. 1305, feria 4. in septim. pasce (21.
91. Albertus et Hermannus de Gowische obligant Se, ut Alberlum de Gowische ad ratificationem vendilionis juris feudi super 4 mansis in Brockschowen, a fra- tribus suis Bertoldo et Volkmaro faclae, inducant.* **)
A. 1305, in vigilia .Toh. Bapt. (23. Suni).
92. Berloldus eL Albertus de Gowische promittunt, ut infra mensem, postquam moniti fuerint a monasterii palribus, debeant et velint inducere Volkmarum, fra- trem Suum, ut consenliat in venditionem 4 mansorum in Brockschowen.
A. 1305, 14. kal. Aug. (19. Stili).
93. lidem resignant comitibus Henrico et Henrico de Blankenborg 4 mansos in Brockschowen.
(Sine dato.)
94. Henricus senior et Henricus junior comites de Blan- kenborch resignant episcopo Magdeburgensi 4 mansos in catnpis villae Brockschowen ad manus abbatis et convenlus monasterii Walkenred."
(Sine dato.)
95. Otto el Volradus comites de Valkcnsten vendimi mo- nasterio Walkenred. prò 3 marcis p. arg. jus feudi 2 mansorum in campis villae Brockschowen, quos ha- huerunt ab ecclesia Magdeburgensi, el quorum uno Anno de Heimborch, altero vero Johannes de Gos- laria fuerat ab lpsis infeudatus."*
A. 1306, die Valentini mart. (14. WcOv.).
*) cf. nr. 660. 661.
**) cf. nr. 665.
’") cf. nr. 672.

289
96. lidem resignant episcopo Magdeburgensi feudalia 2 mansorum in Brockschowen.
D. d. eod.
97. Anno de Heimborch jns fendi 1 mausi in Brockschowen, queni habuit ab Ipso Bernardus de Re- deber, confert monasterio Walkenred.*
A. 1306, non. Martii (7. SJtfirj).
98. Bernardus de Redeber vendit monasterio Walkenred. prò 10 marcia p. arg. jus feudi in 1 manso in cam- pis Brockschowen cimi suis litonibus et pertinentiis, quem ab Annone milite de Heimburg habuit in feudo, et quo Ipse infeudavil Conradum dietimi apud Twe- geten et Theodericum et Conradum, Henrici dicti Deci- matoris filios. Absolvit ab homagio Suos infeudatos.
A. 1306, 12. tal. Maji (20. Sfpr.).
99. Idem cum uxore resignat Annoili de Heimburg jus feudale 1 mansi in Brockschowen ad manus monasteri]’ Walkenred.
D. d. eod,
100. Johannes de Goslaria vendit cum voluntate Henrici de Markelingerode monasterio Walkenred. prò 28 mar- cis p-^arg. 1 mansum in Brockschowen, quo una cum dicto Henrico ab Ottone et Volrado comitibus de Valkenstein fuit infeudatus.
A. 1306, id. Julii (15. Suri).
101. Johannes de Goslaria et Henricus de Merkelingerode resignant Ottoni et Volrado comitibus de Valkenstein jus feudi 1 mansi in Brockschowen.
D. d. eod.
102. Henricus comes de Slalberch protestatili-, Herman- num et Ulricum de Arnswold omni conlroversiae super 5 jugeribus in campis Peflelde renuntiasse et haec 5 jugera monasterio Walkenred. in perpetuam possessionem cessisse.
A. 1308, sequenti die post Dom. epiph. (7. Sati.).
*) et. nr. 672,

