MICHAEL AB ISSELT HENRICO VVESTRENENSI

COGNATO SVO CHARISSIMO S. P.

RADiTAff? nupertnibi,cogmtecbarifr a D. GerardoStempelitGoudanoOppidi noflri AmorfordienfisMatbematicadelineatio,nudatamen & abftfc vllis adtficijs (quamuis ingeniose) confccia. Petijt autem is qui tradidit, vt adficia tam priuata, quampublica adijci curarem,breuemq, deflriptionem adjcerem. Enprsftttt vtrunq^; boc opera Reuerendi atqueeruditi viri D. Iacobi Hez.ij, in patria fua antiquitatibmfludioflftmi) Uiud Gisberti Cloetingij optimi ciuis opeadiutus. Qutcqutd id eft VVeftrene tuo nomini (cut omnia mea debeo) lubens nuncupa-ui. Bent itaq 3 boc confule, & me, vtfloles, ama.

AMORFORTIAi

Morfortia nomen ^ ciuium amore forti vel vnanimitate fbrtita,DiceccfeosVltraiedtenfisvrbsi nclyta, quo tempore & i quibus condita fit, Chronica non memin erunt, antiquam tamen efle vel exeo conllat, quodilliuscircaannumDomini 1006.fubHenrico 11.Imperatore,& AusfridoComiteTryfterbandorum DominodeHaltena 18. VltraiedenfiumEpifcopo in Annalibusfiatmentio. Par-uum initio oppidulum fuilfe, ex antiquis mcenibus & foflis liquet, poftea vero rebus florentibus nouaciuitateveteri circundata,vehementereftamplificatum. Feraxfolum&commodum,amcenumqueii-tum habet. Nam ab Ortu & Meridie, agros,omni frumenti generefertiliflimos,ab Occafu montes,eri-cetum,iyluascceduas,acialtushabet; ASeptentrione vero vberrima pafcua,qua> a marisOceanibra-chio, vno ab vrbe miliari alluuntur. Ex hoc mari per Amifium fluuium nauigabilem omnigenx- mer-ces in vrbemimportantur. Vrbsipfafirmo fatis murorumambitu,duplici fofla & vallointermediocingitur, arte tamen potius, quam natura munita: Ciucs aut fuo cenfu viuunt,aut agri culturam, lanificium & mercaturam exercet:Ius municipale quod vulgo Stadts Rec/;tappellatur, HenricusEpifcopus Vltraiedenf anno 1259. conceflit; Guilielmuspoftea Epi-fcopusanno 1298.inftituit,vtidemiusvfurparent Amorforti i,qualeeratVltraiebtinis.Nundinashabettoto Belgiocelebres,quarumduisGuidoEpifcopus illisanno 1331.donauit. Laudantur Amorfortii inHiftoriisil temperantia,prudentia,reli-gione, fidelitatcergafuos Principes,fortitudinc bellica, liberalitate in pauperes, &erga exules, caeterofque exterosholpitalitatc. Etmeritb:Omnisenimluxustam inconuiuiis.quamin veftibus,fupelleftilibufque,apud AMORFORTioseft exolus;didiceruntab auis fuis honefte ac parce epulari,ac veftiri: Quanta vero fub ipla limplicitate rerum agendarum lateat prudentia, ciim aliis tem-poribus, tum maxime in Gueliacis tumultibus claruit. Pietas & religio, nic fempet maximo in pretio fuit, fidemq; quam lemel D.VVillebrordo,Bonifacio,Frederico,aliifq;huiusDicEceleos Apoftolisacceperunt incolae, hanc vfq; in praefentem diem fertam te-ftam conferuaruntj&adhuccIamfubmetuTyrannidisconferuant. Auxit,promouitque plurimuminhacciuitatcreiigionem M.GerardusdeGroot,quicircaannum 1379.fubVrbano v 1.PapaDauentriae,Suollis,Campis, Amorfortiae, Amlielrodami,&in viciniscircumquaq; locisconcionabatur, &ccenobiamultaerigebat. Huius&SuccelToriseiusFlorentijRadcvvyn operacir-caidemtempustriaiV!onafteria,inhacciuitatefuntaedificata, quibus fubfequentibus temporibus& alia tria addita fiint. Eft&invrbisEcclefiaprimariaD. Georgiofacra, CollegiumCanonicorum,ab EpifcopoIoanneDieftenfianno^^y.fundatum.Saceliumquoq; D. Virginis in omnibus vicinis regionibus notifllmum, quod noftris adhuc temporibus,ab innumeris peregrinis frcquenta-, tur,ob maximaquaeDeusibidemperftatuam B.Maria:,anno i444.