Timum turoitret,bi'Eiiqi crutntU inuotueret, tem?"vrbsTremonienjis FriJerici Jtegk (qui freqMctertbiyerfari &prottineijs SdXtnicM Iusindeiicere folitus ertt,putricinie ie-ncfcijsque communitx,pitceinterex trxnquiUitxteqiecommociumperfruebatur Monfiratur atibuc in~vrbclocus,~»bifubindeImp.pro tribunalipritfedifie,ieque Iureinterrogantibtisrefpondifie dicitur.Qupi c Chrontcan Epifcoporum Mointfierienjiumdiferttsverbu utteftatur.Ctrpire autem tum Comites de jltena)pofieris temporibtu,de Marca cognomi»Mi,exjfcanior«Prin:ipumvetufitiJlimafl-irpe,°enuiducentos,iltuftrioresbellojicri.CumqHibM~erbsTremonienJis,yicinit(itiiergb, alternapacediftidijsquefapenumero y»lu!aba:ur.EngelberttMenimdeMarca agrosprimumipforumpoptt!ari,commeatum excludere, itineraquecxpitreddereatfeflarvelobidquoque ferocior quod inaffinitatetnEn-gelbertide V alkenberch Mrchiepifcopi Colonienjis(qucmcr 1 tpjumctuilat infenjum habuitjnuperconcefferat.Eiufdcm autem temporibtumemorandai'Jajlrages inloco 1 Volffikampfeu Vl r uluerich,hodie di(lo,adprimum ad ~vrbe lapidem,edita efl, ex qua Comes Engelbertus contraSaxonia Ducem c Epifcopot ofttabrugenfm c Padtbcrnenfem.nonincruentam tamen~vidoriamreportauit.Cecidtreineoconfli&umulii exprimaria VVeftphalia nobilitate, quin C e Regum Scotta familiaquendamhacpugna intereptr.m, an-nales commemirdt.Cuiusfunebriii Memorieque ergo,Templum ifludparicidle inpago Brechten, ditionts TremonienfispofteaJit exftru(lii,ytpote adcuius cxmiteriu ipftus, alio-rumque cxforum corpora.Jinldelata. Anr.odeiniefaltttis i i 9 j. die fcfto S.Marci,maiorem,quimynqitam alth, ctuitat Trcmcntenjispajfa eftcladem, ctmynitushomints tnctt-ria ignis tcmere cuftoditM,cr in flraminaprolapfiu,yniucrfamferefatali incendio conjumpjif.Stanttbus enim inforoper quatuoryrbis portaspatuitprolpefltts.Sed huic mox ci-uiumcalamitati Impp.clementerprofpextre,Con)iftorium dtrimendtsper Impertumittibw huc transferentes,annuos quoquemercatustndicentes ,imd C laceram yrbcm(fuble-u.:ndociuvtminopiamjnouts ipji.edtfctjs exornantes,yiidebreuitcmporiscurriculo abfumptaflammis Diuorum templa,nccnonpubltcapriuataqueadtficiaprtfttnonitorireddi-ta,ornatiits etiam.quim anteincendiumfuerat,paulatim reflitutaJunt.pjtp etiam e'o tutiores ab hoftilibtts incurftcnibus operis incnmbercntfxdera cum yicir.ts principtbttsJ}abiliHtre,pr<efertim cttm Marcants Comitibwt, quiproptera ad annum yfquc 134 4. al omni tniuria ceffaucrunt. Vum yero nouas controuerjiarum caujfti refttjcitxndo, Engelbertus A-do!pht filiiu bello tterum incurjionibiuque eos infeflare occepit,cui yt rejiflerent,hoj}tlesque ipfitu conatus eo facilius frangerent, adfedera Godfridi Comitts Arnjpurgenjis tran-jiire.iunfttsquejicyiribus,impetttm eitts,tetttatasqueftpiusinuajiones elufire.Quare at:eliec!a,Comesyltionisptrcuptdtu, tnjidijsremgerere tentauit, hac