290
103. Fridericus senior conics de Ricliclingen cimi filiis el hercdibus, inililibus et opidauis Suis universis protestatili-, quod unanimi omnium praemissoruni vo- luntate spacium quoddam terrae, vulgo »gemeyne« dictum et a pud curiani Numborg situili, monasterio Walkenred. appropriavit assignato Ipsi ralione con- cambii prato Trammenwysse dicto.
A. 1308, 3. id. Jul. (13. Stili).
104. Hcrmannus comes de Orlemunde protestatili-, Hen- ricuin de Glisberg filiosque ejus cum consensi! He tiri ci de Alstede acceplis 2’/ 2 marcis et f'ertone Fri- liurgensis arg. et 16 ulnis panni grisei renunciasse ornili actioni el impelitioni, quain contra monaste- rium Walkenred. super quadam lapicidina, quibus- dam agris »rodeland« dictis el quibusdain lignis agros allodii in Peffelde attingentibus habuerunl.
A. 1308, die Luciae virg. (13. ®ec.).
105. Rertradis abbatissa el totus sanctimonialium con- ventus in Ramosa, ordinis Cisterciensis, recognoscunt, ipiod a palribus monasterii Walkenred. ob remedium animae Hermanni abbatis, per nobiles de Isenborch interfecti* **) , qui apud Ipsas liabet sepulluram, 21 libras acceperunt, prò quibus comparare debeant annuos redditus, in solatium coiivenlus crastino die S. Iìar- lliolomaei distribuendos.
A. 1308.
106. Anno de Heimborch proteslatur, nibil juris Se ba- bere in manso et dimidio in Rrockscbowen, ab Henrico Albo Hirco et Theoderico Rese monasterio Walkenred. vendito, et cessat ab impelinone."*
A. 1309, in vigilia purificalionis (1. Scl’t.)-
107. Provisores montis Raniniisbercb protestanlur, Jultam, Henrici Hokeman relictam, et filios ejus coram Ipsis
*) et', nr. 718.
**) cf. nr. 682. 683.

291
et duobus dicti nionlis judicibus recognosse, quod 2 octavas partes, unam in fossa Kattenloch, alterarli in fossa Hillewardestein, monasterio Walkenred. pio 2 marcis p. arg. ila vendiderunt, ut illae partes post niorteni praedictae Juttac monasterio vacent.
A. 1309, feria 2. pentecosles (19.
108. Johannes et Johannes de Digelstede 2 curias in villa Brockschowen prò 2'/ 2 marcis usualis arg. monasterio Walkenred. vendimi.
A. 1309, in vigilia b. Job. Bapt. (23. Suiti).
109. Borchardus de Berwinkel vendit monasterio Walkenred. jus feudi 1 mansi in Marbeck, quod babuit. ab Halbersladensi episcopo, prò 4 marcis p. arg.'
A. 1309, in octava Petri et Pauli (G. Sali).
110. Henricus, Theodericus et Tbeodericus comites de Honstein confirmant monasterio Walkenred. omnia bona a parentibus Suis ernia.
A. 1309, 4. id. Octobr. (12, Dct.).
111. Mechtildis abbatissa majoris ecclesiae in Gandersbeim protestatili', quod abbas monasterii Walkenred. Al- belmo parvo, civi in Engela, 2 mansos et 1 curiam in Engela prò 10 marcis p. arg. sub ea conditione vendichi, ut idem Alhelmus 1 maldracum siliginis, heredes ejusdem autem, bona ab abbate in feudo recipientes, 3 maklraca siliginis et 3 maldraca ave- nae annuatim circa festurn Michaelis inde solvant perpeluis temporibus.
A. 1309, die Thomae ap. (21. £)ec.).
112. Albertus de Hakenborn protestatili', sic esse se ju- dice arbitro concordatimi inter reclorem curiae in Pelfelde et oppidanos in Alstede, quod fossam di- videntem campos Pelfelde et Alstede, descendentem a villa Malrebacb, fratres de Pelfelde reformare et conservare debeant, ut ibi ascensus et descensus ha-
‘) cf. nr. 705. 710.
19 *