(vtf;ribitIoannesGal!usMommandienfis)inaquainuenta,quotidiemiraculaoperatur. FidelitatemergafuosPrincipes Amorfortii diuerlis temporibus&calibus exhibuerunt: Vltra-ieclenfes enim laepius fuosEpifcopos reiecerunt,quos Amorfortii femper benigneac liberaliter exceperunt,& in fuasfedes re-ftituerunt: Sic Alfuerum Culeburganum anno 1436. ab Vltraiecfenlibus repudiatum: ficDiepholdium anno 1448. ab liidem con-tra foedusante ia.annosinitum(quofe Epifcopum fuumcontraConcilium Balilcenfc VValramum de Moers ArchiepifcopumColonienfem&Monafterienfemdefenfurosiurauerant)pulfum,vrbecaptavnacumD.Iacobo deGaesbeec,reftituerunt.ln capti-uitate hac D.de Gaesbeec Epifcopocoaflus eft cedere VVicoduroftadio, tk Abcouda, quam fortunam Dicecefis Amotfortiis acceptnm ferre debet. Scniir tichorum fidelitatem Dauid notlius PhilippiBurgundia-DuciSjSenfitctiamco magis Henticus Palatinusanno 1528 ab Amorfottiis in ciuitatc Vltraie£l:en-fem vndeeieftuserjt.armatamanureduiftus, Maiorem etiam obedienriam.Sc fidelitite in Amorfortiis reperit Phihppus Catholicus Hifpan. rexanno 1578.& 1579.qua tempeftatcnecPrinceps Auriacus,necHolIandi,necGelri,nec VlttaiecLcnfcs prius Amotfortios a fide Catholica, 8c obedicntia fuac Maicftatisauertete potuerunt.quam obfeffam vrbem,machinis bellicis,Sc fummis vitibus potta folo aequata.iupcraflent.vtbem vinccre.animos autem ncc ficquidcm, fuperare potuerunt. Egregiam quoq;laudem fempcr exbello reportarunt. Dominam lacobam liauaram Hollandiae Comitiflam, proptiis cxpenfiseonttaDominum de Arikel, in capiendo lfclfteinio & Gorcomio iuuarunt, vnde a Bauara publicis literisgratiarum aiftionem merucrunc.Hollandoru riresfiepereprefterur.t.Gclrorum violentiam ficpiui fregerunt: Vlttaieftum quatet armis occupauerunt: Phihppi Burgundiae Ducis cxercitum bis (tcfte Meicro iib.16. Ann.Elau.) afuis mcenibusfugarunt:Hacfortitudinc Amorforti)eani fibifamam conciliarunt.vtmulti cvicinis Ptintipibusillorumfoedera &amici-tiamambirent, ipfiqj in multis Prouinciis vcftigalium immunitatem obtineret. Eam VVilhelmusBauarusHolland.Comesinitofaderc Amorfortiis peromncsfuas Prouinciasdonauit:D.VValramus Brcderodius, D CafparusCulenburganus.&D.loannes Egmondanus.Amorfortiismagnaquoqj piiuilcgiain fuis ditionibus contuletunt:ln paupercs etiam tanta eft Amotfortiorum iibcralitas,vt hac in re ne maximis quidem ciuitatibus pro qualitatc diuitiaru cc-dant.Duofuntinvrbcgerotroph«a,inquorumalteroplusquam <Jo.fencstam viri q.mulicreshoneftilitmi?a!untur,praetcrcaannoi447.inftituicoepitdi-fpenfatio eleemofynarum in pauperts.qui priuatisin aedibusper vrberu habitant.c.a paulatim adtantamopulentiam peruenit.vt nunc plus quam Xo. homi-nes inopes ex illa fuftententur.lnfigne quoq; & magnificum orphanotrophiumcirca annum 1551. creftum eft, vbi pupilli pauperioresaluntur. Duo