V V E S A L I A-

cy E saliam fuperiorem,Pirckhe!rnerus,&Althaiitierus,cornmentarijsinCornelhirti TacitumVofa.*uiam,&Ficeliam,antiqnitusappellatam,f)erhibent.IbiqueMammeam,AlexandrilmperatorisMa-tremcxfam.atque fepultam,QuamChriftiAniffimam mulieremfcribit AbbasSpanheimenfis,lib.dfifcriptoribusEcclefia{ticis,ex Alexandria Antiochiamconceffilfe ) & ChriftianamOrigenisdoftrinam,cum ingenti admiratione.audiuiffe.Quod etiam in vita AleXandri, Georgius Cedrenus,gr3ecus,hifto«ricus.refert.Sed nos VVefaliam ingrediamur. Oppidum eft, ad finiftrumRheni latus,&fuoqUondainiure.fub Romano Imperio floruit, C<im ante,fub Schonenbergicorum aduocatijs, acBurggrauiatU,a-lieni iuris,fuerit,Donec fub Friderico fecundo Imperatore circa annum M.C C. x x 11 i.oppidanotUrriimpenfa, ad tmpetium Romanum peruenit. A quo tempore,nullius vnquam Aduocati,fiue Burggra-uijmagiftratumagnouir,Et,neinpofterumetiamvnquam agnofceret, certiseftablmperatoreGuili-»elmo, Anno Chrifti M C C. l i i. priuilegijs, & libertatibus donatum. DeindeHenricus, cius nominisfeptimUs,fi!iusHcnriciComitisdeLutzelburcb,Imperatorele<ftus,VVe{aliam,&Popardiam,Balduino Archiepifcopo Treuirefi,Frarrifuo.procerta pecunixfummaimpignorauit,proauxilio,&copijsconquirendis(vtatteftarurinvitis Ca;farumCufpinianus)«d componendas difcordias,& mutua vulnera GuelforUm & Gibellinorum in Italia. De qUa impignoratione, inBopardiae defcri-ptione, plura VVefalia igitur nunc, Archiprsefuli Treuirenfiparer.firu eftperamceno, aedificijs priuatis, acpublicis decoratur. Intetqux pietatidicata,maxTmecommemorandaveniunt.Hicigiturinitio,vifendamfepra:betD. VirginisEcclefia.infuperioreoppidiparte.inchoato annofalutis M.C C C. v 111. (tjui annus in altisac pulcherrimisfeneftris.chori. eiufdem Templi,perantiquisliteris,annotatuscft)SedannoM.CCC.xxxi.IpfaAffiumptionis die,inhonoremB. Virginis&AnnxMatrissius,eftconfecrata ABal-duino auttfm,ArchiepiIcopoTreuirenfi,exParochialiincollegiatamcommutata Fundataautemprimitus.&aedificaraexeleemo-finis.Reip. VVefalienfis.Offertdehinc fefe Veftalium virginum, ordinis D. Bernadi Abbatia,quselnDicecefiTreuirenfi.omniumanriquiffima dicitur.Frope moenia deinde Rhenum verfus, Xenodochium confpicitur, in cuius Ecclefia, fupra fummum altare.co-lumna lignea eft, ad quam alligatus a Iudseis & flagellatus S.puerulus VVernerus,rnartyrium paffus eft.Vbigermahicefcriptum le-girur M.C C.L xxxvii. £ u Ql^rrtruit HcQBammtnrai&t Dtn toM rttlirttn xm ATaLMaij.Cripta etiam nunc extat, in qua perfidiffi-nii,hoc facinus perpetrarunt. Corpuseius, metu pcenarum, extuIerunt,&abieceruntinIocum,nonproculaBauaraco J vepribus&fpinis obduftum, qUodpoftmodumabincolisinuentum,tranflatunaeft Bauaracum, vbi Deo ineiusmemoriamiedificatumeftTemplum,quod hodierno adhuc tempore,ab eius nomine,appellationem habet Quamuismartyrisreliquias.Lutherani profundfcinterrammerferint.Generofusdominus,Eques&nobilisHolfatus,HenricusRanzouius,lib.quemdeannis enneaticisfcripfit,huncpuerumaludjeisannojetatisfeptimoindieparafccuesfufpenfum, flagellatum, membrisomnibus concifum,crudeliquemortein-reremptum.commemorat, Eft&Ecdefia, prxpotenti Deo, S.Martininomine,facra,cuivnicusRe£k>r pKeeffeconfueuit.fedcumeadem bene dotata.diues effet, fub Diethero Archiepifcopo Treuircnfi, Annofalutis M,CC C. 111. fa<fta eftcollegiata,&perpetuafundatione ordinatum,vt effet Prsepofitus ibi,Decanus,Et quinque Canonici»

B O P A R D I A»

