)

• P R AE E A T I O

d-omicolas nominat Seruius,eosque vetuftas peilibus veftiuit caninis, qüod hoc aiiimai,fiäfii*ra duce,domorum cuftodise inuigilet. Quoniamvero,curiofa, do&acjuc antiquitas, fibimi-nimcperiuaderc pötuit,aut fortaite,plebeclu3e,in officio conferuandaj gratia, noluit, tantumciuilis Socictatis bonum,nimirum turres, oppida vrbes, prxcipua mundi ornamenta,fola hu-manamduftria,ac nonpotius mcnte quadam,quse humanam multis excederecmodis, exco-<ritata 8c inucnta elfe.Itaque peculiare quoddam numen,vrbium oppidorumq; decori,quo di-Cybcic. uinam ipfis authoritatem adderet,prsefecit.Quamobrem veteres Almam Cybelem,magnamDeum matrem,eo habitu effinxerunt ,quo etiam totius Vniuerfi Dominam, 8c ciuilium So-cietatum,vrbium,oppidorumqueconferuatricem,prodiderunt. Eins fiquidem fimulachrumfederitis mulieris effigie in curru,quem leoncs trahercnt, lapidibuspretiofis,Sc diuerfis metal-loruitigeneribuSjVeftitJEjturritam in capitc coronam,tympanum 8c Spicas, manu ferentis,e£iinxerurit. Cuiusquidemfimulachri,eamallegoriamconftkuunt;vthanc potifsimum obcaufam,Cybele curru vehi diceretur,quiaterra,a{rerente Seruio,credebatur,qua2in medio ae-rc dependet.Ideoq; rotis fuftineri effingitur, quia totum hoc vniuerlum,volubili 5 ac perpetuomotu cieatur.Et eidem fubiugabantur leones,vt oftederetur,maternam pietatem omnia po£le fuperare,neq-, tantam feritatem extare, quse materna affectione mitigari non queat. Vel,vtjMacfobio p!acet,quia Cybele terra dea eft,qu£e ab äere, quem cädiambitus continet, vehitur,cuius natura fimilrs eft leonum validorum animalium feruori. AMartiano autem confingi-tiir grandama,corpulentaq; mater, quamuis foecunda circumfufaq; partubus,tarnen floridamdifcolaramq; herbidapalla,contexuerat,inquatotus gemmarum metallorumq; cenfus,atqueomnium prouentus frngum 8c fationum largaadmodum vbertate,ferebatur.Eaq; decäufa,&fpicasmanu tenere fingitur,quia nimirumTellurem eandemdidiam e{feMatrem,qu2eomniavitse necelfaria ex f- e gignit.Porr6,etfi Ariftoteles,cum fuis Peripateticis, totu hoc vniüerfurn,iphaericam obtinere figuram tradafcoronatamen turrita, inaequalitatem terra denotat, quaeoppida,turres,& montes fuftinet. Tympanum vero,ex D. Auguftinifententia, in feptimo deCiuitate Dei pratendit,qüod harcdea,totum terrarum orbem defigtiet. Pleriqu^ A- v eftam,quemadmodum Cybelern,terram conftituüt,eämq; hoc compellatam nomine afferut, quodterra,varijs,tum herbis,tum plantis,caeteriscjue,qu£ 8x'fegc^P ° P ro n entI b e ffundit,decenter,veftiatur.Atq; haecquidem fuauis,8c iucnnriafellcis iftius temporis contemplatio fuit,quo Ii-A tes 8c controuerfiaa caufarum cogmtae perpaucis fucrüt,quo philofophati funt homines,8c fänti'cuimn. dtifsimis moribus fecuri,qnietiqj vixerunt,qtio aiqtio 8c bono,a praftantifsimis viris,non feueritate legum,cunda tranfigebatur.Et,fi forte inter ciuescontrouerfiae oriebantur aut lites, eae,de ärfriulatione virtutis,de natura deorum,de ratione natury,de probitate moru füfeipiebätur.De qüibu's fumini ac eruditi viri,certis cöftitiifisq; dieb. publice, ädmifsis etiam foeminis, dif.lerebant.Scd tarn praftantes ac fandfci Homintim mores,fola habendi cupiditas,quae ad turpif.fima fcclera,mortalium mentes impellit,vrinitio probare cdepi,violauit.Qiiod,cum permuLtis,qtrse in toto hoc vniucrfo,varijs in locis,accidefunt hiftorijs, confirmari facile queat,ne ta-rnen in immenfurn exerefeat oratio,vel fola Mifpania,virtutis,fobrietatiscp femper amantifsi-ilia,docebit.ln qua ante,quam äuri, argentiq; venas reperirentur, bella perpauca funt gefta,feda'mabili vhtutum feminario,qüod cüniftis infeüit natura,incitatijphilofophiae,hoc eft,lapien-tix ftüdio obleOfatifunt homines,a-tq; de natura,de vitaacmoribus,de abditis occultisq; natutx rebus,dilferuerunn Qiiodam verö tempore,vt Georgius Agrieola, lib.de fodinis Metalli-cisL. Marineus SiculuS,8c quotquot Hifpaniam feriptis reddiderunt illuftrem, tradunt,arfe-riintquidam montcs(vt fitextehementi folidorumcorporum commotione, calorem ,8c exe~ö ignem excitari: Quemadmodum Vitruuius lib .2 .ob lyluas, ventorum agitatione incenfas,llomihum ccetus coadus efie fcribit,8cHercinium,aliasqj fyluas,pari de caufä,igni conflagraf.{ej,conftat.)Tgitur,dum montes,metallisgraüidiin Hilpaniaärderent,atqueaurumargentum-que exfe liquidum profiinder'ent,noüam, 8c inufitatam homines admirari coeperunt mate-fiam p eamque Phoenicibns,qui qua^ftüs grätiä, totum peragrabant orbem, oftenfam,cum ex'L