292
beatili’ ; iterai quoti monachi viam prope murimi ec- elesiae ira Peffelde, proni mine est, et viam ex altera parte curiae versus Helmenam ad discretionem opi- danorum in Àlstede permiltere debeant; item nulli liceat aquam Rona emittere sub poena pignoratoria; item Iacum dictum »ticii« fratres ab ornili impetitione libere obtineant eie.
A. 1313, die inveralionis S. Stepbani (30. -Sfidi).
113. Consules in Luneborcb prolestantur, quoti Albertus Hallo et Tlieodericus, frater ejusdem, Rudero abbati et monasterio Walkenred. dimidium chorum salis quo- libet llumine in salina Luncborcli in domo Vlinge in sartagine Guncbpanne vendiderunt.
A. 1314, die circumcisionis (I. Sdii).
114. lidem recognoscunt, quoti comburgenses Albertus et Nicolaus Molnere Ludero abbati et monasterio Wal- kenred. 1 chorum salis quolibet Rumine in salina Luneburgensi in domo Huttinge in sartagine Wecli- panne vendiderunt.
A. 1314, in vigilia epyphaniae (5. Snn.).
115. Luderus abbas Walkenred. recognoscit, emisse Se a quibusdam Barum dictis curiam in Goslaria juxta ecclesiam S. Katherinae sitam tali sub lege, ut qua- drupedia sive jumenta in eatlem non nutriantur nisi forsan tempore brevi necessitalis articulo; item ut contributio, »schott« dieta, de eadem consulibus per- solvatur etc.*
A. 1315, domin. Invocavil (9. ?5ebr.)
116. Abbas in Ilsenborch ralam liabet renunciationem Bai- duini de Piscina, monachi jam defuncti Sui monastero, factam tempore abbatis Pascasii et de consensi! ejusdem et quibusdam bonis in Eblingerode, per Theodericum de Piscina monasterio in Ilsenborch l'ite vendilis.
A. 1316, feria 5. ante domin. Reminiscere (5. SJldrj).
*) ef. nr. 750.

293
117. Consules in Luneborg innolesciml omnibus, ([uod Johannes abbas in Schermbeck vendidit abbali et eonventui Walkenred. 1 choruni salis quolibet tlu- mine in salina Luneborg. in domo Edinge in sarta- lagine Gunchpanne.
A. 1316, feria 6. ante palmarum (3. 2fpr.).
118. lìorchardus Comes de Mansveld visis literis ab im- peratoribus, principibus et aliis monasterio Walkenr. eoncessis recognoscit, nibil juris Se habere in bonis dirti monasterii in Peffelde ratione castri in Alstede, et ralificat omnes libertates et privilegia super do- natis, emtis et permutatis bonis in Ipsius dominio sitis a regibus, nobilibus et aliis quibuslibet personis ecelesiaslicis sive secularibus monasterio concessa.
A. 1316, die Abdon et Sennes (30. Sufi).
119. Idem monasterio Walkenred. curii consensu lieredum et marchionum de lliandenboreh 16 agros cum l quartali juxla agros monasterii dirti in Peffelde sitos, quibus Henricus de Muore infeudalus fuit, vendil, et 24 agros inter pralum magnum et pratum longum cum consensu communilalis in Alstede dicto monasterio ad quinquennium exponit, acceplis 60 marcis Stendalensis arg.
D. d. eod.
120. Consules in Nortbusen recognoscunt, quod inter Ipsos et monasterium Walkenred. taliler concordatum est, ut curia monasterii in nova villa Nortbusen sita Hen- rico de Sdiate prò 26 marcis arg. ea lege, ut per- petim monasterio de curia in lesto Michaelis 1 ferto Nortlnisensis arg. solvatur, dimidium mansum ibidem aulem Conrado de Foro lignorum prò 21 marcis Norllius. arg. ea lege vendatur, ut monasterio per- pelim inde dimidius ferto solvatur.
A. 1317, in vigilia Thomae (20. 3)ec.).
121. Keinbardus praepositus in Kaldenborn et consules eivitatis Sangerhusen protestanlur, Heuricum Scbellc-