O dobriga, Germanis opp.finiftrum Rheoi latus,fitu iucundo exornat.Bopardia, Boparten eft,vt Pirckheimerus ctffl-fetTelonioinnotefcit. Deprimiseiusinitijs.paucaapudprobatos Au<ftoresleguntur,Nifi,qu6dMunfterus,&B.Rhena-) nus, RerumGermanicarum lib.primo,& tertio, Et Andreas Althaimerus inTacitum referant, quod confularis Dux,qu|eo tempore,quo nondum Germahia tota paruit Romanisffedein llabuerit Mogunciaci,&fub fe Praffeffos militares vnde-cim,quorumvnusBodobrigq,nuncBopardi2,(:onfederit.llludquoq;conftat,qUod Drufus,quinquaginta&pluracaftella,per ri-pam Rheni ercxerit, inter qus, Bopardiam,vnum fuiffe.multi viri do<fti,exiftimant; Cuius rei,magnu etiam argumentum effe poClunt,vetuftiffimac& quadrangularis ftrufturai.rotundaiUa in muris munimenta, murorum altitudinem non excedentia, fine tur-ribusfuperneplana.aequalibusinteruallisdiftantia.Eft &peruetuftus,manufcriptusliber,fedanonimus, qui Oppenheim, Ingel-heim,&Bodobrigam,vnoeodemq;tempore conftruffaperhibet.VndeautemBodobrig^nuncupatio, dubium eft,ApudAntoni-num , Boudobrica, In inftrumento & perantiqua Ecclefiaftica donatione, Bochbarda legitur.Nam Otto tertius Imperator, quieftfundarorEcdefix collegiatai S.Martini apud VVormatiam,donationemfeciripfius Ecclefiae, in cuius literis, fic legitur. AdEcclefiaS.Martini,infra muros VVormatienfes conftruffam.dedimusquandam, noftrxproprietatisEcclefiam,in villaBochardanuncupa-ta.infra noftram regiam Curtim fitam .&C .Data idib.Septembris-Anno dominicx incarnationis D. CCC.xci.Indiffionefexta.An-no autem Ill.Ottonis regnantis.Imperij autem fui primo Affum,Romx feliciter.Bopardienfc autem oppidum, eademratione, qua&VVefilia,ad ArchiepifcopatumTreuirenfem deuenit. AbHenricoenimfeptimo, eiusnominisImperatoreBalduino Archiepifcopo Treuirenfi,ipfiusfratri,impignoratafuerunt.Nam,AnnoM.CCC.xi.BalduinusfuaeEcclefis,qubdBopardienfes&VVefa-lienfesin Sturis&alijsTreuirorum Archirpifcopoobediat,&intendartt, inpignoreablmperatorebeneuoleobtinuit.quodvtiliterimpetrauit.Sicenimlegiturinliteris,fuperhacimpignorationeere<ftis,&datis,apudS.Caffianumin caftris,anteFlorentiam,AnnoDominiM. CCC.xn Regni Henrici qunrto, Imperij primo,VI. Idus Deccmb. Quarcnon fub Conone Archiepifcopojficuti malbnarrat Cratapolius.in fuis Epifcoporum T reuirenfium Rhapfodjjs, hancimpigrtorarionem faffam, conftat.Cono tamen,{ummam

pecuni:eimpignorationisadauxit,vteodifficilioreffetredemptio. ^ ^ ( 4

L egitvr quoqueingeftisTreuirorum,&c.MortuoHenricofeptimo,fucceffitLudouicUsDuxBeiaria»,Abillorurfusliberta-

tesfnieEcclefiae&priuilegiafecitinnouariBalduinus. . .

lTEM,Anno,M ccc .xv.LudouicoCarfariaduerfus Fridericum Auftnacu.Balduinusinprseliofortemnauauit operamapudSpiram.tam auxilijs militaribus.quam re frumentaria,qUo loco,muIta Ecclefiqfuq priuilegia impetrans,Bopardiam,& VVefaliam,& additionem Golgenfcheidt,in pignorc fuz Ecclefia:,cum Hulda acquifiuit. ... * .

1 t e m ; Anno, M.CCC.xix,Balduinus auxilio venit Ludouico Czfari, aduerfusFridericum Auftriacum apud Wisbaden, vbf,cedenteFriderico,vtiBopardienfes,finollentipfiobedire,aurhoritateRegiadiffidarepoffet, impetrauit.Quam obedientiam,cum«egarent,Balduinus,auxilioEpifcopiMoguntini,magna viBopardienfesinuafit,perruptisportis,&incenfa oppidipartecumfub-urbio(quod tamen prxter voluntatem accidit Epifcopi)ipfos in ordinem redegit,vt gratiam ab eo poftularent,& illi, ciufque Eccle-fiz fubie&ionem,& fidelitatem iurarent.Hinc videre licet,quod non fub Qonone.prima impignoratio fa&a fit.

P roe ETelon 'ium,quod ? dificatum eft caftrum,dicitur Baldumus ,vt Bopardienles m officio contineret,erexiffe.IuxtaBopardiamArx vetus eft,quam vulcani rabies dcformauit,Domus Regia,vulgo nuncupata,qu* in Poteftate Barotium cft, vulgus .ieie Eaprj>er:nron BOnnrtrr appellitat, qui multa caftrain Lotharingia pofsident,vbi,vt plurimum moran confueuerunt. Hrc autem RegiaDomuiAn M CCCC XCVII.aBopardienfibus,in obfidione fecunda BrandenburgiCiDucis,nehoftis effet niunitio,incetifaeft.Torren$haticprzterlabiturdomumdndenomen habens,©i«Banin08 fiaffi/originehabetexproximisfyluisadoppidumpertinentibus,Reipub.

eo commoduS,qubdfeptcm per illum molx agitentur.Primariaoppidi EcclefiaS.Seuerum Epifcopum quqndam Rauenn^ Patrbnum

* - . t • -ft. Cn>f/<ntMir rinsm idmo.lnm PIUC m ^morit nidorii TAa f... . ' 1 /»

JCtUd^CIIliii ICAU ai tmv.j/itwj'» .

poribus Henrici quarti Imperatoris.ac huiusprxfulis, ex bonorum hominum eleemofinis fundatum, hic Arnoldus ArchiepiTcoDuITreairorum promouit,&illi bcneprofpexit. Eft &hic Cafmclitarum inftitutiMonafteiium, cuiusfacra jcdes,mulcanobi]iuni ScMagnatum fepulchra habet.

24

\