CORONEBVRGVM.

Elanhiam , regiam, & przftantiffimam Dania: infulam,inter alia peregregia caftra &oppid'a, vnica prx cy.teris inui<fta,& plane inexpugnabilis arx decenter exornatC oeone B vrcvm hic dicitur.fitu & mirabili o.pere adeo munita,vt, nifi ab his,quos vitae ta»deat propria;, tentari.nedum expugnari queat.Ita, vt non imme-rit6regionisvniuerfie,arciumoppidorumq;teneatprincipatum,atq;ikprjeeminentia,regiofitc5decorata cog-nomine Ha;c,ferenifs.Dani<^ Regc Friderico Secundo ita ordinante,& idea vniuerfa difponente.verere arcehoclocifunditus diruy.excitataeffcxtremxinfuIarZelandica: orxprifidio,actra<ftusmarini,quemSunt;indige-tant,defenfioni,maximis&innumerabilibusvndiq;conquifitisfaxis,interq;compa(fta,&firtucaraingentiumarborumrobora,compa(ftisatqueconclufis,aclocofundamenti demerfis.tam validaeft exipfo marisfundoedinfta, vtimmanes pelagi flu(ftus,magnoprouolutosprocellis,atq;ad vallum murofquehorrifonoboatu acfremitu illi(os,citravlliuspericuli metum.fuftinere, queat. Miranturexteri(ymmetriam&harmoniamftru<ftur$Italicarn,miran:urquotquot hoccaftruintucntur,qui Danicaruravelmarialuftrat.Namfoueisvallis,propugnaculis,machinisq;grSdioribus,colubris,ferpetinarijs,pluteis,mortarijsmuralibus,vari')s&admirandigenerismunitionibus,fulphureonitratoq;pu!uere,&omnisgenerisco«meatu vfq; adeo inftru<fta,vt vixalia,quod conftanter dixero,totiusEuropq. huicarti comparari debeat. Hoc fatentur ingenue.quot-quotin remotiffimisorbisregionibus, reruvifu dignarucuriofiobferuatoresfuere,taextcri,quam RegixMaieftatis fubditi.Qualesinterprimos HenricusRamel.GerardusRanzouius,Benedi(ftus&Nicolaus Alefeldij.omnesremotiffimisperegrinationibus culti.

Int vs ,magnificisacplancregijs,c6clauibus,cubiculis,porticibus,mcnianis,adftuporem,magnificeexornata.qua:pi(fturistape.tifq;veftita,inquibusomnes DanieRegesacuvenufte depift:i videntur, fuperne;fculpturispolira&auroobdu(ftarefplendent.Te(ftacupreis obdufta laminis, pauimenta diuerfi generiscoloribusvariata nitent. Muri csefis adnormamlapidibusconftant, fouea; aquisinltruft:K,eodem lapidum genere,i fundo ad fummum vfq; vtrinq; munitse. Regia in hac Arceculina, prcuf etiam balnearium hypo-cauftum, in quo vtenfilia omnia, diuefq; fupellextota argentea. Media Arce, area eftampla, & vifu iucundiffima. Nam quoquo ver.fum oculorum aciem pandas.vel turresprzcelfas,vel te<ftum,fole fplendentead inftarauri nitens.vel muros,magno ingcnio elegan.tiq; ftrufiur® artificio, & feneftris confpicuis ornatos.porticus & regiam fami!iam,dele<ftamq; nobilitatem paffim inambulantem &aream tamfpaciofamaclatamoccupantemvidebis.Inqua,inftitutistheatris&fchcnis,comcediseexhiberi.ignesvoIatiIc.sproijci,fpe-ftacula,ludi, triumphi,decurfionesequeftres,folenniahaftarumludicrainftituipoirunt. Torneumata vccanf,inquibus cataphra<fti,haftasvibrare,fimulato&ludicroconfli(ftu,adexercitia equeftriainformarifolent. Quin&fons largusex cupro conflatusnitentibusaquis abundans, area:mecfium occupar, tantisornamentisilluftris, plane vt intuentibus fit admirationi, cuius ftru<ftura,incredibilifumptu fa<fta. Videntur illic ftatux xreae, fufi! i operc, iufta hominis magnirudine, raro ac nobili artificio fa<ftae,varias orbis nationesaccurate reprxfentantes.quae bombardas,clypeos,arcus,gladios, & diuerforum generum arma, pro nationum diuerfitate,geftant,exquibusdulcem Arcisneceffitatibusaquam , copiofa vbertateemittunt.AdArcismoenia, qua mare&HuenaminfuIam refpiciunt.vi-dereeft admiranda: molis, & prorfus ftupenda: maghitudinis faxum, quod plane nullis yiribus humanis loco moueri poile videba-tur,huciulfuRegispertra(ftum,cumhacinfcriptione.

Anno M. D. lxxx. Fridericvs t i. Daniae Rex, CvravitHoc Saxvm A Primo Svo Loco VbiVicissim Alivs Svbrogatvs Est Lapis , An Hvnc Devolvi Locvm.

