I

H V V M.

V V MjOppidum Sc antiquitate,&primaria dignitate,inter Condrufosprxfiäs(furit autem Condrufi,Belgarumpo-puli inter Eburones,qui nunc Leodienfes dicuntur,Segnos,& Treuiros,quorum erant clientes,Mo(x fluuio, & Ar-duennx Sylux finitimi) fitu admodum amoeno, fuperbo, ac pereleganti, viridi ac pabulofa in valle, inter prxcclfosCondrufi montes.Mofxfluminisripas illultrat. Eius primordium fcriptores in diuerfarapiunr.Claudius Cbampcruslib.de vrbium oppidorumqueorigine,ex Lucio Tungrenfi,Hunnorum DuciCambro, nomine, huius oppidi origi-rem tribuit,qui loci opportunitate commotus,oppidum probe munitum,ad confluentem Mofa: conüituens,Hoynim nominauir,quodnunc,Huy,dicirur.Ioannes Marius autem,virum,inCondrulorum patria,fumma nobilitatc iIluflrem,annodecimoquinto,antefalutarem lefu Chriftinatiuitatem, nomine Hoys,primum eins oppidi lapidcm pofuilTe,dcquefuo nomine, Hoy,nuncupafie,affirmat. Vulgo deniq-,,abamni,exvicinis collibus,iuxtapagum Hauelaingefcaturicnte,nomen confecutum putatur. Quiquidemamnisjcopiofi riuuli inlur,per agros,& reliquos Condrufi pagos,deflucns,i>hiuiofö cxlo,& colle<ftis,diururna ex niue aquis,(ub-itö excrefcit,actanto cüimpetuexundat^rorrendoq; fragore,acItrepitu,plane furcre videtur, vt ob violentiam, nomen furiofi,abaccolis aeeeperit. A Mofa tandem , iuxta lapideum,Huy'pontem,abforbetur.Multis vero vfibus, magno Huenfis, viciniq, populicommodo,acemolumento,conducit,e6,qubd verfatilibus molis,frumento frangendo,materia papiracea contundendo,ferrugi-neis operarcis,Coreaceis,acpannorum tindtonbus,maximo compendio,inferuiat.Eius enim generis opificcs,tam inipfo oppido,quam vicino in agro,fabriles,mechanicasq;officinas,frequenti numero babent. Abundat infu-per Iiicriuulus, delieatifsimoru pi-feium copia,truttarum prxfertim,cancrorum ) fundulorum, aliorumq;eiu(dem generis. Miram hoc oppidumantiquitatem redo-let,magnificis ciuium cedibus,decenter ornatum,ac monumentis,vetuilatem teftantibus,darum.Floruit olim,ac latius pomeria ex-tendit l'ua, veruntame,quoniam,vti hominibus,ita & vrbibus fua funt peculiaria fata, & nihil mortalium in coetu perpetuum fit,re-rum^; vicifsitudine,velut xlluario quodamfluxu & refluxu ferantur omnia,vixdici poteft, quantis bellorum, aharumquecalamira-tumxrumnis,atq; periculis fitlabefa£tatum,adeo quidem,vtnunc quafi collapfum^prdbnadignitateac gloricqomnino deftiru-rum videretur,nifi,diuina fauentegratia,moderatoresHuenfibusprudentifsimi concelsi fuiflent,generis,virturum,acmorum no-bilitateclarifsimi virijD.loannes Huftinus abOutrcmont.D.aLaminia,&potentifsimus illeOtho Briemont, D.deFraturc,firc-nuusatquecequißimusHuenfium prxtor,&Condruforum Satrapes,multis ab hinc annis confulari dignitateillultres,quiimmor-tah,& familie & nominis gloria fuperionbus annis,quibus vniuerfa Gallia Belgica funcftifsimis concutiebatur armis,cum maximovrbium aliquot, ad Mofieripam detrimentoac damno,adulterinx religionispropugnatoribus, inuidos Athlantcs,atq^ AchillesfefeJoppofuerüt.Qifibusno huius modo oppidi/edtotius Condrufij incolat,tanquaancoris facris vfi nonpafsifuntamabile Catho-licarfidei vnitate,dille£lis,peregrinaru religionufedis,turpiter fecari. Adeo quidem,vtinon mmusprxihntifsimis Iiis vins, quamFabricijsoltm Romani,Scipionibus,Lentulis &Fabijs,optimoiureciues &accolxdebeant.Hi ctenim,non finelaudum elogijs co-memorandi viri,ea prudentia,cura & diligentia,politiam Huenfium hadtcnus } quemadmodum & hoc tempore,adminillranr,vt ca-lamitatum bellicarum omnia oblita,nunc tandem refpirare videatur.Multi in hoc oppido