29§ Orer. 8c Bonden, de Pafcuis.

tu, tenet indifiindle Rota pofl difcept. Cmtr. d.dec. 105. n 6.

Alii caius, in quibus cefiionarius excuflionemfacere compelli non poteft, dantur inferiiis n. 342.354.356. 359. & aliis, apud preccitatos ]). D. vi-dend. omifiis.

245 Decimus quartus poftremo cafus eft, quandoagitatur caufa in magnis Tribunalibus, vel apudJuiices , coram quibus proceditur de bono,&aquo, ac fola faßt verhüte infpeßa; quia tuncnon requiritur excuflio, ut in lpecie tenent Stai-ban. jun. d. refol. 96. nu. 20. ©" Jeq. tom. 1. Mel.d. obferv. 86. nu. 7. & Alii per Anfald, de com-merc. (fi mercat. d. difc. 32. nu. 24. ac generaliterliabetur ex congeflis per D. meum Comitem Bon-den. colluß. legal. 49. man. 103. vol. I. Calvin, deaquit. d. cap. 114. a num. 1. ad 12. & d. cap. 185.ä n. 24. & feqq. hb. 2. Säbel, d. verbo cejjio, n. 5.tont. 2.

246 Contrarium autem de a?quitate verius eft, ex-ceptionem lcilicet exeuflionis pofie etiam oppo-ni in judicio fun tnario, in quo proceditur, fo-la faßt Veritäte infpeßa , (fi de piano, ftr.e firepi-tu, (fi figura judicii, cum verlor fit opinio, quodexceptio ha;c magis procedit ex a?quitate, quamde rigore juris, ex tex. in l. AdoJchis,ff. de jurefifei, Bald, in l. ult. 3. fed (fi fi quis n. 5. ff. com.de leg. Capon. dtfeept. 122. n. 23. tom. 2. Aliifque,qttos fequitur D. mens Bonden, d. colluß. 49. nun?.106- vol. I. Calvin, de aquit. d. cap. 1J4. ex nu.14. (fi d. cap. 185. ex 71. 28. utrobique plene pertot lib. 2.

247 S >let tarnen difiingui , quando exceptio ex-euflionis propofita fuit per fidejuftbrem, & quan-do per tertium poflelforem ; ut in primo cafiuexceptio dicatur de apieibus juris , 8c imputan-dum fit fidejuflori, cur /e obligaverit ex fadioproprio pro alio, cum optime ficiret fe teneriversus creditorem, 8c ideo hoc cafu , denegan-da exeuffionis exceptio, ne fidem , quam credi-tori praeftitit , fallere dibatur, quod non con-venit •• Secundo vero cafu exceptio dicitur infola tequitate fundata, nec eft, quod imputaripofiit tertio hypothecario convento, qui nullojure eft obligatus, 8c jus fuum tuetur, ac proin-de non eft ei denegandum hoc beneficium, dequo proprie loquitur allata l. Mofrhis , ut egre-gie per D. meum Bonde?i. d. colluß. 49. a num.97. vol. 1. Merlin, de pign. d. q. 69. nurnero 37.(fi 42. ac ßtb numero 45. verf. Doßores, Calvin,de aquit. d. cap. 114. ä num er 0 24. ad 31. ubi ,quod fibi magis placet dibda diftindbio, lib. 2. Sä-bel. d. verbo txcufiio numero 4. tom. 2. 8c fentitD. mens Magnonus ubi fupra num. ITO. (fi HI.ac Idetn Säbel, refol. 91. a numero 3. fi feqq. la-te.

248 Sed, licet verum fit, quod exceptio htec for-tiüs opponi poteft a tertio pofleflbre , cum ref-ptdlu illius longe majorem contineat asquitatem,ut bene inter prexime Relatos infert D. mens Bon-den d. colluß. 49. yiumero 96. 98. fi 99. vol. 1.Calvin, de aquit. lib. 2. d. cap. 185. yiumero 40.& 4 1 -.

249 Nihilo minus a?quum eft etiam eadem exceptio-ne tueri fidejufforem, qui alienam fuleepit obli-gationem, cum maxime non agatur de prsejudi-cio creditoris, & tequitas magis fuggerat, utdebitor principalis , qui commodum pereepit ,prjus conveniatur, fi fit foivendo , quam fide-juifor , fic M-tyitic. de tacit. lib. 16. tit. 16. fitbnumero 4. verf. fed etft a iuu s. fi yiumero 7. tom.2. Laivitt. de aquit. d. cap. 185. ex yiumero 21. &

feqq. per tot. Sc ita obfervari per Senatum Tauri-nenfem teftatur Ofafc. dec. 2. in fit. Thefaitr. dec.52. fitb numero 6. verf. verum , ubi, quod idempluries ftatuit Senatus favore etiam fidejuftbris,nullam admittendo difFerentiam inter fidejuftbrem,& tertium pofleflbreni, quodadvertit fi ipfe Cal-vin. d. cap. 114. n. 28. fi 29.