rattone,yt chortesaliquot infofla iuxtapromuraleyrbts nofin abderet,qui cancellos adfeptentrionem,qud eluuies difcernitur,clanculumperforarent,reliquisque qui 1 nproctnBu erant mlitibus aditumpxtefacerent.Sedprodilio hacmtrtfice.atqueyt annalesreferunt, dtutniiusdetecia, perque excubitorcmartsfonitupatefafta eft, cttittsnomine anniuerjxri*olimprecesXfenatuinflitutA, atquc haffenus cumftanmx omniumdeuoiione quotar.nis liberat* Reipubhc* ergo , obferuata xtque celebrxta junt. Stmtdtxtibusyerb his deniquefublatis, ar-ftifiimodeinceps fccdereEngelberttu Trtmontenjibusiungitur,Reipullic<e eorumdefenjionemrecipiens,cuittsetiamfcederistnSaxoniameminit Cranjtus, euidentiufque teftan-tur liter<emainriComiii> Jigtl/o Anno jalutts,i]64. conjignat<e,Senatutqut tradtla.ldipjiimjiedus anno 13 7 C. rcnouatum efl: quandopofl aliquot menfes VVilhelmus Comts deMcnte,DuxitemIuliacenjis c ComtscleuenjisTremoniamabfcfiuri,ctimnonparuafuorummanuincaftrtsar.teyrbemconfpicerentur. Sedobjidtohacinteruentuprincipumnonr.ullorumjolutaeft Comite tamenmontupecumx,cui inhiabxt, quamquemetuobjidionts aciutbus extorquerefperauer at.pl anefruflrato.Poftbiennium yerb, Tiderictu Dominusde Dinxlachert,e Comttum Markenjium jamilia,yir irrequieto xnimo.contunfftsJibi nmnuUts alijs Comitibus c Barrontbiu,per fotciales ,hoftilitatem oppidanis denuciat,qua il-liconrempta , ctrnqueapertoMirtertm-.Hcgererepotisnonejfet, adprodiiionem confugit,occuldti*nimtruminfsito,quodplauftrisinyrbem adueftumeft nonuflts mihtibus, quidiurnis adportam Excubijsimprouifoiugulatis, aditumreliqua extramuros cohorti clam abdit<e,patefacerent.Sedijdem quoque in facinoreper Excubitores deprahcnfe,moxpatnas ( cumxltjs inyrbeproditionts cenfcijs) inforo tmputain ceruiabtn, luerunt. Cuitss etiam aniuerjarix Deoytitdicigrattarum affiones ohmpubhca inftituta, inhodter-numyfque tempusconcelebrantur.Atgraniorepofleaanno falutis M.CCCLXXXIIX.multorumpotentifiimorumprincipum obJidioneyrbsTrcmomenfcs iterumpramitur,cuttHprimariusautor cDuxFridericusdeSaluerde ArchieptfcopusColomenjisextitit.Eleffores enimreliquique alicuiusnominis Prtncipes tumobVVeticcsUi Imp. ignauiam,quodcunquejibiItbiiuntfuit, licere quoqtte in animum induxcrxnt.lt igitur, ne nonnegotittm recflfuccederet infocietatembeUi ,fecum traxerat Archiepifccpum qttoque MogunttnumtyTreuerenfem,Epifcopos item Ratifponcrfem,Bambergcnfem,Padiborner.jem atque Ofnaburgenfem.Baua; i<t item Ducem.necnonFridericumComitemPaiattnum Rhetti: Dnres qucque Iulia c Montis cumnonparua aliortim Comitum c Baronummanu, qutbus fe etiam contrafxdera iampridem conflituta, jociauerxt Engelbertus Comes Mxrkinjis,quemc Comilabantur Htmicus Epifcoptss Monafterienjis,Otto DuxBronJtvicenJis.Otto ComesdeTecklenborg,Otto Comesdt Retberge,0:to Comes Holfatie csn de Schaun-en-horg,DominiitemdeStenuorde,Solmts,OABurchgrautusinStromberg,cumnonnullis