B O N O N I Aa

' O n oni a ,ajnpla, perantiqua,& honeftiflima RomanuIa,feu Romandiolae, vt vulgus nuncupat, vrhs,Felfina quondam, a quodam Gentis Duce Felfino,Catone, Sempronioq; teftibus denominata. Quamquidem adpellationem, vniuerfo etiam tradui, vt Cato tradit, inter Rauenna & Arimmum, vt Sem-pronius, vfq; ad Rubiconem, quod verifimilius videtur, gens ipfa dedit. Appofita eft radicibus Ap-pennini, Aemilia in Via, vt a meridie Appenninus immineat, ab exortu, amnisSapina fit,aSeptentrio-ne, fertilis & amoena planities; ab occafu,flumen Rhenus, torrente Apofa, p er mediam vrbem laben-te. Primum,ambitu exiguo fuit,nimirum,vt prifca ferebant fecula; qua de re fcripfit Dionyfius Hali-carn3ffeus;etenim,duabusomninoportis, exitum,ingreffumq;praebebat,vna,adorientem &Raucn-namconuerfa,quf Rauennalis;altera,verfusoccidentem,adMutinam,qu^Stieradicebatur.Et,quo-niam ad huius aetatis rationem,ar6ta erat Vrbs, in portis tantum duabus opportunitatis quantum eratf itis, habebat. Deinde,fub Gratiano Imperat.totidem quot prius erant, adiecte funt. Vna nimirufn, vbi hoc tcmpore Crux Straca-ftilionis, altera, vbi Crux fandorum elt. At, poftTheodofianam calamitatem, cum a D. Petronio inftauraretur, portae nouem fa-Ltr ,vel,vtalijdixere,xtl. vbietiamnumturres quasdam humilescernuntur,vulgusTarrifottosnuncupat. Adextremum,inhancformam, quanuncellampliorem redaftaciuitas, portasaccepit xiI.auiftaq;adeo ett,vtannisfuperioribus cum metiretur:ambitumoeniorum interno pafl". millia V.inlongum binamillia.dempto quadrante,inlatumamplius mille paff.nempeDiuiMamolii .ii ter, & Galerianam colligere apparuerit. Speciem habet onerat^ nauis, in longum, qu&m ex trantuerfo, patentior. vno capite pro-i a m, altero, puppim referens.medium turre AfinelL^rum celfiflima, mali inftar,& turre Garifenda inflexa, fcalg modo obtinente.cum multisprjetereaturribusjfunestanquain expruhentibus. Aedifi».iismagnificisatquefumptuofis,cum diuing rei, tumciuiumvrilitatideferuientibusnitet.quorum&mUltitudo-Sefplendortantus, vt mehercle paucasEuropf totiusvrb.es, huic compararipoffe, cenfeam. Compertum id nuper,cum,hicCaroloV.Imper.auguftalis dabaturcorona:Siquidem,hofpitiumabundecommo-dum totprincipibus,familiseq;item PontificalLClementisVII.cumfummaomniumadmirationepraebitum.Interpraecipuafanaprimum D. Petri eft.Epifcopi ledes, itjxjuo Cardinalesantiftitesq; ac eruditi viri, quamplurimi iacent, nominatim Baflianus Ar-c.hidiaconus. In foro dein ampliflinjaD.Petronij vrbis patroni $des, cuius aedificationi finem eundem fore,qui & mundi erit, egoccnfeo. Tcmplum hinc eft D. Dopttnici, in quo iplius Diui bffa,candidi marmoris tymbo.excellenti opere perfecio,ia^ent.caputvcro facrum, in tholo quodam difmimo nfooftratur, praetereaq; vna expreciofiflimis Ipinis deaculeata Seruatoris Chrifti corona,cum BibliisabEfdraprophetainArDumcoriumdefcriptis. Hocquoquetemplo fitifuntceleberrimiIureconfulti;item Oratoresprxftantiflimi, graeci^que iuxta,acVatinis literis pereruditi,aliique plurimi exccllentes viri, quos omnes referre, nimis longum fo-1-et.IploinCcEnobioamplifliipe^quofereCXX. facrisdeuotihabitantmonachi, praeteralia, nec ignobiliaopera,cclebrisbib!io-theca eft,cui nullam vfquealiam praeferri,autetiam comparari poffe, reor. Poftea D*Francifci sdes eft nobilis, mirabili artificiocoriftru&a, vbipermultiquoque$o£tihominesfepultiiunt. Ccenobium amplius centem monachi tenent. InpulchiaLrcmita-rumsede, Sacellum eftlpIendidiiIimumi»IoanneSccundoBentiuolosedificatum,opns mehercle, regium. Denique, magnificumeftcccnobiumD. Saluatoris.interltali^ totiusegregiaoperanumerandum.Ahapraeteriwectempla^monafteriaquefuntmulta, vt-pote D.Stephani, vbi totlacratg reliquif monftrantur a D.Petroniohucdelati,vtresadmirationisplenafit,quae 'ratiabrcuitatis,vni cum eleganti fano D. Ioannis Montani,in quo Canonici regulares facris operantftr, & Carolus Ruinus celeberrimus Iu recon-fultuseftfitus, praetej-mitto. Quodfiquis,amplioremSacrarumdomuum huius vrbis cpmmemorationem requirat,abunde iftiprimis hiftorix Bononienfis liber Leandri fatisfaciet.Exaliis nobilibus .operibus, quin Curia Senatus, inter prxcipua totiusEu-roox xdificia poni merito poflit, haud dubitatur, fi modo elegantiam,& amplitudinem fpeftemus, non pretium, quoniam ex co-<fto lateretotaconftat. Priuataeitem domusornatiflim3e,fumptuoliflim3equepermultae funt,quasinhiftoriaBononienfi Lcander