294
berg in Ipsorum praesenlia ornili jnri et actioni conila monasterium Walkenred. renunciasse super quibus- dam mansis in campis grangiae Peffelde sive quibus- libet aliis bonis quondam ad camerarios de Nienborch perlinentibus.
A. 1318, die Agnetis virg. (21. Smi.).
122. Ludewicus Moroniensis episcopus, vicarius in ponli- lìcalibus domini Magunlini, 40 dies indulgentiarum dat omnibus vere poenitentibus, capellam S. Petri et Pauli in Numburg devotionis causa visitantibus, cimiterium circumeuntibus et prò lìdelibus defunctis orantibus et sacerdotem cum eukaristia euntem se- quentibus.
A. 1318, 4. kal. Maji (28. §fpr.).
Subtus in spatio:
Dithmarus Gabulensis, Maguut. vicarius, itidem.
A. 1325, 10. kal. Nov. (23. Dct.).
123. Richardus, Henricus etTbeodericus dicli Gerzen, mililes, capellae B. M. V. in Stusfert, quam Ipsi ereserunt, 2 mansos in Stusfert, quorum unum a cornile de Bichelingen, alterum vero a praeposito et convenlu Kollede tenuerunt, in dotem assignant et 8 talenta cerae annis singulis de 12 agris vinearum, dictis Rosa et in campis Stusfert sitis, solvenda ad luminaria capellae deputanl.
A. 1319, dominica adventus (2. ®ec.)
124. Maroldus praepositus, abbatissa et convenlus in Kollede 1 mansum in Stusfert, quo nobiles de Gerzen infeudati fuerunt, appropriant capellae B. M. V. in Stusfert per Ipsos fundatae.
D. d. eod.
125. Johannes abbas Walkenred. assignata capellae S. Antonii in Nova Grangia pronunciati 1 porcum an- nuatim per reclorem curiae ibidem dandum ; 3 ju- gera juxta grangiam separatim sita, a tribus mililibus S. Antonio oblata ; 1 talentum cerae de 6 jugeribus
i

295
in Branderode; 1 talentimi cerae. de 4 jugeribus ibidem; 5 talenta cerae de prato »de Kraniclnviese« dicto etc.
A. 1321, 10. kal. Januar. (23. ®ec.).
]2(). Sophia abbalissa, pracpositus et lotus conventus in Nigendorp recognoscunt, convenisse Se cuin mona- sterio Walkenred. de decima Ipsis danda in campo Peffelde, scil. de 44 jugeribus infra viam Alstede et grangiam Peffelde, itein de 15 jugeribus supra ean- dem viam, de 12 jugeribus in campo Alstede de quolibct 12 garbas, de magno prato 3 sexagenas, de longo prato 1 sexagenam tantum. De praemissis agris autem solytur decima, quum seminati fuerint.
A. 1322, feria 3. post Beminisc. (9. SJfiirjj.
127. Burcbardus Comes de Mansveld ad instantiam Her- manni, monachi Walkenredensis, dicti de Wartberg, confort monasterio Walkenred. spatium lerrae, quanli- talem 1 jugeris continens, immediate adjacens curiae Peffelde versus villam Carectum S. Nicolai, perpetuo possidendum.
A. 1323, 3. non. Januar. (3. Sdii.).
128. Burchardus et Burchardus comites de Mansveld pro- testantur, vendidisse Se monasterio Walkenred. 18 agros lignorum, sitos inter silvam »gemeyne« dictarn et viam Malrebacb, quae vulgariler »trifft« dicitur, et impignorassc 26 agros »wiscliemorgen« dictos, inter agros pertinenles ad curiam Peffelde sitos, liaec omnia prò 50 marcis Stendal. arg.
A. 1323, die Galli (16. Dct.l.
129. Bertoldus plebanus S. Jobannis in Gottingen prole- statur, Adelheidim, Johannis de ltoringen sororem, omni juri renunciasse in bonis ab Henrico Scbade monasterio Walkenred. in llosdorp vcndilis.
A. 1324, feria 6. post Invocavil (10. SJtiiq).
130. Heidenricus et Conemundus de Tettenborn, castren- ses in Clettenberg, recognoscunt, quod Godefridus,