Hic Zelandia&Schania prominentibus vtrinq;promontorijs,itapropecoeunt,vtvixparuimilliaris interferelinquantmarisfpacium.quod vocatur, Ofr £)rfun:. PerhafceanguftiastotingentiaGermanix,Liuonia:,Suetia;&Ruffise flumina.inOrientalema-r: fe exonerantia, ceu per cataraiftas, prxcipiti curfu.in latum illud inrer Iutiam, Daniam & Noruegiam pelagus exeunt. Ad hunc lo

cumomnesnaucsorientem verfus,&viccverfa,inOceanumoccidentalem curfuminftituentes, veluri ad centrumcoire, arccmj-.ip-

~ :giam, velcrumdepofitionedecenter cohoneftare,&ve(ftigal Regiocolleftori penderenecefleeft,Eccuminvtroquelittorearx pofitafit, hicquidcm Coroneburgum,iIhcHelfiburgum.Rex,fiquando iditaneceffitas poftulat.fuis

fam.vti fedem & refidentiam ResEtcum in vtroquelittorearx pofiin mediocollocatisnauibus.itahas fauces occupare&occluderepoteft, vr, qualemcumque etiamnumerofiffimamclaflem,abingreflu vel egreflu cohiberi poffit.In hunc locu fiepiffime vno die duccntas.fxpe etiam quadringentas,interdum ctiam fexcentas, atq;adeo plures& onerariasnoues, exdiuerfis Europx partibus conuenire contingit RexinhacArce gubernatoremhabet,GerardumRanzouium, Henrici Ranzouij in Ducatibus Sclefvvici,Holfatix& Thietmartix vicarij.filium, magnis peregrinarionibus cultum,quiGermaniam,Grxciam, Pontumque Euxinum peragrauit,&exConftantinopolitana vrbeHierofolymamfccontulit.tumperItaliam&GalliaminHifpaniam Madritum.&inLufitaniamOlifiponam profe(ftus,iterfuum LutetiamParifiorum,&in Angliaruconuertit Inde rurfus inpatriamfolumHolfatiam,actuminDaniamfc recepit.Helfingoraoppidum arciCoroneburgicxfubiacet,mari tam propinqua vicinitate iun<ftum,vt cius procellofi fluftusimpetu fuo ciuium hortosfiuftulatim exedantatque elidant. Nun-dinisfrequentiffimis.&peregrinarummerciumadueftioneclarum.inquod multi conuenx&magnarij,diuerfisexlocis confluunt.Quo etiam,conquifitifsimx quxq; res,incolarum vfui inferuienres.apportantur.

Incisvm Frontispicio

Arcis C o r o n e b v r g e n s i s

T Nclytrn hanc ctlfam Fridericuf coniiiit ctrcem,

Ftominc quijimnl c forte fecunita erat.Rex piuf C iuftuf mitis,robufluf in ttrmif,Qui tamenimitufprxtulit armatog<e.

Cui Regina thoro yixit jociata iugali,

Mechelburgiaca nataSophiadomo.

Qux pariter yirtutif amans,fluiioJ~a mariti,

Pignora coniugtjplena decore dedit.

SIC DE

EST,yli,quteregno funt confociata fuhyno,RuraproceUofidiuidtt yndamarif.

Scania rurayocant,nec tion Zelandica,quanutic

Suh tuflo fceptro,RexFridericuf hahet.Dic inytroquefita efl infani littore ponti,

Arx, Regi qua nilgratiut ejfe potett,

F Ama eft lufiinum firuxiffe in rupibus Arcem,Rara quifuerat Cajaryirtute fecundus:

Exhac Europam atque Afiamtelluris C aquofRaucifomm medio fpeftabat iumine CafarImeclas pelago puppes,terrasque repoflas:

Ergoybipacatos ageret Reximpiger annos,

StruBura tanta moleperegit optss.

Mumui tque Arcem,yelut afpicisfiaud quod in ifla,Spem jibi tutelce prafidijque locet.

Xcc yelu: antiquajlruBor Babylonts,ouando,

IaBetyt humana robora faBa manu.

jJIe luit penas fafltss,dum feptimttf anntss,

Cerneret amentemperjimilemque feris.

EADEM HAC ARCE RANZOVIAN AE

Nominafi quar.ts,hac Hettes,iUa Corone,Nomenhabcns domino esiytraquefida fuo.

Nauis enimnonyttamarifecredit Eoo.Hacpenetrans,qua non ponere yela folet.

Omnibuf bicoput eflmerces yt fateantur,cr ittaaSubduBa redimant pro rationefibi.

A l i v d.

Condidit hanc ^ircem regni Fridericttt in ora.

Virtuti hicnulli Rex C pietate Secundus.

Rex amathanc Arcem,Regni cper feclaCoronam

Ejfe deditnomenfedyirtusincljta Regis

X erxis fplendorem,Crefi quoque yicerit autumc

C a r m e n

Rex nihil oflentat Dantssje credil C optatVrcefidio tutum folius ejfe Dei.

Scit benc,ni faueac N umen,quod robora nuttaVel chalybe,aut durofaBa Adamantc,iuuent.

Ergo det aflrorum,terrccque maruque creator,Inquo fpemfolo Rex Fridericttfhabet.

Trofper yt ittediu c fubolesferique Nepotes,Hashabitentfi) mapace yigente,domos.

MVSAE.

Prouenit hinc auri,c argenti tantuf aceruui,Hunc regni yt neruum dicere iure queaf.

Mirentur reges auri,argentitque fodinas,

Quas ipfis tnbuit dextera larga Dei.

Nonminor efi,quemdemultorum mercibus amplisProuentum Dania Rex Fridericuf habet.

Defpicit bacyelut,cx fpecula Rex ahus ytrimquc,*irBoum,occiduumqi fretum,hinc cScanialongeNec nonfertilibus,Zelandia cernitur aruisJuc Regis cogitpuppes h\cfiflere curjum,AEradare,mderatis felici nautgat aur*.

■t