ad haecvibshabetNofocomia,vnumpropeftclaborantibus,alteium ptoquibufuisclinicis.quoru resdomicftanguftior, quam vtfeiplos m morbofuftcntare pof-lint.Xenodochium quoq; habet.quo peregtinispauperibuscx itinerelicitum eftdiuerti. Circa annum 1568. initium, habuit fcminarium S. Spiritus, in quotcnuioris fortunaeciuium filij & filiai vna cum pictate legere & fcribete gratis docentur: In hac Schola nonnunquam plus quam 600. pueri reperiuntur. Excodcm hoc feminario pauperiorcs quiq; eliguntur.qui in publicam officinam mittuntur, mafculi ad tcncarum quoddam lineatum genus texcndum,pucl laeveroad nendum:exquoexcrcitiofin!iulifii)gulisfcptimanisdomumadferunt,vndcviuercpoflunt. Dominicis infuperdicbuspanc4.. libratum donamur,praeter veftcs,calopodia,Sc alia emolunienta, qua: quotannis in illos diftribuuntur,atq ; ita a mendicitate prohibentur.donec ad cam peruenerunt attate.quaefcruitio vel orauiotiopificiofft idonea.AdminiftranturhaecomniagtatisaSacetdotibus, nuptisacinnuptis.virisacfceminisditionbus.Sc Catholicis.a qui-bus hxcomnia inftitutafunt. Et vt nihil defit,funt qui aliud feminatium mcditantur.in quocertus ftudiofotum numcrusaletur, quo vberior afiquado ftu-aiofotum hominum.fit in hacRepub.proucntus:qui vel maximeob ingeniorum acumen fpcratur. Prodicruntcnim cx hocoppido non pauci Regu&Ini-peratoruOratores,Medici, lurifprudentes^aliiqiilluftres viri inomni linguarum,artium, & feientiarugenerc exercitatilfimi. Ex hocoppidoprodnt Alber-tus Sapidus,totannis Coaftantinopolitanus.fubinuiftilfimo Caefate Maximiliano I l.Legatus. Natus eft hk Do£Jor StcphanusLaura:us.domns Auftriaca:fummus.fubeodem Maxitniliano Mcdicus. Ha:cpatriatft clanlfimiatq;ornatiflimi viri loannis Fonckij, qui poft multas legationcs, arcaniq; ScnatusBel.gijReoisHifpaniarumPhilippi Il.praeclare pcrada negotia.tandem a Regein Hifpanias vocatuseft,vbi nuncDitionum Belgicaium pra:fidetn fummacumlaude aoit, Regi ac pstris carus. Dcbet & huic oppido fua natalia Marcellus Lcntius, totius Ordinis Canonicorum regulanum per vtramq; Germaniam gc-neralis.Sunt&hoctetnporeq.phiresalij viri,iuucncs5cadolefcentesindiuerfisfacultatibusatq;artibusdiucrfistitulisinfigniti,equibus maximi in Repub.Chriftianafruftusexpcdantur.Quam prudcntesvero in Repub.adminiftranda viros produxcrit.interalios teftiseft tuus llle.cognatc.paresretrus VVcftre-nus.qui paucis ab hinc innismoricns,maximum fui ciuibus defiderium reliquit.Iacobum quoq; Hczium, 5c 1 heodotum Gcinmmpcperit nulli pietate fc-cundos.Deniq; quantaergaexules&peregrinos Amorfortiorumfctnpcr fuithofpitalitas.tcftanturvetercs Annales.Hancexpcrti funtEpifcopi &ciues Vl-traiedenfium diuerfistemporibusa fuisfadiofisfubditis.vclconciuibuseiedi. Hancetiaexpetti funt noftro temporetotiusHollandia:CatholiciaGuefijtcxadi, qui &morfortiam tanquam ad tutiffimum afy lum confugientes, ibidcm om ni humanitate funt cxcepti.doncc vrbs a confcederatis rebellibus fide 5eobedientiacxuretur. Dercbus Amorfortjisfcripferunt praiter Annalcspublicos.&priuatos.Ioannes Vcldcaner,GeraidusNcgmagus,Mcicrus,Ocherus Ly•flrius, Heruicus Bommchus, Lambcrtus Hottcafius, & alij. ,

: d •