290
Hanuodus el Henricus de Mackenrode cani consensi! heredum suorum, nobilium de Wertere, ad usum mendicanlium peregrinorum ad monaslcrium Walk. advenientium vendiderunt prò 13 marcis Northus. arg. perpetuo possidendam 1 curiam in villa Mackenrode et 2 mansos, quae bona ab archiepiscopo Magunlino habucrunt.
A. 1325, 4. kal. Februar. (29. 3mi.).
131. Steplianus plebanus S. Jacobi Gotting. dat mona- sterio Walkenred. »1 vorling landes« prope vias Wen- den et »berckwech« prò alio in eodem pago.
A. 1326, dominica post Pelri et Paoli (6. Siili).
132. Conradus abbas Walkenred. ratam habet permuta- tionem faclam cum Gherardo de Remestede, qui 6 agros in loco »rodelant« dicto monasterio dedit prò 6 agris in villa Alstede protendentibus usque ad lo- cum, qui »gemeine« dicitur.
A. 1327, in die Gordiani (10. Slìai).
133. Albertus et Bernardus fratres, comites de Regensten, protestantur, inimicitias inler Ipsos et monasterium Walkenrede penitus sedatas esse ad placitationeni ducis Ottonis de Brunswick. — Sigillatae sunt literae Ipsorum sigillis et sigillo ducis praefali Goslariensique.'
A. 1328.
134. Bertradis abbatissa et praepositus sanctimonialium in Worbiss recognoscunt, quod ratione tertiae partis decimae in Eidingerode per monasterium Walkenred. in Ipsos translatae dabunt annuatim custodi bujus monasteri! 1 talentimi Northus. denariorum, el pertinet hoc talentum ad dotem altaris per comitem de Lul- terberg constructi, altaris scil. S. Ànnae.
A. 1330, in crastino S. Benedicti (20. SJlcifj).
135. Gerardus de Bemestede proteslatur, inter Eckhardum abbatem Walkenred. et Ipsum super decima nova- lium in Peffelde, quae sub cultura fuerunt monasterii,
*) cf. nr. 844.

297
sic concordatimi esse, ut deinceps singulis annis do- minica post Martini 1 forensem siliginis et 1 foren- sem avenae Ipsi et lieredibus Suis in PetFelde prae- sentet.
A. 1332, die annuncialionis (25. SJldrj).
136. Burchardus et Gebeliardus comiles de Mansveld pro- testantnr, sic fore placitalum inter monasterium Walkenred. et villanos de Herendorp et Scbapeslorp super flnxu aquae vel instrumento »flotreune« dicto molendini in Kaldenhusen, ut instrumentum boc ad spacium 1 pedis subtrabatur per monasterium et sa- lices in daminone exteriori extirpentur, sed in altero darnmone monachi plantare possint salices.
A. 1332, in crasiino S. Elisabeth (19. Sflol'.).
137. Fredericus et Sifridus Beigers vendunt monastei'io Walkenred. prò 9 marcis 2 forenses avenae et 1 fertonem Norlhus. arg. annui et perpetui census de grangia RelhofF, resignatione nobilibus de Sunders- busen facta.*
A. 1334, in octava corp. Christi (2. Suiti).
138. Eckehardus abbas Walkenred. protestatur, Henricum de Uderde 1 mansum et 4 curias babitabiles in Gers- bicb monasterio Walkenred. a Frederico famulo de Suntbusen prò 29'A marcis Northus. arg. ita comparasse, ut usus frucluum dicto Henrico et nepoti ejus Elisabeth ad vitam reservetur. **
A. 1335, in vigilia Mariae Magdal. (22. Sali).
139. Eckardus abbas et totus conventus monasterii Walkenred. prolestantur, Henricum de Uderde sacerdo- tem 4 marcas Northus. denar annui census annuatim a granario Ipsorum in Gotlingen solvendas prò 40 marcis comparasse prò nobili vino ad sacrificium.
A. 1341, in vigilia nalivit. Mariae (24. 9)ìdrj).
140. Iidem proteslanlur, Henricum sacerdolem de Uderde quosdam agros inter civitalcm Goltingensem et elau-
') cf. nr. 874.
**) cf. nr. 875. 876.

