NOVIOMAGVS.

OVIOMAGVM, vrbem fuam indigenae,nunc Regnum, nunc bafimImperij appellant, quod vna fit trium earum, quas Carolus Magnus quon-dam fibifedes delegerat. Primam aiunt Aquifgranum fuifte, fecundamNouiomagum, tertiana Theonis Villam. De originc eius, Gelden auriusciuisjin hiftoriafua Batauica, a Magopotentifsimo Gallorum Rege, Ditisfilio conditam,&de eius nomine Magam appellatam fuifte tradit. Pofttemporis progreflii,a Batone Cattorum Regulo,iftuc tranfmittente,locia-moenitate capto,tum etiam antiquse nobilitati iftic gratificaturo, inftauraJtarn atque audam,triplici moeniorum ambitu cinxifle, ac inde Nouioma-gum vocafie.Additidem,BatonisfiliumHefsiumpatriam fuam fummo-pere ornäiie,vnde proeliuior eius pars etiamnum,ab eo, mons Hefsij dicatur. Poftremo adiungit,om-nium ordinum confenfione,a Ba tauis regiam ac prouinciae caput conftitutam efle.V tcunq; eft,liquet,perantiquam efle vrbem ad eam Rheni partem collocatam, qua; Vahalis vulgö vocatur, Humen inibi6c latifsimum,& altilsimum, duobus milliaribus ab arce Rauenftenia diftat. Aedificiorum ftruduranobilis profedö eft&:firma,populofa 6c diues. Nam poftquam nouifsimead Auftriacam domum re-dijt,ciues cum mercaturis faciendis,tum literis operam dederunt,antea fere nulli reiintentinec afliieti,quam bello 6c arniis. Habuit tarnen olim diuerfos viros Iitterarum do&rina illuftros, qui varia opera6c fe,8c Repub.digna,ediderunt, vtTheodoricum Borguium,Ioannem Henricum,Henricum Bron-chorftium.Hoc verö tempore habet D. Francifcum Craneueldium,MelchlinienfisRegij concilij Se-natorem,virum vti do&um,ita fingularem virtutis&r ftudiorum patronum.Gerardo quoque Falcko-pyrgico patria eft,iuueni,Angularis eruditionis,& magna; expe&ationis. Sunt etiam iftic innnmerialijbonis litteris dediti. Inter alia quoque gymnafium ere<ftum,in quo a feptem magiftris vtraque lingua,Latina 6c Gra;ca,fingulari Reipub.vtilitate 6c laude docetur. Templorum, qua; ibi ornatifsima certefunt, omnium excellentifsima eft bafilicaD.Stephano dicata. Inter rerum porrö miracula peranti-qua eft arx illa,in colle fita,vrbi imminens,quam a Iulio Ca;fare sedificatam, aut faltem inftauratam a- 1iunt,quafi dominatriceip atq; exploratrice fubie&s atq; circumiacentis vicinise. Ambigiprofe&o pof-fit,an vlla alia totius Belgicae fpecula,amoeniorem regionum,fluuiorum,agrorum,terrarumq; prolpe-&um habeat. Hie iuxta,atq; in vicinis munieipijs repertae aliquando prifcorum Romanorum reliquie,putanumifmata,lapides,marmora,inftrudifsimarum domorum parietina;, fepulc^monumentaq;,folerterperquirendi perferutandiq; terra; vifeera defyderio ciues afficiunt. Cuius rei luculentifsimusteftis eft,inftar multorum,Ioannes Falcopyrgicus, ciuis Nouiomagenfis, homo virtutis &antiquitatisperftudiofus,qui domi fua» tres,aut quatuor tabulas marmoreas o&entat, vna cum illuftrium virorumelogijs, epitaphijs,atq; infcriptionibus.Habet etiam Nouiomagum vicecomitatus titulum,eftque vrbs8c feudum Imperij.Moneta; eudeda; ius habet,vt 6c exterx Imperij vrbes liberse. Prouocatur inde nonad Geldria; Cancellariamrfed re&a ad Aquifgranenfem curiam.Quotannis certum hominem Aquifi.granum mittit, qui defert eo cheirothecam piperis plenam, Imperialis feudi agnitionis ergo. Philip-pus tarnen Rex Catholicus, vti Dux Geldria;,iftic,quemadmodum alibi, monetam percuti curat. Ec-clefiafticus ordo eius vrbis,päret Archiepifcopo Colonienfi, nifi hxc nouorum epifcoporum in hifeeregionibus inftitutio, pcrturbarit.Ha;c vrbs totius Ducatus, 6c fingulatim prima: tetrarchiae, Geldria;,omnium amplifsimae caput eft,cuius territorio compr^hendütur,Tiletum,&Bommela,ciuitates mu-ris claufiE,vel Gentum Gandauum, 6c Bommelerouerda, non quidem moenijs cindae,at tarnen priui-legijs&immunitatibus donat«£,item fuperioratq;inferiorBatauia,cumtotaeaplaga, quae Mofa &Vahali fiuminib.includitur,adeö,vt generatim omnes hi munieipes fe Nouiomagi fiftere,iure cogan-tur.Accefsit ha;c ditio Geldriae Ducatui,Anno M. CC. X L V111. hac ratione.Otto I I.Comes,Gui-lielmo Rom. Regi vnum 6c viginti millia argenti infe&i pondo,mutuo dederat,ea lege 6c conditio-ne,vt, nifi certa die comrnodatam pecunia; fummam perfolueret,Geldrienfis,in eam poftefsionem,vtfuam acpropriam,veniret,quse conuenta, pluribus etiam conditionibus additis ,poftea a Rodolpho,itidem Romanorum Rege,confirmata funt.Cum verö,ad conftitutum tempus,fiue propter aera-rarij tenuitatem,fiue ineuria quadam,pecunia illi reddita non effet, ex conuentu,cer-tis tarnen conditionibus, Nouiomagenfis ditio,Geldria; Comiti ccfsit.

Ha;c ex Guicciardino,funt defumpta.

19

i