424 IOH. LEGATII

illae eleemofynae, etfi maxime nos celare voluit, qux erogavit in pauperes ac mendicos pro«xima rerum omnium caritate. Madie virtute BertrameJ fic itur ad aftra. Quis te Bertramestacitum, autquistefine laude relinquat. Age igitur, coge torpentem calamum, & fiquid ad-huc fupereft.hbcns evolve.

XXVII. In vifitandis reformandisque Monafteriis, nefcio, fi parem habuerit. Illudfcio, in ea re praeftantiflimorum Patrum induftriam aut aequafTe aut excetäfTe: nam non_»minus caHuifle experientia quam prudentia, non minus ciementia quam feverirate;majorem tarnen fuiffe dementia quam feveritatis feftatorem, acriter dulcem, dulcitenjacrem, nichilque perperam, injufte, temere facientem. Sermones ejus cumfale, dentes finefale. Multa ejus 5c in reformando, Scinvifitando vel provifa prudenter, vel adla conftanter,vel refponfa acute ferri. Diligentifiime ea munera folitum obire. Quodque magis mirum_»eft, Collegis fuis male audientibus (quod tum maxime fieri foler, cum Monafterium refor-mes,)hunc audire bene , Ulis plerumque non fine formidine mortis partes fuas obeuntibus,Bertramum unum honorari cuncl:orum gratia ac favore. Sic didicit, ficpotuit, fic erat inge-nium. Quod Monafterium noftri ordinis in Saxonia fine Bertramo reformatum ? Quo ccn-venere Saxoniae Abbatesfine Bertramo? Quid interpretabatur fine Bertramo 'i Quid caputipfum Bursfeldenfis, quam rem fine Bertramo? Bertramusfuit unus, ad quem refpicicbatur.Ringelem olim Imperiale ac opulcntiflimum vix panem habens ad vefcendum, reformavit. Ve-terzm lUtzen,a\\o nomine, veterem civitarem, per devia quaeque pracceps curfitantem , in fe-mitam reftam reduxit utcunque, Hermanno Abbate Sandti Michaelis opem ferente. HuicAbbatem dedit & Priorem, duosque aut tres Fratres adjunxit: Uli Priorem duntaxat, & fra-trem unum, Priore mortuo, alterum mißt Priorem. Quibus omnibus, excepta vetere civi-tate,tanquam fiadhuc fui eflent, (quod paupererat locus, )multo tempore veftitumfuggeflit»Quid de Steina ? quid deCorbeja? quid demultis aliis dicam? Cuncta profperaevenerunt,ad quae miferat manum fuam, prxterquam Corbeja: ibi plus laboris , plus follicitudinis, fru-£tus minus fuit. Cujus ruinam atque interitum deplorarem hoc loco, ni brevirati confule«rem. Dixi jam in Henrko de Gode/em, olim aurea , nunc lutea & prope nulla. Altius, quam_»Ludfer ipfe, corruit. Multa funt alia memoria digna, qua: dici poiTent de Bertramo , mter.quae hautquaquam tacitum debct efTe, quod Abbas ipfe complures Abbates alios produceremeiuit. Bis duos Abbates e gremio fuo, quorum ipfe Magifter ac Paftor, aliis dedit Mona-fteriis i llfeneburgenfi Hermannum Pcc\de, Ftteri Qvitati, utpaulo fupra dictum eft, Johannemcognomento Novae Civitatis, SanüiMichaelis inHildenesheim Johannem Loeff, quem antea Prio-rem Corbejenfibus miferat, Henningum Calebcrch ßtcceßbrem fibi rcliquit: Viros certe ega-gios, 6t de quibus magna volumina texenda efient. Quibus de, quod adhuc prxfenti vefcun-tur aura, Judicium meum auferam, atque aliis poft me memorandos relinquam. Univerfostarnen, (ne in totum illos tranfire videamur,) Viri boni famam poflidere fertur.

XX1IX. Anno penultimo, quo de vita migravit, quod Sc antea diu dicitur fecum ipfe_»agitavilfe ,ultrofcMagiftratu abdicat, Notario,teftibusadhibitis,infacie totiusCapituli. Eano-bis abdicatio cum improvifä tum molefta fuit. Namubi primumabdicationis verba faceret,ex Fratribus alios taciti gemitus, alios triftes Jachrymae, alios, ut ipfi putabant, jufta ira, do-lore atque mceftitia plenos, prodebat. Non fuit, qui non doleret, non fuit usque ad unum_*.Nemo tarnen aliquid dicere: omnes ftupefacti ftare.

At pofteaquam eft egrefTusCapituloBertiumus.tam gemitus, dolor, mcefiitia, miferiajin congregatione, dum nefciebat quisque celare, quanti femper feciftet Bertramum. Alteiialtcros refpicere: confiliumomne cum reperditum, confufa omnia efTe. Tami doloremfuurtireputabant. Nam fine capite quid reliquum corpus? turpe atque deforme eft. Hidicere,accerfendosvifitatores,utinnovi eletlione: illi, confulendum Abbatem Divi Michaelis, ad-vocandumque,ut in re dubia fimul confiliumfimul auxilium prxftaret. Abdicationem Ber-trami nullius momenti, nullo fubnixam fundaminc: quippe quae absque Ordinario fadta_>»Proinde ponendum metum, fiftendas lacrymas,bene fperandum: adhuc Bertramum Abba-tem. Id ex templo rei ipfum poife probari. Alii aliter: Abdicationem ipfam Canonice cc-lebratam, palam omnibus, Notario, tefte, coram. Haut parvi referre, confultum Ordinariurru»nonetTe. Unam hanc fpem fupereile, ut denuo Abbas eligatur, nolentem confenfu probenpolfecogi. Ajunt, cum ä Fratribus prope increparetur, quid egiffet? cur fic fe Magiftratudignitateque exuifiet? quid rerum effet? Non ita fe fperavilfe. Si deliquiflent, fpondere,emendatiores futuros. Si ita ftaretfententia, ut ad eos redire nollet, acciperct ab ultro offe-rentibus aliquam, (ut ferunt,) provifionem. Ne fic fe ipfe deprimerer. Refpondiffe, id nun-quam efTe futurum. Privatum vivere malle, haut fecus ac alii. Definerent ea loqui, quaemolefta fintaudienti. Nulla humilitas fublimior, 8c quae virtutem vel Gregoriorum vel Am-brofiorum aequaret? 8c quid dico ? aequaret? excederet. Facilius quis toleravit ante Magi-ftratum quam poft, privatam ducere vitam. Dum haec geruntur apud nos, velox repente fa-ma tota urbe vagatur de Bertramo, eaque mox ex urbe ad arcem Epifcopi pemicibus volaf__»alis. Qui id molefto animo ferens, haut mora, e caftro advolat in Urbem, fuorumque habito

con-