298
slrum Wenden, annitalim 2 marcas solvenies, comparasse et post mortein pio perpetua memoria Ipsis legasse. — Itera notimi facilini, quod idem Henricus 4 forenses avenae in villa Baderò, 2 marcas dena- riornm Norlbus. valentes, comparavit, ([iiarum imam inonasterio prò remedio animae fratris sui prò solatio in die Ceciliae cessit, altera vero post mortem nepotis suae Elizabet monasterio cederelur in usus consimiles.
D. d. cod.
141. Cliristianus praepositus et Godescbalkus anliquus prae- positus nionialium Novi Operis in Norlhuson prote- stantur, Guntherum de Vron^pde officio custodiae inonasterii Walkenrcd. 1 curiato, i mansuin et 1 pra- tum in Ymmenrode, quae bona octo solidos dena- riorum Northus. solvunt, contulisse cuoi pieno jmo maxime cum jurc, quod »kormote« dicitur.
A. 1341, die iimocentium (28. ®cc.).
142. Sifridus et Otto comites de Mansveld prolitentur, Se recepisse a monasterio Walkenrcd. 20 marcas puri argenti, ut per 2annos nibil exigerenl de bonis nio- nasterii in Peffelde sitis; insuper prò eadem pecunia Se tradidisse monasterio per 6 annos 20 agros »wi- schemorgen« dictos ila, ut elapsis bis annis seminati Ipsis restiluantur.*
A. 1344, die decollai. Joh. Bapt. (29.
143. Conradus abbas et lotus conventus Walkenrcd. pro- lestantur, quod Hartmannus de Konigerode, civis in Norlhusen, altare decem millium martyrum instau- rans, 4 marcas p. arg. perpetui census apud Ipsos de bonis in Luneborcli comparatas prò dote altaris delegavit, 2 scil. custodi ad ornamentimi et reli- quas ad perpetuimi servitium die dominica Judica dandas.
A. 1345, feria 3. pcnlecostes (17. SDÌ ai).
*) cf. nr. 916.

299
144. lidem prohtentur, quod Harlmannus de lvonigerode in extremis legavit nionasterio Walkenred. 20 mar- cas p. arg., quibus comparatae sunl 2 inarcae p. arg. in bonis ab Henrico de June in Gottingen comparatisi annis singnlis custodi solvendae prò servitù) conventus die Potenlianae virginis, qua dicti Hart- manni anniversaria dies solempniter agi debcret.
A. 1345, die corporis Cbrisli (26. SJini).
145. Officialis ecclesiae Nortbunensis protestatili quandam aream in Rosdorp, Tbeoderici Beckman curiam con- tingentem, monasterio Walkenred. esse decimalem iuxta depositionem villanorum.
A. 1349.
146. Johannes abbas Cistercii totusque abbalum in generali capitulo existcntium conventus auetoritatem dant abbati Walkenred. conferendi fraternitatem totius ordinis die et per totam septimanam dedicationis monasterii Walkenred. in hoc monasterio, die S. Mar- garetae autem in Kemenaden devote visitantibus ma- numque adjutricem eisdem Iocis porrigentibus.
Dal. apud Cisterciuin tempore generalis capituli a. 1350.
147. Conradus abbas Walkenred. notificat, quod emit a Sifrido dicto apud Piscinam 3 jugera praeter quartale sito in Gersbich apud pontem Marckbrucke, et quod custos Walkenred. inde habere debet annualim 12 solidos denariorum Northusensium in festo Michaelis, et sunt dos capellae S. Julianae.
A. 1352, die epiphaniae (6. San.).
148. Nicolaus abbas totusque conventus Walkenred. re- cognoscunt, quod Sifridus advocatus (comituni de Honstein) quandam holtmarchiam in Dalhcm, 3 fo- renses cnm 6 inodiis avenae et 3‘/ 2 aucas in Carecto tempore Conradi de June abbatis prò 37 marcis denar. Nortlms. comparavit monasterio, prò quibus
*) cf. nr. 894. 895. 898.

