HARLEMVM v

MVM,nationeGermanum,vtarbitror virum,&manu promptumj&illuftrigenere darum,huius vr-conc '' Corem ferunt,&ab eius nomine Herlemum,quafi herum,hoc eil,Dominum Lemum appcllata,JIsi a b e 11 Amlterodamo tribusmilliaribus ,xdificiorum tarn domi,quam foris elegantiäprxßat. Ei adiaccnt

ftO ^^^^^^ vr ' rent ' a prata,tum fylua peramoena.Quamobrem prxteriucundifsimum invicinosegregiospagos, mu-ral &arccsprorpe£tum,eam aerambit faluber.Hec eft omnium inBatauis vrbium maximn,&digni#<ßl jO&iiP5^fb^ tate Ene fecunda, Typographicamartem ,in ea,a quodam fuifleprimüm excogitatam,conflam ea vrbe,~ * ota S ue prouinciaBatauorum fama eil.Quam opinionem feriptores nonnulliconfirmant,& quidamprruatarum eius loa rerum commentarij.Vcrumtamen antequam artem perficeret,& cam ipfe in lucem pro#deret,e viuis excefsiße,eius famulu ob id Moguntiam concefsifle,in qua vrbe arte euulgaret, ik eam ob caufam aeeeptus per-benigne fuerit.Ex Miiero,&annaIibus Hollandix,tum etiam cömuni omnif^ccrtaq^ voce liquet,foeminä quandä,in quodäHollandix lacu,qu£vitempeflatis mariseö eiefta fuiffetjAnno Chrifti M.CCCC. III. captam marinam, eam quidem ac nu-dam de mutam, in hanc vrbem dudtam fuifl'e,patrona veßibus eam itatim induit,&adpanis,ladlis,&exterorum eiborum e-fum,a(Tuefecit,fila eam exeolo deduceredocuit, reliqiia denique mulieris offioia folita priellari, Chrifto crucifixo honoremexhibebatjgenuaqjfledebatjOmnes^quaspatrona cxremonias,peragebat.Multos annoseavixit,femperattamemuta.Quodnefalfum quis putet,pro certo etiä memoratur virum marinum, Anno Chrifti,M.D.XX VI. captum in Phryfio mari,homi-nibus noftris plane fuißefimilem.barbatü, capillatumq;.reliquos ite pilos habuifle noltris nulla re dißimiles,at valdefetofos,& rüdes.Edodlum & vefei pane,& cacteris eibis cottidianis. Sub initiumagreftrem admodum fuifle,tandem cicuratum,nontarnen ex integro,nec vnquam locutus eft. Vbi non paueos annos vixiflet,pefte correptum,a qua femel fuerat liberatus,inter-ijffe.PorröjVtinarrantannales Hollandix, «ScRomamtum Icripfit Gilberto Horftio ClarifsimoMedico,Cornclius Amlte-rodamus,Anno M.D.XXAI.in Balrhico mari propeElepochum Noruegix oppidum,alter marinus vir captusfuit.Hic Epi-Icopuminfulisornatum, corporis habitu penitüs exprimebat. Eiusimagoperhominum manus volitauit. Dono datusSi-gifmundo P olonix Regi,fcribitur,folumq; triduum,quod eibum capere noluerit,fuperfuific, nullam vocem prxter maximaquxdam fufpiria prorfus edidifle.Hxc minus noua videbuntur, fi quis quxPhnius,ac exteridehuiufmodi mannis homini-bus, & qux de Tritonibus & alijs marinis monftris,tum,qux deterreftribu« veluti Satyris,quos Hieronymus agnouit,& Faunis perferipfere,leget. Quia verö de Tritonibus, nuc incidit fermo,placet & ea,qux Damianus Goes in Olifiponis enarratio-ne,noniniucunda,ledhi,de ijfdem confcripfit,fübiungere. Ad latus,inquit,montis, quodab oceano patet, iuxta opptdum inLufitaniaSintram,fub rupeprocumbenteinpelagus,antrum eft,quodaccedente alluitur oceano,fludlusq^introrlusreripro#cantes,(alo Spuma permifto,recipitinfefe,in quo Tritonem conchacanere olim vifum, noftrum vulgusexiftimat. Quod adlocum quidem attinet,conftanter quiequam affirmarenon audeam,propterea,quöd ab omnibus id littus propius legentibus,cerni facile,ac confpici pofsir. Tritonem verö Tiberij Cxfaris temporibus vifum in Lufitania,auditumq, fuifle, ita feribit Plunius.l iberiOjinquitjPrincipi nunciauit Olifiponenfium lcgatio,obid mißfa, vifum, auditumq;in quodam fpecuconchaca-nenrem Tritonem,qua nofeitur forma. Nec verö illud filentio prxtereundum efie duximus,noftro hoc tempore plerifq, iniocis,huic littori vicinis ,quoddam hominum genus reperiri, qui & natura, & nomine Marini ab indigenis vocari coeperunt,ob eam prxfertim caufam,quöd hi/pidum quid in cutis fuperfieie gerentes, notas quafdam fquammarum, actanquam reli-quias antiqui generis,per totum ferme corpus fparfas, prx fe ferrc,atq; retinere videantur, Eos enim ab hominibus mannis,vel fritonibus originem, genusq; traxifle,pro