riefctibit.ncq; paucisomninohic poflcmus tcfcttc. Tutres vtbs piurimas habct, inter cartcras illam cum fcuropa: totius altiiTimis comircinoranda AfineLlotum.Adiacet vtbs Appcnini pcdi.montibus nimirumabauftto immtnentibus.quam pancmolei,vitcs,ficus,pomi,pyti,alia:q;fiu£lifcra:arborcs vndiq;conueftiunt. Reliquis lateribusatcocnicampi longe.tjtcq; ftetnuntui.ttitici.hordei, fabat.csctcratumcj; ftugum fertjles. Scd & linum, Sc canabem,& ifatisvtrunq; genus,& fcordium.aliaq; ad humanp vitf ncccffitatcm oppottuna.ferunt.ac ptacterca petbellos arborum ordines cum vitib' habcnt.vtcum cxcam-peftribus,tum ccollinisfundisomnia vini geneta lcga'ntur,vidclicet,apianum,trcbianum, dulcc.ajiftcru.vchcmcns, medium,acutum,album,hcluolumq;.Abundantctiam motisarboribus, quatum ftondc, vcrmiculi fcricum genctatcs.cnutriuntur. Nccdefurithctbida pratahocagro.denfacqsfyluae.cum ligna-tionc,tum vcnatuoppoitunac, prtctctea.nec fontes calidarum ac ftigidarum aquatum medicati, aliaqVfimilia Bononienfishabctagcr, \ nde non difficultetvrbisabundantiamopulcntiamq;colligetecft,ob quam mcrito Bononia craila.vulgo.nuncupatur. Magnitudoautcm vtbis,&xdiumfplcndot,hincifti-mati potcft- AnnoquippcM. D. X XlX.ClcmensPontifexcum X V Caidinalibusco venit.pauloq; poftetiim Carolus V.lmp maximo tegulorum ccrtucomitatus,maximisq;copiis,cotonxauguftalisaccipicndpgtatia,quotcmporeptincipcs, & Rcrumpab. totiusfcrc Chriftiani orbis lcgati hucconfluxcrc.Pontifici vnacum Augufto incuriaSenatus,hofpitium prxbitum.-compcttaqjtum vtbisamplitudo.tot Catdinalibus,Principibus,rcgulis,militibus,afiisq;inortalibuscommodcexccptis,quotmchctclcpaucx,vclfortaffisnullx,totius Eutopx fiofpitandis, tam opportunxqucant inucniri: paritetqj.quaeft om-nium rcrum ad vitam vtilium abundantia copiaq; intellefta,! riumphus tum Bononic habitus,quo fplendidiotcm ac magnificcntiotc inftitui haud pofle.ctcdidcrim.qui ctuditoium hiftotia,ac vetfibuspiftorum item tabulis&cftypiscclcbr^tus cft. Acprxfcrtim gtaphicaloannisHogcnbergij manu, rigidomanfutamctallo.cxatatus.cxtat. Ornamcnto vctbpwuliatiaThcodofioiunioieBononiadccotata. ls, Anno i C. N. C C C C. XXX1U. a patte fubuct-fam rcftautauit,additisgcnetalis Acadcmix difciplinatumomnium ampliflimis piiuilegiis, picutcx clcganti Rcfcnpto.intclligi potcft.

