42
Umrahmung des Schriftrandes. Die Probe findet sich in der Hand-schrift fol. 326 verso = Vegetius, Epitoma rei militaris, II, 3—6.ed. Lang, 2. Aufl. Leipzig 1885, S. 37 Z. 18 — S. 40 Z. 15. DerText ist zum Theil sehr fehlerhaft. Die Art dieser Fehler lässtvermuthen, dass der Schreiber eine junge und wahrscheinlich eben-falls cursive Vorlage vor sich hatte.
s(cd) düige(n)t(er) ex(er)cit(us) ordi(n)at(us) no(n) solu(m)p(rese)n \ tib(us) s(ed) (ctiam) futu(r)is senilis p(ro)ficiet.Sed | p(ro)visio(n)c maicstat(is) tue imp(er)ator aug(us)te(et) fortissi(m)a disp(ositi)o r(e)pare(t?ir) a(n)i(m)or(ttiu/[verschrieben für armorum\ (et) cme(n) | det(ur) dissimu-5 lac(i)o p(re)cede(njciu(m) §. ||
IUI In om(n)ib(usJ aucto(r)ib(us) i(n)vc(n)itur \ si(n)-gulos (con)sules adv(er)su(m) hostes \ copiosissi(m)os no(n)a(m)pli(us) q(uja(m) binas dux issc legio(n)es additisauxiliis soc(i)or(um). \ Ta(n)ta i(n) Ulis e(r)at ex(cr)-10 citac(i)o ta(n)ta fiducia [j ut cui(us) bello due legio(n)esfiere(n)t cre\dere(n)t(ur) posse suffic(er)e. Q(u)ap(ro)pt(er)ordi(n)ac(i)o(n)e(m) \ legio(n)is a(n)tiq(ue) (aus q(u)i corr.)s(ccundu)m norma(m) militaris \ iuris expona(m) . q(ue)desc(r)ipc(i)o si obscurior \ aut i(m)polic(i)or videbi(tur)15 no(n) michi sed || difficiiltati ip(s)i(us) rei (con)ve(n)if de-puta(r)i. | Atte(n)to itaq(ue) a(n)i(m)o sepi(us) r(e)lege(n)-da s(un)t | ut me(m)oria int(e)llige(n)ciaq(ue) valcat (con)-p(re) | he(n)di. Necc(ess)e est e(n)i(m) i(n)victa(n)da(m)(statt invictam esse!) re(m) pu(bli)ca(m) j cui(us) imp(er)ator20 milita(r)i arte p(er)cepta^\q(u)antos vohi(er)it faciet ex(er)-cit(us) bellicosos. \ V. Dilige(n)t(er) igi(tur) lectis iunio(r)i-b(us) | a(n)i(mi)s cor(por)ib(us)q(ue) p(re)sta(n)tib(us) ad-ditis | (etiam) ex(er)ciciis cottidianis q(u)aluor v(e)l eo |a(m)pli(us) me\n)siu(m) passu (statt iussu!) auspiciisq(ue)25 i(n)vic pissimip(r)incipis legio format(ur). Na(in) pictoris(statt victuris!) pu(n)ctis i(n) cute milites sc(r)ipti \ cti(m)mat(ri)cutis i(n)scru(n)t(ur) . iurarc sole(n)t \ (et) i(dc)omilicie sac(r)ame(n)ta dicu(n)t(ur). Iura(r)e \ a(u)t(em)p(er) deu(m) (et) p(er) chr(istu)m (et) p(er) sp(iritu)m30 s(an)c(tujm et p(cr) maiestafe(m) imp(er)ato(r)is q(ue)s(ecundtc)m deu(m) \ g(e)n(er)i hu(m)ano dilige(n)da s(un)t(et) cole(n)da. Na(m) \ imp(er)ator cu(m) augusti nome(n)accipit | ta(m)qua(m) p(rese)nti (et) cor(por)ali deo fidclisest | p(rcjsta(n)da devoc(i)o (et) i(m)pe(n)de(n)d(us) p(er)-i'igil Ja mulat(us) deo. Deo eni(tn) v(e)l p(r)ivat(us) v(e)l\milita(n)s s(er)vit cu(in) fidelit(er) en(m) diligit \ q(u)ideo r(e)gnat aucto(r)e. Iura(n)t a(u)t(em) \ milites o(mn)iase