certo femper habitum eft,eiusq; rei initium inde profluxifle,:! maioribus acce-pimus,7 ritones videlicet ad littus profilere interdum, atque colludere paulatim aflueuifle,eosq ; frudtuum dulcedine delini-tos quorum in ijslocis maxima eft copia,eodem reuerfosfxpias,in Fabali quadam incolarum aftu,eoru aliquot intereeptos,acpofteablanditijsad excultum manfuetumq; genus vitcetradu&osefle.Et quidem fi fabulofum videbitur , domeftica fami-liaritate,vocales reddi Tritones potuifle,infuperfy cum Lufitanis confuetudinem vt haberent,eflfecifle, fabulofius fäne mihierit,barbarum incultumq;! ritonem,in AfricajinpaludeTritonidejprofiluifle, ac cum Graecis garrientem,abIafonetripo-dem,quam Delphosafportabat,vti fyrtium periculis,fuoduftu euaderct,fibi dari popofeifle.Noltris verö temporibus,vt ef-ficacius teftimonium in medium afferam,pifcator quidam,dum inter fcopulos Barbarij promontorij,filo, harno«^,,iuxta di-uae Virginis facellum,pifces capere contendiflet,derepente ex vndis in fcopulum,mas Triton exiliuit,barbaprolixa, crinibusoblongis,pe&ore hifpido,facienon admodum deformi,abfolutaq ; hominis forma. Qui cum paululum apricatus eflet,&hominem atergo,ipfius formam contemplantem,infpexifTet,voce non humanx difsimili prolata,terntus,confeftimin falumfefubmerfit.HxcpifcatordeTritone,fiuehominemarinocupidisaudiendi, compto ordine, aefermone , hodiernadieenar-rat.Deinde paucis ab hicannis,haud proeuldlunxpromontorio, vt nobis retultt Ferdinandus AIuarus,domus Indicx feri-ba,vir integrxfidei, qui iuxta illud littus rufculum habebatjCuiq^icinuserat virprobus,minimeq;falIax.isenim vicinus per-fxpe pifeandi gratia,fe in quofdam littoris fcopulos conferebat.Ibi cum negotium die quadam foeliciter fuccederet, ( vt Fer-dinandus abeo oretenusaccepit)pifces,quoshamo capiebat,atergo fui,inaridum fcopulianfradbum,quotutiusafl'eruaren-tur,proijciebat.Quod quidem perfxpc inculcans, interdum nudum adolefcentem imberbemq; per anfradtum confpiciebat.Attamen cum in illo loco,circum viciniincolx frequenter nare confueuiflent,credebat ex ijs ahquem forte efle.Cui,cum in-ternus pifcationielTet,nihil verbi faciebat.Tandem intentius animaduertes,adolefcentem pifces manu capere, & ad os dedu-dios cdereinfpicit.Quarecommotusoccurrit,hominem petiturus.Qui violpnto curfu,cachinans,ridensq,, infugamfepro-ripuit,pelagoq;vrinansfefefubmerfit.Eodem ferme tempore,ercgionevrbis,pelagointerie(fto,non proeul ab oppido,quodBarreriumnoltrinominant,iuxta Alfonfi Alboquerci viri patricij villam,fimilis formxhominem marinum exanimemxftujmaris in litus eiecit.Prxterea in antiquisregniarchiuis, quibusego ipfe prxfum , extat adhuc compofitionis chirographumvetuftifsimum,inter regem Alfonfum tertium,&Pelagium Petreium,equeftris ordinis.D.Iacobi magiftrum,tranfaäx,quadecretumfuit,nonmagiftro ordinis,fedregibus deberi vedtigal fyrenum,aliarumq;belluarum,inlpfius ordinislittoribus captarum.Vndefacilecolligiturfyrenes, cum deeifdem lex lata fuerit,frequentes olim innoftrisxquoribusfuiffe. Sedhxcha-dienus de rritonibuSjNereidibuSjfyrenibus^didlafufficiant.Cxterum vt adinftitutum , oppidumq-.Harlemicum reuerta-mur. Cumiam poftremo Harlemlim fefe AuriaciPrincipispartibus dedidillet,ab Albano Ducemenfes feptem obfeffa,adeaannonxinopiam redadla fuit,vt poltfeles,mures,canes,& exteraad eibu rapta animalia,folis corijs inhoc maceratis, quodmirumeitjfeftrenueperpetuodefendens, vefceretur,vbiomnesfametandem enedti, viribus defeeißent. Anno falutis M. D.LXXIII. Menüs Iulij,dieXllI.neceffariopadtifunt deditioneciues,militibus omnibus ab Albano cxüs.Vtisigiturobfidio-nem tamdiu protrahit,& vrbe potitus,eius miles feditionem mouet: Auriacus occafionem &tempus fefe colligendinadtus,ita reliquas omnes vrbes infuafide confirmat,& ad ferendum hoftis impetum munit,vt animis eredtx,&Harlemenfium for-titudineconcitatx,&maritima claflerobuftifsima,inftrudlx,Hifpanosnihilifeccrint,coeperint^ue,mutata belli fortuna,in-clmareres Albani,&vidlorijs maritimis Auriacicedere veteranus.

..