xlijsBaronibtts.ratiprocerto,tamampln yndiqtiecontraflis copijs aneminerejiflipojfe.ne•quedifjicilenunc futurum,infeflamytrique cnuncab Imperatorenegleftamdefertamqueyrbem,funditus excindere, tantaquepotentiafacilepolje edomari. Caflra igittsr ittccnjpeftuyrbis yndtquejigere,yia*obfidere,CiueS,Jincintcrmifitone, confliffibttslaeejfcre, tormentisqueignitis diuexareoccxperunt. Sedtilijhpcttdiario militxprxter juorumprxjidia fatii antea infjrufit, hofltum tmprtftiones parui facere,imo etiam eruptionibus quotidianis inhoflicaterra,caflrisqueprxd.ss agere ,hoj}emqui murts abcedere coege-rttnt.Nibilominus in objidionepertinacesprinctpes.per annum integrttm c nouemmcr.fes,ereflts hinc inde, qua commeatus tmportaripoterant, prxtenturts c munitionibtts.pc-nnria tandemCiues adaeditionemcogerenittbanlur. Quam inrem cum anteaquoque abundeprojpeffum ejjet, c hi conattutncaujamierunt. Mdpacts igiturmentionemdeueit-tum efl ,qu<t cum fruflra ftpirvs,interuencunonnuilorum pi mcipum,tentata elfet, tandemaquarundamytctnxrumyrbium Legatts ,perjuxderi jibi ctues pxfti funt, ~vt conditionetnonnullasreciperent ,c tranquillitxtispublica ergo ,partemxliquxmbeUicoiumj'umptux,yidehcet quxtuordecnnmilliumfiorenorumperfoluerent.QKxde re litter*public* ere-fle ,doiumen,xqueconjignxtxjunt, atque ita xb objidtonediuturna landemdifcejfum.Sedqua totjruflraadmoth machtnn eucrttnonpotutt Rejpub.hxcpofteru tnde temportbtttcumrecoliigerefefedebuiffet.Ciuilidifcordia,atque inteflinis odijs,pen( tota concidijfet. Namfeditione excitata,ciues Magiflratum officijsdetu. bxnt ,incarceres conijciu nt,exyintults caufasdttere compellunt.Sua entm incuriapeculium Reipub.diminutum,<erariumexhauflum,telonia yrbts yefhgaliaque oppignorata c diftrafladicere, imo ad redhi-bttioncmcompellere.Senattt*yerohcet culpamhancinbella retroxffa,objtdionemquennperperpejlam,jumpttuqueimmcnjaspropterea emgatos reijceret xtqueTrtbunal C<tfx-risprouocaret,txmen excufatio h<et neutiquam audttx eft,adeb,~vt ytrttimjingule defuts jxcultatibtts denique conferre,omneque <es altenam foluere coactiJtnt. Quincr e0 deuen-tum eft,ytinMagiftratum(quihaftenus abipjis Reipub. incunabilis b Xobtlibu* taniumJamilijslegi conjueuerat ,ineumdetnceps ex fexquoque Tnbubitsjingulos cooptariopor-teret: quodannoprimumfalutii M. CCCC.permijfum,deniquextqutyfurece(tumannaletteftanturhacrationedifcordiamotinqueciuilcstandemfopili,pacisquepublic<tergbpaffttm connen.um eft, yt accepta Hlateequeiniuriaperpetuaobhuionedelereutur. Vulmts tamenhocReipub. infliclumjenlam multorum annorummedelam Vtx jujcepit ,donecperfpeffo ciuespcriculopartbtncum Senxtu optimattbusque votn aduigilandumejfedecreuerunt,ne Refpub. detrimcmumcaptrct.ItaqucVt ab externa quoqucviolcntix tutis-resfiercnt.fedcraiterum cum vicimsprincipibusfancita Jimultatcsque