stre(n)nue f(a)c(t)uros q(ue) \ p(re)cep(erjit imp(er)ator .nu(n)cq(u)a(m) des(er)turos \ milicia n(e)c morte(in) r(e)cu |saturos (davor getilgt r(e)cusante) pro romana re\publica.2. Columne: VI. Ifr(m) quot milites i(n) una cohorte Isi(n)t. Scie(n)du(m) est a(u)t(em) i(u) legio(n)e una \ de-ce(m) cohortes e(ss)e deb(er)c . s(ed) p(r)ima cohors \ r(e)li-q(u)as (et) nu(mer)o militu(m) (et) dignitate p(re)ce \ dit.5 Na(m) g(e)n(er)e (et) inst(ituci)o(n)e l(ite)rar(um) vi(r)os\\el(e)c(t)issi(m)os q(tie)rit.hic e(n)i(m) suscipit aq(u)üa(m)\q(ue) p(r)incipiu(m) signu(m) i(n) ro(m)ano e(st) ex(er)-citu | (et) toci(us) legio(n)is i(n)signe. Hie ymagi(n)esimp(er)ator(um) h(e)c divina (et) p(rese)ncia signa \ ve-10 ne(r)ant(tir). h(abc)t pedites mille ce(n)tu(m) q(/i)inq(tie) II .eq(u)ites loricatos ce(n)tu(m) XXXII (et) app(e)llat(ur)cohors milita(r)ia. h(ec) p(r)i(m)a est ap(u)d legio(n)es. \ Abhac c(aus)a i(m)pu(n)gna(n)du(m) p(r)i(m)a acies i(n)cipitordi(n)ari. S(e)c(un)da h(abe)t pedites q(u)inge(n)tos \LV. eq(u)ites LXVI (davor LVI getilgt) (et) app(e)llat(ur)15 cohors \ qui(n)ge(n)ta(r)ia. T(er)cia cohors si(mi)lit(er)h(abe)tpe dites qui(n)ge(n)tos L V. eq(u)ites LVI. s(ed) i(n)hac | cohorte t(er)cia validio(r)cs p(ro)ba(r)i mo(r)is efst) jq(uia) i(n) media acie (con)sistit. Cohors q(u)arta \ h(abe)t
35
40
25
30
35
40
45
20 pedites qui(n)ge(n)tos LV. eq(u)ites LXVI. Cohors q(u)intah(abe)t pedites q(u)inge(n)tos \ . LV eq(u)ites LXVI s(ed)(et) q(u)inta cohors stre(n) | nuos deside(r)at milites . q(uia)sic(u)t p(r)ima \ i(n) dextro ita q(u)inta i(n) sinist(r)opo(n)i(tur) cornu \ . h(e)c v(er)o cohorte i(n) p(r)i(m)a acieordi(n)anlur.\ Sexta cohors h(abe)t pedites q(u)inge(n)tos\LV. eq(u)ites LXVI. i(n) ip(s)a q(u)o(que) eiutcliati as\-sc(r)ibe(n)di s(un)t iunio(r)es . q(uia) i(n) s(ecund)a aciepost | aq(u)ila(m) (davor alia getilgt) (et) ymagi(n)es cohorssexta | (cofi)sistit. Cohors septi(m)a h(abc)t pedites || q(u)in-geniös LV. eq(u)ites LXVI. Cohors VIII. \ h(abe)t peditesq(u)inge(n)tos L V eq(u)ites LXVL \ s(ed) ip(s)a a(n)i-(m)osos dcside(r)at vi(r)os q(uia) i(n) s(ecund)a acie(con)sistit i(n) medio. Cohors IX* h(abe)t pedi tes q(u)in-ge(n)tos L V. eq(u)ites LXVI. s(ed) (et) ip(s)a || a(n)i-(m)osos deside(r)at vi(r)os .q(uia) i(n) s(ecund)a acie (coin-sist(i)t | i(n) medio. Cohors X h(abe)f pedites q(u)inge(n) |-tos LV. eq(u)ites LXVI. (et) ip(s)a (con)s%vcvit\ accip(er)ebellatofrjes vi(r)os . q(uia) i(n) acie s(ecund)a si\nistru(m)possidet cornu. Hiis dece(m) co\\hortib(us) legio plcna fun-daitur) q(ue) habet \ pedites sex milia ce(njfi/lm) .eq(u)itesscptifii) ge(n)tos t(r)iginta. Minor itaq(ue) nu(meru)sarmator(um) i(n) una legio(n)e c(ss)e no(n) debet (darüberein Kürzungsstrich getilgt) | maior a(u)t(cm) iutiendui in)esse (con)swevit si.Tafel 66. Handschrift der kgl. Bibliothek zu Berlin, Ms. theol.lat. Quart. 