GÖTTERDENKMÄLER AUS NIEDERGERMANIEN
177
Zwei in verschiedenen Jahren gefundene Bruchstücke einer langenArchitravinschrift, die sich auf Kaiser Claudius ( 4 i —54 n. Chr.) be-zieht, dessen viertes tribunizisches Amt und dessen drittes Konsulat indas Jahr 44/45 fällt. Die Inschrift wird an einem tempelartigen Ge-bäude südlich vom Bonner Lager gestanden haben. Gef. in Bonn, Wurst-gasse 2 5 und bei der Klinik (CIL XIII, 8 o 45 ).
Oben:
CXXI (St. 12) Ehreninschrift für Kaiser Antoninus Pius (i 38 —1C1).
„Imp(eratori) Caes(ari) T(ito) Aelio | Hadr(iano) Antonin(o) Aug(usto)Pi[o] | (militjes? . . .“ Gef. in Bonn an der Stiftskirche (CIL XIII, 8047).
Unten links:
U 76 (St. i 5 o) Weiheinschrift an Victoria Augusta, von GaiusPublicius Priscillianus aus Sissek in Ungarn, primus pilus der legio IMinerva errichtet; geweiht von dem Provinzialstatthalter Flavius AperCommodianus und dem Kommandeur derselben Legion Aufidius Cores-nius Marcellus im Jahre 222 n. Chr.
„Victoriae Aug(ustae) | C(aius) Publicius C(ai) filius Septimia | SisciaPriscillianus p(rimus) p(ilus) | leg(ionis) I M(inerviae) [Sever(ianae) Ale-xandr(ianae)] p(iae) f(idelis) | d(ono) d(at) dedicante Fl(avio) Apro |Comodiano leg(ato) Aug(usti) pr(o)pr(aetore) [ et Aufidio Coresnio Mar-cell(o) | leg(ato) leg(ionis) eiusd[em.. Kjal(endas) Maias | d(omino)n(ostro) [Severo Alexandro Au]g(usto) | co(n)s(ule).“
Der „primus pilus“ ist der Ilauptmann der ersten Centurie. Erstammt aus der colonia Flavia Septimia Siscia in Pannonia superior.Er hatte wohl nur die Ausführung des Denkmals zu überwachen. Dieeigentlichen Stifter sind die Legaten der Provinz und der Legion. DerProvinziallegat Titus Flavius Aper Commodianus wird durch eine andereInschrift U 68 (s. in Saal XIV) für das Jahr 2 23 bezeugt. Daraus er-gibt sich die Zeit unseres Denkmals als 222, wo Severus Alexander alleinKonsul war. Sein Name und der von ihm abgeleitete Beiname der Legionsind absichtlich getilgt worden. Aufidius Coresnius Marcellus, der hiernoch Legionskommandeur ist, ist vielleicht identisch mit dem Konsuldes Jahres 226. Der Altar wird ursprünglich im Fahnenheiligtum ge-standen haben. Gef. in Bonn bei der Stiftskirche (CIL XIII, 8 o 35 ).
12 423 (St. 106) Altar, dem Jupiter, dem Mars Propugnator, der Vic-toria, für das Wohl des Kaisers Severus Alexander, seiner Mutter JuliaMamaea und des ganzen kaiserlichen Hauses geweiht von der legio IMinervia und den Hülfstruppen unter dem Legionskommandeur TitiusRufinus und dem Provinzialstatthalter Flavius Titianus, nach einem Siegeim Jahr 229 oder 23 i n. Chr.
,,[I(ovi) ] O(ptimo) M(aximo) | [Marti] Propugnatori | [Victojriae Sa-luti imp(eratoris) | [Sevejri Alexandri Aug(usti) n(ostri) | [et MjameaeAug(ustae) matri eius | [et ejxercitus M(arci) Aureli Se|[ver]i AlexandriPii Felic(is) | [invjicti Augusti totiu|[sque] domus divine eius | [le]g(io) IM(inervia) [p(ia)] f(idelis) Severiana Ale|[xand]ri[a]na cum auxilii[s] [[pu?]gna r[e]bus peractis | [c]umq[ue] Ti[t]io Rufinfo] | [c(larissimo)]v(iro) leg(ato) [l]egionis eiu[s] | [de]m ag[ent]e sub Flavfio] | [Tit]ian[o
12