anteriores vndiquefublata funt:quod teflanturpubltcamonumenta,tam cnm Archiepifcopu* Colonienfi-bus, quam Comitibus de Marcadiuerfis temportbus ercfta. Mox enim amotuijfoCiutli cum Mdolpho Comite cleuenji, etusquefratre Gerhardo Comite Mxrcico anti qua fxderxrcnouantur, ipjiqueComites patrociniumvrbis inrebus difjiciliorihus xcccptis conominemutuo tribusmiUibusflorenh) fujctptunt. Qu.btu fe quoque filius eius Adolphus in conci-lio Conflantiensi: Ducatus titulo injignitus, Anno videlicct M. CCCCXIX.maiore etiam quam parens benenolentiajponte obfl. ingtc. Pofl quinquer.nium vcrh perduranttbns tnlongum fraternis inter Adolphum Ducem Cleuenfem cr Gerhardum Comitem de Marcx i]fdemque capitxiibus difiidijs, ue ciuttxi ob yicitutaicm hifce quoque motibus inuolut-rc:ur,apudCafaremprofpefium cft,vt Theodorusde Moerfe^irchiepijcoptts Colonienfis temporalcm quandamfui tutelam defenfionemquefirtspoflulartt Jujciptrtt,quod tabn-la tius anno M. CCCCXXIV. confignata cvJubfcripta luculenttr conteflantur .Hifct quoque Gerhardus Comes de Mxrcx annoJubJeqHcnte femct obflrinxit, vt tanto yalidts eo-rumpraftdio contrxfrxtrem Adolphum commumretur, eiusquepotennx rejifleret.Sedloncnmnimh foretperftqui fxderatfla omnta atque amicitiae toties renoualas , qu<ede-inceps intcr Adolphum, Item Iohannem dolphifilium Ducem Cleuenjem c Comitem dt Marca, eituque fuccejforem C filium quoquc lohxnnem, dentque cum iliuftrifitm»Vrincipe C Domino D.VVilhelmo eiusquepxrente Iohanne Ducibrn lultx.Clcuorum, Montis, Comitibusque de Marca,ad hac noflra vfque tempora intercejfertmt, quibus om-»tbusprofpeBumefl,yt jirmapxx Reipub.conciliareturftmuhxtummateriesfufloUatur,commercia vltrocitroque ejfent libera,denique Iusipfum aquitasque inter fubditosfiamimulta annorumferie,nuUisdifiidijs interruptaviguerint.Sedde origine atqueincrementts vcteris Reipub.Trotmannorum b<ccbreuiter jint fatis.
Xunc nibttsquoquevcrbis demonftrandum cft,quantt* olimhanc Rom. Impp. priuilegijs communiuermt, C quomodo integrum tottus vrbis c Comitatus Iusmaiorumtem-poribus ad Scnxtumpopulumque Tremonicnfcmfzliciter deuolutumfit.ini ervero benebcix dRegibut quondam acceptaftoc noninminimis ponendum, Qjtod omnes fcntentia re-rumcontrouerfarumdequibusdubitabatur, xpudSenatumeiusvrbts requirendx ejjent inter Rhenum c Wejeram,de imnibui(vt habent flatuti vcrba) ctuitatibttsTtutoni*qu<e funt in Roma.Imperio ex iftapxrte Alptum, Cc. Simtliter quod,a D. Imperatorehanc hbertatem impetrauerant ,ncvel admxndatumipfiusvel alterius cuifquam princi-pts,exttrnummilitemrecipcre aut foras adpr*handumcuocari,autJcquivlliusmihtixmcogerenturfed munttionum fuarumdefenftont incumberetantumrehnquerentur. Qupditemab omnibus vcBigalibus, telonijs,exaBionibtu terrxmariqueliberivndecunqueper Rom. Imperium ejfent ,neuea quoquam adexternaiudiciainuiti extra