natalium,& maioru glona clari ac nobi-les viri,«des,pro dignitate & ftemmatum decore,amplifsimas incolunt,qui inCondrufo,agroq; vicino inflrudtilsimas domos,vil -las fuburbanas, pomarijSjVinarijSjaruiSjapriciSjlocis^obik^&ad voluptatem fpedantiuornatifsimaSjhabent.Quarumaliquenotarn xdium,recreationis gratia, conftrudarum,quam caftelli,pinnis,turriculisq-, confpicui, formam atq; effigiem prxbent. Huc x-llatc,animi recrcandi,corporis exercendi,valetudinis conferuandx,& naufex txdium excutiendi gratia,concedunt,circa brumam,ad fua,qux in vrbe te&a habcnt,redcuntes.Multa & varia artiu illiberalium genera,hoc loci inueniuntur.Inter ea autem,pannorumtextores,& qui ferrüex terrx vifceribus eruunt,principem locü obtinent.Natura fiquidem Huenfibus benigna, blando eos afpicitsvultu,nö modo multäs fern fodinas.ex quibus plurimü ad eos lucri,annuatim redit,fed & laxifsima lati fundia,larga manu,ipfis con-cefsit,que vberrimas exfefruges,&generofavina,proannilociq-, coftitutione,annuo foenoreproducüt.Hinc vulgus,ex vitiü cultura,fibi fuisq;,vt plurimu,vi&u quxritat: lngens fiquide hic copia vini producitur,caq ; prxftantianobile, vt oenopolx hoc vini genus,pro vino Galhco partim hofpitibus propinent, partim ad alias longmquas regiones,ficuti &Leodiefe, nauigio, per Mofxflumc &carris euehant.Qiod fi quempiä loca aprica,prata,aut pafeua dele£lent,planitie amplifsimä,qux hec omnia abunde fuppedität,ha-bes,in quibus oculoru dele£htione,odoriferas herbas ,flores,gratüodorcfpirantcs,& loca pabulofa,viridi vndiq;gramine velcita, -confpicias.Si iueundate venatione, velaucupio, reficereiuuat, fyluofi funt montes, colles,conualles,arboreta,feris,auibusq; fcatcntia.Si pifcari lubetHauclaingcAmnis,nauicularumpatiens,praeftoeft,pifcofafube(lMofa,quicynibis,ludibundos ve£toresfcrens,pifcantium votis refpondcbit. Sideniq; Chriftiana religio tibicordi cft.fi Deum.pijs orationühoftijs.placarcdcfidcras.Bafilicam habes magnificam B.Maria: Virginia, Saluatoris Icfu matri dicatam, anipbflimo CanonicorurAcollcgioilluftrcm, in qua aliquot LcodicnfisEcclefiae Antiftircs,fundatores, honorificc funt fepulti. Pratclara haccCanonicorum focietas, multis fummis.atq; ma-gnificis eft exornata viris,inter quos.fummum dignitatis locum meriro obtinent, R. Dominus Dccanus SecfF, & D.Gcrardus Frepontinus, viri rnorü probitatc.feeruditione confpicui,antiquitatumaniantes,& ftudiofi. Sunt 5c prxter alias parecias, in hac vrbenon paucas, egregia virorum, ac virginum coenobia. Ac primünaquidcm.religiofa Crucifcrorum focietas,meridiem verfus,circa vrbis mcenia,Coenobmm habet in monte, fitu peroportuno, öcopere darum. Möns darus.fiucae.reus.nonfine rationc,diftus,tum,quia darilfimiordinis.primam fuftineat domumatque fundationem, tum ctiam, quia, mira acris dementia ac falubritatc gau-deat.Is autc locus,varijs temporüiniurijs,6c belli calamitatibus.plurimisannis afFedus.ac habitatoribus vacuus,dcfolatU5q;,tandcm Anno falutis M.CC.XXX1I1.fubEppanoXXXVil Leodienfium Antiftite, priftino nitori reftitutus.nouis & magmficis sedifieijs rcftatiratus.audus, Sc exornatus cöfpicitur,cui,pöft fanda: me.morixpijfsimi.acrcligiofipatrisTheodorici Vbachij obitum, hoc anno M.D.LXXUI.fumma cum laude nunc prxcft.R. D. Antonius Frifennius,generalis touusordinisprxles.hadenus coenobi) Hornenfis Hollandix oppidi Prior,qui ad occonomiam conuentus reuocatus, paucis poft dicbus, vnanimi,totius ordinis.confcn.fuatq; applaufu,Generalis Cruciferörum Societatis Prxpofitusdefignatus, 8c eledus eft, Anno falutis M.D.LXl.profcclo SS.Pctri Sc Pauli,vir vita: fanftimonia 6cpietateclarus.vigilantiffimus dominici gregis fibi cömlfii.Paftor.xdificiorü.ruinam minitantiü,5c collapforü.prouidus renouator,adco,vt fecundus coenobij fi:n<3ator,iure,6c haberi.Sc dici mcreatur.Reliqua oppidi Huenfis coenobia funr.frarrum Minorum,& confecratarü Deo virginum monialiumS.Aldegundis.Albai umvirginum.S.Quirini,8cS.Viftoris,extra muros.