VTRIVSQ.VE OSTIAE

PORTVS, HORATII TIGRINI

t) E MARIIS, DESCRIPTIO.

Vo Oftix porhis .rorma eleuata acplana,hfcde]ineati,ltoti(iemImpieratoribusconditi cxiftimanturlMaior quidcm formam habens ouatam,i ClaudiOj Minor Vero, huic contiguus & exagohus, a Traia-ianO,J>roUtexPlutarchoin Vita Caefaris colligitur.Nam,cum is infcjuit)in animo gereretRomasportum proaduehis nauibus extruere,primusomniumfecandorupes, &amoliendo faxa, qua:naui-gationeha ad littus Oftienfe impediebant, rudem quandam portus formam induxit, quo nauigia exaiuerfis mundi plagisRomamcohtendentia.tuto reciperentur, quxalioquin, quodtutum rccepta-culum rton haberent,vt plUri tnurri periditabantUr.Ex hoc igitur loco colligitur, a Csfare quide por-tushos ihchoatos, nunquahi tamen ( quod & SuetOnius in vita Claudij adferit) ad exitum perduftosfuifte, quod etfi fiepe conatus fit, nunquani tamen effecit, deterritus fortfc hon modo rei difficultate,Verum etiam fumptuum magnitudine, temporisqUe diuturnitate: QuOrum ijuidem Claudium con-ftat nullam habuiffe rationerh, quantumUis ab Archytedis expenfarum modutn fepe poftulans, nullum vnquam.Dione teftc, re-fponfum, praeter quam, vix iplis animum tan tae rei fuppetere, retulerit; Idque prudenter admodum, ne impenfarum magnitudi-neterritum ik propofitopenitus dimouerent. Claudius igitUr triginta homihum milibus, Vndecim contihuis anhis, in hocoperevfus, pfimo minorem portum in ipfo folo effodi, ea profunditatecurauit, vt ipfo mari profundior reperiretur, mOxtjUe duo illamaiorisportusbfachia,eo,quoabihuicemdiftahtmodo,in mareextehdit,& ad fundahdam molem illam maioris portus,na-uem, qua maximUs ille obelifcus ex Aegypto Romam conduiftus erat, demergi, defuperque turrim,fiueLanternam, vt vocant,erigi cUrauit, ad ihftar illius, qus eft in Faro, portu Alekandris, nec non eius,quae eftapud IanUam. Et, quanquam hon defint,qui velint Claudium Imperatorem ifto hominum humefo, hon in Oftiae portubus txtrutndis, verum lacu potiusFuccino, ho-dieCelanumvocant,perforahdo,acinTyberimdeducehdo, vfumfuiffe.illi tamen oberrant,cum,qu6d conatus ille ftatimirritusfuefit, tUm etiam, quod ad iilUm, tahta hominum frequentia opus noh fuiffet. Indubitatum igitur, fcx fententiapraedifto-fUm audtofhm, infuper Plinij,ac aliorum relihquitur,di£tum Oftiaeportum i Claudio ImperatofefaftUm fuiffe, Nec noh mino-t-eih llluth In tcrra firma,quem,pofteaquam cinxiffet hiuro. in tantum excahare coaftuS fuit, quod eius profUnditas maris alueumfuperafet,ad hoc,Vt aquam ex mari recipere poffet; rem,mehercle cogitatu.ne dicam,fa6tu difficilem.Nec magis dubitandum.Ne-ronem poftmbdum, prout egregia eiulaem numifmataadhucteftantur, locum illum plurimum ornaffe, ac ltupenda illaaedificiaa Clauaio coepta, confummaffe, quaeadiuerfis poftmodum ImpefatoribUs aufta fuerunt, prsefcrtiffi Traiano (quemadmodumDominicusMarlUsNegrolusinfuaCofmogfaphiateftatuf)qUOrumetiaffihum fuina: appafent,2iSarracenis,aliisq; Barbarisna-tionibusolimindeclinationeImperijfa(5tae,hegligentibusRomanis>acportmDdumetiamiuuantibus,reliquiasquepenituseuer-tentibus,ne,dum ipfi illis frui nequirent,Caefanbus ac hoftibus illorum relinquerentuf.I nter alia aUtem ftupenda aedificia,pra:tertaber nas.templa, aedes, ac Palatia plane rtgia, extabant tum etiam Aquxduftus, fontes, ac piura alia, Ita, vt credam illum ne quid-quam efrare.qui opUs illud cUn6tis mirabilibuS mundi prxferret. Pratcrlabitur hos pdftus cofiiu Tyberis fluuij.Flumiccl-lusadpellatus.inhocproculdubiojkMaiofibusfaaus.vtpereuffi mefces in pbrtu onefari.ac txoherari pdffent, inde^ue peraquamRomamdeferri.Id qUodihCofmographiapraedifti aUftoris innuitur, dumfcribit.Mercesabillis portubUs.tam aqua,quaffiteffaRomamconduftas fuiffe,tantamqueeuntium & fedeuntium frequentiam extitiffe, Vtncceffum fuerit viam illamlargiofeffi efficere, quam filicibus deinde cohftrau^fe, &ihterfficdiam certis quihufdam Cblumhis diuilefunt, nfc ex portu rede-untfcSj aliisRoma venientibus obuiantfcs fefe inuicem impedirent, fed vtfique diuerfuih latus fcftarehtur. Id quod Leo BaptiftaAlberti, iidh foluffi antiquitatis,fed naturaliuffietiam fertim ihdagatbr foleftiflimus, notatum feliquit,qui ih propofito Archy-tectos admonfcns, he quicqUam aduerfante hatura inciperent, exemplum Oftieflfis huius portus adducit, Dicfcns, eum diu con-feruari nequiuiffe, ob cohtinuum ffiitis, fcum arena implentis,impetum, ad qUeffi qUbtidie fcxpufgahduffi, irnmehfisfumptibusopus erat. Infula autem illa.quie ex cornU illoTyberis, fiue Flumicello, Mari.ac ipfb Tybere compbnituf.in latitudihcpaUlb plusvnico milliafi, in lohgitudine vero circiterduomilliariahabet,qu6ver6tranfirip0flet,antiquitusponserat,eo loco,vbi diftijElumicellus fefe^Tyberfc fubdueit. Cornu Vero illudTyberisaMaiofibus ad exonfcrandu merces, in & ex portufa&us, continetin latitudine ab ofto, vfque ad deceffi vlnas. Tyberis vero circiter quadraginta, vicinus ad faUcfcs, vbi ab Anco Martio„ quartoRomanorum Rege, Oftiaciuitassedificatafuit;plurimum abantiquis aeftimata; quantumuis fub jnfalubri aerefituatafit,adeo,quod exemptionem i publicis exaiftioriibus meruefit, exceptis Viginti annis, quibusHannibai Italiam Vaftauit. fix riideribu»Stiam & ruinis adparet, fcaffi affiplam acfpaciofam fuiffe, quamuishodie redufta fitih Afceffi & fcxiguuffi oppidum. Qujn-tumveroad ffiaibrem hbdie pbrtumattinet.videmuseurnindies per alluuionemitaimplefj;Vtvcrifimi-lcfit cumbreui tOtUffi ficcum fore.idq; ex limo, qui per Tybfcfim in mare defertuf.aCpcrillius rcfluxum congeritur atq; coaceruatur, qus caula eft, quod ad eum cx-purgandum, nunquam proceffum fit,quantumuis plurimifepe Principes, ob publicam patrisc vtilita-tcm idipfumvniceocfi-derafint

S3