71, geschrieben im Jahre 1402, wie aus der hier abge-bildeten Unterschrift hervorgeht. Auf dem auf der Innenseite desVorderdeckels festgeklebten Blatt findet sich der Vermerk: pertinetfratribus domus saneti Gregorii in Embrica. Die entnommene Probebildet fol. 24 v. und fol. 25 r. des Augustinischen Werkes de operemonachorum (bei Migne, Patrol. lat. 40, col. 577. 578), und zwardas Ende von cap. 29 und das cap. 30, bricht aber den Text vor-zeitig ab, woraus hervorgeht, dass der Schreiber entweder selbstkürzte, oder eine bereits gekürzte Vorlage abschrieb. Der zweiteTheil der Hs. (fol. 27—81) enthält die Regel des h. Basilius.
ficii n(ost)ri salva r(aci)one possem(us) videt ille q(u)ipro | bat corda n(ost)ra mallem(us) hec ag(er)e. q(ue) 71taga \ tis hortam(ur) q(u)a(m) ea q(ue) agim(us) nos. XXXcap(itu)l(u)m. \ Saue om(u)ibus et nobis et Vobis p(ro)5 n(ost)ro gradu et officio labora(n)tibfus) arta via c(st) || inlabore et em(m)pna . et t(ame)n in spe gaude(n)tib(ns)iugu(m) eius leve est et sarcina levis q(u)i nos \ voeavit adreq(u)ieiu . qui p(r)ior tra(n)situ(m) fecit a \ co(n)valleploratio(n)is übt nee ip(s)e sine pressu \ ris fuit. Si /(rat)ressifilii n(ost)ri estis si co(n)servi v(e)l\\pocius in chr(ist)oservi v(est)ri sum(us) . auditc qfuej mo nem(us) . agnosciteq(ue) p(re)cipim(us) . sumite q(ue) dispe(n) \ sam(us). Siaute(m) pharisei suin(us) alliga(n)tes one J ra g(r)avia eti(m)pone(n)tes Iiumeris t/tue) dicim(us) fa\cite . si ecia(m)q(uc) facim(us) i(m)probatis . nobis p(ro) m(in)i\mo est uta vobis iudicem(ur) aut ab huma no die. Q(u)a g(er)nianacarilate sit nobis cu \ ra de vobis ille i(n)spiciat qui deditq(uojd ei (con)f\f(er)atis. Postrcmo q(uo)d vultis se(n)titede nobis . \ paulus ap(osto)l(u)s vobis p(re)cipit et obsecratin d(omi)no ut cu(m) sile(n)cio id est quieti et obcdie(n)-ter | ordi(n)ati op(er)antcs panc(m) v(cst)r(u)m ma(n)-dueeiis. | Nee de Mo -ut arbitror a(l)iquid malt credi j tisq(u)ia in eii(iu) qui p(er) eu(m) loq(u)itur credidistis.XXXI cap(itu)l(u)m Hec m(ih)i k(arissi)me et in chr(ist)ivisc(er)ib(us) ' ven(er)ande f(ratc)r aureli qua(n)tu(m) do-navit ut j possem qui p(er) te iussit ut facere(m) de opere jmonachoru(m) no(n) distuli scrib(cr)c maxime cu\rans neboni/(rat)res ap(ostojlicis p(re)ceptis obedie(n)- \
2. Columne: tes . a pigris et i(n)obedie(n)tibus ccia(m)p(re)varicato(r)cs \ evva(n)gclii dic(cr)cntur . ut qui no(n)
I0
15
20
25
Sita