ä NortgeroXVI.Leodienfium Prxfule.ereclum.qui multorum lacrorülocorum,pijfsimusilluftrator,extitit.Cui hoctemporeprxcft.fub vifitatione R.Domini Veftemij Benedidini S. Iacobi Leodienfis.Prioris Bcrtriccnfis, viri vita: integritate, ac rerü gcrendarü dexteritate, expe-rientiaq; prxftantiflimi.nobilis Galla, vitxprobitate.&induftria,omnibus cömendata, lacquclinaa Vuangni.Sunt quoq; in vicino vrbi agro.plurimx monafterio.rumfundationcs, benedotatx, vnanoui templi.quam Canonici ordinis S.Auguftim incolunt (quos Reguläres vocant) fundata ab Oberto.quondäXXVll.I.eo-dienfi Epifcopo,Dominici fepulchri titulo.fub Alcxandro XXlX.Leodicnfi Antiftite,ä McllifluoD. Bernardo Clareuallecci Abbate,qui ibidem, co tempore.Leodioicdicns, hofpitio honorificccxccptus.ob elegantiam rccentis xdificij.Nouum monafteriü.in hodiernum vfq; diem.eft cognominatum. Cui nuncprateft fingularinaturx bonitate,5c vitxprobitate.R.D.lodoi.us Dorio Abbas digniflimus.Eft& aliud ciufdem ordinisjnonaftcrium.cui Flonen nomen, ad Mofae ripam,& ad mä.tium Hasbanixfauccs, amoeniflimo loco', fed anguftiore exftrudum-.Cui nunc prxcft vir,motu integritate 5< humanitatc tlarus, R. D. Abbas Balduinusä Bufco.Suntinfuper tria alia Monialium ordinis Ciftertienfiü.Altcrum vallis dominarum,opulentiflimum.Alterum,quod paxDei nomen habef.Teitiü vero,Solis,ciufdeordinis, nemoribus vndiq; cindü.Porrö, in monte prxcelfo, ciuitati ineumbente, fita eft arx Regalis, vbi Leodienfium prineeps curiam aulicam aliquando habet,quam potentilfimusille ErardusdeMarca, Cardinalis, 8c Epifcopus Lcodienlis, nimia vetuftate nutantem.a fundamcntisreftaurauit, tuitibus & propugnaculisvaldc munita.prxcipua inter eius opera, qux multa 8c magnifica reliquit.adnumcratur.Hanc Bencfadä appellität. Eft in ea incrcdibilis altitudinis.Sc profunditatisputeus,8c Spherifterium.in quonobiles & alij Aulici.pila ludetes.animi relaxandi gratia,8c exercitio, calorcm nariuum cxcitante.feferccreant.fibijpfis appetitumlanguidum'concitantes.Sunt 8c alia,in Arceloca.afpcftu iucundilfima,eleganri(fimaq;, ab Illuftriffir.o, Sc immonali memoria digniffimo, PrincipeaGroesbcik,auflaScrcnouata.Eftdeniq; aliud in oppido opusmagnificü.arq; pulcherrimü.Pons.cxlapide viuo,quadrato,& fefto,multorü arcuü, Sc fortibus nitens pilis.qui v-tramq; Mofxripä,8c partem oppidi minoris,quxtrans Humen eft, maiori ciuitati, coniungit. In hoc ponte aeris eft mira falubriras, acin plurima oppidi vicinaq;clcgätilfima loca.vndcquaquam afpedlus panditur. Adco, vt qui Huium exteri.tam cx Gallia, qua Belgio,& alijs regionibus veniunt, tria fpeftatu dignifilma viderecupianr.Ecclefiam Majorem , ofEcijsdiuinis mirificedccoratam; Caftrum.amcenilfimoloco firum : Et rari operis pontem.vt in Prouerbium abierit gallicum.No.Are Dame, lc pons 8c le Chateau.Sent a Huy troys bcau ioueau. Ira & Argentorati, quxdam ternario numero, fingulari celebritate comemorantur. Altiftima fum.mi templi turris'.Armamentarium vrbis, 6c inufitatx magnitudinis Monocerotis cornu : lta,8capud Venetos tria quxdam.prx multis alijs magnificis tebus,com.mcadantur,CampanariaD.Marci turris.AimamcBtarium.Arfenal vulgö.Scincomparabilis.Rcipub.thcfaurus.