Ncbonxattcs,cunAatumq;difciplinatum dogmatadcpcteant, cum mores, fanitas, militia.cxtcraque idgenus,optimisdu£hinisgubernentur. NosTlicodofius.Dci gratia.Romanorum Imp, Auguftus,commoditatcac fertilitate loci capti,quinq;ac yiginti mcnlium pcnfatoconfilio, in dignitatis noftrjfolio fcdcntes.gcncrali Chtiftianotum conuocato concilio.fummo Pontifice Cxlcftino, Cafdinalihus X11. Archicpifcopis.Emfcoptfq; innumctis.aliifq;in vatiisdignitatibusconftitutisPtincipib ac Ducibus Chriftianis.Balduino quoq; Flandrcnfi,8t Gualtero PiAaucnficomitibus lcgatis, quorumahctLu-douici Ftancix,alter,Philippi AnglixRegum,illisarduis negotiisaddi£Fis,viccsgefscrc,fedcntcetiam centum Senatorumcollegio: Bononiam,omniumfcientiarum fontem.arcanorum noftrorum apiarium, pcrcnnem ftudij fedem fore, hac inuiolabili mdulgentia decernimus. Volentes infuper, vt omncsfenfcntixa ludicibus,qui inalmahacciuitatc, pctquinqucnnium faltcm non ftuduetint, latx.njillxpenitusexiftant. Et, fiquisad magiftratus promotusdignitatem, ab alio, quam ab Archidiacono Bononicnfi libtum magiftralem fufccpetit (quanquam id quatumlibct facultatum pcriti) prxftitcrint, appro-baucnntq;,cum,aucftoritate noftra.omni dignitatc priuamus Si quis vero fcholafticosad ftudium hoceuntes,abcuntefq;,aufutemcrarioofFendcrit,capi tcpttniatut. Hocinptxfesexequatur.cadcm illum poena affici,iubemus. Huiusautem facrxconftitutionisexemplar, Bullaautca maicllatis noftrx.munitu,roanuq; Ciccroniscurix noftrx Notarij fciiptumadpetpctuam rci mcmoriam, Pcttonio EpiitopO Bononicnfi,cx Cxfaru Conftantinopolitanotum fan-guincorto. idcm fummis precibuseffligitanti,ac ptocutanti, gubetnandum, cuflodiendum, omnibus viribus cxcquendum tradimusaccom cdimus. Ro-uixinCapitolio. Annodominicx natiuitatis C C CC. x x 11 l.dic r x. Maij.

Atq; hincquidem maicftas Sc magnificcntia Bononicnfis Vniucrfitatiscuidcnterconftat. Dequa£tiambreuitatiscaufa,iam noncommcmoro, quidBattholus.Baldus, Azo,Glofla,aliiq;cclcbertimi viti.fctiptismandarint, qux in Lndice paucisdelrbantur. Siquis autc variam Bononicnfis Rcipub.forma,&terribilcseiuscafusmutationcsq;,&,quxdcVibisornatu,acopulentiarecenfcti poflcnt.cx^liqarevcllet; nccnoa.dcingcniisalumnotumeius,cum addifciplinas humanitatis paucis tcmporib' pctidoncis, tum ctiam ad arma.cum bcllum rffddtt.qui item cclebrcs viri indeorti, quorum alij fanftoru ordiniadfcripti.alij Pontifices, Atchicpifcopi, Cardinales.Epifcopi.fummatum facultatum Do£Lores,Hiftorici, Antiquatij,Sculptotcs,Pi£totes,Militum Duces;horum inquam.commctnoratiotam prolixaforct.vt, naufextxdio lcftorcm adficcrct.Eositaq;,&aliaBononip mcmotabilia plutima.qui cognofccre vo-Jet: is Lcandti Italiam, potilfimura vcio, quos pecnliarcs, dc patriafua Bononicnfi libros firptuaginta quatuor ts idem confctipfit; quorum pleriquc typi«commiffi funt.lcgat- ltcm Bencdi£li Motandihiftoriam.quamdcorigine Bononix,degantcifcripfit. SrmilitcrHieronymi Albcitutij Botfclij VibisBo«nonicnfisannalcs,quosvfqucadannumChtifti M.CCCC.XCViLdcduxit. - * f-

4 p