Ita tarnen, quod hoc caiu exeuflio etiam in eo- 250dem judicio fieri poteft agendo contra fidejuflb-res, feu tertios pofieflbrts, 8c principales fi-mul, eofque condemnare faciendo, priüs execu-tionem decernendo in bonis principalis, 8c infubfidium in bonis fidejuflorum , ac pofleflorum ,fecundüm Mel. d. obferv. 86. iod. numero 7. ubiproprie loquitur in terminis ceftionis, Säbel, d.verbo excufjio fitb numero 5. verj. Et quod quan-do in fin. tom. 2. Salgad. labyr. credit, p. 1. d.cap. 23. nu. 51. 57. 58. Romaguer. ad Conciol. adStat. Eugub. lib. 2. Ruhr. 31. numero 31. tibi pul-chre.

Siquidem , exeuftionis exceptio dupliciter con- 2 S 1fideratur , videlicet refpediu ordinis judicii, Scquoad jus, & interefie partis : Primo modo con-fiderata dicitur de apieibus, 8c continere fubtili-tatem quandam juris, 6c ideo ea non obftante ,in judicio fummario , 6c quando proceditur, fo-la veritate faßi infpcßa , poterit fimul agi con-tra fidejuftbrem , vel tertium pofleftorem, 6c de-bitorem principalem .• fed confiderata refpeflu gra-vis partis pra?judicii, 6c interefte, nempe, quoddonec debitor eft iolvendo, non moleftetur fi-dejuftor, vel tertius polfelfor, non concernit api-cem juris, fed tequitatem , ita ut, etiam quod cau-fa cognoicatur , fola faßi veritate infpeßa , po-terit tarnen fidejuftor, vel pofleflbr fe tueri iftaexceptione, 6c debet admitti; cum non fit a'-quum, ut poftit conveniri, donec debitor eft foi-vendo , imo fi hoc cafu excludatur exceptio, vi-detur iniquitas fieri , ut diftinguendo ( Pluribuscotifiulto omiffts) Calvin, de aquit. d. cap. 114. nu.20. 21.6*22 . tfi d. cap. 185. numero 35. lib. 2.D. meus Magyior.us fupra. numero 77. optime Bal-duc. in obferv. ad Ramon. ton!. 71. a yiumero 82.tom. 2. plene Cavagnol. ad JJetret. MOtitisfer. de-cr. 2. §. 8. numero 10. cum multis feqq. hb. 1. Ro-ta Gen. dec. 90. numero 10. & Ii. T hefaur. d.dec. 52. numero 4. pulchre Gratian. d. dec. 129.numero 10.

At hoc cafu neceflaria non eft illa judicialis, 252formalis, 6c folemnis exeuftio, quam alias requi-ri abunde oftenium eft Juperiits ; fed bene Judexpoteft fe fummarie, 6c extrajudiciditer informa-re, Sc cognofcere, an debitor principalis pofti-deat, 6c fit foivendo, «Sc quatenüs repererit ip-futn poifidere , 6c efle foivendo, tunc mandaredebet agi priüs contra principalem, quam con-tra fidejuftbrem , Sc tertium poffeftbrem: fi verörepererit non poftidere, 6c efle non foivendo ,tunc poterit Judex , abfque aliqua declarationefuper difeuffione contra fidejuftbrem, 6c tertiumpofleftorem procedere diredte ; hoc enim padbonon tolütur ipfa exeuflionis exceptio, aut defen-fio fidtjulfori, 6c tertio polfeflbri refpedbu fui ju-ris, 6c intereife; fed tantum mutatur defenfion'smodus, 6c ordo cognofcendi fuper ipfa exeuftio-ne refpedlu ordinis judicii juxta alteram diftin-dlionem derifam tarnen, 6c impugnatam ä Cava-gnol. ad d. §. 8. numero 16. cum feqq. de quaCalvin- de aquit. d. cap. 114. numero 35. & fe^q.& d. cap. 185. numero 34. Luiovic. dec. Beruf.45. numero 9. ubi pulchre The 'aur. d. dec. 52.in fin. ubi, quod didta diftinttio nou eft contem-

nenda.