300
abbas seu magister vini in Dalhem lacero lenealnr convcntui servilium die pascae. ’
A. 1352, die S. Matlhaei (21. ©Cpt).
149. Kunegundis abbalissa, Jacobus praeposilus el tota congregatio sanclimonialium in Nigendorp 3 forenses inodios siliginis el 3 forenses inodios bordei deci- malionis, de 7 mansis in campis villae Gersbicli ad allodium comilum de Honsten pertinenlibus solven- dos, prò 42 marcis denariorum Nortbusensiuin mo- nasterio Walkenredensi vendimi.
A. 1361, die Ruperti confessoris (27. SUlcirj).
150. Nicolaus abbas et totus conventus Walkenred. pro- teslantur, quod Borchardus de Hcringcn, cuslos ino- nasterii ipsurum, comparavit ad ecclesiae custodiam dimidium cbornm salis in domo Erderinge in sarta- gine Gunchpanne ab Henrico milite prò 210 marcis Luneburgensium denariorum. Ilem recognoscunt, emidem custodem nomine Adelbeidis de Jiclieburg 1 talentimi Nortbus. denar. apud abbatem prò 30 marcis comparasse ad lumen, quo utunlur ad eleva- lionein corporis Cbristi.
A. 1361, die Mathaei evangel. (21. ©ept.).
151. Julia abbatissa, praeposilus et totus conventus mo- nialium in Novo Opere Goslar. vendunt pactore em- tionis monasterio Walkenredensi prò 3 marcis puri argenti quandain possessionem vulgariter »eyne word« dictam in villa Ymmenrode cum graminelo et lignelo.
A. 1362, die S. Valentini (14. fyebr.).
152. Tbeodericus deRemestete vendil monasterio Walkcnr. prò 35 sexagenis grossorum 1 forensem siliginis, 1 fo- rensem avenae, S pullos el 4 solidos denariorum, quae dabanlur de Peffelde annis singulis, ilem 43 pullos cum 17 solidis denar. etjus, quod »rodeding« dicilur.
A. 1362, in vigilia Svmon. et Judae (27. Dct.). ') cf. nr. 936.

301
153. Idem resignat cornili de Mansvelt 2 forenscs, 8 pul- los, 4 solidos, ilei» oranem decimalioiiem de nova- libus, ilem 43 pullos, 17 solidos el jns dicluin »ro- deding«.
D. d. eod.
154. Gcveliardus comes de Mansveld confirmat venditio- nem Theoderici de Remestete.
D. d. eod.
155. Jan de Lengeveld, jiulex curiae principis, el Hcr- mannus Bochenow et Hejnhardus Rost, milites, pro- testanlnr, communio villarum in Stedin et Swertstede, » gemeinde « dieta, consensi! villanorum ulriusque parlis et nobilium ita esse communia, ut villani in Steden pascere possinl pecora in pascuis coramu- nibus villae Swertstede, sicut villani ibidem, et e converso villani in Swertstede communibus pascuis villae Stedin.
Insuper profitentur, quod Richardus Voit teneri debeat in 15 agris in Steden, donec villani ibidem ipsi solvant 15 marcas p. arg. Erfordensis monelae et ponderis, et post liane solutionem dicli agri erunt ambabus villis communes.
A. 1365, die Philippi et Jacobi (1. SUÌni).
156. Henricus plebanus ecclesiae S. Jobannis in Gottingen annuii prò Se et Suis successoribus, ut monasterium Walkenred. possit esigere et consecrari facere unum altare in curia sua Gottingen, sine tamen praejudicio ecclesiae parochialis.
A. 1369, in octava Martini (18. 5JtoH.).
157. Lutgliardis abbalissa in Gandersheim protestatili', Jo- hannem Eckberli, empbjteoticum Suum, monaslerio Walkenred. dedisse 1 agrum in campis villae Ros- dorp prò 1 curia in villa eadem.
A. 1371, in vigilia annunciai. (24. SOìdrj).
158. Lucardis abbatissa el lolus convenlus monialium in Frankenhusen conferunl monaslerio Walkenred. fra-