ttrritoriumjtt-ttmcompellerentur ,tam ab antiquitu* rccepta confuctudine, quam Friderici quoque Secundi Ludvwicifitem C Caroli IV.autoritate C dtplomata abunde profpcBumej}. Hacautemxliaqttemultx, qualongum ejfet enumerare concejfaillts prtutlegia, quaque altasJalubrtter apudipfosconflitutafuerunt ,tantamapud exteros conciliarunt illts thgnita-tem,Vtnouafuaoppidamunicipixqut adReipub.eorumnormamcomponereexoptauerint. Vticonfiat nomcn quendam OrdtntsTeutontct , olimpcr Liuoniam Magtjjrum,inrecens aje armts domitafubaBaque Curonia,oppidumconjlruxijfenauamqueTremoniam,vulgariidiomate Dorpte, hodie etiamnumappcUdtam,vocajfe. Quod cum ad confue-tudines c plcbifcitavrbitTrcmonicnfisconformarecuperet,mijfa Legatione, carumextmpJar aSenxtufacileimpetrauit, vt inipjis literts cjbatutorum qu<e extdt, formula,annofxlutis M. CCLXXV. xd eum tranfmifits ,vidert eft. Porro etficomitxttuvrbis c ditionis Tremomenjis dJolxRegmnbenejiccntia antiquituspenderet, txmenpaulatimcumadomo Sxxonicalmperij dignitas tranjlata ejfet,C<efaresque raro inVVeftphaliaVerfitrtniur, haredttariusejfectcptt, caratione,vt Comttumfuccejjbresfeudi eumnomi-nc ab Imp.liberumacciperent.Hi igitur medietxtem Iuris fui demitm inSenxtum tranftulire,quod loculenter demonflrxnt litterx aConrado Comite anno M.CCC XLIII.fenatuitradita.quibtis alienationemamxioribu*fuis quendam fxBamftubcerttslegibusratamhabet atqueconfirmat.Partttoigitur c <equabtliiurx Comes c SenatuslnrijdiBtoncmdeinceps longa annorum ferie,exercuerunt,donec Iohannes Steckius,ad quem totali lure exfamtlia LindenhorftxnaComitatut demum deuolutus erat, alteram quoque medieta-temcumgladtjnuncomnimodapoteflate,necnon Iurepojfefiionibusque fuisvniuerjis, exempto tnSenatumhberetransferrct.huam tranjlationem Maximilianm Imp.atmofarlutisM.hlV.RegioJuo diplomateratam habetatque confirmatfintegrumdetnceps Comttatum ProconJuhb.c Senatutcum BVRGGR^iVIATV eius,necttonIurevn. xerjopermittens,liberiqueFeudinomine,contribuens. Et cumab antiquttits rcceptaconjuetudtne,bimConjules, compluatts mantbus, ofculumgena Imperatorisprxbcn.es(vt vcterctMembrana teflantur)Comitatus lurxfolerent xccipere,txme hicmos detnceps indejuetudinem xbijt.Qyemaamodum c anno M.hXX CarolusV.Rom.Imp.Hilbrido de Xigrifcognomento Stvart^enftolita iuramentapraftantiftemanu Comitatumhmc tradtdtt.Et Carolifuccejjores D D. Impp.hic Lamberto i!le Detmaro aBerfwordt ,parenti nimtrumfilioque vetufta appUxtione de Apri area cognominatis,eundem quoqueJub concepta verborumformula,tradidire. S enatustgitur ,hac rationeper Vrbcm C Cemitatum vniuer-fum abjblutapoteflateytitur,jruttur,qut dtrimendn quotidianis c tdm autlibus quam crimtnahbuscontroucrJijsftrxtQrtm Vrbatinm xb xnnquhusrecepta conJuetudtne,pr<efi-ter cfolet.Ctuits t amen deerec aft itt dubium yocatturftnalibus tpjitt* Senatusfententijs terminari oporteat.