302
ternitatem el participationem omnium honorum spi— ritualium, quae fiunt per Ipsas, consimile petentes a (lieto monasterio.
A. 1375, fer. 5. post purificai. (8. Sebr.}.
159. Julta abbatissa et Wernerus praepositus in Wenden protestantur, quoti permutationis litulo recepit mo- nasterium Walkenred. ab Ipsis 3 agros in campo (lotingensi pio 3 agris in campis villae Wenden; item quod dederunt eidem monasterio decimam 12 jugerum 1 agri et 7 vorling prò decima 16‘/ 2 jugerum. A. 1375, die Urbani (25. 9Rai). l()0. Conradus abbas Walkenred. de consilio seniorum ordinat, quomodo oblata cum funere ac alias dis— pertientur. Capellanus tollat arma non vendenda sed prò necessitate monastero reponenda. Custos tollat omne genus pannorum nobilium coloratorum et in- textorum, sericum, bissum, purpuram etc. Item cul- cilras, cussinos ornatos, pelles omnigenas, fibulas, aurum, argentum, ceram, sepum et quicquid datur prò missis. Magister operis omne pannum lineum et vestimenta qualiacunque, qualitercunque colorata, jopulas, equos et annonam cujuslibet generis el quicquid datur ad slructuram. Hospitalarius lineum pannum non coloratimi, cussinos simplices, lectos cujuslibet conditionis et sarcofagos.
A. 1376, die Lamperti (17. @ej)t.).
Ibi. Conradus abbas et totus conventus Walkenred. re- cognoscunt, quod Johanni de Brunswick, custodi Ipsorum, ad usus custodiae vendiderunt 3 forenses tritici, 3 forenses siliginis et 3 forenses ordei perpetui census de allodio abbatiae in Gersbich pio 75 marcis denar. Northusensium.
A. 1377, dominica Jubilate (19. Sfprit).
162. Johannes, Gunlherus, Henricus et Ernwerl de Bo- venthen protestantur, quod faverunt Bertoldo Fla- berge, ci vi in Gottingen, ut monasterio Walkenred. daret concambii titillo 5‘/ 2 jugera ad 2 mansos,

campo
JG5.
166.
167.
quibus ab Ipsis l'uit infeudatus, pertincntia villae llosdorp prò aliis 5 ’/i jugeribus.
A. 1377, die Urbani mart. (25. SOÌai).
Hennannus abbas Walkenred. decimam 82 jugermn in campo Mengersbusen et »de Rosemollen« beredi- larie dimitlit jure empbyteutico Hans Olleken et Ti- loni von Medcheim, civibus in Gottingen, ni singoli annis singulis monaslerio inde solvanl l J / 2 fertonem Gottingensem.
A. 1380, die Micbaelis (29. ©cpt).
Hennannus praepositus, prior et tolus conventus ca- nonicorum regniarium monasterii S. Georgii ])rope Goslar, resignationem praedii in Tegwerdingerode, quod monasterium Walkenred. sub annua pensione tenuit, ratam habentes, ornili actioni renuncianl pro- testanlurque, quod marcam, quam dictum monaste- rium tempore localionis praedii rectori capellae S. Gangolfi in Sladem solvebat, nunc deinceps Ipsi solvere debeant.*
A. 1382, die exaltationis S. Crucis (14. ©cpt.).' .lobannes de Badungen, babitans in Nore, protestatili-, libilo concambii Se dedisse grangiario monasterii Walkenred. in Cbinderode, li-atri Bicbwino, quosdam agros in campis Nore pio aliis ibidem.
A. 1389, die S. Ceciliae (22. Ulob.).
Joliannes abbas Walkenred. recognoscit, quod gra- narius Suus in Gottingen, dedit Hermanno Hutteroke, civi in Gottingen, 2 agros terrae arabilis pi o aliis 2 agris.
A. 1393, die Georgii (23. Sfpril).
Idem et tolus conventus Walkenred. vendunt et as- signant custodi Suo 1 forensem tritici ad officium custodiae pertinentem de allodio abbalis in Gersbicb prò 10 marcis Nortbus. denariorum.
A. 1396, fer. 3. post dominio. Gaudele (19. ©cr.).
’) SBfrgt. ot'm bie Urt. 978.

304 ;
168. Johannes prior et totum capitulum generale ac dif— finitores ordinis Carthnsiensis ad petitionem Hermanni prioris in Karlhusia prope Erfordiam conferunt abbati et conventai monastero Walkenred. fraterni- latern et plenariam parlicipationcm omnium bonorum spiritualium, quae fiunt et facta sunt et fient in fu— lurum in ordine Karthusiano.
A. 1398, id. Maji (15. 3Jtni).